Zhang Pei (foto Radio86)

Zhang Pei is één van de mensen in vaste dienst. Zij werkt nu twee jaar voor het BCHPC en heeft aan vele projecten gewerkt, gericht om het culturele erfgoed te beschermen. Cultureel erfgoed is een breed begrip. Zhang omschrijft het zelf als volgt:
“We kunnen cultureel erfgoed zien als bijvoorbeeld culturele voorwerpen zoals vazen, stoelen, kettingen, klederdracht etc. Maar ook gebouwen kunnen hieronder vallen, en zelfs hele straten, wijken en oude dorpen. Overal ter wereld is het wel vrij duidelijk wat cultureel erfgoed omhelst, maar ik ben van mening dat er nog veel meer is wat het waard is te beschermen. Zoals de verbintenis tussen mensen en hun cultuur. Als we bijvoorbeeld de Hutong-straatjes willen beschermen is het wel duidelijk wat ons doel is, maar tegelijkertijd zouden we ook na moeten denken over de mensen die er wonen en hun manier van leven. Hoe deze door de tijd veranderd is en wat we kunnen doen om hun gewoonten en gebruiken zoveel mogelijk in stand te houden.”

Leven in Hutong

Radio 86: China groeit snel. Waar liggen de prioriteiten?

Zhang Pei “Ik denk dat zolang iets maar cultureel erfgoed is, we geen verschil moeten maken in prioriteit. Alles wat van waarde is moet worden beschermd. Toch zijn sommige kwesties wel urgenter dan andere. Zoals de modernisering. Het maakt niet uit of het een grote stad betreft, of een dorp op het platteland. Allen staan willen voorwaarts gaan. Daar is natuurlijk niets mis mee, maar we moeten wel oppassen dat bepaalde elementen behouden blijven.

Radio 86: Maar China ontwikkelt, en haar inwoners ontwikkelen mee. Velen leven onder erbarmelijke omstandigheden in oude gebouwen. Deze gebouwen hebben absoluut een historische waarde, maar hoe zit het met de mensen die er wonen?
“Beschermen betekent niet dat we het water in de bron willen houden en het niet toestaan vrij te stromen. Onze intentie is niet om alles bij het oude te houden en vernieuwing in de weg te staan. We willen de lokale bevolking helpen hun eigen cultureel erfgoed te koesteren. Neem het oude gedeelte van Beijing bijvoorbeeld. Het is niet makkelijk om daar beschermende maatregelen te nemen. Er zijn zeer veel elementen waar rekening mee gehouden dient te worden.

Allereerst moeten we de lokale inwoners het recht geven te kiezen. Als zij liever in een appartementencomplex wonen is het aan ons dat mogelijk te maken. Wanneer meer mensen uit de oude stad wegtrekken, des te meer ruimte hebben zij die achterblijven.

Maar er zijn ook andere mogelijkheden. Veel delen van de stad ontwikkelen zich in een rap tempo en toerisme heeft er een grote impact. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de levens van de mensen die er wonen en leven. In deze gebieden, waar toerisme enorm is, is het zaak dat de reisindustrie zich wat gematigder ontwikkeld zodat het dagelijks leven van de inwoners niet verstoord wordt.”

Naar verluidt worden delen rond de Drum en Bell toren afgebroken?

Bedreigde buurt drumtower

De Drum en Bell Toren dreigt afgebroken te worden. Een aantal grote media zoals Xinhua, Times en Xinhuanet meldden halverwege januari dat het Dongcheng district in Beijing, rond Gulou, afgebroken zal worden om er een soort van ‘cultuur stad’ van te maken.
Zodra wij dit hoorden vreesden we dat dit project ernstige schade toe zou kunnen brengen aan het gebied. Gulou is één van de weinige plaatsen waar je de echte oude cultuur van Beijing nog kunt zien. We hebben gezien wat een soortgelijk project voor gevolgen heeft gehad in Qianmen en waren bang dat Gulou hetzelfde lot te wachten stond. Dus besloten we om in ieder geval een seminar te organiseren. Deze was vrij toegankelijk en gaf inwoners van Beijing de mogelijkheid hun bezorgdheid te uitten. Ongeveer 200 mensen hadden zich via onze website ingeschreven en meer dan 600 hebben via ons forum hun mening geuit. Dat grote aantal leidde er uiteindelijk toe om geen seminar te organiseren, omdat we inmiddels al een heel duidelijk beeld hadden van wat de algemene consensus was. We hebben de meningen van de inwoners gebundeld en doorgespeeld naar de lokale autoriteiten.”

En wat is het eindoordeel?

“Een groot deel van de mensen denkt vooral aan hun eigen belang. Sommigen zeggen het heel direct; “als je mij een nieuw appartement geeft steun ik jouw plan.” Dat is wat de meesten bezig houdt. Krijg ik geld of nieuwe woonruimte?. Als die nieuwe woonruimte ver weg is, krijg ik dan geld voor de verhuizing? En meer van zulke vragen. Ze denken ook wel na over bescherming van de oude gebeden en de cultuur, maar uiteindelijk zijn de kwesties die hen persoonlijk aan gaan belangrijker voor hen. Maar vooral de oudere inwoners hebben hun bezorgdheid geuit. Zij wonen al zo lang in die omgeving dat het onmogelijk is om er geen emotionele verbintenis mee te hebben. Het zou oneerlijk zijn te zeggen dat niemand iets om bescherming van het cultureel erfgoed geeft, maar uiteindelijk is men toch vooral bezorgd over hun eigen leven.

Bron: Radio86

internationaal samenwerken aan internet

De  Volksrepubliek heeft niet alleen de deuren, maar ook alle ramen opengezet om de moderniteit te kunnen ontvangen. De  Chinezen zijn voorzichtig begonnen, maar denken nu al eigenzinnig dat ze op het gebied van internet wat aan de wereld te bieden hebben.
En het web is er natuurlijk veel meer dan een politiek discussieforum. Wat dat betreft, is het in China niet anders dan hier. Op alle terreinen van hun gigantische en ingewikkelde samenleving leren de Chinezen de producten van de informatica in te zetten en zelf verder te ontwikkelen. Het bevoegde regeringsdepartement heet niet voor niets MII, Ministerie voor Industrie en Informatietechnologie.

Het hele en gevarieerde internetlandschap is aangelegd niet ondanks, maar juist dankzij de staat. Een staat die, zoals we weten, geleid wordt door een communistische regering en partij.

Een internationaal gebeuren

Informatici die zowel in het buitenland als in China zelf opgeleid waren, hebben internet opgezet. Dat is gebeurd via internationale uitwisselingen van kennis en vaardigheden. De bekende, meestal van oorsprong Amerikaanse, internetproducten hebben al enige jaren en nog steeds succes. Chinese bedrijven hebben van hen geleerd en zijn hun concurrenten geworden. Het gebeurt ook op dit terrein dat multinationals een Chinees filiaal opzetten, dat Chinese bedrijven een buitenlands bedrijf beheren of dat buitenlanders een groot aandeel nemen in Chinese bedrijven. Het schoolvoorbeeld is hier het Chinese Alibaba, dat Yahoo!China bezit, waar tegenover staat dat Yahoo een aandeel van 40 % heeft genomen in de totale en zeer veelzijdige Alibabagroep.

