De onafhankelijkheid van de rechtspraak in autoritaire regimes: De ervaring van China

Randall Peerenboom, La Trobe University, Melbourne

Men gaat er dikwijls van uit dat in een autoritair regime onafhankelijke rechtspraak onmogelijk is.Maar zelfs de meest oppervlakkige blik op autoritaire regimes toont dat de wet er een veel grotere rol speelt dan men gewoonlijk aanneemt

Autoritaire regimes doen een beroep op rechtbanken voor vele redenen: om economische groei te vergemakkelijken, om de sociale orde te handhaven en om plaatselijke ambtenaren te controleren en te straffen. Of ze kunnen rechtbanken gebruiken om de relaties tussen de centrale en de lokale overheden vast te leggen, toezicht te houden op de grenzen tussen concurrerende overheidsinstellingen, om als leidend regime afstand te nemen van onpopulaire beslissingen en om de legitimiteit van het regime in buiten- of binnenland te verhogen.

Omgekeerd neemt men vaak vanzelf aan dat democratrische regimes voorstander zijn van onafhankelijke rechtspraak.  Maar toch worden vele rechtssystemen van democratieën in ontwikkeling geplaagd door een corrupt gerecht, onbekwaamheid en gebrek aan efficiëntie. Dikwijls wordt de rechterlijke macht gecontroleerd door de uitvoerende, zit ze in de greep van de politieke en economische elite, wordt ze bedreigd door de georganiseerde misdaad, en is ze onderhevig aan sociale druk van het publiek en de media.

Hoe de rechtspraak is hangt dus van ieder regime apart af, of het nu autoritair of democratisch is.

Wat China betreft kunnen generaliserende beschuldigingen over het gebrek aan een betekenisvolle onafhankelijkheid van de rechtspraak onmogelijk de veel complexere realiteit vatten. De rechtbanken behandelen er jaarlijks meer dan 8 miljoen zaken. In vele gevallen is de onafhankelijkheid van de rechtspraak geen probleem; wie er tussenkomt, of er een interventie zal zijn en wat daarvan dan het effect kan zijn verschilt ook van geval  tot geval.

We moeten ook verder kijken dan enkel naar de opvallende politieke conflicten waarbij politieke dissidenten betrokken zijn, en die zo uitdrukkelijk naar voor geschoven worden in de rapporten van mensenrechtengroepen en de Westerse media.

Uit de historische ontwikkeling van rechtssystemen in Europa, Amerika, Azië en sommige landen in Oost-Europa, Latijns-Amerika en het Midden-Oosten blijkt duidelijk dat er meer dan één pad naar de rechtsstaat loopt. De rol en de invloed van buitenlandse personen en instanties en het nabootsen of transplanteren van Euro-Amerikaanse instellingen, waarden en praktijken in ontwikkelingslanden wordt vandaag ter discussie gesteld.

Het gevaar bestaat dat een beschrijving als een voorschrift wordt voorgesteld, of dat men afwijkingen van een ‘standaardmodel’ voor het bevorderen van onafhankelijke rechtspraak gaat veroordelen.  Zo is er veel kritiek op de nieuwe regels die China heeft aangenomen -hervormingen zoals de supervisie van individuele gevallen, toewijzingscomités, een uitgebreid systeem van aanmoedigingen voor rechters, en een herbekijken van de rol van de Partijorganen in de rechtspraak. Maar er bestaan heel veel verschillende rechtssystemen en als ontwikkelingslanden zonder meer praktijken gaan copiëren die het resultaat zijn van een evolutie waar ontwikkelde landen eeuwen over hebben gedaan krijg je toch vaak genoeg een pover resultaat. De armzalige uitkomsten van hervormingen van de rechtsstaat wijzen sterk in de richting van de nood aan een meer empirische, minder ideologische aanpak bij het evalueren van juridische hervormingen in het algemeen en van kwesties als onafhankelijke rechtspraak of de rol van de Partij in de rechtspraak in het bijzonder. Onafhankelijke rechtspraak in China is veel ingewikkelder dan men dikwijls erkent. Het gedrag van de rechterlijke macht kan niet verklaard worden zonder uitvoerige beschrijvingen van de juridische conflicten, het gebrek aan middelen en de strategische interpretaties waarvoor een rechtbank binnen een bepaalde context geplaatst staat. We kunnen onze twijfels hebben over de Chinese vernieuwingen van de rechtspraak of van de gangbare praktijken, maar we beschikken niet over voldoende materiaal om een eenduidig oordeel te vellen.

Uit pogingen op verschillende plaatsen in de wereld om een onafhankelijke rechtspraak op te zettenvalt af te leiden dat het om een holistisch proces gaat. Hervormingen hebben niet enkel invloed op de rechtspraak als een instelling maar ook op het materieel recht en op het procesrecht, op het machtsevenwicht tussen verschillende overheidsinstellingen, op de heersende opvattingen en gangbare praktijken in een maatschappij. Een benadering die uitsluitend focust op de rechtspraak of zelfs op  overheidsinstellingen in het algemeen, is daarom onvoldoende

Men moet ook zien welke wettelijke hervomingen prioriteit hebben. Onafhankelijke rechtspraak moet in evenwicht zijn met de mogelijkheid om het gerecht ter verantwoording te roepen; het juiste evenwicht en de methoden, mechanismen en instellingen om dat te bereiken, hangen af van de context. Onafhankelijke rechtspraak is geen doel op zich maar een middel tot het eigenlijke doel. Zo zijn er in China ernstige meningsverschillen over de vraag hoe onafhankelijk de rechtbanken moeten zijn en of rechtbanken wel de meest geschikte plaats zijn om bepaalde soorten conflicten op te lossen.

In lage inkomenslanden zijn de dringendste problemen de zwakke instellingen en het gebrek aan middelen, maar wanneer een land het stadium van een gemiddeld inkomen bereikt worden vraagstukken van politiek-economische aard belangrijker. In China is vooral de nadruk gelegd op politiek vrij risicoloze hervormingen die gericht zijn op meer efficiëntie, rechtszekerheid en consistentie in de economische wetgeving.

Of rechtbanken het juiste forum  zijn om een bepaald soort conflicten op te lossen hangt af van het peil van economische ontwikkeling, het maatschappelijk aanzien van de rechtbank, de verhouding tussen de rechterlijke macht en andere politieke organen, plus de competentie en onkreukbaarheid van de rechters.

Rechtbanken dwingen om te oordelen over socio-economische conflicten waarvoor zij geen afdoende oplossing kunnen bieden ondermijnt juist het gezag in de rechterlijke macht. Op lange termijn is het de oplossing om dergelijke problemen al doende te leren overstijgen maar intussen zullen de rechtbanken toch nog een rol spelen, door minimumnormen op te leggen en beslissingen van administratieve en regeringsinstellingen te herzien nadat de betrokken partijen hun juridische troeven hebben uitgespeeld.

Gezien de diverse aspecten van het probleem, is er geen toverformule die plots een ‘echte’ onafhankelijke rechtspraak in China zal garanderen. Hervormingen moeten uitgewerkt worden in functie van de specifieke omstandigheden. In China is er een zekere vooruitgang op weg naar een beter gerecht met meer macht, dat in staat is een steeds bredere reeks van gevallen onafhankelijk en correct te behandelen. Niettemin zullen er in China, zoals in andere autoritaire regimes, waarschijnlijk beperkingen blijven bestaan op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, vooral bij politieke betwistingen die door het huidige regime gezien worden als een bedreiging voor hun gezag.

Randall Peerenboom is hoofd van het Onderzoeksproject naar de Rechtsstaat in China van de Oxford Foundation for Law, Justice and Society. Hij is Associate Fellow van het Centre for Socio-Legal Studies van de Universiteit van Oxford en Professor Recht en Management bij de La Trobe Universiteit in Melbourne.

Indieners van petities en Wen, louter komedie?

Je mag geen burgers arresteren en de mensen in hun omgeving of hun juridische raadgevers in het ongewisse laten over de reden waarom ze worden vastgehouden en over het welzijn van de arrestanten. Ai Wei Wei en de zijnen wordt inderdaad onrecht aangedaan. Het is mogelijk dat Ai Wei Wei overtredingen heeft begaan op economisch of fiscaal vlak waarvoor hij vervolgd kan worden, maar iedereen is onschuldig zolang hij niet veroordeeld is. De informatie hierover, tot nog toe erg schaars, volg ik met belangstelling. 

Er bestaat echter in China meer en erger onrecht en daar wordt gelukkig ook iets aan gedaan. Minder bekende burgers dan Ai worden gemangeld en er zijn zaken bekend van grof machtsmisbruik en grootschalige corruptie. De Chinese overheid erkent de onvolmaaktheid van het rechtssysteem en voert met wisselend succes campagne tegen de overtredingen en misdaden. Er zijn tot op de hoogste niveaus strenge straffen uitgesproken en opgelegd, tot en met de doodstraf toe (denk aan de grote schoonmaak in de miljoenenstad Chongqing). Aan de verbetering van justitie wordt gewerkt (rechters moeten zich verplicht laten bijscholen). Premier Wen Jiabao en zijn collega’s dringen er bij de ambtenaren op aan om klachten en petities over allerlei vormen van onrecht dat eenvoudige mensen wordt aangedaan ernstig te nemen en ze correct te behandelen (er zijn natuurlijk dissidenten volgens wie Wen ‘alleen maar een komediant’ is). De beleidsmakers en wetgevers proberen niet alleen goede wetten te formuleren, maar weten dat ze ook het afdwingen van de wetten zullen moeten verbeteren. China is overigens niet het enige land waar de praktijk het zwakke punt van het rechtswezen is. Onafhankelijke rechtspraak is een ideaal dat moet gerealiseerd worden tegen de bemoeienissen van de eigen politieke krachten in. Onafhankelijke rechtspraak wil ook zeggen dat je je niet door het buitenland de wet laat voorschrijven.

