Om dat soort vragen te beantwoorden was niemand minder dan Chen Baosheng, naar Brussel gekomen. Hij is de onderdirecteur van de Centrale Partijschool van de CPC. Het BICCS was er in geslaagd om deze zelfverzekerde en ruimdenkende spreker uit te nodigen, in samenwerking met het onderzoeksinstituut China Reform Forum. We geven hieronder de grote lijnen van Chens uitgebreide en gedetailleerde antwoorden.

 De ontwikkeling van het politieke stelsel van de Volksrepubliek heeft drie fasen doorlopen: vestiging – ondermijning – hervorming.

In de eerste fase, die 28 jaar geduurd heeft, is het volk meester geworden over zijn eigen bestaan. De eerste 10 jaar werden de grote instellingen en mechanismen relatief snel en doeltreffend gevormd: de volkscongressen (volksvertegenwoordigingen op verschillende niveaus), de politieke raadgevende conferentie (het grote adviesorgaan voor regering en parlementen), het overleg tussen de CPC en de 8 andere partijen, het systeem van autonome regio’s met grote groepen bevolkingsminderheden, enzovoort.

Er waren onvolkomenheden en problemen die voortkwamen uit een aantal specifieke omstandigheden. Organen die over revolutionaire basissen hadden geregeerd, moesten nu de overheid van een staat organiseren. Door het gebrek aan ervaring waren de grondleggers van de Volksrepubliek geneigd om de instellingen en methodes van de Sovjet-Unie te veel te kopiëren. Ten slotte speelden ook de invloeden mee van de geschiedenis, de erfenis van de feodale maatschappij. Het voornaamste is dat de eerste generatie van leiders de socialistische staat heeft opgericht en de basis heeft gelegd voor de fenomenale groei die we nu kennen. De Culturele Revolutie die daarna kwam, heeft veel structuren vernietigd en zowel in de CPC als in het land zelf het democratische gehalte naar beneden gehaald. Sinds 1978 kennen we een periode van hervormingen. We hebben de economie geweldig laten groeien en het politieke systeem hersteld, verstevigd en uitgebreid. De analyse van wat er in de Culturele Revolutie is voorgevallen, is hierbij erg belangrijk.

Op politiek gebied hebben we in deze laatste periode op 4 belangrijke terreinen goede resultaten geboekt:
(her)opbouw van instellingen – opvolging van de leiding – effectiviteit – overlegcultuur.

De werking van het Nationaal Volkscongres en de volksvertegenwoordigingen van de andere niveaus is verbeterd en de bevoegdheden zijn toegenomen. Hetzelfde is gebeurd met het meerpartijenoverleg en de autonomie van regio’s met minderheden. We werken aan een stelsel van verkiezingen in dorpen en gemeenten dat steeds beter wordt. Ook in de steden worden kiesstelsels geperfectioneerd. Dit alles steunt op de basis van een markteconomie waarin de openbare sector nog steeds de leiding heeft. 

De leiding van partij-instellingen en regeringen is grondig hervormd, met betrekking tot loopbaanontwikkeling en opvolging. De loopbaan van een kaderlid is aan een termijn gebonden en kent een leeftijdsgrens. De regels voor vervanging en opvolging worden strikt toegepast, wat de positie, de ervaring of de deskundigheid van een persoon ook moge zijn.

Bij de selectie van opvolgers spelen verkiezingen en concurrentie in toenemende mate een rol, naast de benoeming van hogerhand. Op dit punt zijn er verschillen met de EU: bij ons in China verlopen verkiezingen en selectie vanaf de basis naar een steeds hoger niveau, de concurrentie tussen de kandidaten is heviger, de beoordeling van wat de gegadigden er in hun praktijk van terecht hebben gebracht, is belangrijker dan de speeches die ze afsteken of de campagne die ze kunnen voeren.

Ook het streven naar effectiviteit en krachtdadigheid in het Chinese systeem is een kenmerkend verschil met de Europese politiek. In China kunnen wij ons geen zwakke regeringen en verdeelde instellingen veroorloven. De gigantische problemen die we nog moeten oplossen, onder andere vanwege onze erfenis uit het verleden, leiden ertoe dat we geen tijd kunnen verspillen en een grote behoefte hebben aan efficiënte en gestroomlijnde instellingen.

Een laatste typisch Chinese kenmerk van onze politieke cultuur is dat van het overleg, de consensus na zorgvuldige beraadslaging. Dat speelt een hoofdrol bij benoemingen in de CPC, belangrijke beslissingen, enzovoort. Het is een systeem dat we gedurende 30 jaar van hervormingen en experimenten verfijnd hebben. Dat er grote beslissingen genomen worden door 1 persoon zal nooit meer voorkomen. Onze besluitvorming is tegenwoordig gebaseerd op een grondig wetenschappelijk onderzoek en democratische supervisie bij elke stap.

Het is niet correct te beweren dat China op politiek gebied maar traag vooruitgaat. We verdiepen de politieke hervormingen op dit ogenblik volgens de besluiten van het meest recente, het zeventiende, congres van de CPC en politieke hervormingen zullen een belangrijk hoofdstuk vormen van het twaalfde vijfjarenplan dat ingaat in 2011.

China imiteert niet en gooit geen elementen weg die bruikbaar zijn. China wil voortbouwen op datgene van de bestaande aanpak wat werkt. We doen dat op vijf manieren: door te consolideren – te innoveren – te saneren – te leren van anderen en door anderen te beïnvloeden. Wat goed werkt, bewaren en verstevigen we: de leidinggevende rol van de CPC, de volkscongressen, de coördinatie met andere politieke partijen. We voegen daar nieuwgecreëerde elementen aan toe en we schaffen elementen af die niet bevallen zijn: traditionele methodes, overblijfselen van de sovjetinvloeden, mislukte experimenten. We steken ons licht op bij andere landen en leren van hun ‘best practices’. Ten slotte trachten we zelf op bescheiden wijze de ontwikkeling te inspireren en beïnvloeden van het internationale politieke wereldsysteem.

Als waarnemers in het Westen niet willen blijven vasthouden aan bepaalde vooroordelen moeten ze meer kennis opdoen over ons systeem en zijn ontwikkelingen. Het is voorts geen goed idee om ons te beoordelen op de mate waarin we aspecten van andere politieke stelsels overnemen. 

De aanwezigen stelden ook vragen over een aantal specifieke kwesties, zoals petities, participatie, aansprakelijkheid, internationale betrekkingen.

Petities
Er zijn twee types petitionarissen: zij die zich aan wet en regels houden en zij die dat niet doen. Er wordt veel met petities gewerkt, vaak met recht en reden. Soms zijn stadsbewoners ontevreden over de gang van zaken bij onteigeningen, soms geeft een verkeerde, brutale handelswijze van laagopgeleide ambtenaren op het platteland problemen, enzovoort. Het belangrijkste principe bij het behandelen van petities is dat de klacht op het juiste niveau en de juiste plek moet worden ingediend en behandeld. Is dat niet het geval, dan verwijzen we de petitie alsnog naar de juiste jurisdictie. De volgende stappen zijn: kijken naar wat er terecht is en dat behandelen en de indieners van onterechte bezwaren ervan overtuigen dat ze de zaak moeten laten vallen. De petities zijn zowel een deel van de traditie als een innovatie van deze tijd. Het is eigen aan de Chinese cultuur dat de bevolking het recht heeft om zich te verweren tegen echte misbruiken en corruptie. De Chinezen moeten dat recht op een moderne wijze kunnen blijven uitoefenen. 

Participatie
Aan verkiezingen wordt massaal deelgenomen. Het percentage kiezers is eigenlijk hoger dan in Europa. Bij verkiezingen aan de basis nemen alle stemgerechtigden deel. De verkiezingen verlopen volgens een hiërarchie, waarbij het lagere niveau de vertegenwoordigers voor het hogere aanduidt. Wel moeten we het verloop van de verkiezingen verbeteren. Het moet professioneler, we zoeken naar het juiste evenwicht bij het afbakenen van de bevoegdheden die organen bezitten, er is meer supervisie nodig. 

Aansprakelijkheid
De overgrote meerderheid van kaderleden zijn hardwerkende, plichtsbewuste mensen. Tegen kaderleden die hun werk niet of niet goed doen, zijn er hardere maatregelen nodig. We proberen hen ook te overtuigen om een andere weg te bewandelen. Als dat niet lukt en als de overtreding zeer ernstig is, nemen we wettelijke maatregelen.

Politieke hervormingen en internationale betrekkingen
China heeft een reusachtige bevolking en moet enorme problemen oplossen. In Europa beseft men niet goed welke belangrijke resultaten we al hebben geboekt. Een voorbeeld: de hervorming van de ziekteverzekering in de VS die zo moeizaam verliep en waar zoveel om te doen is geweest, valt in het niet bij de enormiteit van de uitdagingen waar China op het vlak van de gezondheidszorg voor staat. China heeft behoefte aan een vredelievende en vreedzame wereld. Daarom streven we multipolariteit na, de democratisering van de internationale betrekkingen. Er zijn meningsverschillen met de EU, maar er is ook veel samenwerking mogelijk en China ziet de EU als een belangrijke en machtige speler in de wereld.

Wie is Chen Baosheng?
http://chinavitae.com/biography/Chen_Baosheng%7C4306

Wat is het BICCS?
www.vub.ac.be/biccs

Het ging op die middag ook over de betrekkingen tussen de EU en China in handel en economie. Het verslag van dat onderdeel van de bespreking volgt nog.

Vice President Xi Jinping bij de diploma-uitreiking van de partijschool

De mediabelangstelling was enorm. Een aantal westerse media tonen zich verbaasd over de strafmaat. De beschuldigden hadden nochtans bekend en de minimumstrafmaat voor dergelijke feiten ligt vast. China neemt witteboordcriminaliteit ernstig , zeker wanneer het zoals hier om miljoenen dollars steekpenningen en om honderden miljoenen dollars economische verliezen gaat. Zoals met Google wordt ook deze zaak gezien als een krachtmeeting tussen een oppermachtige multinational en de Chinese staat. En ook hier speelt de internationale politiek, in dit geval tussen China en Australië.

Bureel in Shanghai

Hoe begon het verhaal ? Rio Tinto, één van de drie grootste ertsproducenten in de wereld, geraakt einde 2008 wegens de crisis in problemen. China is bereid bij te springen via het aluminiumbedrijf Chinalco, dat Rio Tinto al kent sinds de jaren ‘60 en 19,5 miljard dollar wil investeren in ruil voor een minderheid in het kapitaal. De inkt van het akkoord is nog niet droog of er steekt een nationalistische reflex op bij de Australische oppositie. In juni 2009 laat Rio Tinto onder deze druk Chinalco vallen en sluit het een reddende joint venture met concurrent BHP Billiton, ook Australisch en ook in de mondiale top-drie. Kort daarop worden de vier van Rio Tinto in China gearresteerd. Meteen werd in het buitenland het vermoeden van een politieke afrekening geopperd. 

Rio had het namelijk intussen ook nog op een ander vlak verkorven: de verkoop van ijzererts. IJzererts is geen business voor kleine jongens. Jaarlijks onderhandelen de drie producenten die de wereldmarkt domineren (Rio Tinto ,  BHP Billiton en het Braziliaanse Vale) over een vaste leverhoeveelheid aan een vaste prijs met de grootste verbruiker(s). In 2009 was de helft van de wereldproductie van staal Chinees. China voerde 70% van zijn behoefte aan ijzererts in en dat was 75% van de hele wereldhandel. De onderhandelingen voor 2009 gingen dus hoofdzakelijk tussen het trio, vertegenwoordigd door Rio Tinto, en het verbond van de Chinese staalnijverheid. De onderhandelingen mislukten voor het eerst sinds jaren; China moest noodgedwongen zijn staal op de vrije markt kopen, waar de prijzen tegen de zomer van 2009 fors gestegen waren. Het verlies voor China werd door een ambtenaar op het  -door buitenlanders betwiste – bedrag van 700 miljard yuan geraamd. 