De louter Chinese Sina.com en Sohu bieden allerlei diensten aan, van nieuws over verkoop tot games en nu ook videosharing. Tegenhanger van Google is Baidu, YouTube wordt geconfronteerd met Tudou en Youku, Facebook met Kaixin en Renren, Twitter met Fanfou, Jiwai en Zuosa. Het Chinese MSN heet QQ, het paradepaardje van Tencent, de specialist in instant messaging (IM). Marktplaatsen zoals eBay vinden Alibaba tegenover zich enzovoort, enzovoort. Zij zijn inderdaad bereid om zich aan de regels van de overheid te houden en mee te werken met de regulering en het wegfilteren van inhoud die door Beijing schadelijk wordt geacht. Hun interesse gaat in de eerste plaats naar efficiëntie, de groei van hun marktaandeel, winst. Van Alibaba tot Zuosa bedienden deze bedrijven zich meer van het Chinees dan van het Engels en zijn ze in al hun bits verbonden met de Chinese maatschappij waaruit ze voortkomen. In China is een aantal onder hen intussen groter dan de westerse concurrenten. Zo heeft de wereld in de marge van het Googleconflict opeens geleerd dat Baidu in China 66% van de zoekmarkt bestrijkt, tegenover Google 33% (cijfers van New York Times op 15 januari, die intussen kunnen anchterhaald zijn).

Dat wil niet zeggen dat de Chinezen de buitenlandse internetmaatschappijen weg willen hebben, integendeel. Ma Huateng, de CEO van Tencent: “Amazon en Google zijn ons rolmodel. Ze hebben geweldige en goed uitgewerkte ondernemingsplannen en weten hoe ze winst moeten maken. Ze maken het Tencent niet gemakkelijk, maar we denken dat de zoekmarkt en e-commerce de toekomst hebben. Daarom leren we van hen en leveren we ook goed weerwerk. Zo gaan concurrenten samen vooruit. Wij jagen de concurrentie niet weg, sommigen gaan uit eigen beweging”. Dat Google weggaat vindt de CEO van Baidu, Li Yanhong, niet fijn, maar…: “uiteindelijk is het oordeel aan de markt en de gebruikers. Je kunt op Google nog altijd beroep doen, zelfs al zit het nu in Hongkong. Veel klanten voor je zoekmachine betekent dat je je werk goed doet, weinig betekent dat je fouten maakt”.

Veel van die Chinese bedrijven zitten nu al op de internationale markt op, uiteraard met voorzieningen en diensten in het Engels, en ze zullen die niet meer verlaten.

De regering blijft buitenlandse internetbedrijven aanmoedigen om in China te investeren en activiteiten in het land te ontplooien. De enige beperking is dat ze zich aan de wetten van de Volksrepubliek houden, die nu eenmaal anders en specifiek zijn. Veel ondernemers vinden dat trouwens geen buitensporige eis. Dat is de reden waarom bijvoorbeeld Bill Gates van Microsoft weigert om zich aan te sluiten bij de kruistocht van Clinton en Google. Als Hillary Clinton over de Chinese regering zegt dat ze “de vrije toegang tot informatie beperkt”, maakt ze er dus een karikatuur van. Sina is een mooi voorbeeld van het tegendeel. Deze portal is gericht op Chinezen overal ter wereld. Je hebt sina us, sina japan, sina korea, sina australia, sina europe en sina germany. Sina zou 95 miljoen gebruikers tellen, waarvan 10 miljoen betalende klanten, met 10.000 in Noord-Amerika.

Er zijn nog meer duidelijke tekenen dat China informatie zal blijven uitwisselen met andere landen en juist erg gericht is op vooruitgang en op de toekomst. De Volksrepubliek neemt deel aan Pragma, de Pacific Rim Application and Grid Middleware Assembly. In deze organisatie leggen onderzoekers van 35 instellingen in landen rond de Stille Oceaan hun infrastructuur en middleware samen sinds 2002 om te werken aan de vooruitgang van gridtechnologieën. Middleware is systeemsoftware die de informatie-uitwisseling regelt tussen de cliëntsoftware en de software die de bedrijfsgegevens beheert. Gridtechnologieën willen internet nog opwaarderen, door integratie, gecoördineerd gebruik en delen van ICT-bronnen, d.w.z. computers, hun applicaties, programmatuur en gegevens. We zijn hier redelijk ver van het China dat zich volgens Clinton “verschanst achter een muur om de vooruitgang van de 21e eeuw tegen te houden”.

Het Chinese Computer Network Information Center (CNIC) van de Chinese academie voor wetenschappen, CAS, heeft op 17 maart haar eerste open source software, Duckling 2.0, uitgebracht onder Apache License Version 2.0. Duckling source code kan gratis worden gedownload op de SourceForge website, de grootste website voor Open Source software ontwikkelingsprojecten ter wereld.

De wil om lid te zijn van een grote wereldwijde internetcommunity zie je ook aan doelstellingen en beleid van de grote Chinese organisaties voor beheer, onderzoek en informatie rond het internet. De Internet Society of China (ISC), het China Internet Network Information Center (CNNIC) en het CNIC (zie boven) hebben vele internationale contacten in samenwerkingsverbanden. Zo werkt bijvoorbeeld CNIC mee aan wetenschappelijke uitwisselingen van informatie, conferenties en in internationale organen als ICANN dat ‘Top level domains’ maakt, domeinnamen toewijst en IP-nummers verspreidt. Alweer, niet bepaald initiatieven waaruit blijkt dat China een gigantisch gesloten en in zichzelf gekeerd intranet aan het worden is.

Veel internet en veel meer dan politiek

 De leden van de hierboven genoemde organisaties zijn personen, particuliere bedrijven, staatsinstellingen en wetenschappelijke instituten. Zij organiseren elk jaar de China Internet Conference. Op dit feest van de internetsector, een van de topevenementen in China en de regio’s Azië en rond de Stille Oceaan, maakt China de inventaris op.

De laatste tellingen: het land telt 123 miljoen IP-adressen. De 5 miljoen CN-domeinnamen geven dit domein de eerste plaats ter wereld. De Volksrepubliek heeft de grootste infrastructuur voor internet ter wereld met breedband in 95,6 % van de steden en toegang tot het web in 99 % van de dorpen. Ambitieuze technologische ontwikkelingen zijn gepland: ontwikkeling van 3G, de combinatie en verbetering van de drie grote netwerken, het stimuleren van IPTV en mobiele TV.

In 2008 bedroeg de totale som van de aandelen in de internetindustrie zo’n 150 miljard yuan. Tachtig procent van de winsten kwam toen uit onlinegaming, online-advertenties en e-commerce. De sector geeft werk aan honderdduizenden mensen en is een belangrijke factor in de strijd tegen de werkloosheid.