Ai Wei Wei zoekt de controverse en verwerpt het Chinese staatsbestel. Hij krijgt daarvoor veel publiciteit in andere landen waar ze zijn parcours regelmatig aangrijpen voor een hetze tegen Beijing. De poster-boy van de CPC-haters ziet zijn rechten in het gedrang komen, maar is dat een reden om zich aan te sluiten bij de pensée unique die van leer trekt tegen de zogenaamde autocratie in China? Als westerse politici de Chinese regering tot de orde roepen in de kwestie Ai Wei Wei terwijl ze zelf betrokken zijn bij buitenlandse interventies op een uiterst betwistbare juridische grondslag, die onnoemelijk veel leed veroorzaken, zijn de verhoudingen helemaal zoek. Beijing behaalt grote successen, pakt de problemen aan en het leven wordt geleidelijk beter, de rechten uitgebreider. Het bestaande systeem met de CPC aan het hoofd en de Chinese leiders verdienen vertrouwen door de geboekte verwezenlijkingen en doordat de manier van leiding geven die sinds de jaren vijftig en zestig grondig veranderd en verbeterd is.

Analisten speculeren over de redenen waarom Beijing zich zo opstelt in de kwestie Ai Wei Wei en waarom de dissidenten, ondanks hun uiterst geringe aanhang, op dit moment geen millimeter speelruimte meer lijken te krijgen. Die analisten moeten misschien ook het volgende in aanmerking nemen. Al maandenlang hamert iemand als Wen Jiabao erop dat het land een periode doormaakt waarin bekende en al langer bestaande problemen (economie, milieu, nu weer de kernramp in buurland Japan) extra complex zijn. China kan zich zeker nu geen avonturen kan veroorloven. Deze visie wordt allicht door heel wat van zijn collega’s gedeeld. Wie daarmee rekening wil houden zal misschien meer begrijpen van wat op het eerste gezicht een overdreven of contraproductieve houding lijkt.

China's en Sina's antwoord op Twitter

‘Is er in China een beweging mogelijk (op korte of lange termijn), vergelijkbaar met die in een aantal Arabische landen?’

Het is een vraag die veel waarnemers en journalisten, vooral in de Angelsaksische wereld, bezighoudt. Je kunt de vraag echter ook omkeren.

De meeste vragenstellers antwoorden al meteen zelf: waarschijnlijk niet. Dat kan goed kloppen. De meerderheid van de Chinese bevolking is tevreden over de sterk toegenomen en nog altijd stijgende welvaart. De Chinezen denken dat hun regering met succes zal blijven reageren op de economische crisis. Problemen ziet iedereen genoeg, maar ook dat er met man en macht aan oplossingen wordt gewerkt. Het feit dat de Chinese leiders het land weer op de internationale kaart hebben gezet als een grote macht die een woordje meespreekt, stemt tot tevredenheid. Optimisme en gegroeide zelfverzekerdheid komen naar voren uit de berichten over het China van vandaag en de reis- en verblijfservaringen van buitenlandse toeristen en werknemers. Er heeft zich een levendige consumptiemaatschappij ontwikkeld in de miljoenensteden en in grote delen van het land. In opiniepeilingen, ook internationale zoals die van Pew, geven de ondervraagden hun maatschappij en hun regering goede cijfers. Een totaal ander beeld dan in 1989, toen er op het Tiananmenplein een beweging ontstond die sommigen graag vergelijken met die op het Tahrirplein van de afgelopen weken. Toen was er echter politieke tweedracht aan de top en twijfel aan de werkbaarheid van het socialisme. Het Westen werd in brede kringen blind geadoreerd, onder meer omdat er 10 jaar lang een naïef ideaalbeeld was verspreid. Dat alles is verdwenen of sterk afgezwakt. Ook inflatie en corruptie lijken vandaag beter onder controle dan in de jaren ‘88-’89.

Verrassingen zijn natuurlijk niet uitgesloten. De hemel boven China hangt vol met wolken. Economische onweerswolken van de vastgoedbel, inflatie, te grote afhankelijkheid van export, nog te lage binnenlandse consumptie. Sociale onweerswolken van de bekende ongelijkheden en van de corruptie en andere schandalen zoals dat van de kinderhandel. Er hangt ook letterlijk een donker wolkendek van vervuilde lucht boven de steden en de bevolking ondervindt last en loopt gezondheidsrisico’s vanwege de smerige waterlopen. In bepaalde regio’s hebben separatistische bewegingen enige invloed.

Als er iets echt grondig misgaat, zou het wel degelijk kunnen komen tot grootschalige onrust. Daar staat tegenover dat het vertrouwen van de Chinezen in de CPC niet moet worden onderschat. De partij had een zo indrukwekkende staat van dienst voor 1949 dat ze overeind kon blijven ondanks de fouten die er onder Mao werden begaan. Vervolgens bleek de CPC in staat tot een historische en diepgaande zelfkritiek op de periode van de Grote Sprong en de Culturele Revolutie. Ze kon zich herbronnen, een essentieel andere koers inslaan en sinds 1978 leiding geven aan een traject dat nog niet is afgelopen en dat in hoofdzaak een succesverhaal mag heten. Redenen voor de bevolking om de kritieken te combineren met een overwegende goedkeuring. 

Waarnemers en journalisten zijn het op punten met de bovenstaande inschatting eens. Ze wegen de kansen af en voorspellen: op Tiananmen in elk geval dit jaar nog geen Tahrir. Daarvoor is de verklaring dan dat de Chinese regering de bevolking heeft ‘omgekocht’ met welvaart. Daarbij komen de andere bekende verhalen. ‘De angst voor een herhaling van de chaos en van de repressie in 1989 zit er nog steeds in. De bevolking wordt toch nog erg kort gehouden door censuur, politie en partijdige justitie.’ 

De democratie op zijn Chinees leeft 

Wie China alleen door die negatieve bril beziet negeert een essentiële ontwikkeling die evengoed bezig is. Chinezen zijn niet alleen tevreden dat ze het nu veel beter hebben dan ooit, ze waarderen wel degelijk ook de langzaam toenemende vrijheden en inspraak. Er was in China ook nooit eerder meer democratie dan vandaag (tenzij misschien de misleidende en destructieve democratie van de Culturele Revolutie). Ook daarvoor zijn er aanwijzingen. Er is de feitelijke afwezigheid van dissidentie van betekenis. De fundamentele tegenstanders van het systeem hebben meer aanhang in het Westen dan in hun eigen land en dat niet alleen omdat hun boodschap weggemoffeld wordt, maar ook omdat ze niet aanslaat. Dat kan ook moeilijk bij een bevolking met mensen waarvan er velen het nog steeds niet breed hebben of zich levendig herinneren hoe het was om arm te zijn.

Er is het gretige gebruik van de snel groeiende diverse mogelijkheden om je mening te geven. Tienduizenden reageren op internetraadplegingen over wetsvoorstellen, spreken mee op de internetfora, er waren stakingen voor hogere lonen en op straat geeft men tegenwoordig ongezouten zijn mening. Een onderzoek van de internationaal bekende Jiao Tong universiteit in Shanghai wijst uit dat er in 2010 om de vijf dagen wel ergens een protestactiviteit of een crisissituatie was. Het rapport geeft aan dat het crisismanagement nog sterk kan verbeteren, maar ook dat de overheid al een heel eind op de goede weg is. Een belangrijke kanttekening hierbij: protesten worden getolereerd, geaccepteerd en zelfs als valabele en terechte kritieken gunstig onthaald. De belangrijkste voorwaarde is dat ze de kern van het systeem, het machtsmonopolie van de CPC, niet bedreigen.

Een voorbeeld. Twitter wordt geblokkeerd. Het aantal internetgebruikers dat deze censuur wil en kan omzeilen (met technische kennis en geld) is gering. Maar het Chinese antwoord op Twitter, de microblogs van Sina, kent honderdduizenden gebruikers in China alleen al. Een actie, begin van dit jaar, om via die microblogs kinderen op te sporen die waren ontvoerd en tot bedelen gedwongen kende een reusachtig succes en werd door de overheid gezien als een welkome aanvulling door het publiek van het werk dat de politie rond dit probleem al verzet. De kritieken op de laksheid uit het verleden tegenover de kinderhandel blijven scherp, maar opbouwend. Sina zal de grenzen van wat er mag worden gepubliceerd ook wel aftasten en oprekken, maar er zelden helemaal overheen gaan.

Een wereld van verschil 

Nu dan maar even naar de Arabische landen. Toen Mubarak zei dat hij ‘altijd het volk heeft willen dienen’ werd hij in zijn eigen land op hoongelach onthaald. De Egyptenaren hebben zich nooit illusies gemaakt over het regime. Als daarentegen de Chinese leiders zeggen dat ze het volk dienen wordt daar alleen in het Westen om gelachen. De Chinese bevolking heeft ondervonden dat ze er dank zij de leiding van de CPC voortdurend op vooruit is gegaan. Sterker nog, de Chinezen gaan er niet van uit de CPC een corrupte bende is. Zij zijn doordrongen van het besef dat ‘het volk dienen’ de openlijk uitgesproken intentie en bestaansreden is van de CPC en rekenen de partij daarop af. Het wordt kaderleden en ambtenaren bijvoorbeeld hevig verweten als ze hun werk niet goed doen en hun principes verloochenen.