Van Chinese zijde bestond het vermoeden dat de onderhandelingsstrategie en andere vertrouwelijke informatie naar de tegenpartij gelekt waren en Rio Tinto gewild op een breuk aangestuurd had. Begin juli werden de vier Rio Tinto-personeelsleden aangehouden op beschuldiging van ‘stelen van staatsgeheimen’. Later werd de beschuldiging teruggebracht tot het minder erge ‘stelen van commerciële geheimen’, wat juridisch gezien logischer is vermits de Chinese staalfabrieken het statuut van nv’s hebben, ook diegenen die eigendom van de staat zijn. In de loop van het onderzoek is bovendien omkoperij aan het licht gebracht, zodat dit aan de beschuldiging is toegevoegd; de omkoperij is door de beschuldigden  op het proces toegegeven. 

Wat zou er gebeurd zijn? Enige achtergrond over de Chinese staalnijverheid is hier nuttig. Naast grote bedrijven, meestal eigendom van de staats, zijn er ook nog vrij veel kleinere, dikwijls privébedrijven. Het Chinese driejarenplan 2008-11 voor de staalsector stuurt aan op concentratie: grote bedrijven zijn milieuvriendelijker en efficiënter. Binnen dit kader werd tussen de Chinese bedrijven in 2009 onderling gestreden om zoveel mogelijk ertsen aan de –goedkopere- vaste prijs te pakken te krijgen. De Rio Tinto-staf zou daarvan geprofiteerd hebben: in ruil voor beloften over hogere quota zouden ze vertrouwelijke informatie over de onderhandelingen bijeen gesprokkeld hebben en bovendien voor zichzelf steekpenningen gevraagd hebben. Shougang (het staalcombinaat van Beijing) en Laiwu zijn in het schandaal betrokken; een belangrijk kaderlid van Shougang werd in juli gearresteerd wegens ‘commerciële misdaden’. Op het proces zelf zei de verdediger van een van de beschuldigden dat hij 9 miljoen dollar kreeg als ‘lening’ om in Hongkong aandelen te kopen van de voorzitter van het private staalsbedrijf Rizhao, een zekere Du; die was in 2008 de tweede rijkste man van China, maar zit intussen ook al in de problemen door andere verdachte operaties. 

Het proces zelf duurde drie dagen. Het eerste deel over de omkoperij was publiek, maar van de journalisten mochten alleen de Chinezen binnen. De beschuldigden erkenden de omkoping maar sommigen betwistten de bedragen. Het totaal van de steekpenningen bedraagt volgens de aanklacht ongeveer 95 miljoen yuan. Stern Hu gaf toe betrokken te zijn in omkoperij voor 790.000 dollar en één miljoen yuan. Liu zou drie miljoen yuan gekregen hebben en Ge zes miljoen. De hoofdvogel was voor Wang met 70 miljoen yuan. Volgens de Chinese wet staat op het ontvangen van steekpenningen boven zowat 50.000 yuan een minimumstraf van vijf jaar.

Het tweede deel van het proces over de ‘commerciële geheimen’ vond plaats achter gesloten deuren; dat gaf wat gepruttel van de Australische minister van BZ Smith omdat zelfs diplomaten niet binnen mochten, maar hij gaf wel toe dat ook in Australië processen soms achter gesloten deuren verlopen. Of de beschuldigingen hard konden gemaakt worden, is niet duidelijk; minstens één van de beschuldigden heeft volgens zijn raadsman onschuldig gepleit. Na de uitspraak van de rechter verklaarde Smith dat China een kans gemist had om zijn wetgeving op commerciële geheimen meer transparant te maken. Waarop hij door de Chinese overheid verzocht werd  geen verdere ‘onverantwoordelijke uitspraken’ te doen

 Rio Tinto bleef lange tijd volhouden dat zijn personeel onschuldig was. Intussen hebben ze wel een nieuwe verantwoordelijke in China aangeduid. Toevallig of niet was de voorzitter van Rio Tinto, Tom Albanese, tijdens het proces in Beijing om de commerciële banden van zijn bedrijf met China weer aan te halen. In 2009 haalde Rio Tinto 29% van zijn omzet uit China. Albanese sloot nu zelfs een akkoord met de verworpen bruid Chinalco om samen de reserves van de Simandou-ijzermijn in Guinea, waarop Rio de rechten heeft, te ontwikkelen en al het erts naar China te sturen. Rio Tinto is alleszins duidelijk: de dag van de uitspraak nog werden de vier ontslagen.

De Australische regering heeft steeds aangedrongen op een snel, transparant en fair proces. In oktober 2009 leken de wolken tussen beide landen al opgeklaard en sindsdien zijn al verschillende nieuwe akkoorden gesloten. China is Australiës eerste handelspartner en Australië China’s grootste leverancier van onder meer ijzererts. Het Chinese ministerie van BZ verklaarde dat het proces niet mag gepolitiseerd worden of de relaties tussen China en Australie schade toebrengen. 

De onderhandelingen over de vaste ijzerertsprijs voor 2010 verlopen intussen moeizaam. Baosteel, dat in naam van China spreekt, heeft de eisen van het Braziliaanse Vale, dat voor de producenten spreekt, onaanvaardbaar genoemd. 

Bronnen: Financial Times, SCMP,Xinhua,Reuters, Asiatimes

Hacken of gehackt worden, that’s the question. De affaire Google duikt weer op. De onderhandelingen lopen nog, maar een insider beweert dat het voor 99,9 % zeker is dat Google uit China weggaat… Hacking in het begin van dit jaar werd door het Amerikaanse bedrijf aangevoerd als reden om zich niet langer te voegen naar de censuurregels van gastland China. Google krijgt de steun en medewerking van de regering Obama die een campagne is begonnen tegen wat men vooral in het Westen censuur noemt en wat in Chinese termen regulering heet.
De censuurdiscussie lijkt de kern van de zaak te vormen, maar om een of andere reden gooit Google censureren en hacken op één hoop.

Hacken of gehackt worden (1)

China heeft zich krachtig verweerd tegen de beschuldiging van het hacken en wijst erop dat de Amerikaanse overheid en Google nog niets meer hebben gedaan dan insinueren (en nagaan of ze bondgenoten kunnen vinden in de Wereldhandelsorganisatie, WTO, om via de kwestie Google China aan te pakken).
Hacken is een misdaad en bovendien, waar komt dit verschijnsel het meeste voor, in de VS of in de Volksrepubliek? China zegt het krachtig aan te pakken en liefst samen met de internationale gemeenschap.
Kortom, de regering en het leger hebben hier niets mee te maken.
Het land moet zich echter wel voorbereiden op een mogelijke oorlog in cyberspace en een beroep doen op de brains van zijn internetgeneratie. 

Beschuldigingen, geen bewijzen

China hamert erop dat zodra Google en de Amerikaanse overheid de nodige concrete informatie doorspelen zij samen met hen zullen kunnen onderzoeken wat er precies gebeurd is en wie ervoor verantwoordelijk zijn, maar zegt Zhou Yonglin van het CNCERT: “China heeft van Google nog geen enkel concreet rapport ontvangen…” (CNCERT is het sinds 2000 opererende Computer Network Emergency Response Technical Team, Zhou werd op 22 januari geïnterviewd door Xinhuawang, Xinhuanet).
De uitspraken van Nicole Wong, onderdirecteur van Google, voor een comité Buitenlandse Zaken van het Huis van Afgevaardigden in de VS wijzen ook nog steeds in die richting. 
Mevrouw Wong heeft tijdens de zitting over ‘The Google predicament’ gezegd: ‘wij zijn te weten gekomen dat de aanvallen uit China kwamen’ en verder ‘we zijn niet van plan om te zeggen wie de aanvallen uivoert’, om er dan vroom de hoop aan toe te voegen dat de Chinese regering met Amerikaanse ambtenaren zou samenwerken bij het onderzoek.

De strijd tegen het hacken

Beijing betoogt met klem dat hacken een misdaad is, dat de Chinese staat en de Chinese bedrijven zelf de slachtoffers zijn van gegevensdiefstal en computersabotage die onder andere miljoenenverliezen veroorzaken. Vooralsnog zitten de meeste en meest bekwame hackers in de VS. Beijing heeft zijn wetgeving terzake aangescherpt en sluit zich graag aan bij de internationale strijd tegen dit verschijnsel. 
Zhou Yonglin:  “Chinese internetgebruikers zijn nog niet genoeg bewust en deskundig: telkens weer ontstaan er zwakke plekken in systemen en toepassingen, dat maakt van China een kwetsbaar en geliefkoosd doelwit.
Er ‘zitten’ nu 384 miljoen Chinezen ‘op’ internet en 233 miljoen op internet via mobiele telefoons. In 2009 werden maar liefst 262.000 IP-adressen besmet met een Trojan horse. De bronnen van die malware kwamen in 165.000 gevallen uit het buitenland, vooral (16,61 %) uit de VS.
Er werden 42.000 websites onklaar gemaakt, waarvan 2.765 sites van overheidsinstanties, tot op regeringsniveau toe. Meer dan de helft van de belangrijkste 20 aanvallen gebeurden vanuit het buitenland. (n.v.d.r. Chinawatcher Willy Lam, vroeger SCMP en nu Jamestown Foundation, citeert die cijfers met instemming en Zhou’s schatting dat er verder elke maand 18 miljoen pc’s plat gingen door virussen).
Ook de Amerikaanse computerbeveiliger Symantec, de grootste ter wereld, wees er in 2008 op dat 25 % van alle cyberaanvallen ter wereld van een hoofdkwartier in de VS kwamen. Botprogramma’s hadden 33 % van alle servers in de VS overgenomen en 43 % van alle phishing sites in de wereld zaten in de VS.
China is het grootste slachtoffer van cyberaanvallen: het aantal computers dat bij ons door een botprogramma is geïnfiltreerd bedraagt 13 % van alle computers ter wereld.”

Vorig jaar heeft Beijing een wet tegen het hacken herzien zodat er nu tot zeven jaar gevangenisstraf voor staat. Zhou Yonglin noemt in het interview met Xinhuawang nog een hele reeks wetten, maatregelen en procedures die CNCERT, netwerkoperatoren, providers van domeinnamen en verkopers van beveiligingsprogramma’s in de gelegenheid stellen informatie uit te wisselen en de computermisdaad met vereende krachten aan te pakken.
De 64 eenheden die dat landelijk doen en de 198 groepen op provinciaal niveau hebben volgens hem intussen al heel wat successen behaald in de strijd tegen Trojan horses en botnets.
Tegen virussen en spam heeft CNCERT samen met de Internet Society of China (ISC) programma’s opgesteld die gebruikers de kans moeten geven om zichzelf te beschermen. De China Alliance Against Network Viruses, die ze samen met allerlei sectoren van de internetgemeenschap (particulieren, bedrijven, overheidsinstanties, zoekmachines, providers enz…) in juli 2009 hebben gevormd, heeft zich sindsdien gericht tegen de virusaanvallen (18 miljoen slachtoffers per maand, zie boven), in de eerste plaats de over de hele wereld beruchte computerworm Conficker. Zo hebben ze onder andere hulp geboden aan 50 organisaties met gevoelige en belangrijke informatiesystemen: banken en verzekeringen, energiebedrijven, luchtvaartbedrijven enz.

China is ook internationaal actief op het terrein van internetbeveiliging.
Zo heeft CNCERT samen met zijn Amerikaanse collega’s van de US-CERT (US Computer Emergency Readiness Team) het probleem opgelost van “318x.com” and “3b3.org”, twee kwaadaardige domeinnamen die Trojan horses verspreidden en door de Amerikanen op aanwijzing van de Chinezen konden worden onschadelijk gemaakt.
Chinese deskundigen werken in internationale samenwerkingsverbanden, vooral in Azië, zoals bijvoorbeeld het Asia Pacific Computer Emergency Response Team (APCERT).
Ze nemen deel aan de activiteiten rond het thema van APEC, ASEAN en de Shanghai Cooperation Organization (SCO), maar hebben ook al nuttig beveiligingswerk verricht voor bedrijven uit de VS die aan cyberaanvallen blootstonden zoals eBay and JPMorgan Chase.