In het MIIT, ministerie voor Industrie en Informatietechnologie, stond de teller op 12 maart 2010 op 384 miljoen gebruikers en 3,68 miljoen websites. Het internet maakt alle facetten van de maatschappij doeltreffender en aangenamer. Miljoenen volgen dagelijks het nieuws online, communiceren via instant messaging, kopen diensten en producten online.

Het web maakt van China ook een reusachtige ‘elektronische leeromgeving’. Een typisch staaltje van maatschappijleer: de zeer populaire onlineforums organiseerden rond de grote algemene vergaderingen van het Nationaal Volkscongres en de Politieke Raadgevende Conferentie (zeg maar de Chinese Senaat) speciale discussie- en chatsessies. Wie zich wilde registreren voor deelname aan het forum van Renminwang, moest eerst een eenvoudig examentje afleggen. Via enkele vragen die peilden naar de basiskennis van het politieke systeem, gingen de moderatoren na of alle deelnemers wel wisten waar het precies over ging, hoe de voorstellen, discussies en besluitvorming in hun werk gingen. Zo kon men het aantal onzinbijdragen op het forum sterk beperken. Meer dan 50.000 netizens slaagden voor deelname aan zinvolle webdebatten. Ze konden duizenden bruikbare commentaren en voorstellen voorleggen aan hun volksvertegenwoordigers.

Dit verhaal geeft ook een idee van wat het betekent als de overheid zegt dat Google het conflict te veel politiseert. Beijing kan onmogelijk bedoelen dat internet ooit helemaal politiek neutraal zou kunnen zijn. Economische relaties en handelsbetrekkingen moeten niet verward worden met politieke inmenging, en al zeker niet als het om buitenlandse bedrijven gaat. Internet heeft ook veel meer functies dan alleen maar politieke. Een rol in de democratisering op zijn Chinees is echter zeker voor het web weggelegd.

Internetdemocratie 

Het web zorgt voor een beter contact en een grote interactiviteit tussen de burgers en de politici in China. Er zijn ambtenaren en kaderleden van de regering en de partij die chatsessies houden en blogs schrijven. Sommigen behoren tot het hoogste niveau, zoals de president en de premier. Onder impuls van de laatstgenoemde hebben vier ministeries onlangs voor het eerst hun budgetten online gepubliceerd. Bij het opstellen van nieuwe wetgeving of bij grote hervormingen van onderwijs en gezondheidszorg bijvoorbeeld, worden de burgers op grote schaal via het net geconsulteerd. Honderdduizenden amendementvoorstellen zijn soms het resultaat. Zowat elk ministerie en vele lagere en hoger overheden hebben hun eigen website en hun webwoordvoerders om het beleid uit te leggen en te verdedigen. De woordvoerders hebben al vaak de lont uit het kruitvat gehaald bij conflicten over onteigeningen, paniek voorkomen in het geval van sneeuwstormen, aardbevingen, mensen kunnen geruststellen bij mijnrampen. Betrokken burgers of voorbeeldige ambtenaren hebben al vele gevallen van corruptie of machtsmisbruik, of nog ergere misdaden aan het licht gebracht, uit de doofpot gehaald. Daders, onder wie niet zelden politiemensen of politici, werden aangeklaagd en berecht, een toenemend aantal zaken wordt opgelost.

Li Jinhua, een belangrijk en gerespecteerd ambtenaar verantwoordelijk voor de strijd tegen de corruptie, verklaarde onlangs online: “Veel corruptie wordt gepleegd door familieleden van hoge regeringsambtenaren. Dat kinderen en verwanten van communistische partijkaderleden zo stuitend en snel rijk worden, steekt de mensen nog het meest”. Hij beriep zich op een opiniepeiling uitgevoerd door Renminwang, de website van de partijkrant. Zijn uitlatingen zullen zonder twijfel van invloed zijn op het politieke debat over maatregelen hiertegen binnen partij en regering.

Al die initiatieven zijn niet meteen perfect: de chatsessies zijn soms te voorzichtig, de budgetgegevens niet uitvoerig genoeg, woordvoerders moeten wel eens het antwoord schuldig blijven of kunnen het nieuws niet mooier of bevredigender maken dan het is … . De kritieken daarop vormen dan weer een leerschool, zowel voor wie ze levert als voor wie ze ontvangt.

Ook aan sommige burgerinitiatieven via internet zitten nare kantjes. Zo is er de zogenaamde Human Flesh Search, waarbij via blogs en forums massaal aan onderzoek wordt gedaan om corruptie en criminele personen te ontmaskeren. Dat verschijnsel krijgt soms de nare kantjes van een soort burgerwacht in cyberspace. Het gerechtshof is ook al moeten optreden in zaken waarbij de privacy zwaar werd geschonden.

Er zijn ook waarnemers die zich zorgen maken dat de politici te veel hun oor te luisteren leggen bij de bevolkingsgroepen die rijk en invloedrijk genoeg zijn om hun belangen via internet te behartigen. Zij roepen de klassieke media op om dan meer op te komen voor wie niet vertrouwd is met het internet of voor mensen die geen pc bezitten. Andere critici klagen erover dat het internet in China door de populariteit van de spelletjes en video’s meer ‘entertainment superhighway’ wordt dan ‘information superhighway’.

Toch constateerde een journalist van Beijing News enkele dagen geleden uiteindelijk tevreden: “Met internet hebben we allemaal guanxi, connecties, en zijn barrières in de communicatie tussen de mensen afgebroken. Dankzij internet kunnen veel meer burgers deelnemen aan de hervorming en de verbetering van onze maatschappij”.

Niet ondanks maar juist dankzij de CPC en de staat

In onze media lees je wel eens dat de CPC nu maar een stap opzij moet doen. De partij heeft, zo geven opiniemakers schoorvoetend toe, redelijk werk geleverd. Nu echter zou ze eerder een rem zijn op de verdere ontwikkeling. Ironisch genoeg is men in het Westen nu al zo beducht voor de niet te stuiten opkomst van de Volksrepubliek. Als China verlost zou zijn van de heerschappij van de CPC zou er dus volgens deze experts helemaal geen maat meer op staan. De werkelijkheid is enigszins anders. De regering heeft onder leiding van de CPC de ontwikkeling van internet al heel snel met geld, wetgeving en personeel gesteund. De Chinese leiders passen daarbij de bekende principes toe van het socialisme met Chinese kenmerken. De hervormingen zijn voorzichtig, maar gaan gestaag (al meer dan 30 jaar) verder. Er is openheid, maar Beijing let erop om niet afhankelijk te worden van het buitenland en verzet zich met succes tegen inmenging in de binnenlandse aangelegenheden. Er is opbouwende concurrentie tussen de staat en een particuliere sector. Die privéondernemingen krijgen stimulansen, niet alleen om winst te maken, maar ook om een bijdrage te leveren aan de opbouw van het vaderland.

Misschien gaat internet ook zo stormachtig vooruit in andere enorme derdewereldlanden met een verschillend politiek systeem, zoals India of Brazilië. Het zou interessant zijn dat te onderzoeken. Maar dat de CPC en de regering in China een positieve en belangrijke rol spelen bij de groei en bloei van het net is wel zeker.