Als de huidige uitwassen van corruptie, pollutie en de inkomenskloof niet afdoende worden aangepakt zullen partij en staat echt van karakter veranderd zijn en daardoor hun draagvlak onder de bevolking kwijtspelen. Een goed bestuur voor de meerderheid van het volk is de voornaamste en enig correcte doelstellling voor die partij en niet ‘de laatste manier voor de CPC om zich aan de macht vast te klampen’, zoals  het hier wordt voorgesteld. Mensen zoals Mubarak hebben altijd de belangen van de binnenlandse economische elite, met een sterke vertegenwoordiging in het leger, behartigt en waren de mannen van de VS in hun landen, veel meer dienaren dan bondgenoten. In China is er geen economische elite die de politiek dicteert. De overheid moet wel steeds meer rekening houden met de druk die uitgaat van de ondernemers en rijken die ze zelf de ruimte heeft gegeven om de economische ontwikkeling te stimuleren. Beijing en lokale overheden komen daardoor ook in aanvaring met hun eigen achterban van vakbonden, kleine boeren en werknemers. Verder gaat het niet: de regering en de leidende partij is niet ondergeschikt aan de zakenwereld.

De CPC is niet de partij van één of twee belangengroepen binnen de leidende klasse, partij van standen of ondernemers. En het verdedigen van de nationale zelfstandigheid is zowat de oogappel van de Chinese staat, en alweer een grond waarop de CPC aan de macht is gekomen en blijft. 

Eigenlijk zijn al die verschillen tussen China en de Arabische landen hemelsbreed. De vraag ‘is er in China een beweging mogelijk zoals die in een aantal Arabische landen?’ komt neer op appels met peren vergelijken. Toch stellen velen in het Westen die vraag, want ze menen dat een Chinese variant van wat er in de Arabische landen gebeurt een goede zaak zou zijn. Volgens hen heeft China een democratische revolutie nodig. Hun definitie van democratie hierbij is de westerse: onaantastbaarheid van privébezit – verkiezingen – meerpartijenstelsel – onaantastbaarheid van burgerlijke vrijheden.

Sommigen (bijvoorbeeld in de elite van de VS) vinden dat China deze vorm van ‘democratie’ nodig heeft omdat ze beter grip zouden kunnen krijgen op een China met een meerpartijenstelsel en elkaar beconcurrerende groepen en regio’s. Anderen (een meerderheid onder de linkse en progressieve intellectuelen bijvoorbeeld) vinden de westerse democratie nodig voor China uit de twee verwante overtuigingen dat dit de enige echte democratie is en dat het de Chinezen zou bevrijden en mondig maken.

De beide richtingen voeren daarom een gepassioneerde ideologische campagne om de merken vrijheid en democratie (made in the West) te promoten. Die zorgt voor een emotionele, ‘betrokken’ en tendentieuze berichtgeving over Tunesië en Egypte die fel afsteekt tegen de afstandelijkheid en zakelijkheid van de Chinese berichtgeving. 

Laten we de vraag maar eens omkeren

Nobel

Alfred Nobel in zijn testament
De vredesprijs is voor…wie het meeste of beste werk heeft verzet voor de broederschap tussen de volkeren, voor de afschaffing of verkleining van staande legers en voor het organiseren van vredescongressen.

De Noorse jurist Heffermehl, die een kritisch boek schreef over de Nobelprijs voor de Vrede
Met alle respect voor Liu Xiaobo, dit is alweer een voorbeeld van het feit dat dit niet langer de vredesprijs van Nobel is, maar van het Noorse parlement. Het Nobelcomité heeft het geld gekregen …voor wie het meeste doet voor de vrede, om de vicieuze cirkel van wapenwedloop en het militaire machtsspel te breken.
Zo bekeken is de Nobelprijs 2010 alweer niet legitiem…

De voorzitter van het Nobelcomité Hagland
De internationale wetten en normen van de mensenrechten staan boven de natiestaat…
China moet eerst de vrije meningsuiting verlenen aan al zijn burgers.

Het National Endowment for Democracy (VS) over Liu
Hij schreef in Democratic China en was voorzitter van Independent Chinese PEN Center…De NED is blij dat ze beide organisaties financieel heeft mogen steunen. De bedragen die zijn organisaties ontvingen werden uitgevlooid door deze website

Liu Xiaobo
Gedurende 100 jaar kolonisatie is Hong Kong geworden zoals het nu is. Gezien de omvang van China zou er 300 jaar kolonisatie nodig zijn om China op Hong Kong te laten lijken. Ik vraag me zelfs af of 300 jaar genoeg zou zijn.

(De uitspraak is van 1988. Liu zegt dat ze paste in de tijdsgeest. Hij heeft ze niet willen herroepen en beklaagt er zich over dat ze hem nu nog wordt nagedragen. Liu bedoelt met tijdsgeest wellicht  preTiananmen1989.)

Om dat soort vragen te beantwoorden was niemand minder dan Chen Baosheng, naar Brussel gekomen. Hij is de onderdirecteur van de Centrale Partijschool van de CPC. Het BICCS was er in geslaagd om deze zelfverzekerde en ruimdenkende spreker uit te nodigen, in samenwerking met het onderzoeksinstituut China Reform Forum. We geven hieronder de grote lijnen van Chens uitgebreide en gedetailleerde antwoorden.

 De ontwikkeling van het politieke stelsel van de Volksrepubliek heeft drie fasen doorlopen: vestiging – ondermijning – hervorming.

In de eerste fase, die 28 jaar geduurd heeft, is het volk meester geworden over zijn eigen bestaan. De eerste 10 jaar werden de grote instellingen en mechanismen relatief snel en doeltreffend gevormd: de volkscongressen (volksvertegenwoordigingen op verschillende niveaus), de politieke raadgevende conferentie (het grote adviesorgaan voor regering en parlementen), het overleg tussen de CPC en de 8 andere partijen, het systeem van autonome regio’s met grote groepen bevolkingsminderheden, enzovoort.

Er waren onvolkomenheden en problemen die voortkwamen uit een aantal specifieke omstandigheden. Organen die over revolutionaire basissen hadden geregeerd, moesten nu de overheid van een staat organiseren. Door het gebrek aan ervaring waren de grondleggers van de Volksrepubliek geneigd om de instellingen en methodes van de Sovjet-Unie te veel te kopiëren. Ten slotte speelden ook de invloeden mee van de geschiedenis, de erfenis van de feodale maatschappij. Het voornaamste is dat de eerste generatie van leiders de socialistische staat heeft opgericht en de basis heeft gelegd voor de fenomenale groei die we nu kennen. De Culturele Revolutie die daarna kwam, heeft veel structuren vernietigd en zowel in de CPC als in het land zelf het democratische gehalte naar beneden gehaald. Sinds 1978 kennen we een periode van hervormingen. We hebben de economie geweldig laten groeien en het politieke systeem hersteld, verstevigd en uitgebreid. De analyse van wat er in de Culturele Revolutie is voorgevallen, is hierbij erg belangrijk.

Op politiek gebied hebben we in deze laatste periode op 4 belangrijke terreinen goede resultaten geboekt:
(her)opbouw van instellingen – opvolging van de leiding – effectiviteit – overlegcultuur.

De werking van het Nationaal Volkscongres en de volksvertegenwoordigingen van de andere niveaus is verbeterd en de bevoegdheden zijn toegenomen. Hetzelfde is gebeurd met het meerpartijenoverleg en de autonomie van regio’s met minderheden. We werken aan een stelsel van verkiezingen in dorpen en gemeenten dat steeds beter wordt. Ook in de steden worden kiesstelsels geperfectioneerd. Dit alles steunt op de basis van een markteconomie waarin de openbare sector nog steeds de leiding heeft. 

De leiding van partij-instellingen en regeringen is grondig hervormd, met betrekking tot loopbaanontwikkeling en opvolging. De loopbaan van een kaderlid is aan een termijn gebonden en kent een leeftijdsgrens. De regels voor vervanging en opvolging worden strikt toegepast, wat de positie, de ervaring of de deskundigheid van een persoon ook moge zijn.

Bij de selectie van opvolgers spelen verkiezingen en concurrentie in toenemende mate een rol, naast de benoeming van hogerhand. Op dit punt zijn er verschillen met de EU: bij ons in China verlopen verkiezingen en selectie vanaf de basis naar een steeds hoger niveau, de concurrentie tussen de kandidaten is heviger, de beoordeling van wat de gegadigden er in hun praktijk van terecht hebben gebracht, is belangrijker dan de speeches die ze afsteken of de campagne die ze kunnen voeren.

Ook het streven naar effectiviteit en krachtdadigheid in het Chinese systeem is een kenmerkend verschil met de Europese politiek. In China kunnen wij ons geen zwakke regeringen en verdeelde instellingen veroorloven. De gigantische problemen die we nog moeten oplossen, onder andere vanwege onze erfenis uit het verleden, leiden ertoe dat we geen tijd kunnen verspillen en een grote behoefte hebben aan efficiënte en gestroomlijnde instellingen.

Een laatste typisch Chinese kenmerk van onze politieke cultuur is dat van het overleg, de consensus na zorgvuldige beraadslaging. Dat speelt een hoofdrol bij benoemingen in de CPC, belangrijke beslissingen, enzovoort. Het is een systeem dat we gedurende 30 jaar van hervormingen en experimenten verfijnd hebben. Dat er grote beslissingen genomen worden door 1 persoon zal nooit meer voorkomen. Onze besluitvorming is tegenwoordig gebaseerd op een grondig wetenschappelijk onderzoek en democratische supervisie bij elke stap.