Noch de regering, noch het leger

De Chinese overheid en het leger ontkennen formeel dat ze de opdracht hebben gegeven om websites of blogs van Google en van Chinese staatsburgers te hacken.
Er zijn wat Amerikaanse ‘privé-initiatieven’ geweest om de Chinese hackers die in het begin van het jaar cyberaanvallen zouden hebben gepleegd op te sporen. Anonieme deskundigen uit die hoek hebben beweerd dat ze ‘de schuldigen’ kennen en dat die briljante technici lid zijn van twee scholengemeenschappen, die militaire relaties zouden hebben. Het bewijsmateriaal is door woordvoerders van het leger, de regering en de erkende internetgemeenschap van China onderuitgehaald. Buitenlandse hackers kunnen zich makkelijk achter Chinese IP-adressen verschuilen, de beschuldigde scholen hebben niet de deskundigheid in huis om geavanceerde cyberaanvallen uit te voeren.
Het is weliswaar een, overigens algemeen bekend, feit dat de Chinese overheid de beste computertechnici opspoort en rekruteert. Dat gebeurt echter in vele landen en het wil volgens Beijing nog niet zeggen dat de instellingen waar IT-specialisten worden opgeleid handelen op verzoek of zelfs op commando van de overheid.

 Het grote geheel en de kleine vissen

Toch verhult China niet, zoals blijkt tijdens de algemene vergadering van het Volkscongres, dat het klaar wil zijn voor de steeds grotere rol die informatica en internet in de moderne oorlogsvoering spelen.
Moeten we ook hierbij aan hacken denken? Hacken is een vage term die in de omgangstaal zowel gebruikt wordt voor criminele als voor niet-criminele activiteiten. Verder zijn er kwalitatieve en kwantitatieve verschillen tussen de inbraken, de informatiewinning, het eigenzinnige programmeren van figuren uit de hacker-subcultuur enerzijds en de cyberaanvallen van geheime diensten en militaire apparaten anderzijds.
Het zou wel erg onverantwoord zijn van de Chinese overheid en defensie om de ontwikkelingen op het gebied van cyberwarfare te negeren. Er is echter nu geen volwaardige oorlog aan de gang. Het is bovendien denkbaar dat een staat zich moet voorzien van wapens die hij zelf niet als eerste wil inzetten, waar hij zelfs tegen is, zoals kernbewapening bijvoorbeeld.

Beijing is dus in allerlei omgevingen (ook webomgevingen) op zoek naar Chinese hackers. Dat kan betekenen: geniale creatievelingen die gefascineerd zijn door de computerwetenschap en haar intellectuele uitdagingen, uit hun ivoren torren halen. Het is echter ook nodig de black hat hackers op te sporen, criminele hackers die niet aan de verleiding weerstaan om die wetenschap te misbruiken voor eigen gewin en misdadige praktijken. Wie tot die laatste groep behoort wordt in principe vervolgd.
Je kunt je echter voorstellen dat sommigen, onder het motto ‘van de beste stroper maak je  een goede boswachter’, misschien de keuze krijgen om op het rechte pad terug te keren en hun kennis en intelligentie in te zetten voor een beter doel, de verdediging van het land bijvoorbeeld. Ook bij het inzetten van hackers, behorende tot verschillende stromingen, kan en wil China wel wat leren van landen die daar al langer ervaring mee hebben. 

Ten slotte deze bedenking: het is zeer de vraag of de Chinese overheid zich bezighoudt met het hacken van de websites en blogs van activisten en opposanten, zoals Google heeft beweerd. Het multinationale internetbedrijf doet alsof er geen verschil is tussen een hightech aanval op Amerikaanse bedrijven of instellingen en het geknutsel om in de mailbox van dissidenten te kunnen gluren, maar dat is natuurlijk onzin. Altijd heeft Beijing de webactiviteiten van deze tegenstanders op andere en in hun ogen afdoende manieren bestreden: filteren of domweg sluiten. Waarom zou de regering nu een wapen inzetten dat niet alleen overdreven is, maar ook nog illegaal en contraproductief?

 (wordt vervolgd)

De dalai lama in Washington (foto www.tibet.net)

De Amerikaanse president Barack Obama heeft de dalai lama ontvangen op het Witte Huis. De Chinezen zijn er niet over te spreken. Ze beschouwen de dalai lama als een separatist. Is dat zo? De dalai lama zegt toch dat hij niet de onafhankelijkheid van Tibet wil maar gewoon meer autonomie? Zijn de Chinezen dan zo halsstarrig? De Verenigde Staten en Europa dringen er bij de Chinese regering dikwijls op aan om met de dalai lama te onderhandelen over zijn terugkeer naar Tibet en over “echte autonomie” voor het Tibetaanse volk. Sinds de jaren ‘70 zijn er al onderhandelingen gaande tussen Beijing en afgevaardigden van de dalai lama. De jongste gespreksronde was in de maand januari van dit jaar. Ze draaiden opnieuw rond het Memorandum dat de dalai lama in november 2008 bekend maakte. Dat programma vormt voor de dalai lama de basis van de onderhandelingen.

We vatten de eisen van dit Memorandum samen:

1. De Chinese provinciegrenzen moeten gewijzigd worden zodat er een “Groot-Tibet” tot stand komt dat ongeveer overeenkomt met het Tibetaanse rijk uit de 8ste eeuw en waar nu nog de unieke Tibetaanse cultuur aanwezig is. “De Tibetaanse nationaliteit leeft al millennia lang in een aaneengesloten gebied op het Tibetaanse plateau. Hoewel er niet steeds een politieke eenheid was, bleven de Tibetanen continu verenigd door hun godsdienst, cultuur, taal, opvoeding, levensstijl en door hun unieke hoogplateau-omgeving”.

2. Om de Tibetaanse cultuur te beschermen, moet er in dit gebied een immigratiestop komen voor andere Chinese bevolkingsgroepen. De niet-Tibetanen, die er niet sinds generaties wonen, vormen een bedreiging voor de autonome cultuur en voor het milieu. “Wij zijn erg bezorgd om de massale en aangemoedigde inwijking van vooral Han Chinezen, maar ook andere nationaliteiten, in vele Tibetaanse regio’s, tot groot ongenoegen van de lokale gemeenschappen en waardoor de Tibetaanse bevolking er gemarginaliseerd wordt en de kwetsbare natuurlijke omgeving bedreigd wordt.”

3. “Groot-Tibet” moet een eigen wetgeving kunnen uitbouwen, gebaseerd op de eigen spirituele waarden en zonder inmenging van de centrale Chinese regering. (De administratie van de dalai lama heeft al een eigen “grondwet” opgesteld, sinds 1994, waarin afgestapt wordt van het Chinese politieke en economische staatsmodel.)

4. “Het unieke van de Tibetaanse cultuur en identiteit kunnen enkel door Tibetanen bewaard en bevorderd worden en door niemand anders.”

5. Het staatsonderwijs in “Groot-Tibet” wordt vervangen door een eigen religieus gericht onderwijsnet.

6. De eerste taal in “Groot-Tibet” moet het Tibetaans worden.

7. De eigendom van de grond behoort toe aan de Tibetaanse nationaliteit, die er vrij moet kunnen over beschikken (verhuren, verkopen).

8. “Groot-Tibet” moet zo snel mogelijk zelfbedruipend worden, de centrale Chinese staatssubsidies moeten wegvallen om een echte autonomie te garanderen.

9. Tibet is een ecologische ramp geworden. De graslanden en de bossen verdwijnen. De Tibetanen zelf leefden vroeger steeds in harmonie met de natuur. Dit moet opnieuw zo worden.

10. Alle ordestrijdkrachten moeten etnische Tibetanen zijn. (Er is niet gespecificeerd of het om politie én leger gaat, maar in andere teksten wordt duidelijk gesteld dat het nationale Chinese leger uit “Groot-Tibet” moet verdwijnen).

11. De regionale regering van Tibet moet onafhankelijk kunnen deelnemen aan alle internationale organisaties, zonder daarom een zetel te hebben in de UNO.

 Chinees antwoord

Focus (Duits blad) interviewt Chinees woordvoerder over Tibet (foto tibet.cn)

De 11 antwoorden van de Chinese regering op deze 11 eisen zijn:

1. Na de 8ste eeuw is “Groot-Tibet” nooit een politieke entiteit geweest. De huidige provinciegrenzen liggen al vast sinds de 18de eeuw. Het gebied dat de dalai lama opeist, is tweemaal zo groot als de huidige provincie Tibet en beslaat één vierde van het Chinese grondgebied. In het opgeëiste uitbreidingsgebied leven diverse volkeren vreedzaam samen, de Tibetaanse cultuur is er niet de enige.

2. China is een multi-etnische staat, met bescherming van de eigen karakteristieken van de minderheden. Interne grenzen sluiten en niet-Tibetanen buitenzetten is etnische zuivering. Er is geen aangemoedigde inwijking van niet-Tibetanen. In Tibet zelf vertegenwoordigen de niet-Tibetanen slechts 8%. In de gebieden van andere provincies, waar Tibetanen leven, is er een mix van volkeren, die er vreedzaam samenleven. Dat is geen recent gegeven, dat is al eeuwen zo. Die “gemengde” gebieden bij “Groot-Tibet” willen inlijven en er één cultuur  opleggen, is in strijd met het multi-etnisch zijn van onze staat. Sommige etnische minderheden, die duidelijk verschillend zijn van de Tibetanen en die door de Chinese staat afzonderlijk beschermd worden, beschouwt de dalai lama als deel uitmakend van het “Groot Tibetaanse volk” (Yi, Nu, Qiang, Naxi, Memba, Lhoba). 

3. Specifieke wetgeving voor Tibet bestaat al, maar is er gekomen in overleg met de centrale regering. Wij zijn absoluut gekant tegen een volledig onafhankelijke wetgeving. Ons stelsel is geen “federatie van staten”, maar een samengaan van centraal en autonoom, in overleg. De eenheid van het land is een garantie voor de Tibetaanse autonomie. Indien de eenheid van het land niet bewaard wordt, dan moet men spreken over onafhankelijkheid. In dat geval zou Tibet snel in de handen vallen van een grootmacht en zou er van autonomie niets in huis komen.

4. Zeventig procent van de politieke kaders en functionarissen in Tibet zijn Tibetaan. De gouverneur en de regionale parlementsvoorzitter zijn Tibetaan. Drie van de vier hoogste partijposten in Tibet zijn in handen van Tibetanen. Heel wat niet-Tibetaanse onderzoekers hebben hun levenswerk aan de Tibetaanse cultuur toegewijd.

5. Het onderwijs baseren op het boeddhisme is in strijd met de Chinese grondwet die één, niet-religieus onderwijsnet voorziet.

6. In het belang van de eenheid van China, is Tibet bij wet als tweetalige zone vastgelegd, Tibetaans en Chinees. In het voorstel van de dalai lama wordt Chinees niet meer vernoemd als mogelijke tweede taal. Dit is een aanzet tot een taalstrijd. Wat met de miljoenen mensen in het opgeëiste uitbreidingsgebied van “Groot-Tibet”, die een andere taal hebben dan Tibetaans?

7. Volgens de Chinese grondwet is alle grond centrale staatseigendom, geen privébezit en zeker geen etnische kwestie.

8. De centrale staatssubsidie aan Tibet bedraagt 90 procent van het regionaal budget en gaat naar infrastructuur, ecologie, onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en armoedebestrijding. De Tibetaanse economie is nog grotendeels een overlevingseconomie. Zonder hulp van buitenaf geraakt de bevolking niet uit de onderontwikkeling.

9. Door economische en sociale groei, betere leefomstandigheden en betere gezondheidszorg is het aantal Tibetanen in Tibet bijna verdrievoudigd. De veestapel evenzeer. Dit brengt druk mee op de kwetsbare graslanden. De klimaatverandering zorgt er ook voor dat Tibet warmer en droger wordt. Enorme sommen zijn nodig om woestijnvorming tegen te gaan. Wie zal die leveren? De centrale Chinese overheid stelt al jaren enorme sommen ter beschikking voor bebossing en ter bescherming van graslanden. De beboste oppervlakte in Tibet bedraagt nu 11%, wat niet zo slecht is gezien de hoogte (gemiddeld 4000m). Dat is ongeveer het dubbele in vergelijking met de eerste helft van de 20e eeuw. Eén derde van het Tibetaanse grondgebied is natuurreservaat.