Grote staatsbedrijven en de particulieren in internet 

De techniek is van China Telecom, China Unicom en China Mobile. Drie bedrijven die helemaal of voor een groot deel van de staat zijn. Het MII, de Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming en het ministerie van Financiën hebben die ondernemingen in 2008 geherstructureerd. Sindsdien werden ze klaar geacht om 3G-licenties te ontvangen en beheren ze met nog meer voortvarendheid vaste en mobiele telefonie. China kan een grote meerderheid van internetgebruikers breedband aanbieden tegen redelijke prijzen. Wat je betaalt, varieert van provincie tot provincie, maar houdt het midden tussen 7 en 14 euro per maand met ongelimiteerde downloadmogelijkheden. Dat is betaalbaar voor wie tot de middenklasse behoort. Verder wordt er ontzettend veel gebruikgemaakt van openbare en particuliere internetvoorzieningen, bijvoorbeeld in bibliotheken en internetcafés.

In de noordelijke provincies is China Netcom en in het zuiden China Telecom de grootste leverancier van broadband. De staat heeft een aantal aandelen verkocht en China Telecom is nu ook genoteerd op de beurzen van Hongkong en New York. Het inernetverkeer verloopt door vier netwerken die banden hebben met staatsbedrijven en wetenschappelijke instellingen of die ooit zijn opgezet door de staat, voor ze werden geprivatiseerd. Het zijn CSTNet, ChinaNet, CERNet and CHINAGBN.

CSTNet bijvoorbeeld is het wetenschappelijke en technische netwerk voor regering en hightechondernemingen. CHINAGBN werd dan weer in 1993 opgericht op voorstel van premier Zhu Rongji en is nu volledig commercieel. De afgelopen jaren heeft de staat miljarden yuan geïnvesteerd om het net tot in de verste uithoeken te brengen. Dit jaar bedraagt de som die het MII volgens zijn budget kan besteden 21,2 miljard yuan (twee miljard euro).

De staat en de particuliere sector leven vreedzaam samen en gaan samen vooruit op basis van een eerlijke concurrentie.  Beide partijen lijken tevreden over de werkverdeling, waarbij de ene eerder politieke en wetenschappelijke functies opneemt en de andere zich in de eerste plaats op het commerciële richt. Eind maart organiseerden de regering van de stad Shenzhen en de E-China Alliance een ‘top van IT-leiders’. Tachtig CEO’s en regeringsambtenaren namen eraan deel. Het thema: ‘Na de crisis. IT neemt de leiding bij het ontwerpen van een nieuw economisch ontwikkelingsmodel’.

Baidu-CEO Li Yanhong zei daar onder andere: “Ik voel me niet bedreigd door de oprukkende staatssector. Internet in China is al tien jaar een levendige en vrije, competitieve sector van de industrie. Daarom kennen bedrijven als Baidu, Tencent, and Alibaba ook zo een gezonde groei in binnen- en buitenland”.

Zo brengt het gezag dat wordt uitgeoefend door 1 partij, waarvan de voornaamste bestaansreden is ‘het volk te dienen’, de zaken ook op dit gebied voor elkaar.

Het bovenstaande is deel drie van een commentaar over de discussie rond internet in China.
Dit zijn de links naar de vorige afleveringen
http://www.chinasquare.be/achtergrond/internet-een-core-interest-van-china/
http://www.chinasquare.be/achtergrond/de-inzet-van-internet/

1. Opiniestuk “China houdt Europa spiegel voor”

Jonathan Holslag is expert internationale relaties en verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel. “Zelfs vandaag nog lijkt het alsof Europa meent dat het China een lesje moet leren in economische ontwikkeling en politieke hervorming”, stelt Holslag. “Het wordt echter steeds duidelijker dat de rollen omgekeerd zijn.”

Xi Jinping in het museum

Terwijl het Chinese regeringsvliegtuig traag afdaalde door het grijze wolkenpak boven Brussel, moet de Chinese vicepresident Xi Jinping zich vast hebben afgevraagd waarom hij hier zijn tijd komt verdoen. Geen olievoorraden. Geen reserves minerale ertsen. Geen strategisch overleg over economische stabiliteit en evenmin een partner om heikele kwesties zoals Iran of Noord-Korea mee te bespreken. Zelfs geen Europese topontmoeting. Dus wat was de idee van deze trip? Juist, een museumbezoek. Tiens, blijkbaar willen de Belgen ook een handel opzetten in diamant en ze hebben ook een haven. Welke naam moet ik daar onthouden? H-e-r-m-a-n V-a-n R-o-m-p-u-y, de president van België. Dit is hun nationale luchthaven? Die kan vast een goede Chinese aannemer gebruiken.

Moet je die wegen zien, we leggen er op dit moment betere aan in Congo. Hoeveel ministers hebben ze hier om de zaak te runnen? Zestig, is dat dan het fameuze geheim van “goed bestuur” in Europa? Hopen maar dat de keuken hier in orde is.

Een dikke eeuw geleden gingen de Chinezen nog vanzelf op de knieën voor Belgische investeerders die uit waren op de natuurlijke rijkdommen of tegen flinke winsten infrastructuur uit de grond wilden stampen. Zelfs vandaag nog lijkt het alsof Europa meent China een lesje te moeten leren in economische ontwikkeling en politieke hervorming. Het wordt echter steeds duidelijker dat de rollen omgekeerd zijn. Europa is afgegleden in een dramatische perceptiecascade.

Internationale concurrentie
Terwijl de Chinezen aanvankelijk nog de verwachting koesterden dat Europa zich zou positioneren als een centrale speler op het wereldtoneel, blijken zij vandaag nog niet eens de moeite te doen om de Europese Unie te consulteren over belangrijke materie zoals nucleaire proliferatie, de stabiliteit in Afrika of de hervorming van internationale instellingen. Er bestaan diverse officiële dialogen tussen Europa en China, maar het ontbreekt aan inhoud en consensus. De reden daarvoor is niet dat de Volksrepubliek een strategisch partnerschap niet ziet zitten, maar dat Europa zelf niet in staat is een betekenisvolle rol te spelen.

Dan maar mikken op economische samenwerking, meende Brussel. De Europese Unie is de belangrijkste exportmarkt voor China, alsook de belangrijkste bron van technologische expertise. Ook hier slaagt Europa er niet in om potentieel gewicht om te zetten in effectieve invloed. De 27 lidstaten proberen elkaar vliegen af te vangen en zelf zoveel mogelijk te profiteren van de Chinese groei. Terwijl de Europese Commissie de bevoegdheid heeft over handel in goederen, weigeren de 27 aan hetzelfde eind te trekken in onderhandelingen over een nieuwe economische samenwerking met China. De hoofdsteden houden vast aan hun exclusieve bevoegdheden inzake wetenschappelijk onderzoek en investeringen, waardoor Peking zowat een vrijgeleide krijgt om hen tegen elkaar uit te spelen. Europa wordt dus amper beschouwd als één economisch blok, maar nog belangrijker is dat China zich vragen stelt bij de toekomstperspectieven van de Europese economie.