Het is niet correct te beweren dat China op politiek gebied maar traag vooruitgaat. We verdiepen de politieke hervormingen op dit ogenblik volgens de besluiten van het meest recente, het zeventiende, congres van de CPC en politieke hervormingen zullen een belangrijk hoofdstuk vormen van het twaalfde vijfjarenplan dat ingaat in 2011.

China imiteert niet en gooit geen elementen weg die bruikbaar zijn. China wil voortbouwen op datgene van de bestaande aanpak wat werkt. We doen dat op vijf manieren: door te consolideren – te innoveren – te saneren – te leren van anderen en door anderen te beïnvloeden. Wat goed werkt, bewaren en verstevigen we: de leidinggevende rol van de CPC, de volkscongressen, de coördinatie met andere politieke partijen. We voegen daar nieuwgecreëerde elementen aan toe en we schaffen elementen af die niet bevallen zijn: traditionele methodes, overblijfselen van de sovjetinvloeden, mislukte experimenten. We steken ons licht op bij andere landen en leren van hun ‘best practices’. Ten slotte trachten we zelf op bescheiden wijze de ontwikkeling te inspireren en beïnvloeden van het internationale politieke wereldsysteem.

Als waarnemers in het Westen niet willen blijven vasthouden aan bepaalde vooroordelen moeten ze meer kennis opdoen over ons systeem en zijn ontwikkelingen. Het is voorts geen goed idee om ons te beoordelen op de mate waarin we aspecten van andere politieke stelsels overnemen. 

De aanwezigen stelden ook vragen over een aantal specifieke kwesties, zoals petities, participatie, aansprakelijkheid, internationale betrekkingen.

Petities
Er zijn twee types petitionarissen: zij die zich aan wet en regels houden en zij die dat niet doen. Er wordt veel met petities gewerkt, vaak met recht en reden. Soms zijn stadsbewoners ontevreden over de gang van zaken bij onteigeningen, soms geeft een verkeerde, brutale handelswijze van laagopgeleide ambtenaren op het platteland problemen, enzovoort. Het belangrijkste principe bij het behandelen van petities is dat de klacht op het juiste niveau en de juiste plek moet worden ingediend en behandeld. Is dat niet het geval, dan verwijzen we de petitie alsnog naar de juiste jurisdictie. De volgende stappen zijn: kijken naar wat er terecht is en dat behandelen en de indieners van onterechte bezwaren ervan overtuigen dat ze de zaak moeten laten vallen. De petities zijn zowel een deel van de traditie als een innovatie van deze tijd. Het is eigen aan de Chinese cultuur dat de bevolking het recht heeft om zich te verweren tegen echte misbruiken en corruptie. De Chinezen moeten dat recht op een moderne wijze kunnen blijven uitoefenen. 

Participatie
Aan verkiezingen wordt massaal deelgenomen. Het percentage kiezers is eigenlijk hoger dan in Europa. Bij verkiezingen aan de basis nemen alle stemgerechtigden deel. De verkiezingen verlopen volgens een hiërarchie, waarbij het lagere niveau de vertegenwoordigers voor het hogere aanduidt. Wel moeten we het verloop van de verkiezingen verbeteren. Het moet professioneler, we zoeken naar het juiste evenwicht bij het afbakenen van de bevoegdheden die organen bezitten, er is meer supervisie nodig. 

Aansprakelijkheid
De overgrote meerderheid van kaderleden zijn hardwerkende, plichtsbewuste mensen. Tegen kaderleden die hun werk niet of niet goed doen, zijn er hardere maatregelen nodig. We proberen hen ook te overtuigen om een andere weg te bewandelen. Als dat niet lukt en als de overtreding zeer ernstig is, nemen we wettelijke maatregelen.

Politieke hervormingen en internationale betrekkingen
China heeft een reusachtige bevolking en moet enorme problemen oplossen. In Europa beseft men niet goed welke belangrijke resultaten we al hebben geboekt. Een voorbeeld: de hervorming van de ziekteverzekering in de VS die zo moeizaam verliep en waar zoveel om te doen is geweest, valt in het niet bij de enormiteit van de uitdagingen waar China op het vlak van de gezondheidszorg voor staat. China heeft behoefte aan een vredelievende en vreedzame wereld. Daarom streven we multipolariteit na, de democratisering van de internationale betrekkingen. Er zijn meningsverschillen met de EU, maar er is ook veel samenwerking mogelijk en China ziet de EU als een belangrijke en machtige speler in de wereld.

Wie is Chen Baosheng?
http://chinavitae.com/biography/Chen_Baosheng%7C4306

Wat is het BICCS?
www.vub.ac.be/biccs

Het ging op die middag ook over de betrekkingen tussen de EU en China in handel en economie. Het verslag van dat onderdeel van de bespreking volgt nog.

Vice President Xi Jinping bij de diploma-uitreiking van de partijschool

De mediabelangstelling was enorm. Een aantal westerse media tonen zich verbaasd over de strafmaat. De beschuldigden hadden nochtans bekend en de minimumstrafmaat voor dergelijke feiten ligt vast. China neemt witteboordcriminaliteit ernstig , zeker wanneer het zoals hier om miljoenen dollars steekpenningen en om honderden miljoenen dollars economische verliezen gaat. Zoals met Google wordt ook deze zaak gezien als een krachtmeeting tussen een oppermachtige multinational en de Chinese staat. En ook hier speelt de internationale politiek, in dit geval tussen China en Australië.

Bureel in Shanghai

Hoe begon het verhaal ? Rio Tinto, één van de drie grootste ertsproducenten in de wereld, geraakt einde 2008 wegens de crisis in problemen. China is bereid bij te springen via het aluminiumbedrijf Chinalco, dat Rio Tinto al kent sinds de jaren ’60 en 19,5 miljard dollar wil investeren in ruil voor een minderheid in het kapitaal. De inkt van het akkoord is nog niet droog of er steekt een nationalistische reflex op bij de Australische oppositie. In juni 2009 laat Rio Tinto onder deze druk Chinalco vallen en sluit het een reddende joint venture met concurrent BHP Billiton, ook Australisch en ook in de mondiale top-drie. Kort daarop worden de vier van Rio Tinto in China gearresteerd. Meteen werd in het buitenland het vermoeden van een politieke afrekening geopperd. 

Rio had het namelijk intussen ook nog op een ander vlak verkorven: de verkoop van ijzererts. IJzererts is geen business voor kleine jongens. Jaarlijks onderhandelen de drie producenten die de wereldmarkt domineren (Rio Tinto ,  BHP Billiton en het Braziliaanse Vale) over een vaste leverhoeveelheid aan een vaste prijs met de grootste verbruiker(s). In 2009 was de helft van de wereldproductie van staal Chinees. China voerde 70% van zijn behoefte aan ijzererts in en dat was 75% van de hele wereldhandel. De onderhandelingen voor 2009 gingen dus hoofdzakelijk tussen het trio, vertegenwoordigd door Rio Tinto, en het verbond van de Chinese staalnijverheid. De onderhandelingen mislukten voor het eerst sinds jaren; China moest noodgedwongen zijn staal op de vrije markt kopen, waar de prijzen tegen de zomer van 2009 fors gestegen waren. Het verlies voor China werd door een ambtenaar op het  -door buitenlanders betwiste – bedrag van 700 miljard yuan geraamd. 

Van Chinese zijde bestond het vermoeden dat de onderhandelingsstrategie en andere vertrouwelijke informatie naar de tegenpartij gelekt waren en Rio Tinto gewild op een breuk aangestuurd had. Begin juli werden de vier Rio Tinto-personeelsleden aangehouden op beschuldiging van ‘stelen van staatsgeheimen’. Later werd de beschuldiging teruggebracht tot het minder erge ‘stelen van commerciële geheimen’, wat juridisch gezien logischer is vermits de Chinese staalfabrieken het statuut van nv’s hebben, ook diegenen die eigendom van de staat zijn. In de loop van het onderzoek is bovendien omkoperij aan het licht gebracht, zodat dit aan de beschuldiging is toegevoegd; de omkoperij is door de beschuldigden  op het proces toegegeven. 

Wat zou er gebeurd zijn? Enige achtergrond over de Chinese staalnijverheid is hier nuttig. Naast grote bedrijven, meestal eigendom van de staats, zijn er ook nog vrij veel kleinere, dikwijls privébedrijven. Het Chinese driejarenplan 2008-11 voor de staalsector stuurt aan op concentratie: grote bedrijven zijn milieuvriendelijker en efficiënter. Binnen dit kader werd tussen de Chinese bedrijven in 2009 onderling gestreden om zoveel mogelijk ertsen aan de –goedkopere- vaste prijs te pakken te krijgen. De Rio Tinto-staf zou daarvan geprofiteerd hebben: in ruil voor beloften over hogere quota zouden ze vertrouwelijke informatie over de onderhandelingen bijeen gesprokkeld hebben en bovendien voor zichzelf steekpenningen gevraagd hebben. Shougang (het staalcombinaat van Beijing) en Laiwu zijn in het schandaal betrokken; een belangrijk kaderlid van Shougang werd in juli gearresteerd wegens ‘commerciële misdaden’. Op het proces zelf zei de verdediger van een van de beschuldigden dat hij 9 miljoen dollar kreeg als ‘lening’ om in Hongkong aandelen te kopen van de voorzitter van het private staalsbedrijf Rizhao, een zekere Du; die was in 2008 de tweede rijkste man van China, maar zit intussen ook al in de problemen door andere verdachte operaties. 