10. Het Chinese leger staat in voor de verdediging van het gehele grondgebied, Tibet inbegrepen. Het politiekorps in Tibet is al Tibetaans.

11. Tibetaanse afgevaardigden kunnen binnen de Chinese delegaties voor internationale ontmoetingen een plaats krijgen, in het belang van de eenheid van het land.

China vraagt ook aan de dalai lama om geen steun te verlenen aan separatistische activiteiten en om het geweld in Tibet zelf of tegen Chinese ambassades in het buitenland af te keuren. Tot vandaag ging de dalai lama daar niet op in, hij bestempelt die als “vreedzame betogingen”. Ook de incidenten in Lhasa van maart 2008 beschrijft de dalai lama nog steeds als “vreedzame betogingen”, terwijl we kort nadien toch beelden en getuigenissen van toeristen kregen van lynchpartijen en brandstichtingen door bendes jongeren.

De dalai lama en zijn administratie in India beschuldigen de Chinese regering ervan niet ernstig te willen ingaan op zijn geformuleerde eisen. De Chinese regering van haar kant bestempelt die eisen als een verpakte vorm van onafhankelijkheid. Ze voegt eraan toe dat de dalai lama hierbij de steun krijgt van “een grootmacht” zonder de Verenigde Staten bij naam te noemen. De regering zegt wel expliciet dat “het Congres van die grootmacht het voorbije jaar 16,7 miljoen dollar financiële steun gaf aan de dalai lama en zijn entourage”. De laatste gespreksronde van januari 2010 bracht de twee kampen geen stap dichter bij elkaar.

Obama: China in slecht daglicht plaatsen

De houding van de Verenigde Staten tegenover de dalai lama en de ‘kwestie Tibet’ is vrij constant gebleven sinds 1949. Voor die datum erkenden de VS de territoriale integriteit van China, Tibet inbegrepen. Officieel is dat nog steeds zo, maar dat belet de VS niet om de ‘kwestie Tibet’ regelmatig te gebruiken om China te prikken. In april 1949 beschrijft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het waarom daarvan: “Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat, is onze houding tegenover China. Indien er een Tibetaanse regering in ballingschap zou komen, is het de aangewezen politiek voor de VS die te steunen zonder Tibet als onafhankelijk land te erkennen.” Dat gebeurt dan ook effectief: de dalai lama trekt uiteindelijk in ballingschap, een martelaar is gecreëerd, een stok om China te slaan op ogenblikken dat het de VS goed uitkomt, is gevonden.

In de jaren vijftig en zestig trainen, organiseren en financieren de VS het gewapend verzet van Tibetaanse separatisten. Dat gebeurt met de hulp van de dalai lama en zijn administratie. Vanaf de jaren zeventig ontwikkelen en financieren de VS een netwerk van steungroepen voor de onafhankelijkheid van Tibet. De reden daarvan is opnieuw propaganda tegen China leven blijven inblazen, China in een slecht daglicht stellen. Toonaangever daarbij is nu de International Campaign for Tibet met als uitvoerend voorzitter Lodi Gyari, een geestelijke en vertegenwoordiger van de dalai lama in de VS.

De voorbije decennia is de dalai lama herhaaldelijk te gast geweest bij Amerikaanse presidenten. Obama wil dat nog eens overdoen. China protesteert daartegen omdat Beijing de dalai lama beschouwt als een separatist. Beijing wil wel met de man praten maar de Chinese overheid beschouwt een buitenlandse staatsontvangst als een inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden.
Jean-Paul Desimpelaere en Kris Peeraer

Bronnen:

De volledige tekst van het Memorandum van de dalai lama is te vinden op de website van zijn administratie: www.tibet.net/ onder de zoekterm “memorandum”

Het Chinese antwoord vindt u hier: http://eng.tibet.cn/news/today/200910/t20091018_511138.htm

Wat wil Google met zijn provocerende ultimatum aan de Chinese regering? Er zijn verschillende antwoorden mogelijk op deze vraag. Laten we hier het ideologische verhaal eens bekijken.

Censuur in China en in het Westen

Er bestaat inderdaad censuur in China, maar ze is er anders dan in het Westen. Bij ons worden stemmen het zwijgen opgelegd via een indirectere en economische weg. De media negeren bepaalde meningen of maken ze belachelijk en sommigen die kritische opvattingen willen uiten, krijgen niet de (financiële) middelen om ze te verspreiden. Westerse ‘dissidenten’ zoals Chomsky of, in België Jaap Kruithof, hebben niet opgehouden dat te beweren en door hun eigen voorbeeld te bewijzen.

Maar zeker op het internet moeten ook andere landen dan China hun toevlucht nemen tot directe censuur of regulering, een wat minder beladen term. Chinese opiniemakers wijzen er terecht op dat cyberaanvallen overal ter wereld een probleem zijn,  dat de Amerikaanse regering niet wil dat foto’s van militaire basissen op Google Earth vertoond worden en ook niet dat kinderen porno te zien krijgen. “De regering van de VS houdt eveneens informatie geheim en filtert ze met technische middelen”, aldus Yao Huanqing, een professor aan de Volksuniversiteit in Beijing.

In China bestaan er wetten en regels om wat de autoriteiten zien als desinformatie uit het buitenland ongegeneerd te censureren (zoals de propaganda van talloze flink gesubsidieerde Free Tibet-websites). Ook internetcontent die ordeverstoringen bevordert of het politieke systeem rechtstreeks aanvalt en websites die pornografie en geweld verspreiden, zijn een doelwit voor de controleurs van het web.

Het is niet verkeerd die censuur enigszins te relativeren door rekening te houden met het feit dat er in heel Azië, ook in Japan en in India, een minder uitbundige vrijheid van meningsuiting is dan in Noord- of West-Europa (zie bijvoorbeeld de hoofdstukken over the East Asian Model in het boek ‘China modernizes’ van R. Peerenboom, Oxford U.P. 2007). En het kan zeker geen kwaad de beweringen in sommige media met een korreltje zout te nemen dat je in China niet moet proberen het woord democratie als zoekterm in te voeren. Als dat waar was, hadden de Chinezen niet kunnen kennisnemen van de toespraken van Hu Jintao op het laatste congres van de CPC, waarin hij het doorlopend heeft over democratie.

Censuur in ontwikkeling

Zodra in 1978 de deur openging, kwam er allerlei informatie, ook ongewenste, vanuit de buitenwereld. Deng Xiaoping had het over “vliegen en muggen”, die de Chinezen er maar moesten bijnemen als ongewild neveneffect van het radicaal nieuwe beleid van openheid, maar die ze niet moesten vrezen. In wezen gaat het nog steeds zo. De woordvoerster van het ministerie van Buitenlandse Zaken verzekerde de buitenlandse journalisten op haar wekelijkse persconferentie: “Het internet van China staat open en China probeert een gunstige omgeving voor internet te creëren”.

Het China Internet Illegal Information Reporting Center wijst intussen onverstoorbaar op 80.000 rapporten over (meestal buitenlandse) websites die Chinese computers en gsm’s met obscene inhoud bestoken.

Het hoeft geen waanzinnige fantasie te zijn dat de Chinese leiders wat anders willen dan zich aan de macht vast te klampen of zich te verrijken. Stel eens dat de CPC inderdaad meent wat er in haar programma staat: “De bestaansredenen van de partij zijn de bevolking ontvoogden, haar meester laten zijn over het eigen lot, het volk dienen”. Wie openstaat voor dat uitgangspunt kan in de moderne geschiedenis genoeg bewijzen vinden dat vrije meningsuiting en input vanuit de bevolking essentieel zijn voor de Chinese communisten en door de CPC wel degelijk gewenst. Al decennia lang streeft China ernaar de burgers mondiger te maken. Tijdens de Culturele Revolutie waren er muurkranten en volksvergaderingen, experimenten met directe democratie, waar weliswaar met gemengde gevoelens aan teruggedacht wordt. Sinds het begin van de economische hervormingen in 1978 is het aanbod, de variatie, de mondigheid en de professionaliteit van de media alleen maar elk jaar gegroeid. Media treden tegenwoordig vaak op als waakhond en krijgen van sommige ministers zelfs aanmoedigingen hierbij. Vele waarnemers en buitenlandse bezoekers getuigen dat er in China sprake is van een meer en meer ontspannen openbaar debat, dat Chinezen zich vrijer dan ooit uiten op straat.

Het boek ‘What does China think?’ van Mark Leonard, London 2008, geeft een boeiend beeld van een aantal invloedrijke stromingen onder intellectuelen. In witboeken over democratie en mensenrechten, die de regering het afgelopen decennium heeft opgesteld, staat welke maatregelen de meningsvorming en -uiting stap voor stap moeten bevorderen. De rol van internet daarbij kan nauwelijks worden overschat. Internetfora, chatrooms, bulletin boards en blogs tieren welig: volgens het China Internet Network Information Center (CNNIC) heeft een op de vier internetgebruikers een eigen blog.

Ook Beijing zweert bij e-government. In de stad Zuzhou in Hunan wordt internet ingezet voor de strijd tegen corruptie. Internet is intussen in het hele land een standaardinstrument om de bevolking te raadplegen over nieuwe wetsontwerpen en over proefnemingen met openbare verkiezingen, zij het voorlopig alleen op lagere en provinciale niveaus. “China wil zijn eigen nieuwe generaties van hardware en software ontwikkelen, gebruikmakend van alle moderne technische voorzieningen op het web, ook censuurfuncties”, zo schreef J. Fenby op 13 januari in the Guardian. Het is de wetenschappelijke weg, voorgestaan door Hu Jintao, maar wel met het lot in eigen handen: China bepaalt graag zelf wat kan en wat niet en in welk tempo het verandert. Daarom is Beijing extra gevoelig voor het misbruik dat er zou kunnen gemaakt worden van het web met zijn ‘brede en anonieme publiek’ (zie Peerenboom, op p.159 in het bovenvermelde boek ) en bestaat er bijvoorbeeld een regeling dat een netelig onderwerp pas op het web komt nadat er door de traditionele media over is gepubliceerd. Wie als ‘dissident’ over de schreef gaat, loopt eerder kans op een veroordeling  als hij ook via internet actie heeft gevoerd (alweer volgens Peerenboom).

Vrije meningsuiting met Chinese kenmerken

De CPC is tegelijk de voornaamste deelnemer en de strenge moderator van elk politiek debat. De partij houdt immers vast aan het principe dat de CPC de leidende politieke kracht is en moet blijven in het belang van de overdonderende meerderheid van de Chinezen. Ze probeert duidelijk fouten uit het verleden te herstellen en nieuwe fouten te vermijden. De Chinese leiders beschouwen zowel de Culturele Revolutie als de jaren ’80, die zijn uitgemond in Tiananmen, als periodes met veel chaos en schijndemocratie. Tijden waarin allerlei stromingen en personen misbruik konden maken van de meningsuiting en grote bevolkingsgroepen hebben misleid.

Tegenwoordig wil Beijing dat er een eind komt aan de chaos van demonstraties (de zogenaamde massale incidenten) en de wildgroei van petities en geruchten. Men wil het recht op petities handhaven, maar op een meer regelmatige manier. Er is een begrijpelijke huiver voor het verspreiden van geruchten, juist vaak via internet, met soms dodelijke gevolgen: met als voorbeeld de tweedracht tussen de bevolkingsgroepen die geleid heeft tot rellen met dodelijke slachtoffers in Xinjiang.

Zoals in het hele domein van de mensenrechten geldt dat de sociale en economische rechten voor Beijing op de eerste plaats komen en dat de vorderingen op de andere gebieden behoedzaam verlopen. Net zoals in andere landen ligt de vrije meningsuiting aan banden in tijden van crisis en rond bepaalde thema’s. China beoordeelt zijn huidige situatie op een manier als een langdurige crisissituatie. Het land heeft nog steeds een derdewereldstatus en worstelt met een aantal reuzenproblemen, zoals de sociale ongelijkheid, de milieuvervuiling en de wereldcrisis. In die context ziet Beijing thema’s zoals separatisme of aanvallen op het eenpartijstelsel zelf als levensbedreigend. Dat is de reden waarom Tibet, Taiwan, Xinjiang, éénpartijsysteem en Falun Gong termen zijn die soms moeilijkheden opleveren bij het surfen, moeilijkheden die overigens door veel Chinese internetgebruikers moeiteloos worden omzeild.