Chinese experts en functionarissen klagen aan dat de EU niet in staat is om de economische crisis aan te pakken en dat ze nalaat te investeren in innovatie. De kenniseconomie komt nauwelijks van de grond doordat kortzichtige politici vasthouden aan werkzekerheid op korte termijn. Als gevolg van het uitblijven van ingrijpende economische hervormingen gaan de Chinezen er steeds meer vanuit dat Europa op termijn geen andere keuze zal hebben dan zich af te schermen van internationale concurrentie.

U meent wellicht dat Europa evenwel een belangrijk voorbeeld blijft inzake sociaal beleid en duurzame ontwikkeling. Onderzoek dat in voorbereiding is bij de Chinese Academie voor Sociale Wetenschappen (CASS) toont echter aan dat Europa onder beleidsmakers steeds minder gewaardeerd wordt voor deze beleidsdomeinen. Een belangrijke verklaring daarvoor is dat steeds meer Chinezen Europa bezoeken en de idealen met de realiteit kunnen vergelijken. Velen onder hen zijn, de Europese kritiek of het Chinese Tibetbeleid indachtig, onthutst over de etnische segregatie en de grootstedelijke verloedering. Experts stellen zich ook de vraag of het Europese sociale model houdbaar is als de economie blijft sputteren. Ding Chun, een gerenommeerde professor uit Shanghai merkte onlangs op dat de cultuur van sociale zekerheid een rem zet op de sociale mobiliteit die nodig is om te hervormen. Meer nog, de welzijnsbeschaving verhindert de Europese bevolking om in te zien dat de bronnen van de welvaart droog staan.

Machtsspel
Voor de Chinezen heeft Europa niet alleen mooie musea, het is op weg om zelf een museum te worden. Europa lijkt dus te worden uitgerangeerd als politieke, economische en normatieve speler, nog voor het machtsspel om de herverkaveling van de internationale order goed en wel begonnen is. Dat wil niet zeggen dat de nieuwe grootmachten zoals China geen interne problemen te wachten staan. Integendeel, China zelf zal uit een ander vaatje moeten gaan tappen, wil het zijn transitie op de rails houden. De economische drijfveren van het Chinese succes zijn onbetrouwbaar en de politieke modernisering slabakt. Het is echter deze onzekerheid die de nieuwe grootmachten zal dwingen om hun belangen zeer daadkrachtig te verdedigen en Europa zou moeten aanzetten om zelf beter te presteren.

2. Reactie van de ministers Lieten en Smet: “Vlaamse China-idolatrie is ongegrond “

Sp.a-ministers Ingrid Lieten, viceminister-president en Vlaams minister van Innovatie, en Pascal Smet, Vlaams minister van Onderwijs, verdedigen Vlaams onderwijs- en innovatiebeleid.

Xi in de Belgische vestiging van GlaxoSmithKline

 Volgens Jonathan Holslags analyse is de democratisering van ons onderwijs een maat voor niets geweest, want het heeft de waarde van het diploma doen afnemen. U mag het ons niet kwalijk nemen dat we menen dat aan die uitlating een elitair luchtje hangt 
België is onvoldoende gewapend om de technologische concurrentieslag met landen binnen en buiten de EU aan te gaan. De huidige politieke generatie heeft zonder meer nagelaten om cruciale economische groeikansen van de komende generaties landgenoten gaaf te houden. In een opmerkelijke opiniebijdrage haalde VUB-onderzoeker Jonathan Holslag vorige week scherp uit naar ’s lands hogeronderwijsbeleid en het beleid onderzoek- en ontwikkeling. Ingrid Lieten en Pascal Smet reageren.

Ons land doet het niet goed op het gebied van innovatie en de kenniseconomie. Zo stelde althans Jonathan Holslag in een opiniestuk in De Morgen. De verdienste van Holslags analyse is dat hij ons bij de les houdt. Maar de VUB-expert vertroebelt het debat meteen door een aantal cijfers te citeren die niet of niet helemaal correct zijn.
 
Bovendien lijkt Holslag te suggereren dat we de innovatieve kracht van Vlaanderen kunnen verhogen door de Chinese of de ruimere Aziatische aanpak te kopiëren. En daar slaat hij de bal helemaal mis. Tot slot lijkt Holslag innovatie gelijk te stellen met technologische vernieuwing, wat ons wat kort door de bocht lijkt te gaan.
 
België investeert 1,8 procent van haar bruto binnenlands product in innovatie, waar Europa een investeringsnorm van 3 procent hanteert, zegt Holslag. Dat klopt. Maar Vlaanderen doet het heel wat beter dan het federale België met 2,03 procent. Daarmee stijgen we uit boven het Euro 27-gemiddelde van 1,77 procent en overklassen we buurlanden als Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Dat het aantal uitgereikte octrooien dramatisch zou gedaald zijn tussen 2002 en 2007 klopt evenmin. De daling in de cijfers is het gevolg van een publicatievertraging en niet van een feitelijke daling van het aantal wetenschappelijke ontdekkingen. Ook de bewering dat het aantal doctoraalstudenten zou dalen, is op los zand gebaseerd. Er zijn immers internationaal geen betrouwbare vergelijkende data beschikbaar.
 
‘Aziatisch wonder’
Waar we het echter veel moeilijker mee hebben, is de idolatrie voor het Aziatische wonder dat uit het opiniestuk blijkt. De vergelijking tussen Europa en Azië, is jammer genoeg louter sloganesk, aangezien we te maken hebben met twee totaal verschillende sociaal-economische én politieke systemen. In een democratie moet innovatie een breed maatschappelijk draagvlak krijgen. De democratische methode om dat te doen, wijkt nogal sterk af van de manier waarop een land als China haar economische sprong kan realiseren. China ontwikkelt zich overigens in een meersporenbeleid waarbij een aantal regionale groeipolen alle middelen krijgt om zich te ontwikkelen, terwijl de overgrote meerderheid van de Chinezen in sterk achtergestelde gebieden leeft.
 
Wij streven in Europa echter naar een evenwichtige groei die verhindert dat er grote sociale ongelijkheden ontstaan. Het Aziatische voorbeeld leert ons ook dat de instroom in het hoger onderwijs – meer bepaald in technische richtingen – anders georganiseerd wordt dan in Europa. In Azië treden overheden, om het eufemistisch uit te drukken, veel dwingender op en ligt het hoger onderwijs in het verlengde van een allesverslindende marktlogica.
 
Ons onderwijs leidt niet uitsluitend naar de markt, maar dient ook algemeen maatschappelijke doelen en wenst daarmee ook het democratische model waar wij voor staan stevig te schragen. Daarom stoort het ons ook zo dat Holslag op een badinerende toon spreekt over al die studenten die zich inzetten in de menswetenschappen en zachtere niet-marktgedreven waarden wegveegt in de vergaarbak die hij “een veredeld Davidsfonds” noemt. Volgens Jonathan Holslags analyse is de democratisering van ons onderwijs bovendien een maat voor niets geweest, want het heeft de waarde van het diploma doen afnemen. U mag het ons niet kwalijk nemen dat we menen dat aan die uitlating een elitair luchtje hangt.
 