Het proces zelf duurde drie dagen. Het eerste deel over de omkoperij was publiek, maar van de journalisten mochten alleen de Chinezen binnen. De beschuldigden erkenden de omkoping maar sommigen betwistten de bedragen. Het totaal van de steekpenningen bedraagt volgens de aanklacht ongeveer 95 miljoen yuan. Stern Hu gaf toe betrokken te zijn in omkoperij voor 790.000 dollar en één miljoen yuan. Liu zou drie miljoen yuan gekregen hebben en Ge zes miljoen. De hoofdvogel was voor Wang met 70 miljoen yuan. Volgens de Chinese wet staat op het ontvangen van steekpenningen boven zowat 50.000 yuan een minimumstraf van vijf jaar.

Het tweede deel van het proces over de ‘commerciële geheimen’ vond plaats achter gesloten deuren; dat gaf wat gepruttel van de Australische minister van BZ Smith omdat zelfs diplomaten niet binnen mochten, maar hij gaf wel toe dat ook in Australië processen soms achter gesloten deuren verlopen. Of de beschuldigingen hard konden gemaakt worden, is niet duidelijk; minstens één van de beschuldigden heeft volgens zijn raadsman onschuldig gepleit. Na de uitspraak van de rechter verklaarde Smith dat China een kans gemist had om zijn wetgeving op commerciële geheimen meer transparant te maken. Waarop hij door de Chinese overheid verzocht werd  geen verdere ‘onverantwoordelijke uitspraken’ te doen

 Rio Tinto bleef lange tijd volhouden dat zijn personeel onschuldig was. Intussen hebben ze wel een nieuwe verantwoordelijke in China aangeduid. Toevallig of niet was de voorzitter van Rio Tinto, Tom Albanese, tijdens het proces in Beijing om de commerciële banden van zijn bedrijf met China weer aan te halen. In 2009 haalde Rio Tinto 29% van zijn omzet uit China. Albanese sloot nu zelfs een akkoord met de verworpen bruid Chinalco om samen de reserves van de Simandou-ijzermijn in Guinea, waarop Rio de rechten heeft, te ontwikkelen en al het erts naar China te sturen. Rio Tinto is alleszins duidelijk: de dag van de uitspraak nog werden de vier ontslagen.

De Australische regering heeft steeds aangedrongen op een snel, transparant en fair proces. In oktober 2009 leken de wolken tussen beide landen al opgeklaard en sindsdien zijn al verschillende nieuwe akkoorden gesloten. China is Australiës eerste handelspartner en Australië China’s grootste leverancier van onder meer ijzererts. Het Chinese ministerie van BZ verklaarde dat het proces niet mag gepolitiseerd worden of de relaties tussen China en Australie schade toebrengen. 

De onderhandelingen over de vaste ijzerertsprijs voor 2010 verlopen intussen moeizaam. Baosteel, dat in naam van China spreekt, heeft de eisen van het Braziliaanse Vale, dat voor de producenten spreekt, onaanvaardbaar genoemd. 

Bronnen: Financial Times, SCMP,Xinhua,Reuters, Asiatimes

Hacken of gehackt worden, that’s the question. De affaire Google duikt weer op. De onderhandelingen lopen nog, maar een insider beweert dat het voor 99,9 % zeker is dat Google uit China weggaat… Hacking in het begin van dit jaar werd door het Amerikaanse bedrijf aangevoerd als reden om zich niet langer te voegen naar de censuurregels van gastland China. Google krijgt de steun en medewerking van de regering Obama die een campagne is begonnen tegen wat men vooral in het Westen censuur noemt en wat in Chinese termen regulering heet.
De censuurdiscussie lijkt de kern van de zaak te vormen, maar om een of andere reden gooit Google censureren en hacken op één hoop.

Hacken of gehackt worden (1)

China heeft zich krachtig verweerd tegen de beschuldiging van het hacken en wijst erop dat de Amerikaanse overheid en Google nog niets meer hebben gedaan dan insinueren (en nagaan of ze bondgenoten kunnen vinden in de Wereldhandelsorganisatie, WTO, om via de kwestie Google China aan te pakken).
Hacken is een misdaad en bovendien, waar komt dit verschijnsel het meeste voor, in de VS of in de Volksrepubliek? China zegt het krachtig aan te pakken en liefst samen met de internationale gemeenschap.
Kortom, de regering en het leger hebben hier niets mee te maken.
Het land moet zich echter wel voorbereiden op een mogelijke oorlog in cyberspace en een beroep doen op de brains van zijn internetgeneratie. 

Beschuldigingen, geen bewijzen

China hamert erop dat zodra Google en de Amerikaanse overheid de nodige concrete informatie doorspelen zij samen met hen zullen kunnen onderzoeken wat er precies gebeurd is en wie ervoor verantwoordelijk zijn, maar zegt Zhou Yonglin van het CNCERT: “China heeft van Google nog geen enkel concreet rapport ontvangen…” (CNCERT is het sinds 2000 opererende Computer Network Emergency Response Technical Team, Zhou werd op 22 januari geïnterviewd door Xinhuawang, Xinhuanet).
De uitspraken van Nicole Wong, onderdirecteur van Google, voor een comité Buitenlandse Zaken van het Huis van Afgevaardigden in de VS wijzen ook nog steeds in die richting. 
Mevrouw Wong heeft tijdens de zitting over ‘The Google predicament’ gezegd: ‘wij zijn te weten gekomen dat de aanvallen uit China kwamen’ en verder ‘we zijn niet van plan om te zeggen wie de aanvallen uivoert’, om er dan vroom de hoop aan toe te voegen dat de Chinese regering met Amerikaanse ambtenaren zou samenwerken bij het onderzoek.

De strijd tegen het hacken

Beijing betoogt met klem dat hacken een misdaad is, dat de Chinese staat en de Chinese bedrijven zelf de slachtoffers zijn van gegevensdiefstal en computersabotage die onder andere miljoenenverliezen veroorzaken. Vooralsnog zitten de meeste en meest bekwame hackers in de VS. Beijing heeft zijn wetgeving terzake aangescherpt en sluit zich graag aan bij de internationale strijd tegen dit verschijnsel. 
Zhou Yonglin:  “Chinese internetgebruikers zijn nog niet genoeg bewust en deskundig: telkens weer ontstaan er zwakke plekken in systemen en toepassingen, dat maakt van China een kwetsbaar en geliefkoosd doelwit.
Er ‘zitten’ nu 384 miljoen Chinezen ‘op’ internet en 233 miljoen op internet via mobiele telefoons. In 2009 werden maar liefst 262.000 IP-adressen besmet met een Trojan horse. De bronnen van die malware kwamen in 165.000 gevallen uit het buitenland, vooral (16,61 %) uit de VS.
Er werden 42.000 websites onklaar gemaakt, waarvan 2.765 sites van overheidsinstanties, tot op regeringsniveau toe. Meer dan de helft van de belangrijkste 20 aanvallen gebeurden vanuit het buitenland. (n.v.d.r. Chinawatcher Willy Lam, vroeger SCMP en nu Jamestown Foundation, citeert die cijfers met instemming en Zhou’s schatting dat er verder elke maand 18 miljoen pc’s plat gingen door virussen).
Ook de Amerikaanse computerbeveiliger Symantec, de grootste ter wereld, wees er in 2008 op dat 25 % van alle cyberaanvallen ter wereld van een hoofdkwartier in de VS kwamen. Botprogramma’s hadden 33 % van alle servers in de VS overgenomen en 43 % van alle phishing sites in de wereld zaten in de VS.
China is het grootste slachtoffer van cyberaanvallen: het aantal computers dat bij ons door een botprogramma is geïnfiltreerd bedraagt 13 % van alle computers ter wereld.”

Vorig jaar heeft Beijing een wet tegen het hacken herzien zodat er nu tot zeven jaar gevangenisstraf voor staat. Zhou Yonglin noemt in het interview met Xinhuawang nog een hele reeks wetten, maatregelen en procedures die CNCERT, netwerkoperatoren, providers van domeinnamen en verkopers van beveiligingsprogramma’s in de gelegenheid stellen informatie uit te wisselen en de computermisdaad met vereende krachten aan te pakken.
De 64 eenheden die dat landelijk doen en de 198 groepen op provinciaal niveau hebben volgens hem intussen al heel wat successen behaald in de strijd tegen Trojan horses en botnets.
Tegen virussen en spam heeft CNCERT samen met de Internet Society of China (ISC) programma’s opgesteld die gebruikers de kans moeten geven om zichzelf te beschermen. De China Alliance Against Network Viruses, die ze samen met allerlei sectoren van de internetgemeenschap (particulieren, bedrijven, overheidsinstanties, zoekmachines, providers enz…) in juli 2009 hebben gevormd, heeft zich sindsdien gericht tegen de virusaanvallen (18 miljoen slachtoffers per maand, zie boven), in de eerste plaats de over de hele wereld beruchte computerworm Conficker. Zo hebben ze onder andere hulp geboden aan 50 organisaties met gevoelige en belangrijke informatiesystemen: banken en verzekeringen, energiebedrijven, luchtvaartbedrijven enz.

China is ook internationaal actief op het terrein van internetbeveiliging.
Zo heeft CNCERT samen met zijn Amerikaanse collega’s van de US-CERT (US Computer Emergency Readiness Team) het probleem opgelost van “318x.com” and “3b3.org”, twee kwaadaardige domeinnamen die Trojan horses verspreidden en door de Amerikanen op aanwijzing van de Chinezen konden worden onschadelijk gemaakt.
Chinese deskundigen werken in internationale samenwerkingsverbanden, vooral in Azië, zoals bijvoorbeeld het Asia Pacific Computer Emergency Response Team (APCERT).
Ze nemen deel aan de activiteiten rond het thema van APEC, ASEAN en de Shanghai Cooperation Organization (SCO), maar hebben ook al nuttig beveiligingswerk verricht voor bedrijven uit de VS die aan cyberaanvallen blootstonden zoals eBay and JPMorgan Chase.