Problemen van censuur

China heeft een grote bevolking en een uitgestrekt grondgebied, onmogelijk door de regering steeds en overal te controleren. Dat de Chinezen zuchten onder een regime van censuur is zwaar overdreven. Wel zijn er stromingen en personen die (vaak, maar lang niet altijd onder westerse invloed) ongeduldig worden over de traagheid waarmee de dingen op dit vlak veranderen. Een andere problematische groep vormen de internetgebruikers die het debat voeren op een heftige wijze, die niet op feiten is gebaseerd, wat kan leiden tot ernstige verstoringen van het internetverkeer (de Chinese concurrent van Google, Baidu, was zelf het slachtoffer van cyberaanvallen en het ministerie van Defensie is een geliefkoosd slachtoffer) en tot het doorkruisen van de diplomatie. Beijing moet fanatieke nationalisten bijvoorbeeld regelmatig intomen en voert zelf strijd tegen hackers, die de wet overtreden. Het is beslist niet onwaarschijnlijk dat de aanvallers van Google en andere Amerikaanse firma’s uit die hoek komen. Hacken gebeurt ook om bedrijfsgeheimen, technologie en software te stelen.

Dat het zover is kunnen komen, houdt verband met de nieuwe, vreedzame culturele revolutie die China vandaag beleeft en met de regeerperiodes van Deng Xiaoping en Jiang Zemin, waarin werkelijk alles op de economische ontwikkeling werd gezet. De opvoeding in een collectivistische geest is ondermijnd, het onderwijs in de politieke wetenschappen dat een ernstige debatcultuur, gebaseerd op feitenonderzoek, had kunnen bevorderen, werd verwaarloosd. De CPC heeft veel krediet verloren door de corruptiezaken, en dat maakt het niet eenvoudig om te accepteren dat ze het debat stevig onder controle wil houden. Daar komen dan nog fouten bij op het vlak van de censuur zelf: de autoriteiten traden onhandig op in de kwestie van Green Dam, ze smoorden het debat over de aardbeving van 2008 en gingen in de fout met het melkschandaal van 2009.

Censuur als munitie voor het Westen

Altijd weer komt het Westen in de verleiding om met thema’s als vrije meningsuiting te scoren in de ideologische koude oorlog waar China, dat in de eerste plaats zijn eigen boontjes wil doppen, niet om gevraagd heeft. Obama wordt van alle kanten belaagd en voelt de hete adem van zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken, Hillary Clinton, in zijn nek. Deze laatste nodigt Googlemanager Eric Schmidt en nog drie sterren uit de hightechwereld uit voor een etentje. Clinton kondigt een belangrijke toespraak aan over vrijheid op het internet en Obama, die niet kan of wil achterblijven, roept internet uit tot een belangrijke schakel in het Amerikaanse nationale veiligheidssysteem (J. Fenby in The Guardian van 13 januari). Enkele dagen later steekt Google zijn vuurwerk af. De wijsneuzen van de Brits-Amerikaans-Chinese mediasite Danwei voorspellen dat “de technologie van Google zal klaarstaan om terug te keren als de controleurs weer wat dimmen en dat het bedrijf met zijn morele standpunt de goodwill van zijn Chinese elitepubliek zal verdienen”. Gordon Brown moet hoognodig een succesje behalen om Labour in de Britse politiek niet helemaal ten onder te laten gaan. De EU-landen zien hun toekomst voor de economische concurrentie met China somber in.
Voor belangrijke westerse spelers reden genoeg om met een nieuwe ronde Beijing-bashing te beginnen.

Spannende evenwichtsoefening

De behoefte van de CPC en de Chinese regering aan een gecontroleerd debat, een behoefte waarvoor ze soms hun toevlucht nemen tot censuur, is alleszins begrijpelijk. Ze zullen echter een voortdurende afweging moeten maken tussen de voor- en nadelen van dit wapen, opdat het niet contraproductief wordt. Het is helemaal niet uitgesloten dat ze daartoe, zonder lessen uit Washington, Londen of Brussel, zelf perfect toe in staat zijn.

Ideologische overleg van CP China en CP Vietnam

Wie het hedendaagse China bestudeert, vraag zich bijna per definitie af of de leiders van het land hun maatschappij nog als socialistisch beschouwen, of hun visie daarop correct is en wat de term socialisme dan eigenlijk inhoudt. Daarom is het interessant als een vertegenwoordiger van de CPC op een internationaal forum hierover concrete uitspraken doet.

Sinds 1989 zijn er, vanzelfsprekend op bescheiden schaal, hier en daar initiatieven om de internationale communistische beweging nieuw leven in te blazen. Meestal stelt de CPC zich terughoudend op ten aanzien van conferenties en uitwisselingen tussen communistische partijen (van uiteenlopende omvang) die dit doel nastreven. Het is opmerkelijk dat de CPC een delegatie had gestuurd naar de ‘Internationale Bijeenkomst van Communistische en Arbeiderspartijen’ in New Delhi, India, van 20 tot 22 november. Nog interessanter was het feit dat delegatieleider Ai Ping, de directeur van het Bureau voor Internationale Betrekkingen van de CPC, in het openbaar daar nadrukkelijk de opvatting bevestigde dat China wel degelijk socialistisch is, dat de CPC zich op het marxisme blijft beroepen en dat de partij de internationale socialistische beweging wil inspireren en versterken. 

Een citaat uit zijn verklaring: “Door onvoldoende kennis over de binnenlandse situatie in China denken sommige partijen dat ons land het marxisme heeft opgegeven en niet langer de weg van het socialisme volgt. Zij spreken zelfs van een Chinees systeem van ‘autoritair kapitalisme’. Die beschuldigingen zijn niet terecht. Zoals jullie weten, is China een groot oosters land met een relatief onderontwikkelde economie en cultuur. China maakt nu de eerste fase van het socialisme door en dat zal nog een hele tijd zo zijn. In de klassieke marxistische teksten staat niet beschreven hoe je het socialisme moet opbouwen in een situatie als de onze. Voor de CPC is het marxisme nog altijd de fundamentele en leidende ideologie. Onze partij heeft er altijd naar gestreefd de basisstellingen van het marxisme aan te passen aan de Chinese omstandigheden en aan de tijd waarin wij leven. De CPC heeft getracht een nieuwe weg uit te zetten voor de opbouw van het socialisme.
CPC-leiders van opeenvolgende generaties hebben de collectieve wijsheid van de hele partij verzameld, zij hebben hun voordeel gedaan met de ervaringen in andere landen en de lessen die daar getrokken zijn en stelselmatig gewerkt aan een theorie over het socialisme met Chinese kenmerken.
Bij haar onderzoek moet de CPC, de regerende partij, leren van alle uitstekende verwezenlijkingen van de menselijke beschaving, met inbegrip van de methoden en beheerssystemen waarop de wetten van de moderne sociale productie worden toegepast, zoals bijvoorbeeld het stelsel van de kapitalistische markteconomie. Maar dit betekent niet dat we zelf het kapitalisme nastreven, laat staan dat we kapitalisten worden. Integendeel, ons doel is het socialisme te verbeteren, het sterker te maken en te ontwikkelen.
Ik ben ervan overtuigd dat de voortdurende zoektocht van de Chinese communisten en hun succes bij de opbouw van een sterker China het marxisme zullen verrijken en verder ontwikkelen. Bovendien zullen wij daarbij communisten over de hele wereld kunnen aanmoedigen en inspireren om het socialisme trouw te blijven. Ik geloof dat we zo een grote bijdrage kunnen leveren aan de internationale socialistische beweging”.

 Leren van “alle verwezenlijkingen … met inbegrip van de methoden en beheerssystemen van de kapitalistische markteconomie, betekent niet het kapitalisme overnemen”. Er is hier een parallel met de betrekkingen die de CPC onderhoudt met politieke partijen van overal ter wereld (intussen zo’n 500-tal). Die betrekkingen hebben overigens een merkwaardige evolutie doorgemaakt (zie link onderaan). Op dit ogenblik heeft de CPC contacten met politieke organisaties van diverse pluimage, waaronder een niet gering aantal dat stevig ingebed is in en overtuigd voorstander van meerpartijensystemen. Dat de Chinese communisten hiermee regelmatig ervaringen en ideeën uitwisselen, wil niet zeggen dat ze daarom ook zelf plannen hebben om op een meerpartijenysteem over te schakelen, zoals iedereen kan zien. Het lijkt erop dat de CPC de multipolariteit die ze toejuicht in de internationale politiek toepast op haar betrekkingen met andere communistische partijen en met politieke partijen in het algemeen.

De CPC-vertegenwoordiger gaf verder uitleg over de besluiten van het meest recente plenum van het centraal comité om de studie en de partijdemocratie te verbeteren. Ook over de crisis en over de levenskracht van het kapitalisme had Ai Ping belangwekkende zaken te vertellen, maar dat deed hij  nadrukkelijk uit eigen naam: “Ten slotte nog een aantal persoonlijke opvattingen geïnspireerd door deze bijeenkomst. De financiële crisis is nog niet voorbij, de wereldeconomie is nog niet buiten gevaar. Veel politici en wetenschappers hebben de crisis bestudeerd en waardevolle inzichten naar voren gebracht. Dit is wat ikzelf denk. Veel mensen leggen de schuld voor de financiële en economische crisis bij de ‘ongeremde speculatie op de financiële markt’, de ‘nietsontziende concurrentie’, of ‘buitensporige leningen’. Ze verwachten dat de crisis zal overwaaien en dat  het tot een herstel kan komen dankzij een regulering van het kapitalisme.
Volgens mij is deze crisis niet anders dan de andere crisissen die wij uit de geschiedenis kennen en die veroorzaakt zijn door de interne tegenstellingen van het kapitalisme. Zulke crisissen kunnen niet uitgeroeid worden. Ze zullen regelmatig terugkomen zolang het particuliere bezit van het kapitalisme en zijn interne tegenstellingen niet veranderen. Vandaar de zich steeds herhalende cyclus van crisis-herstel-crisis in de ontwikkeling van het kapitalisme. De tijdelijke voorspoed is in feite slechts de voorbode van een nieuwe crisis. De huidige crisis bewijst het nog een keer: Karl Marx heeft de kapitalistische economische cyclus correct beoordeeld en de kapitalistische productiewijze is gedoemd te verdwijnen.
Maar kunnen we dan overhaast besluiten dat het kapitalisme deze crisis niet zal overleven? Ik denk dat het antwoord op deze vraag ‘neen’ is. We kunnen wel zeggen dat deze crisis de overgang van kapitalisme naar socialisme zal bespoedigen.
Dankzij de nieuwe wetenschappelijke en technologische revoluties en het aanpassingsvermogen van het kapitalisme, gekoppeld aan een economische boom gevolgd door kapitaalexpansie, kende de kapitalistische wereld sinds het midden van de twintigste eeuw een relatief stabiele en welvarende periode.
Het kapitalisme heeft sinds de Engelse burgerlijke revolutie *van 360 jaar geleden veel ervaring opgedaan met het aanpakken van zijn crisissen. Er is vandaag nog altijd ruimte voor de groei van de kapitalistische productiviteit en het aanpassingsvermogen van de kapitalistische productiewijze is niet uitgeput. De inherente tegenstelling van het kapitalisme komt tot uiting in complexe bewegingsvormen die nu eens radicaal zijn, dan weer mild. Daarom zal het een lange tijd duren vooraleer het socialisme het kapitalisme zal vervangen. Marx heeft dat trouwens ingecalculeerd: ‘Geen enkele maatschappelijke orde zal verdwijnen vooraleer de productiekrachten volledig zijn ontwikkeld binnen haar beschikbare ruimte, en hogere productieverhoudingen verschijnen nooit vooraleer de materiële voorwaarden van hun bestaan rijp geworden zijn in de schoot van de oude maatschappij’.
Een correct begrip van de ontwikkeling van het kapitalisme kan ons helpen een wetenschappelijk inzicht te krijgen in de realiteit en een correct beleid te voeren. Gezien de huidige krachtsverhouding denk ik dat het kapitalisme gedurende een bepaalde periode sterker zal blijven dan het socialisme en dat wij als socialistische landen met kapitalistische landen zowel de strijd als de samenwerking moeten aangaan om onszelf weerbaarder te maken en onze overlevingskansen te vergroten”.