Wij beweren dat de democratisering van het hoger onderwijs nog lang niet voltooid is en dat we de komende jaren nog sterk moeten inzetten om de achterstelling van sommige jongeren weg te werken. Als we de zogenaamde war on brains willen winnen, zullen we elk potentieel talent moeten opsporen en maximaal kansen geven, en niet in een hoekje zitten huilen dat het exclusieve karakter van onze diploma’s verwatert.
 
Blijkbaar gaat Jonathan Holslag er ook van uit dat innovatie enkel door technisch opgeleiden kan gerealiseerd worden. Daarmee gaat hij voorbij aan al die innovatieve krachten, gevormd in de menswetenschappen, die zich vandaag in het bedrijfsleven en de overheid inzetten om vernieuwende processen en diensten uit te werken.
 
Vernieuwingsdrang
Een groeiend aantal bedrijven heeft begrepen dat die aanpak werkt én bovendien economische resultaten oplevert. Op vlak van overheidsinnovatie zijn er talloze voorbeelden te vinden van nieuwe methoden om inspraak te organiseren, ideeën te verzamelen en processen te verbeteren die het democratische gehalte van onze samenleving verhogen. Daar kunnen ze in Azië een puntje aan zuigen.
 
Ons innovatiebeleid moet zich in de toekomst richten op speerpuntvorming, de uitbouw van innovatie in domeinen waarin we sterk staan en waarin toekomstpotentieel zit. En we willen innovatie vooral niet beperkt zien tot technologische innovatie, maar het innovatietraject verruimen, zodat vernieuwing zich op alle maatschappelijke terreinen kan doorzetten. Wij hopen vanzelfsprekend op steun vanuit de academische wereld, maar hopen toch om op een meer gedocumenteerde en genuanceerde manier tot oplossingen te komen waar niet enkel onze economie wel bij vaart, maar elke vezel van onze samenleving

3. Reactie van Dirk Nimmegeers

Modernste GSM bij minderheden in Guangxi

In De Gedachte reageren de ministers Lieten en Smet op een stuk van Jonathan Holslag. Zijn bewondering voor China vinden ze ongegrond.
Volgens hen “krijgen in China regionale groeipolen alle middelen … om zich te ontwikkelen, terwijl de overgrote meerderheid van de Chinezen in sterk achtergestelde gebieden leeft.”
De hervormingen zijn in 1978 inderdaad begonnen in speciale zones en met een ontwikkeling van de kustgebieden: zo gaat industrialisering en ontwikkeling meestal, beginnen daar waar al rudimentaire middelen en handelscontacten met het buitenland aanwezig zijn. Intussen is de campagne om ook het westen van China te ontwikkelen al meer dan 10 jaar bezig. Miljarden worden jaarlijks geïnvesteerd in infrastructuur, onderwijs en projecten om binnen- en buitenlandse bedrijven te lokken. De groei in gebieden zoals Xinjiang en Tibet is naar verhouding nog groter en verloopt er nog sneller dan in de rest van China.
 
De ministers zeggen “wij streven in Europa …naar een evenwichtige groei die verhindert dat er grote sociale ongelijkheden ontstaan”. En toch zijn er in Europa grote verschillen tussen de bevolkingsgroepen qua inkomen, gezondheid en onderwijs, nadat de regio zich meer dan honderd jaar economisch heeft kunnen ontwikkelen en profiteren van (neo)koloniale handelsverhoudingen. Dat is een heel andere basis dan die waarvan China in 1949 is vertrokken. Juist onevenwichtige groei is de Europese realiteit, ook wat betreft de verschillende regio’s. En daar zijn Lieten en Smet  blijkbaar trots op, want “Vlaanderen doet het heel wat beter dan het federale België … we overklassen buurlanden als Nederland …”
De Chinese regering is wel doordrongen van het besef dat sociale en regionale verschillen vandaag in de Volksrepubliek te groot zijn geworden, omdat er teveel nadruk is gelegd op economische groei ten koste van sociale overwegingen. Ze doet er alles aan, niet om regio’s tegen elkaar te laten concurreren maar om ze te laten samenwerken. Programma’s om bijvoorbeeld de kloof tussen stad en platteland te dichten en om de interne migranten een beter bestaan te bieden staan hoog op de politieke agenda.
 
Ten slotte lijken de Vlaamse ministers niet te weten dat uitgerekend in China  “innovatie een breed maatschappelijk draagvlak”  heeft en dat er in de Volksrepubliek wel degelijk met man en macht gezocht wordt naar en geëxperimenteerd met “nieuwe methoden om inspraak te organiseren, ideeën te verzamelen en processen te verbeteren”. De hervormingen vanaf 1978 zijn er gekomen in het belang en in zekere zin op verzoek van de basis. De modernisering van China wordt door de bevolking omarmd en is een van de redenen waarom de communistische partij en de regering vertrouwen en steun genieten.
Uitgerekend de op “wetenschappelijke basis gestoelde ontwikkeling” waar Hun Jintao en Wen Jiabao naar verwijzen, is hun praktijk om zich bij het beleid te laten adviseren door deskundigen en wetenschappelijke onderzoekers. Verder wordt via internet over nieuwe wetten en regelingen tegenwoordig standaard een inspraakronde van het grote publiek georganiseerd.
 
Lieten en Smet bedanken Jonathan Holslag terecht voor het feit dat hij hen bij de les wil houden: blijkbaar hebben ze de laatste jaren vaak gespijbeld, zeker bij het opdoen van actuele informatie over China. Wat dat betreft nog een goede tip: www.chinasquare.be, een Nederlandstalige website voor een evenwichtig en ander beeld van China waarbij de bronnen uit dat land zelf ook ernstig worden genomen. 
 
D. Nimmegeers
China Vandaag en www.chinasquare.be

acrobatiek bij opening Europalia (photolive)

De Volksrepubliek kan prat gaan op de gebleken duurzaamheid van zijn economische ontwikkeling en op zijn recente successen in het omgaan met de financiële crisis. De Chinese leiders vinden dat de tijd gekomen is om ook op het vlak van de ideeën een woordje mee te spreken. In de media beweegt er wat: ze maken zich klaar om de concurrentie aan te gaan met hun collega’s uit het Westen en andere landen. Een actueel voorbeeld in Europa van de opkomende Chinese soft power is de enthousiaste medewerking aan Europalia en de Frankfurter Buchmesse. Zowel met de economische als met de culturele opkomst lijken sommige Europeanen echter nog altijd problemen te hebben.  

Vooroordelen hebben een lang leven

Op het economische vlak kijken Europese journalisten of politici vooral naar verschijnselen als ongelijke ontwikkeling of milieuvervuiling. Ze spreken over een heersende elite en beweren smalend dat de leiders hun ideologie zouden hebben laten vallen om op een autoritaire manier het kapitalisme door te drukken (een geval van projectie, want diezelfde opiniemakers hebben zelf de ideologieën dood verklaard en het kapitalisme uitgeroepen tot ‘het enige systeem dat werkt’). De campagne om West-China te ontwikkelen, programma’s om de positie van de migranten, de arbeidscontracten en de ziekteverzekering te verbeteren, krijgen nauwelijks aandacht. Er is weinig begrip voor de evenwichtsoefening die Beijing uitvoert tussen ontwikkeling en ecologie, en de vele terreinen waarop China koploper is inzake het milieu komen niet in beeld.