Noch de regering, noch het leger

De Chinese overheid en het leger ontkennen formeel dat ze de opdracht hebben gegeven om websites of blogs van Google en van Chinese staatsburgers te hacken.
Er zijn wat Amerikaanse ‘privé-initiatieven’ geweest om de Chinese hackers die in het begin van het jaar cyberaanvallen zouden hebben gepleegd op te sporen. Anonieme deskundigen uit die hoek hebben beweerd dat ze ‘de schuldigen’ kennen en dat die briljante technici lid zijn van twee scholengemeenschappen, die militaire relaties zouden hebben. Het bewijsmateriaal is door woordvoerders van het leger, de regering en de erkende internetgemeenschap van China onderuitgehaald. Buitenlandse hackers kunnen zich makkelijk achter Chinese IP-adressen verschuilen, de beschuldigde scholen hebben niet de deskundigheid in huis om geavanceerde cyberaanvallen uit te voeren.
Het is weliswaar een, overigens algemeen bekend, feit dat de Chinese overheid de beste computertechnici opspoort en rekruteert. Dat gebeurt echter in vele landen en het wil volgens Beijing nog niet zeggen dat de instellingen waar IT-specialisten worden opgeleid handelen op verzoek of zelfs op commando van de overheid.

 Het grote geheel en de kleine vissen

Toch verhult China niet, zoals blijkt tijdens de algemene vergadering van het Volkscongres, dat het klaar wil zijn voor de steeds grotere rol die informatica en internet in de moderne oorlogsvoering spelen.
Moeten we ook hierbij aan hacken denken? Hacken is een vage term die in de omgangstaal zowel gebruikt wordt voor criminele als voor niet-criminele activiteiten. Verder zijn er kwalitatieve en kwantitatieve verschillen tussen de inbraken, de informatiewinning, het eigenzinnige programmeren van figuren uit de hacker-subcultuur enerzijds en de cyberaanvallen van geheime diensten en militaire apparaten anderzijds.
Het zou wel erg onverantwoord zijn van de Chinese overheid en defensie om de ontwikkelingen op het gebied van cyberwarfare te negeren. Er is echter nu geen volwaardige oorlog aan de gang. Het is bovendien denkbaar dat een staat zich moet voorzien van wapens die hij zelf niet als eerste wil inzetten, waar hij zelfs tegen is, zoals kernbewapening bijvoorbeeld.

Beijing is dus in allerlei omgevingen (ook webomgevingen) op zoek naar Chinese hackers. Dat kan betekenen: geniale creatievelingen die gefascineerd zijn door de computerwetenschap en haar intellectuele uitdagingen, uit hun ivoren torren halen. Het is echter ook nodig de black hat hackers op te sporen, criminele hackers die niet aan de verleiding weerstaan om die wetenschap te misbruiken voor eigen gewin en misdadige praktijken. Wie tot die laatste groep behoort wordt in principe vervolgd.
Je kunt je echter voorstellen dat sommigen, onder het motto ‘van de beste stroper maak je  een goede boswachter’, misschien de keuze krijgen om op het rechte pad terug te keren en hun kennis en intelligentie in te zetten voor een beter doel, de verdediging van het land bijvoorbeeld. Ook bij het inzetten van hackers, behorende tot verschillende stromingen, kan en wil China wel wat leren van landen die daar al langer ervaring mee hebben. 

Ten slotte deze bedenking: het is zeer de vraag of de Chinese overheid zich bezighoudt met het hacken van de websites en blogs van activisten en opposanten, zoals Google heeft beweerd. Het multinationale internetbedrijf doet alsof er geen verschil is tussen een hightech aanval op Amerikaanse bedrijven of instellingen en het geknutsel om in de mailbox van dissidenten te kunnen gluren, maar dat is natuurlijk onzin. Altijd heeft Beijing de webactiviteiten van deze tegenstanders op andere en in hun ogen afdoende manieren bestreden: filteren of domweg sluiten. Waarom zou de regering nu een wapen inzetten dat niet alleen overdreven is, maar ook nog illegaal en contraproductief?

 (wordt vervolgd)

De dalai lama in Washington (foto www.tibet.net)

De Amerikaanse president Barack Obama heeft de dalai lama ontvangen op het Witte Huis. De Chinezen zijn er niet over te spreken. Ze beschouwen de dalai lama als een separatist. Is dat zo? De dalai lama zegt toch dat hij niet de onafhankelijkheid van Tibet wil maar gewoon meer autonomie? Zijn de Chinezen dan zo halsstarrig? De Verenigde Staten en Europa dringen er bij de Chinese regering dikwijls op aan om met de dalai lama te onderhandelen over zijn terugkeer naar Tibet en over “echte autonomie” voor het Tibetaanse volk. Sinds de jaren ’70 zijn er al onderhandelingen gaande tussen Beijing en afgevaardigden van de dalai lama. De jongste gespreksronde was in de maand januari van dit jaar. Ze draaiden opnieuw rond het Memorandum dat de dalai lama in november 2008 bekend maakte. Dat programma vormt voor de dalai lama de basis van de onderhandelingen.

We vatten de eisen van dit Memorandum samen:

1. De Chinese provinciegrenzen moeten gewijzigd worden zodat er een “Groot-Tibet” tot stand komt dat ongeveer overeenkomt met het Tibetaanse rijk uit de 8ste eeuw en waar nu nog de unieke Tibetaanse cultuur aanwezig is. “De Tibetaanse nationaliteit leeft al millennia lang in een aaneengesloten gebied op het Tibetaanse plateau. Hoewel er niet steeds een politieke eenheid was, bleven de Tibetanen continu verenigd door hun godsdienst, cultuur, taal, opvoeding, levensstijl en door hun unieke hoogplateau-omgeving”.

2. Om de Tibetaanse cultuur te beschermen, moet er in dit gebied een immigratiestop komen voor andere Chinese bevolkingsgroepen. De niet-Tibetanen, die er niet sinds generaties wonen, vormen een bedreiging voor de autonome cultuur en voor het milieu. “Wij zijn erg bezorgd om de massale en aangemoedigde inwijking van vooral Han Chinezen, maar ook andere nationaliteiten, in vele Tibetaanse regio’s, tot groot ongenoegen van de lokale gemeenschappen en waardoor de Tibetaanse bevolking er gemarginaliseerd wordt en de kwetsbare natuurlijke omgeving bedreigd wordt.”

3. “Groot-Tibet” moet een eigen wetgeving kunnen uitbouwen, gebaseerd op de eigen spirituele waarden en zonder inmenging van de centrale Chinese regering. (De administratie van de dalai lama heeft al een eigen “grondwet” opgesteld, sinds 1994, waarin afgestapt wordt van het Chinese politieke en economische staatsmodel.)

4. “Het unieke van de Tibetaanse cultuur en identiteit kunnen enkel door Tibetanen bewaard en bevorderd worden en door niemand anders.”

5. Het staatsonderwijs in “Groot-Tibet” wordt vervangen door een eigen religieus gericht onderwijsnet.

6. De eerste taal in “Groot-Tibet” moet het Tibetaans worden.

7. De eigendom van de grond behoort toe aan de Tibetaanse nationaliteit, die er vrij moet kunnen over beschikken (verhuren, verkopen).

8. “Groot-Tibet” moet zo snel mogelijk zelfbedruipend worden, de centrale Chinese staatssubsidies moeten wegvallen om een echte autonomie te garanderen.

9. Tibet is een ecologische ramp geworden. De graslanden en de bossen verdwijnen. De Tibetanen zelf leefden vroeger steeds in harmonie met de natuur. Dit moet opnieuw zo worden.

10. Alle ordestrijdkrachten moeten etnische Tibetanen zijn. (Er is niet gespecificeerd of het om politie én leger gaat, maar in andere teksten wordt duidelijk gesteld dat het nationale Chinese leger uit “Groot-Tibet” moet verdwijnen).

11. De regionale regering van Tibet moet onafhankelijk kunnen deelnemen aan alle internationale organisaties, zonder daarom een zetel te hebben in de UNO.

 Chinees antwoord

Focus (Duits blad) interviewt Chinees woordvoerder over Tibet (foto tibet.cn)

De 11 antwoorden van de Chinese regering op deze 11 eisen zijn:

1. Na de 8ste eeuw is “Groot-Tibet” nooit een politieke entiteit geweest. De huidige provinciegrenzen liggen al vast sinds de 18de eeuw. Het gebied dat de dalai lama opeist, is tweemaal zo groot als de huidige provincie Tibet en beslaat één vierde van het Chinese grondgebied. In het opgeëiste uitbreidingsgebied leven diverse volkeren vreedzaam samen, de Tibetaanse cultuur is er niet de enige.

2. China is een multi-etnische staat, met bescherming van de eigen karakteristieken van de minderheden. Interne grenzen sluiten en niet-Tibetanen buitenzetten is etnische zuivering. Er is geen aangemoedigde inwijking van niet-Tibetanen. In Tibet zelf vertegenwoordigen de niet-Tibetanen slechts 8%. In de gebieden van andere provincies, waar Tibetanen leven, is er een mix van volkeren, die er vreedzaam samenleven. Dat is geen recent gegeven, dat is al eeuwen zo. Die “gemengde” gebieden bij “Groot-Tibet” willen inlijven en er één cultuur  opleggen, is in strijd met het multi-etnisch zijn van onze staat. Sommige etnische minderheden, die duidelijk verschillend zijn van de Tibetanen en die door de Chinese staat afzonderlijk beschermd worden, beschouwt de dalai lama als deel uitmakend van het “Groot Tibetaanse volk” (Yi, Nu, Qiang, Naxi, Memba, Lhoba). 