Met deze woorden is natuurlijk niet alles gezegd over hoe de Chinese communisten het socialisme definiëren en over de verschillende stromingen in het interne partijdebat, maar de toespraak van Ai Ping voegt wel een gegeven toe aan het studiemateriaal dat tot onze beschikking staat, uit CPC-bron zelf.

Lees de integrale toespraak via de website van de conferentie waar Ai Ping sprak http://11imcwp.in/content/presentation-cp-china

Over de evolutie van de betrekkingen van partij tot partij, zie http://www.idcpc.org.cn/english/inlrelations/objectsanddomain.htm

* Met de Engelse burgerlijke revolutie bedoelt Ai Ping de strijd die meestal de Engelse burgeroorlog wordt genoemd en die leidde tot een republiek, het Engelse Gemenebest onder leiding van Oliver Cromwell, van 1649 tot 1653.
Hij had als beginpunt van de politieke opkomst van de kapitalistische burgerij ook  Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden kunnen nemen in 1588.

Xinjiang zoals meestal (foto Xinhua)

Song Zhe, de Chinese ambassadeur bij de EU, over het geweld in Xinjiang en de berichtgeving in Europa.

Wat er achter het wangedrag in China zit

Afgehakte lichaamsdelen, mensen met het hoofd ingeslagen of de keel overgesneden, verkoolde lichamen op straat. Dat was de aanblik die Urumqi op 5 juli bood. Totaal uitgebrande bussen en in puin gelegde handelszaken, maar dat was nog het minste. Laten we het daar verder niet over hebben.

Het afslachten van 192 mensen in Urumqi op 5 juli (zowel vrouwen als mannen, zowel Han-Chinezen als Oeigoeren en leden van de Huibevolkingsgroep) was een onmenselijke, georganiseerde terreurdaad, een wrede en bloederige misdaad. De bewijzen zijn er dat deze fanatieke aanslag op onschuldige burgers werd georkestreerd door een separatistische kliek van buiten China en georganiseerd door haar afdelingen binnen het land. Een groot aantal geweldplegers was naar de hoofdstad van Xinjiang gekomenvanuit het zuiden, van meer dan duizend kilometer ver, zo bleek na hun arrestatie. Vooraf hadden separatisten vanuit het buitenland via internet en telefoon oproepen gedaan om, ‘zonder vrees voor offers’, in actie te komen.

Bestaan er geen heel goede redenen om een complot dat getuigt van een dergelijke bloeddorst te veroordelen en te bestrijden? Zijn de inspanningen van de Chinese regering om de sociale vrede te herstellen niet terecht en verdienen deze inspanningen niet de steun van elke rechtschapen man of vrouw? De Chinese bevolking verwachtte daarom vanzelfsprekend dat Europa het complot zou veroordelen en de regering zou steunen. Vele andere landen deden dat. Wij rekenden erop dat ook van Europa die boodschap zou komen, wetende dat sinds de Verlichting op het continent de geest van het humanisme, zijn mededogen en zijn vredelievendheid, wordt gekoesterd. We konden niet begrijpen dat mensen onverschillig konden blijven toekijken bij het bloedvergieten en de wreedheden in Urumqi, terwijl er levens verloren gingen, en dat ze tegelijkertijd met kracht hun zorg bleven uiten over de rechten van de misdadigers die op heterdaad waren betrapt.

Deze grotendeels onverschillige reactie vanuit Europa komt volgens mij gedeeltelijk voort uit wat op de Chinezen overkomt als schandalig eenzijdige berichtgeving. In de dagen na het incident focusten de Europese media vooral op het gejammer van Oeigoerse vrouwen, op de gewapende politie in de straten en op de valse praatjes van Rebiya Kadeer, een Oeigoerse zakenvrouw die in 2000 door de Chinese autoriteiten tot gevangenisstraf was veroordeeld omdat ze de veiligheid van het land in gevaar had gebracht. De media lieten ook zien hoe goed ze zijn in de retoriek der afgezaagde beschuldigingen over de afwezigheid van mensenrechten in China. Ik wil nu geen woorden verspillen aan het weerleggen van dat belachelijke, stereotiepe beeld. Op dit moment is mijn enige vraag: hoe zit het met de rechten van diegenen die vermoord zijn of in het ziekenhuis beland, van diegenen die geliefden hebben verloren of van wie de bezittingen zijn geroofd?

Mij heeft een gevoel van frustratie aangezet om dit te schrijven. Mijn landgenoten hebben hun woede over de eenzijdige berichtgeving geuit op internet. Sommigen onder hen zeggen dat ze de westerse media nooit meer zullen vertrouwen. Gelijkaardige gevoelens brachten 350 personen ertoe om een protestbericht te plaatsen op het bulletin board van het Urumqi News Center, een ad hoc voorziening door de Chinese autoriteiten ter beschikking gesteld van buitenlandse correspondenten.

Op Chinese blogs, die jammer genoeg vanwege de taalbarrière in Europa meestal ongelezen blijven, las ik vele ontroerende verhalen over Han-Chinezen en Oeigoeren die elkaar hebben geholpen om aan de schurken te ontkomen. Een voorbeeld: twee Oeigoeren schermden met hun lichaam een politieman af die bewusteloos was geslagen. Ze weerden niet alleen flessen en stenen af, maar beletten ook het stelen van zijn horloge door een plunderaar. Op internet las ik over onderzoeken die uitwezen dat 98 % van de deelnemers achter strenge straffen voor de schuldigen stond en wilde dat het Oeigoerse Wereldcongres van Kadeer als een terroristische groep te boek zou staan. Hoe graag zou ik zien dat onze Europese vrienden een onbelemmerd inzicht konden krijgen in de publieke opinie, daar in China.

Maar goed, geen boosaardige plannen noch laster zullen de vooruitgang van Xinjiang tegenhouden. Met de gezamenlijke inspanningen van de 47 bevolkingsgroepen die Xinjiang rijk is en de steun van de hele Chinese natie, zal de regio aan een betere toekomst bouwen. Een economie met dubbele groeicijfers, talrijke grootscheepse bouwprojecten, veeltalige scholen en publicaties, 23.000 moskeeën voor de moslimreligie, een administratie waar meer dan de helft van de ambtenaren tot een etnische minderheid behoort: dat zijn enkele van de redenen waarom Xinjiang op volle kracht vooruit zal blijven gaan. Xinjiang wordt zo steeds welvarender en harmonieuzer en blijft een dynamisch lid van de Chinese familie.

Ik geloof dat, net zoals wij, de meeste Europeanen het beste willen voor Xinjiang. Ik hoop dat we de pijn en de tragedie van deze maand niet meer zullen moeten meemaken. Ik hoop ook dat de mensen van buiten China nooit meer op deze manier misleid worden.

De bovenstaande tekst werd op 23 juli in het Engels gepubliceerd in European Voice http://www.europeanvoice.com

Link
http://www.europeanvoice.com/article/imported/what-europe-should-understand-about-the-violence-in-urumqi/65578.aspx ]]> http://www.chinasquare.be/achtergrond/opinie-wat-europa-zou-moeten-inzien-over-het-geweld-in-urumqi/feed/ 0 http://www.chinasquare.be/achtergrond/lulu-wang-een-open-brief-over-tibet/ http://www.chinasquare.be/achtergrond/lulu-wang-een-open-brief-over-tibet/#comments Sun, 07 Jun 2009 07:33:05 +0000 redactie http://www.chinasquare.be/?p=1961

Enthousiaste ontvangst door kamerleden en andere supporters (foto ANP)

De dalai lama was op bezoek in Nederland. Lulu Wang, ‘nieuwe Nederlander’ van Chinese afkomst en bekend auteur in het Nederlands, schreef er dit over:

Brief aan sommige westerse politici en media

Den Haag, Nederland   5 juni 2009

Hooggeachte mevrouw, heer,

Toen ik, jaren geleden, in China was, hoorde ik dat de politiek en de media in het Westen transparant zijn. En dat daar vrijheid van meningsuiting is. Nu ik in het Westen woon en werk, heb ik een paar vragen voor u en ik hoop van u een antwoord te mogen krijgen. Ik heb er het volste vertrouwen in dat u streeft naar een mooie toekomst voor ons allen. Als een nieuwe Nederlandse burger zou ik graag achter uw besluiten kunnen staan, inclusief die over uw benadering van de Dalai Lama.

Twee verschillende beelden

Gisteravond zag ik op tv een interview met de Dalai Lama, die momenteel bij ons in Nederland op bezoek is en die door u met egards ontvangen wordt of gaat worden. Hij klonk wijs en leek mij sympathiek. Vandaar dat ik het zo jammer vind dat er een enorm verschil bestaat tussen het beeld dat Nederlandse kijkers van dit tv-programma, onder wie ikzelf, van de Dalai Lama kregen aan de ene kant en het beeld dat de meeste Chinezen van hem hebben. Hoe zou dat, volgens u, komen?

Wijsheid

Er zijn miljoenen priesters, dominees, rabbijnen, imams, boeddhistische monniken, taoïsten en andere geestelijken in de wereld, die wijze dingen zeggen en sympathiek zijn – waarom wordt de Dalai Lama door u uitverkoren om met zo veel eer te ontvangen en om zo veel media-aandacht te besteden?

Vrede

Boeddhisme is in mijn ogen een geloof dat harmonie, vrede en barmhartigheid in de samenleving bevordert. Als het doen en laten van een boeddhistische monnik direct of indirect, bedoeld of onbedoeld, voor verscheurdheid en vijandigheid tussen zijn broeders en zusters in zijn vaderland zorgt, alsmede politieke, ideologische en zelfs economische conflicten en onrust in het buitenland, weet u dan zeker dat hij zich bezighoudt met godsdienst?

Kerk en staat

Men heeft in Europa in de afgelopen honderden jaren door vallen en opstaan ingezien dat geloof en politiek, kerk en staat beter gescheiden gehouden kunnen worden. Waarom geldt dit inzicht ineens niet meer als het gaat om een binnenlandse aangelegenheid van China? De Dalai Lama wil namelijk de grondwet van Tibet laten baseren op het boeddhisme – theocratie(zie hoofdstuk 1, artikel 3, van Charter van de Tibetanen in ballingschap).*

Vrijheid

China heeft u herhaaldelijk verzocht de Dalai Lama niet te ontvangen, wat voor China van landsbelang is. Of China hier gelijk in heeft, doet in dit geval niet ter zake. Het is haar goed recht om haar binnenlandse zaken op haar eigen manier te regelen, of niet soms? Het staat u inderdaad vrij om te ontmoeten wie u wilt. Maar de vrijheid die u neemt is mijns inziens alleen geoorloofd als u tegelijkertijd de vrijheid van China om zichzelf te beschermen tegen – naar haar mening – gevaren, respecteert. Als u alleen hamert op uw eigen vrijheid en de vrijheid van China negeert, holt u het begrip van vrijheid dan niet op extreme wijze uit? Zegt u niet vaak tegen ons dat extremisme in godsdienst gevaarlijk is? En dat wij ervoor moeten oppassen? Hoe staat het dan met het extremisme in het begrip vrijheid? Als uw ongebreidelde vrijheid het schenden van de rechten van China betekent, moeten wij dan niet ook voor u oppassen?

Training Tibetaanse schooldirecteurs (foto Xinhua)

Honderden landen en 55 Volkeren

Er zijn honderden landen in de wereld en er bestaan 55 volkeren in China, waaronder mijn Tibetaanse broers en zussen. Waar mensen zijn, bestaan er geschillen en conflicten. Wat doet u besluiten om van de honderden landen juist uw warme belangstelling uit te laten gaan naar een monnik uit China en van de 55 volkeren in China juist naar de Tibetanen? Hoe zit het dan met de problemen die zich ook soms voordoen tussen de andere 54 volkeren in China? Gaat u ze allemaal voor hen oplossen? Of is er een speciale reden waarom uw keuze op Tibet valt?