De hardnekkig negatieve visie richt zich vooral tegen diegenen die uiteindelijk toch de wedergeboorte van China of de huidige culturele bloei hebben mogelijk gemaakt: de staat, de regering en de partij. Deze actoren van hervorming en ontwikkeling worden consequent genegeerd of in een kwaad daglicht geplaatst.

Die houding vinden we terug in wat er gezegd en geschreven wordt over bijvoorbeeld Europalia.China of over het feit dat de Frankfurter Buchmesse dit jaar de Volksrepubliek als eregast ontving.

What a mess!

In Duitsland hebben personen en groepen vooraf en gedurende de Buchmesse hun verontwaardiging geuit over de keuze voor China op zich. Het land waarvan zij nog altijd beweren dat de censuur er almachtig heerst, zou geen waardige gast zijn op dat festival van het vrije woord.

De berichtgeving ging nauwelijks over de Chinese literatuur, maar elke dag over de mensenrechten. Jürgen Boos, de directeur van het evenement zei: “Het officiële China moet een standpunt innemen over westerse waarden en scherper over zichzelf nadenken – door een stap in onze richting te doen, dagen zij ons uit om ook zelf na te denken over wie we zijn”. Dat laatste bleek vooral bedoeld om een schijn van evenwicht op te houden. Van bescheidenheid of kritiek op het eigen gelijk was geen sprake.

Nadat vicepresident Xi Jinping in zijn toespraak bij de opening van de beurs had opgeroepen tot wederzijds begrip en respect, riposteerde bondskanselier Angel Merkel met “er horen geen taboes te zijn in het debat en die zullen er ook niet zijn…”. Toen officiële gasten weigerden om met dissidenten als gelijkwaardige partners in een forum te gaan zitten of de gebruikelijke ‘veroordelingen van het regime’ vanwege deze mensen aan te horen, kwam er een storm van kritiek.
De Duitse organisator Peter Ripken, die de Chinese gasten was tegemoetgekomen door geen dissidenten op de slotplechtigheid te laten spreken, werd ontslagen. De Chinese delegatie voelde zich door dit alles geschoffeerd en verklaarde dat “de gastvrijheid voor de meer dan 2000 mensen die ze naar Frankfurt hadden gestuurd te wensen over liet, dat ze niet gekomen waren om lessen in de democratie te krijgen”. 

Het klopt inderdaad dat de openheid altijd van dezelfde kant moet komen. In het kader van de Frankfurter Buchmesse had het blad Focus een interview over Tibet aangevraagd en gekregen met Zhu Weiqun, een kaderlid voor het eenheidsfrontbeleid met minderheden. Focus kortte het gesprek, dat twee uur had geduurd en waarin een aantal pittige vragen werden gesteld en beantwoord, in tot een tekst van 205 woorden. Uit de totale tekst van 6700 woorden (in China gepubliceerd en in de Verenigde Staten door een regeringsdienst vertaald) waren argumentatie en feitenmateriaal verwijderd, zodat de uitspraken van Zhu overkwamen als een reeks autoritaire slogans.

Op de Buchmesse werden ook twee boeken van Jiang Zemin, over informatica- en energiebeleid (Elsevier), en een boek van oud-minister Li Lanqing over de debatten bij 30 jaar hervormingen (Oxford University Press) aan de pers voorgesteld. Mevrouw Merkel kreeg een exemplaar van de boeken van Jiang Zemin als geschenk. Alleen in de Chinese pers zijn er recensies verschenen over deze werken. De enige aandacht die ze in westerse media kregen was  in de vorm van speculaties over een tweespalt binnen de Chinese leiding omdat Merkel een boek van Jiang Zemin kreeg en er over Hu Jintao niet werd gerept.

Xi geeft boek van JiangZemin aan Merkel

Schoorvoetend en met selectief respect

In de verslaggeving en de publiciteit over Europalia kom je een minder agressieve, maar in wezen ook minachtende houding tegen, zoals ‘als je China uitnodigt zul je inderdaad niet ontsnappen aan die vervelende samenwerking met de autoriteiten, maar het blijft jammer’. Men troost zich dan met de gedachte dat China tot het middelpunt maken van een cultureel feest alweer een middel is om critici aan het woord te laten en om de ambassadeurs van de ‘heersende elite’ te provoceren of min of meer bedekt de les te lezen.

Ai Weiwei een tentoonstelling laten organiseren “was een moedige en vooral listige keuze. Europalia.China wordt immers officieel gepatroneerd en gecontroleerd door de communistische overheid. Hoge Chinese ambtenaren moesten daardoor voor het eerst samenwerken met een notoire dissident”, schrijft Jan van Hove in De Standaard om dan verder weinig te verklappen over de tentoongestelde werken, behalve dat er een is dat hem aan de tanks van Tiananmen laat denken en dat er een werk niet mocht overkomen, waarschijnlijk omdat het een aanklacht tegen de Drieklovendam zou zijn. De enige informatie die we meekrijgen over fotograaf Chi Peng: “eerste Chinese kunstenaar die openlijk homoseksueel is”.

Gelukkig komt Ai Weiwei zelf aan het woord in het artikel van De Standaard en wat blijkt dan: “natuurlijk ontstonden er soms spanningen, omdat Europalia nu eenmaal een door de overheid gepatroneerde onderneming is. Alles gebeurt heel officieel. Toch heb ik redelijk vrij de werken kunnen kiezen. Ongeveer 80 à 90% van de werken die ik graag wilde, is naar Brussel gekomen. Dat is naar Chinese maatstaven een buitengewoon succes”. 

Het selectieve respect voor de snelheid en de efficiëntie van ‘de Chinezen’ herinnert aan de selectieve bewondering voor de prestaties van zwarte atleten: ‘Ze willen nu in Peking een kolossaal museum van moderne kunst bouwen van 80.000 vierkante meter. Zij zeggen: het zal over vijf jaar klaar zijn. En dan is het ook over vijf jaar klaar. Fan Di’an, de directeur, wil er de grootste Tuymans-tentoonstelling ooit houden. In Europa kan men zich niet voorstellen hoe hard het in China gaat”, aldus Luc Tuymans. Waarom vertellen Tuymans of de journalist die hem citeert er niet bij dat Fan Di’an de toppoliticus op het gebied van kunst in China is en wat zijn opinie is over het regeringsbeleid? “De regering heeft het nieuwe National Art Museum of China (NAMOC) besteld en wil dat het er snel komt. Musea voor de kunst zijn een nieuwe fase ingegaan, waarin ze niet langer zomaar een tentoonstellingsruimte zullen zijn, maar centra van activiteiten met goed opgeleid personeel en een professionele aanpak. We zullen leren van het buitenland. Het is de regering die dit heeft besloten en er veel geld voor heeft uitgetrokken en erin zal blijven investeren”. http://www.shanghaieye.net/english/2008/11/fan-dian-interview-full-text (Shanghaieye.net is de blog van Chris Gill, een Engels kunstenaar en schrijver die in Shanghai woont en werkt).