3. Specifieke wetgeving voor Tibet bestaat al, maar is er gekomen in overleg met de centrale regering. Wij zijn absoluut gekant tegen een volledig onafhankelijke wetgeving. Ons stelsel is geen “federatie van staten”, maar een samengaan van centraal en autonoom, in overleg. De eenheid van het land is een garantie voor de Tibetaanse autonomie. Indien de eenheid van het land niet bewaard wordt, dan moet men spreken over onafhankelijkheid. In dat geval zou Tibet snel in de handen vallen van een grootmacht en zou er van autonomie niets in huis komen.

4. Zeventig procent van de politieke kaders en functionarissen in Tibet zijn Tibetaan. De gouverneur en de regionale parlementsvoorzitter zijn Tibetaan. Drie van de vier hoogste partijposten in Tibet zijn in handen van Tibetanen. Heel wat niet-Tibetaanse onderzoekers hebben hun levenswerk aan de Tibetaanse cultuur toegewijd.

5. Het onderwijs baseren op het boeddhisme is in strijd met de Chinese grondwet die één, niet-religieus onderwijsnet voorziet.

6. In het belang van de eenheid van China, is Tibet bij wet als tweetalige zone vastgelegd, Tibetaans en Chinees. In het voorstel van de dalai lama wordt Chinees niet meer vernoemd als mogelijke tweede taal. Dit is een aanzet tot een taalstrijd. Wat met de miljoenen mensen in het opgeëiste uitbreidingsgebied van “Groot-Tibet”, die een andere taal hebben dan Tibetaans?

7. Volgens de Chinese grondwet is alle grond centrale staatseigendom, geen privébezit en zeker geen etnische kwestie.

8. De centrale staatssubsidie aan Tibet bedraagt 90 procent van het regionaal budget en gaat naar infrastructuur, ecologie, onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en armoedebestrijding. De Tibetaanse economie is nog grotendeels een overlevingseconomie. Zonder hulp van buitenaf geraakt de bevolking niet uit de onderontwikkeling.

9. Door economische en sociale groei, betere leefomstandigheden en betere gezondheidszorg is het aantal Tibetanen in Tibet bijna verdrievoudigd. De veestapel evenzeer. Dit brengt druk mee op de kwetsbare graslanden. De klimaatverandering zorgt er ook voor dat Tibet warmer en droger wordt. Enorme sommen zijn nodig om woestijnvorming tegen te gaan. Wie zal die leveren? De centrale Chinese overheid stelt al jaren enorme sommen ter beschikking voor bebossing en ter bescherming van graslanden. De beboste oppervlakte in Tibet bedraagt nu 11%, wat niet zo slecht is gezien de hoogte (gemiddeld 4000m). Dat is ongeveer het dubbele in vergelijking met de eerste helft van de 20e eeuw. Eén derde van het Tibetaanse grondgebied is natuurreservaat.

10. Het Chinese leger staat in voor de verdediging van het gehele grondgebied, Tibet inbegrepen. Het politiekorps in Tibet is al Tibetaans.

11. Tibetaanse afgevaardigden kunnen binnen de Chinese delegaties voor internationale ontmoetingen een plaats krijgen, in het belang van de eenheid van het land.

China vraagt ook aan de dalai lama om geen steun te verlenen aan separatistische activiteiten en om het geweld in Tibet zelf of tegen Chinese ambassades in het buitenland af te keuren. Tot vandaag ging de dalai lama daar niet op in, hij bestempelt die als “vreedzame betogingen”. Ook de incidenten in Lhasa van maart 2008 beschrijft de dalai lama nog steeds als “vreedzame betogingen”, terwijl we kort nadien toch beelden en getuigenissen van toeristen kregen van lynchpartijen en brandstichtingen door bendes jongeren.

De dalai lama en zijn administratie in India beschuldigen de Chinese regering ervan niet ernstig te willen ingaan op zijn geformuleerde eisen. De Chinese regering van haar kant bestempelt die eisen als een verpakte vorm van onafhankelijkheid. Ze voegt eraan toe dat de dalai lama hierbij de steun krijgt van “een grootmacht” zonder de Verenigde Staten bij naam te noemen. De regering zegt wel expliciet dat “het Congres van die grootmacht het voorbije jaar 16,7 miljoen dollar financiële steun gaf aan de dalai lama en zijn entourage”. De laatste gespreksronde van januari 2010 bracht de twee kampen geen stap dichter bij elkaar.

Obama: China in slecht daglicht plaatsen

De houding van de Verenigde Staten tegenover de dalai lama en de ‘kwestie Tibet’ is vrij constant gebleven sinds 1949. Voor die datum erkenden de VS de territoriale integriteit van China, Tibet inbegrepen. Officieel is dat nog steeds zo, maar dat belet de VS niet om de ‘kwestie Tibet’ regelmatig te gebruiken om China te prikken. In april 1949 beschrijft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het waarom daarvan: “Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat, is onze houding tegenover China. Indien er een Tibetaanse regering in ballingschap zou komen, is het de aangewezen politiek voor de VS die te steunen zonder Tibet als onafhankelijk land te erkennen.” Dat gebeurt dan ook effectief: de dalai lama trekt uiteindelijk in ballingschap, een martelaar is gecreëerd, een stok om China te slaan op ogenblikken dat het de VS goed uitkomt, is gevonden.

In de jaren vijftig en zestig trainen, organiseren en financieren de VS het gewapend verzet van Tibetaanse separatisten. Dat gebeurt met de hulp van de dalai lama en zijn administratie. Vanaf de jaren zeventig ontwikkelen en financieren de VS een netwerk van steungroepen voor de onafhankelijkheid van Tibet. De reden daarvan is opnieuw propaganda tegen China leven blijven inblazen, China in een slecht daglicht stellen. Toonaangever daarbij is nu de International Campaign for Tibet met als uitvoerend voorzitter Lodi Gyari, een geestelijke en vertegenwoordiger van de dalai lama in de VS.

De voorbije decennia is de dalai lama herhaaldelijk te gast geweest bij Amerikaanse presidenten. Obama wil dat nog eens overdoen. China protesteert daartegen omdat Beijing de dalai lama beschouwt als een separatist. Beijing wil wel met de man praten maar de Chinese overheid beschouwt een buitenlandse staatsontvangst als een inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden.
Jean-Paul Desimpelaere en Kris Peeraer

Bronnen:

De volledige tekst van het Memorandum van de dalai lama is te vinden op de website van zijn administratie: www.tibet.net/ onder de zoekterm “memorandum”

Het Chinese antwoord vindt u hier: http://eng.tibet.cn/news/today/200910/t20091018_511138.htm

Wat wil Google met zijn provocerende ultimatum aan de Chinese regering? Er zijn verschillende antwoorden mogelijk op deze vraag. Laten we hier het ideologische verhaal eens bekijken.

Censuur in China en in het Westen

Er bestaat inderdaad censuur in China, maar ze is er anders dan in het Westen. Bij ons worden stemmen het zwijgen opgelegd via een indirectere en economische weg. De media negeren bepaalde meningen of maken ze belachelijk en sommigen die kritische opvattingen willen uiten, krijgen niet de (financiële) middelen om ze te verspreiden. Westerse ‘dissidenten’ zoals Chomsky of, in België Jaap Kruithof, hebben niet opgehouden dat te beweren en door hun eigen voorbeeld te bewijzen.

Maar zeker op het internet moeten ook andere landen dan China hun toevlucht nemen tot directe censuur of regulering, een wat minder beladen term. Chinese opiniemakers wijzen er terecht op dat cyberaanvallen overal ter wereld een probleem zijn,  dat de Amerikaanse regering niet wil dat foto’s van militaire basissen op Google Earth vertoond worden en ook niet dat kinderen porno te zien krijgen. “De regering van de VS houdt eveneens informatie geheim en filtert ze met technische middelen”, aldus Yao Huanqing, een professor aan de Volksuniversiteit in Beijing.

In China bestaan er wetten en regels om wat de autoriteiten zien als desinformatie uit het buitenland ongegeneerd te censureren (zoals de propaganda van talloze flink gesubsidieerde Free Tibet-websites). Ook internetcontent die ordeverstoringen bevordert of het politieke systeem rechtstreeks aanvalt en websites die pornografie en geweld verspreiden, zijn een doelwit voor de controleurs van het web.

Het is niet verkeerd die censuur enigszins te relativeren door rekening te houden met het feit dat er in heel Azië, ook in Japan en in India, een minder uitbundige vrijheid van meningsuiting is dan in Noord- of West-Europa (zie bijvoorbeeld de hoofdstukken over the East Asian Model in het boek ‘China modernizes’ van R. Peerenboom, Oxford U.P. 2007). En het kan zeker geen kwaad de beweringen in sommige media met een korreltje zout te nemen dat je in China niet moet proberen het woord democratie als zoekterm in te voeren. Als dat waar was, hadden de Chinezen niet kunnen kennisnemen van de toespraken van Hu Jintao op het laatste congres van de CPC, waarin hij het doorlopend heeft over democratie.

Censuur in ontwikkeling

Zodra in 1978 de deur openging, kwam er allerlei informatie, ook ongewenste, vanuit de buitenwereld. Deng Xiaoping had het over “vliegen en muggen”, die de Chinezen er maar moesten bijnemen als ongewild neveneffect van het radicaal nieuwe beleid van openheid, maar die ze niet moesten vrezen. In wezen gaat het nog steeds zo. De woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken verzekerde de buitenlandse journalisten op haar wekelijkse persconferentie: “Het internet van China staat open en China probeert een gunstige omgeving voor internet te creëren”.