Veel informatie over het een

-o.a. mensenrechten situatie

Gisteren stond op teletekst dat de VN informatie van China eist over de doden die op 4 juni 1989 vielen. Dit roept vraagtekens bij mij op. Aan de ene kant wilt u het naadje van de kous weten wat er in China reilt en zeilt, en als China volgens u ‘ongeloofwaardig’ aan uw verzoek voldoet, zet u haar desnoods onder druk, al dan niet samen met de VN. Aan de andere kant, als China u toelichting geeft over een belangrijke situatie daar, waarom geeft u die dan niet altijd door aan uw volk of publiek, terwijl u over andere zaken van China uitgebreid en herhaaldelijk bericht geeft en openbare debatten en discussies, hoe verhitter hoe beter, organiseert?

Weinig informatie over het ander

-voorwaarden van een autonoom Tibet

Mijn Nederlandse vrienden en kennissen vertellen mij dat de Dalai Lama geen onafhankelijk Tibet nastreeft, maar meer autonomie voor Tibet. Ik vroeg hen van wie ze dit vernomen hebben, ze zeggen van de media. Zij, zelfs de Nederlandse journalisten die mij over de Dalai Lama willen interviewen, weten niets van wat China op 7 maart 2009 tijdens een internationale persconferentie aan buitenlandse verslaggevers toegelicht heeft, namelijk, de voorwaarden

die de Dalai Lama en zijn organisatie hebben gesteld voor een autonoom Tibet:

1. Ze wensen een vierde van China – vijf keer    zo groot als Frankrijk – te hebben, het zogenaamde Dazang Qu (het Grote  Tibet Gebied),**

2. Ze willen de Chinezen, die niet tot de Tibetaanse  bevolkingsgroep behoren en die daar generaties lang,  honderden zo niet duizend jaar gewoond en gewerkt hebben, uit  dat ‘dubbele’ gebied zetten***

3. Ze willen dat het Chinese leger uit dat gebied vertrekt

Wat mijn Nederlandse vrienden en kennissen ook niet weten:

1. Op 10 maart 2009, drie dagen na die bewuste persconferentie, ontkende de Dalai Lama in een persconferentie in India dat hij deze dingen ooit gezegd heeft. Hij verzocht de Chinese regering met bewijzen te komen voor zijn zogenaamde uitspraak.

2. Weer drie dagen later, op 13 maart 2009, vroeg een Franse journalist tijdens een internationale persconferentie in China premier Hu Jintao om die bewijzen. Hu voldeed aan dat verzoek.

3. Het bleek dat de Dalai Lama twee plannen had aangekondigd, waarvan één (met de naam Xizang Wudian Heping Jihua) in 1987 in de Verenigde Staten en de ander (Qidian Xin Jianyi) in 1988 in Straatsburg. Daar staan de bovengenoemde punten van de Dalai Lama en de organisatie onder zijn leiding zwart op wit in.

Men zou denken dat de Dalai Lama vergeten is dat hij dit ooit gezegd heeft.

1. In 2005 echter, in een brochure met de titel Zhongjian Daolu Xuanchuan Shouce – gemaakt door de organisatie onder leiding van de Dalai Lama – staat dat de bovengenoemde punten het resultaat zijn van een democratische procedure, met andere woorden: ze mogen niet gewijzigd worden.***

2. Op 27 oktober 2008, drie dagen vóór de derde ontmoeting tussen de betrokken instantie van de Chinese overheid en de persoonlijke vertegenwoordigers van de Dalai Lama, had een woordvoerder van de organisatie onder leiding van de Dalai Lama in een interview met Duli Zhongwen Bihui in India de punten van de Dalai Lama herhaald. Plus nog: Chinezen die niet behoren tot de Tibetaanse bevolkingsgroep mogen geen ambtenaar in Tibet worden.

3. In november 2008 hebben de vertegenwoordigers van de Dalai Lama na een nieuwe ronde onderhandelingen met de Chinese overheid in hun memorandum aan de Chinese regering te kennen gegeven dat ze zowel het maken van de wetten als het uitvoeren ervan in Tibet in hun eigen handen willen hebben.*****

Dat is ook de reden waarom ik niet graag in discussie wil treden met mijn Nederlandse vrienden en kennissen. Wij praten als het gaat over de Dalai Lama en/of Tibet, ondanks onze beste bedoelingen voor elkaar, langs elkaar heen. Omdat zij niet over de informatie beschikken die ik wel heb, omdat ik Chinees versta en nieuws direct van Chinese websites kan halen.

Autonoom Tibet

Als Chinezen die niet tot de Tibetaanse bevolkingsgroep behoren niet in Tibet, een onderdeel van China, mogen blijven wonen en werken, en als het Chinese leger niet in Tibet, dat van China is, aanwezig mag zijn, kunnen wij dan nog praten over een autonoom Tibet binnen China? Wanneer u als politicus een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer zou voorleggen, waarin staat dat

1. Limburgers niet in Brabant mogen wonen en werken

2. Maastrichtenaren die zich sinds het jaar 1800 in Breda gevestigd hebben, teruggestuurd moeten worden naar hun geboortedorp

3. Het Nederlandse leger niet in Nijmegen gestationeerd mag worden

4. Gelderland zijn eigen wetten mag maken en uitvoeren

acht u de kans aanwezig dat dit wetsvoorstel draagvlak vindt bij uw kiezers? Zo nee, waarom zouden uw Chinese collega politici er wel iets in zien?

Zelfs als de Chinese regering onder druk van het westen de voorwaarden van de Dalai Lama zou aanvaarden en een kwart van China zou ontruimen voor de Tibetaanse broers en zussen, denkt u dat de ruim 1 miljard Chinezen dit overheidsbesluit zouden accepteren? In dat geval zou er niet alleen sprake kunnen zijn van een kabinetscrisis, maar misschien ook van een volksopstand. Wie heeft hier baat bij? Ik weet zeker dat u dit China niet toewenst.

Gezien het bovengenoemde, kunt u zich dan indenken dat Chinezen grote moeite hebben met het ‘autonome’ Tibet zoals de organisatie onder leiding van de Dalai Lama voor ogen heeft? Kunt u dan begrijpen waarom de Chinese gemeenschap in Nederland zich verdrietig voelt of boos maakt over hoe u de Dalai Lama hier ontvangt en verslag over hem doet?******

Ten slotte

Ik wil u iets over mijzelf vertellen. Sinds de zomer van 2008 heb ik besloten om niet meer deel te nemen aan discussies en debatten in Nederlandse tv- en radioprogramma’s. Waarom? Deze keer geef ik u antwoord op mijn vraag:

Ik heb de indruk dat als ik iets over China uitleg wat in haar voordeel spreekt, ik links en rechts, binnen en buiten de programma’s, met de nek aangekeken word. Ik krijg beschuldigingen te horen dat ik ‘ambassadeur van China’ ben en dat ik ‘door China gestuurd ben om haar stempel op Nederland te drukken’. Sommige mensen roepen zelfs tegen mij: ga terug naar je eigen land als je het zo geweldig vindt! Ik ben daardoor voorzichtig geworden.

Juist zeer kritisch ben ik over de gang van zaken in China. De acht boeken die ik heb geschreven vertellen onder andere over de onvolkomenheden van mijn geboorteland. Nu werk ik aan mijn negende boek, weer een roman die de tekortkomingen van China niet onder stoelen of banken steekt. Voor mijn kritiek op China word ik hier echter bijna nooit met scheve ogen aangekeken. Het lijkt alsof ik hier eigenlijk alleen kritische vragen over China mag stellen, maar niet over Nederland. Is dit soms vrijheid van meningsuiting? De vrijheid om een mening te uiten die in een bepaald straatje past – anders worden je verwijten gemaakt? Of heb ik een verkeerd beeld hierover?

Hopelijk zetten wij met zijn allen eens en vooral een punt achter de Koude Oorlog-mentaliteit en een nieuw tijdperk ingaan van communicatie en wederzijds begrip. Immers, een Koude Oorlog kan een warme of een hete worden. En in een oorlog is er geen winnaar. Laten wij de strijd tussen landen en volkeren uitstellen tot sint-juttemis.

Ik bid voor de vrede.

Met vreedzame, medemenselijke groet,

©Lulu Wang

www.luluwang.nl

luluwanggz@luluwang.nl

Auteur van Heldere maan (2007), Bedwelmd (2004), Het Rode Feest (2002), Seringendroom (2001), Het Witte Feest (2000), Het tedere kind (1999), Brief aan mijn lezers (1998), Het lelietheater (1997)

—————————–

Noot van de auteur:

*Het Charter toont ook gedetaileerd dat de Dalai Lama uitzonderlijk veel uitvoerende macht krijgt en dat de Tibetaanse burgerschap verbonden wordt met de Tibetaanse etnicitiet

**een gebied waar de vroegere Dalai Lama’s trouwens nooit over geregeerd hebben

*** Ongeveer tien miljoen “anderen” (Han, Hui, Yi, Nu, Lisu, Salar, Mongolen, Naxi en nog enkele kleinere groepen) leven al zeer lang in het “uitbreidingsgedeelte’, in dat wat de DL méér opeist dan het huidige Tibet, dat echt een multicultureel landschap vertoont.

****zie ‘Memorandum on genuine autonomy for the Tibetan people’ van de vertegenwoordigers van de Dalai Lama en het arikel in Xinhua Press erover op 21-11-08 ‘On de ‘Memorandum of de Dalai Clique’

*****Het grotendeel van de in deze brief genoemde informatie is te vinden op Nederlandse en/of Chinese websites (vele van laatstgenoemde sites hebben ook een Engelse versie) – noot van de auteur

———————————-

Citaten

‘De 14e dalai lama veroorlooft zich politieke uitspraken, die weinig kerkelijke figuren hem nadoen. Recent was de dalai lama op rondreis in de USA. Op 5 mei was voor hem een bijeenkomst van 120 bekende Chinese dissidenten georganiseerd in een luxehotel in New York. Hij gaf zijn Chinese toehoorders geen “inleiding tot het boeddhisme”, maar sprak zijn steun uit aan hun streven om de Chinese Communistische Partij (CCP) van de macht te verdrijven. “De CCP heeft lang genoeg geregeerd. De tijd is gekomen dat ze op pensioen moet gaan,” zo zei de 14e dalai lama,’ aldus Jean-Paul Desimpelaere, mei 2009, bronnen info: Asia Times Online 21/5/09 en Voice of America 30/4/09

“Wij zijn hier, in naam van de Mensenrechten, bezig met het verdedigen van een theocratisch regime met absolute machten in handen van één leider en met een programma van etnische zuivering. Het ergste is dat wij het niet beseffen,” aldus een Franse PS-Senator, Jean-Luc Mélenchon, Parijs, april 2008)

Zie ook CCTV-video over Tibet

vijf juni 1989...

Tiananmen 1989: de pijnlijke keus 

Dirk Nimmegeers

 1989, China begint aan het elfde jaar van ingrijpende economische hervormingen. Met vallen en opstaan gaat het land vooruit. De achterstand op de ontwikkelde wereld is echter groot en dat blijkt ook uit de opendeurpolitiek. Vooral bij de intellectuelen ontstaat een trend om het succesvolle Westen kritiekloos te bewonderen en de eigen geschiedenis te minachten, inclusief de geboekte vorderingen sinds 1949.

 Op de opeenvolgende hervormingsgolven zijn er kaderleden en intellectuelen mee en omhoog gesurft in de hiërarchie van regering en partij, die het socialistische maatschappijsysteem niet langer willen aanpassen en corrigeren maar het tot in de kern veranderen, zeg maar afschaffen. Aan de universiteiten bestuderen sommige economen, sociologen en politicologen bij voorkeur het werk van bekende westerse en liberale denkers, zoals Friedrich Hayek en Milton Friedman. In de top van de partij zijn bepaalde kaderleden en adviseurs van oordeel dat liberale politieke hervormingen even belangrijk of misschien wel dringender zijn dan de economische. Deze mensen zijn diep onder de indruk van ontwikkelingen in de communistische partijen van West- en Oost Europa, waar sommige leiders vinden dat de socialistische idealen gefaald hebben.