Ook Ai Weiwei’s standpunten over prioriteiten en over de volgorde waarin dingen gebeuren ontlopen, wat het kunstbeleid betreft althans, die van ‘het officiële China’ niet veel: “De kunst volgt de economie”, zegt Ai Weiwei. “Dat is altijd zo geweest. Toen de Chinese economie begon te groeien en de mensen wat rijker werden, kwamen er al vlug meer middelen en belangstelling voor kunst. Je zag plots interessante jonge kunstenaars en ook verzamelaars die hun werk kochten”.

Het is waar dat er tegen Ai Weiwei hardhandig is opgetreden door de politie, bij een politieke actie. Dat hij het de overheid politiek lastig maakt, heeft diezelfde overheid echter niet belet hem te vragen om het Vogelneststadion voor de Olympische Spelen te ontwerpen. Dat hoge Chinese ambtenaren voor het eerst samenwerken met een notoire dissident in het kader van Europalia – zie boven – klopt immers niet, een slordigheid die voortkomt uit de vooringenomenheid van Jan van Hove.

 Een andere kijk is mogelijk

Alleen al door het programma van Europalia.China te bekijken, merk je dat de Chinese staat grote waardering heeft voor kunst en cultuur en goede voorwaarden en kansen schept. Het wordt duidelijk dat dit op bepaalde gebieden al zo was vanaf de stichting van de Volksrepubliek. Ook onafhankelijke en kritische kunstenaars krijgen, zo blijkt, vaak de nodige ruimte. Enkele citaten uit het programmaboekje:
“Het symfonieorkest van Guangzhou (van het openingsconcert) opgericht in 1957 (in de Mao-periode dus)… soliste Shen Tiemei legt zich toe op de Sichuan operatraditie. In 1988 en in 2000 ontving ze de Plum Blossom Award, de meest prestigieuze prijs voor podiumkunsten in China… De Shanghai Peking Opera Troupe bestaat al meer dan vijftig jaar en heeft in die tijd een unieke stijl gecreëerd, tussen traditie en moderniteit in… Het grootste traditionele orkest van China werd in 1960 opgericht in Beijing (ook in de Mao-periode)…  … De avant-garde van de Chinese architectuur, urbanisme en design spelen in op een maatschappij in volle beweging…. 

modern werk van vrouwelijke kunstenaars

Een nieuwe generatie vrouwelijke kunstenaars, die zich hebben losgemaakt van de realistische en traditionele kunst, heeft al haar plaats gevonden in musea, galerieën, collecties en biënnales….

Lin Zhaohua Theatre studio ontstond in 1989 en is een van de oudste onafhankelijke gezelschappen voor modern theater in China … Guangdong modern Dance Company opgericht in 1992 en het belangrijkste gezelschap voor moderne dans in China brengt het beeldverhaal van Sang Jijia, Tibetaans danser en choreograaf … Chinese kunstenaars focussen op het dagelijkse leven in China, ‘China Villagers’ Documentaries’ met de steun van de EU en de Chinese regering… de diversiteit van 55 minderheden is duidelijk terug te vinden in het concert ‘Eastern Voices’, een bloemlezing van de mooiste stemmen die te horen zijn in China… de Hanggai band maakt ophef in de muziekscene van de hoofdstad met Mongoolse etnische muziek… schrijfster Tie Ning schrijft realistische en wrede schetsen van het leven in China. In 2006 werd ze als eerste vrouw voorzitter van de Chinese schrijversassociatie… De jonge Chinese pianist Langlang, een wereldster, we konden hem aan het werk zien bij de Olympische Spelen (net als cineast Zhang Yimou en … Ai Weiwei).”

Negentien Chinese provincies, steden en autonome regio’s en 58 musea, bibliotheken, openbare en particuliere instellingen dragen samen met het ministerie van Cultuur van de Volksrepubliek bij aan Europalia en hebben meer dan 1000 kunstenaars naar België gestuurd. Wie bij een bezoek aan Europalia geniet van de veelzijdigheid van China, de combinatie van traditie en moderniteit, moet misschien een stap verder zetten en zichzelf nog meer boeiende ervaringen gunnen. Dat kan door ook kennis te nemen van ‘wat China denkt’, zowel aan de top als aan de basis.
Vooroordelen kunnen bijvoorbeeld sneuvelen bij de lectuur van het integrale interview met Zhu Weiqun over Tibet (zie boven), een boek van Jiang Zemin of Li Lanqing of een hedendaagse roman, van een auteur die in China woont en schrijft, of door de Chinese media niet op voorhand af te doen als makers van propaganda. Wellicht zorgt de kennismaking met wat de Chinezen ons willen vertellen voor nog meer interessante verrassingen.

Het theehuis in Brussel

Steracteurs in de zomerhit ‘Overheard’, een misdaadfilm.

De nationale regering heeft een langverwacht ontwerp van plan voor de culturele sector naar voren gebracht. Het is de bedoeling dat die bedrijfstak een grote rol gaat spelen in het doen toenemen van de binnenlandse vraag en bij het herstructureren van de economie.

De onderdirecteur van het cultuurdepartement van de CASS (Chinese Academy of Social Sciences), professor Zhang Xiaoming, riep de bedrijven op om hun eigen merken te ontwikkelen in samenwerking met de ‘creatieve sector’.
De professor, een bekende deskundige op dit gebied, zei dat de televisie- en de filmindustrie nu commercieel zouden kunnen scoren en dat de tekenfilmindustrie volgens de autoriteiten een expansie zal kennen. De ontwikkeling van de culturele industrie zou ook goed zijn voor de soft power van China, de invloed van producten en diensten op de wereldmarkt voor cultuurproducten en het aandeel in die markt .

Dat marktaandeel bedraagt nu al 19 %, volgens het Creative Economy Report 2008 van de Verenigde Naties, en China staat aan de top van de wereldhandel in die bedrijfstak. Professor Zhang merkte echter op dat China op dit moment hoofdzakelijk een producent was van producten en diensten die elders waren bedacht en dat de industrie van het land ook dringend zelf moest gaan creëren.

Hiervoor is een aantal ingrepen noodzakelijk: hervorming van overheidsbeleid op dit gebied, meer competitie en een derelugering die de voorwaarden moet scheppen om in te spelen op de nieuwe technologieën.
Volgens de professor is er de afgelopen dertig jaar in de maatschappij een consensus gegroeid over de socialistische markteconomie en hoeft er niet langer zo te worden gevreesd voor sociale onrust op grote schaal.
Bovendien zijn de meeste cultuurproducten ideologisch neutraal en is het niet nodig ze voortdurend te controleren. Volgens Zhang Xiaoming is een verdergaande hervorming nodig om ‘de creativiteit van haar ketenen te bevrijden’ en moet er overwogen worden om op een andere manier dan in de tijd van de planeconomie met ideologische supervisie om te gaan.

Bron: SCMP