Het China Internet Illegal Information Reporting Center wijst intussen onverstoorbaar op 80.000 rapporten over (meestal buitenlandse) websites die Chinese computers en gsm’s met obscene inhoud bestoken.

Het hoeft geen waanzinnige fantasie te zijn dat de Chinese leiders wat anders willen dan zich aan de macht vast te klampen of zich te verrijken. Stel eens dat de CPC inderdaad meent wat er in haar programma staat: “De bestaansredenen van de partij zijn de bevolking ontvoogden, haar meester laten zijn over het eigen lot, het volk dienen”. Wie openstaat voor dat uitgangspunt kan in de moderne geschiedenis genoeg bewijzen vinden dat vrije meningsuiting en input vanuit de bevolking essentieel zijn voor de Chinese communisten en door de CPC wel degelijk gewenst. Al decennia lang streeft China ernaar de burgers mondiger te maken. Tijdens de Culturele Revolutie waren er muurkranten en volksvergaderingen, experimenten met directe democratie, waar weliswaar met gemengde gevoelens aan teruggedacht wordt. Sinds het begin van de economische hervormingen in 1978 is het aanbod, de variatie, de mondigheid en de professionaliteit van de media alleen maar elk jaar gegroeid. Media treden tegenwoordig vaak op als waakhond en krijgen van sommige ministers zelfs aanmoedigingen hierbij. Vele waarnemers en buitenlandse bezoekers getuigen dat er in China sprake is van een meer en meer ontspannen openbaar debat, dat Chinezen zich vrijer dan ooit uiten op straat.

Het boek ‘What does China think?’ van Mark Leonard, London 2008, geeft een boeiend beeld van een aantal invloedrijke stromingen onder intellectuelen. In witboeken over democratie en mensenrechten, die de regering het afgelopen decennium heeft opgesteld, staat welke maatregelen de meningsvorming en -uiting stap voor stap moeten bevorderen. De rol van internet daarbij kan nauwelijks worden overschat. Internetfora, chatrooms, bulletin boards en blogs tieren welig: volgens het China Internet Network Information Center (CNNIC) heeft een op de vier internetgebruikers een eigen blog.

Ook Beijing zweert bij e-government. In de stad Zuzhou in Hunan wordt internet ingezet voor de strijd tegen corruptie. Internet is intussen in het hele land een standaardinstrument om de bevolking te raadplegen over nieuwe wetsontwerpen en over proefnemingen met openbare verkiezingen, zij het voorlopig alleen op lagere en provinciale niveaus. “China wil zijn eigen nieuwe generaties van hardware en software ontwikkelen, gebruikmakend van alle moderne technische voorzieningen op het web, ook censuurfuncties”, zo schreef J. Fenby op 13 januari in the Guardian. Het is de wetenschappelijke weg, voorgestaan door Hu Jintao, maar wel met het lot in eigen handen: China bepaalt graag zelf wat kan en wat niet en in welk tempo het verandert. Daarom is Beijing extra gevoelig voor het misbruik dat er zou kunnen gemaakt worden van het web met zijn ‘brede en anonieme publiek’ (zie Peerenboom, op p.159 in het bovenvermelde boek ) en bestaat er bijvoorbeeld een regeling dat een netelig onderwerp pas op het web komt nadat er door de traditionele media over is gepubliceerd. Wie als ‘dissident’ over de schreef gaat, loopt eerder kans op een veroordeling  als hij ook via internet actie heeft gevoerd (alweer volgens Peerenboom).

Vrije meningsuiting met Chinese kenmerken

De CPC is tegelijk de voornaamste deelnemer en de strenge moderator van elk politiek debat. De partij houdt immers vast aan het principe dat de CPC de leidende politieke kracht is en moet blijven in het belang van de overdonderende meerderheid van de Chinezen. Ze probeert duidelijk fouten uit het verleden te herstellen en nieuwe fouten te vermijden. De Chinese leiders beschouwen zowel de Culturele Revolutie als de jaren ’80, die zijn uitgemond in Tiananmen, als periodes met veel chaos en schijndemocratie. Tijden waarin allerlei stromingen en personen misbruik konden maken van de meningsuiting en grote bevolkingsgroepen hebben misleid.

Tegenwoordig wil Beijing dat er een eind komt aan de chaos van demonstraties (de zogenaamde massale incidenten) en de wildgroei van petities en geruchten. Men wil het recht op petities handhaven, maar op een meer regelmatige manier. Er is een begrijpelijke huiver voor het verspreiden van geruchten, juist vaak via internet, met soms dodelijke gevolgen: met als voorbeeld de tweedracht tussen de bevolkingsgroepen die geleid heeft tot rellen met dodelijke slachtoffers in Xinjiang.

Zoals in het hele domein van de mensenrechten geldt dat de sociale en economische rechten voor Beijing op de eerste plaats komen en dat de vorderingen op de andere gebieden behoedzaam verlopen. Net zoals in andere landen ligt de vrije meningsuiting aan banden in tijden van crisis en rond bepaalde thema’s. China beoordeelt zijn huidige situatie op een manier als een langdurige crisissituatie. Het land heeft nog steeds een derdewereldstatus en worstelt met een aantal reuzenproblemen, zoals de sociale ongelijkheid, de milieuvervuiling en de wereldcrisis. In die context ziet Beijing thema’s zoals separatisme of aanvallen op het eenpartijstelsel zelf als levensbedreigend. Dat is de reden waarom Tibet, Taiwan, Xinjiang, éénpartijsysteem en Falun Gong termen zijn die soms moeilijkheden opleveren bij het surfen, moeilijkheden die overigens door veel Chinese internetgebruikers moeiteloos worden omzeild.

Problemen van censuur

China heeft een grote bevolking en een uitgestrekt grondgebied, onmogelijk door de regering steeds en overal te controleren. Dat de Chinezen zuchten onder een regime van censuur is zwaar overdreven. Wel zijn er stromingen en personen die (vaak, maar lang niet altijd onder westerse invloed) ongeduldig worden over de traagheid waarmee de dingen op dit vlak veranderen. Een andere problematische groep vormen de internetgebruikers die het debat voeren op een heftige wijze, die niet op feiten is gebaseerd, wat kan leiden tot ernstige verstoringen van het internetverkeer (de Chinese concurrent van Google, Baidu, was zelf het slachtoffer van cyberaanvallen en het ministerie van Defensie is een geliefkoosd slachtoffer) en tot het doorkruisen van de diplomatie. Beijing moet fanatieke nationalisten bijvoorbeeld regelmatig intomen en voert zelf strijd tegen hackers, die de wet overtreden. Het is beslist niet onwaarschijnlijk dat de aanvallers van Google en andere Amerikaanse firma’s uit die hoek komen. Hacken gebeurt ook om bedrijfsgeheimen, technologie en software te stelen.

Dat het zover is kunnen komen, houdt verband met de nieuwe, vreedzame culturele revolutie die China vandaag beleeft en met de regeerperiodes van Deng Xiaoping en Jiang Zemin, waarin werkelijk alles op de economische ontwikkeling werd gezet. De opvoeding in een collectivistische geest is ondermijnd, het onderwijs in de politieke wetenschappen dat een ernstige debatcultuur, gebaseerd op feitenonderzoek, had kunnen bevorderen, werd verwaarloosd. De CPC heeft veel krediet verloren door de corruptiezaken, en dat maakt het niet eenvoudig om te accepteren dat ze het debat stevig onder controle wil houden. Daar komen dan nog fouten bij op het vlak van de censuur zelf: de autoriteiten traden onhandig op in de kwestie van Green Dam, ze smoorden het debat over de aardbeving van 2008 en gingen in de fout met het melkschandaal van 2009.

Censuur als munitie voor het Westen

Altijd weer komt het Westen in de verleiding om met thema’s als vrije meningsuiting te scoren in de ideologische koude oorlog waar China, dat in de eerste plaats zijn eigen boontjes wil doppen, niet om gevraagd heeft. Obama wordt van alle kanten belaagd en voelt de hete adem van zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, in zijn nek. Deze laatste nodigt Googlemanager Eric Schmidt en nog drie sterren uit de hightechwereld uit voor een etentje. Clinton kondigt een belangrijke toespraak aan over vrijheid op het internet en Obama, die niet kan of wil achterblijven, roept internet uit tot een belangrijke schakel in het Amerikaanse nationale veiligheidssysteem (J. Fenby in The Guardian van 13 januari). Enkele dagen later steekt Google zijn vuurwerk af. De wijsneuzen van de Brits-Amerikaans-Chinese mediasite Danwei voorspellen dat “de technologie van Google zal klaarstaan om terug te keren als de controleurs weer wat dimmen en dat het bedrijf met zijn morele standpunt de goodwill van zijn Chinese elitepubliek zal verdienen”. Gordon Brown moet hoognodig een succesje behalen om Labour in de Britse politiek niet helemaal ten onder te laten gaan. De EU-landen zien hun toekomst voor de economische concurrentie met China somber in.
Voor belangrijke westerse spelers reden genoeg om met een nieuwe ronde Beijing-bashing te beginnen.

Spannende evenwichtsoefening

De behoefte van de CPC en de Chinese regering aan een gecontroleerd debat, een behoefte waarvoor ze soms hun toevlucht nemen tot censuur, is alleszins begrijpelijk. Ze zullen echter een voortdurende afweging moeten maken tussen de voor- en nadelen van dit wapen, opdat het niet contraproductief wordt. Het is helemaal niet uitgesloten dat ze daartoe, zonder lessen uit Washington, Londen of Brussel, zelf perfect toe in staat zijn.