 Zwaar weer in de economie

Het drama dat zich tussen eind april en begin juni zal voltrekken en dat we de Tiananmen-protestbeweging zijn gaan noemen, is beslist niet louter een botsing van ideologieën over mensenrechten en opvattingen van democratie. Het heeft eerder een economische voedingsbodem.

Vanaf 1987 zijn er een aantal economische problemen ontstaan. De inflatie is torenhoog, in 1988 zelfs 18%, nadat bij het invoeren van de marktwerking de lonen en prijzen vrij werden gelaten. De lonen kunnen een dergelijke inflatie niet volgen. De corruptie is in die situatie extra stuitend. Handige ambtenaren hebben fortuin gemaakt door goedkoop in te kopen in bedrijven die werkten volgens de planeconomie en duur te verkopen op de markt. Deng Xiaoping heeft van Zhao Ziyang geëist dat er een grote prijshervorming komt, wat leidt tot paniek en hamsteren.

 Partijleider Zhao Ziyang stelt voor om de inflatie te negeren. Hij wil de marktwerking nog meer stimuleren, de kustprovincies verder bevoordelen en de macht van de CPC beknotten, omdat die volgens hem te veel is blijven vasthouden aan ouderwetse dogmatische concepten. China heeft volgens Zhao en zijn raadgevers behoefte aan een autoritair regime, om het land snel te moderniseren volgens hetzelfde (kapitalistische) recept dat in andere Aziatische landen is toegepast. Voor de pro-westerse stroming onder de nieuwe academici en in de studentenbeweging is Zhao nog de enige aan de top van de partij waar mee te praten valt.

Zhao Ziyang bij de hongerstakers, met Wen Jiabao nog aan zijn zijde

Tegenover hem staan leidinggevenden zoals premier Li Peng en vice-premier Yao Yilin, die juist op een afkoeling aandringen en voor wie het levensbelangrijk is dat de centrale regering weer meer financiële middelen en macht naar zich toe trekt. Er moet een soberheidsbeleid gevoerd worden om de prijzen een tijdlang te kunnen stabiliseren. Deze laatste groep vindt meer en meer een luisterend oor bij Deng Xiaoping die de planmechanismen niet helemaal wil vervangen door marktmechanismen – de richting die Zhao Ziyang uit lijkt te gaan – maar beide wil combineren. Deng stelt dat vier basisprincipes onaantastbaar zijn: het socialisme, de ‘democratische dictatuur’ van het volk (de prioriteit van het collectieve), het marxisme-leninisme en het gedachtengoed van Mao Zedong (zoals door Deng en de zijnen geïnterpreteerd) en last but not least het leiderschap van de CPC.

De stroming van Li Peng is erin geslaagd een meerderheid te vormen rond de volgende beleidslijnen: stabilisering van de economie en van de prijzen, meer centrale controle op kredieten en investeringen. Yao Yilin mag een veel langere termijn voorzien voor de prijshervorming. Zhao blijft partijleider, maar verliest al zijn economische bevoegdheden.

De aanval en hoe het is afgelopen

Begin 1989. Onder de bevolking heerst grote onrust in verschillende steden, maar vooral in Beijing. De mensen zijn ontevreden over de corruptie, een relatief nieuw verschijnsel in het socialistische China. Bepaalde kaderleden en ambtenaren hebben niet alleen afstand genomen van het linkse beleid onder Mao, maar ook van de morele principes – onkreukbaarheid en de matigheid – die tot 1978 tot de hoofdkenmerken behoorden van de partijleden. In de hervormingen hebben zij een kans gezien om zich ook op oneerlijke wijze te verrijken. Er is ontevredenheid door de dalende koopkracht en de geruchten over nieuwe prijsstijgingen.

Eind april overlijdt de vroegere partijleider Hu Yaobang, in 2007 afgezet om zijn liberale denkbeelden. De herdenking is de aanleiding voor sympathiserende studenten om op straat te komen en het Tiananmenplein te bezetten. De partijleiding vergadert samen met enkele oudere adviseurs zoals Deng Xiaoping en bestempelt de beweging als antisocialistisch.  Zhao Zhiyang is op dat moment nog partijvoorzitter, maar ziet dat hij in de langdurige beleidsdiscussie die al sinds 1988 aan de gang is, steeds meer terrein verliest. In een soort vlucht naar voren kiest hij – weliswaar zo diplomatisch mogelijk – de kant van de demonstranten. Hij minimaliseert de risico’s die van de acties uitgaan en stelt de bedoelingen van de studentenleiders zo positief mogelijk voor. Op 6 mei maakt Zhao bekend dat hij er geen bezwaar tegen heeft als de staatsmedia de acties gunstig voorstellen. Bondgenoten in zijn partijnetwerk spelen een grote rol in het mobiliseren van één miljoen arbeiders om mee te betogen tegen corruptie en voor een betere levensstandaard. Sommigen lopen met portretten van Mao.

 Het Tienanmenplein in Beijing met zijn bekende symboolwaarde wordt bezet door intellectuele actievoerders die vooral liberale politieke doelstellingen hebben en in hongerstaking gaan. Het bezoek eind mei van de president van de dan nog bestaande Sovjetunie had een hoogtepunt van verzoening tussen twee socialistische landen moeten worden, maar wordt ernstig verstoord. Zhao Ziyang praat tegen president Gorbatsjov al dan niet opzettelijk zijn mond voorbij over strikt interne partijzaken, onder andere over de rol die Deng Xiaoping heeft gespeeld bij de veroordeling van de studentenbeweging. Dat laatste is aanleiding voor de actievoerders om felle aanvallen tegen Deng te lanceren.

Verschillende keren proberen ministers en hoge partijkaders zoals Li Peng en uiteindelijk zelfs Zhao Ziyang de hongerstakers ertoe te bewegen hun actie stop te zetten om hun leven niet in gevaar te brengen. Er worden onderhandelingen en een diepgaand onderzoek van de problemen beloofd. De betogers gaan weer eten, maar blijven het plein bezetten. Ze eisen dat de regering met hen onderhandelt ‘op voet van gelijkheid’. Op 20 mei wordt de staat van beleg afgekondigd, maar niet toegepast omdat volgens de regering ‘het volk nog niet begrepen heeft wat de staat van beleg betekent en het volksleger dus de opdracht heeft gekregen om zoveel mogelijk zelfbeheersing te tonen’. Zhao Ziyang, die heeft tegengestemd, blijft weg van een aantal belangrijke besprekingen en wordt uiteindelijk afgezet.

Onderhandelingen

In de tweede helft van mei – na de beloften van verbeteringen door de CPC – gaan de meeste arbeiders naar huis en de actie op het plein lijkt dood te bloeden. Dan bouwen de meest radicale actievoerders, onder het oog van de buitenlandse media die gretig op de sensationele gebeurtenissen inzoomen, een kopie van het Amerikaanse Vrijheidsbeeld, die de naam van ‘Godin van de Democratie’ krijgt. De programma’s van verschillende ‘autonome’ groepen variëren van afzetting van een aantal leiders tot ‘de gewapende strijd tegen een communistische partij, in staat van verval’.

Wekenlang wordt er getracht om met de studentenleiders tot een opbouwende dialoog te komen en zijn er hevige discussies over de aanpak van deze crisis die het politieke systeem fataal lijkt te worden. De meerderheid van de Chinese topleiders, die vreest dat er een regelrechte staatsgreep in de lucht hangt, besluit om de staat van beleg te laten afdwingen en de ordetroepen het bevel te geven om in te grijpen.

Op 4 juni 1989 maakt het leger een eind aan de bezetting van het Tiananmenplein. Op de toegangswegen naar het stadscentrum hebben actievoerders barricaden opgericht; daar breken er hevige rellen uit waarbij vele doden vallen. Op Tiananmen zelf wordt er onderhandeld en verlaten de laatste actievoerders vreedzaam het plein.

Tanks en betogers

 Wat we niet weten

Hoeveel doden zijn er op 4 juni en de dagen erna gevallen en tot welke groep(en) behoorden ze? Het antwoord is tot vandaag moeilijk te geven. In het begin worden er in het Westen cijfers genoemd over duizenden doden; geleidelijk aan dalen de aantallen. Een gepensioneerde professor, Ding Zilin, van een groep die eerherstel eist voor de slachtoffers, is er in 2007 in geslaagd de namen van 186 doden te bevestigen. De National Security Agency, een nationale veiligheidsdienst van de Amerikaanse regering die gespecialiseerd is in het vergaren en analyseren van elektronische informatie uit internationale bronnen, had het al vanaf het begin, over 180 tot 500 slachtoffers. Dat stond in een top secret document van de NSA dat later werd vrijgegeven. Zij noemden dat cijfer toen de BBC en Amnesty International het cijfer 2.600 nog hanteerden.

Vanaf 15 april hadden de ordetroepen bijna elke dag moeten ingrijpen om allerlei acties te ontmijnen. Tussen de afkondiging van de staat van beleg en de toepassing ervan verliepen er nog twee weken. Al die tijd was er nauwelijks bloedvergieten geweest en een minimum aan arrestaties. Door de demonstranten waren wel al wilde en ongefundeerde geruchten verspreid over bloedbaden.

Het is niet duidelijk waarom het leger er niet in is geslaagd het aantal slachtoffers op en na 4 juni zelf, meer te beperken. Klopt het dat bepaalde opstandelingen de soldaten zijn beginnen aanvallen of zijn de eerste doden per ongeluk gevallen, bij het afvuren van waarschuwingsschoten? Het lijkt aannemelijk dat de ordetroepen in dat jaar nog erg onervaren waren en slecht uitgerust om uit de hand lopende situaties op een veilige manier te laten deëscaleren. Ook angst en paniek zullen een rol gespeeld hebben: denk aan het gruwelijke televisiebeeld van het lijk van een verkoolde soldaat met opengereten buik, opgehangen aan een brugleuning.

Zelfs vandaag nog spreken sommige media terloops van ‘duizenden doden op het plein’, terwijl ooggetuigen kort na de gebeurtenissen al bevestigden dat het plein vreedzaam ontruimd werd, zonder één enkel slachtoffer. Het is interessant dat dit ook bevestigd is door iemand als Robin Munro, werknemer van Amnesty International en Human Rights Watch, voor wie de Chinese overheid geen goed kan doen. Slachtoffers zijn er inderdaad gevallen bij barricadegevechten op de toegangswegen tot het stadscentrum. Het officiële regeringscijfer is 7.000 gewonden en 241 doden, onder wie enkele tientallen soldaten. ‘Het zou kunnen dat er duizend doden waren’ is de conclusie van kritische buitenlanders zoals de hierboven geciteerde Robin Munro. 

En wat intussen wel…

Het ging in 1989 eigenlijk om twee bewegingen: een breed volksprotest tegen corruptie en prijsstijgingen en een beweging van rechtse, liberale intellectuelen voor politieke hervormingen en voor meer kapitalisme in de economie.

Die laatstgenoemde groep gebruikte de symbolen van het socialisme (de internationale, de rode vlag) om zowel de regering te misleiden als de massa van de bevolking, en dan vooral de arbeiders die door de sociale en economische problemen op straat kwamen.

 De ’sterren’ van de studentenbeweging provoceerden en beledigden oude en ervaren staatslieden in debatten die op TV kwamen, stelden ambitieuze en arrogante eisen en riepen hun aanhangers op om ‘hun leven op te offeren voor de democratie’. Ze misten echter de ervaring en de inzichten van diegenen die ze uitmaakten voor fossielen en dogmatici. Ze hadden ook geen duidelijk programma en waren hopeloos verdeeld. Een van die studentenactivisten heette Minqi Li. Hij is intussen professor in Utah en Toronto, heeft zich ‘tot het marxisme-leninisme-maoïsme bekeerd’ en wordt erg gewaardeerd door de andersglobalist Immanuel Wallerstein. Minqi Li beschrijft zijn medestanders van 1989: ‘de liberale intellectuelen waren allemaal voor privatisering en de vrije markt. Ze waren het echter niet eens over de politieke strategie voor ‘de hervorming’, waarmee zij de overgang naar het kapitalisme bedoelden…Enerzijds waren de arbeiders in onze ogen passief, slaafs, onwetend, lui en dom en nu kregen we juist steun van sommige van die arbeiders. Anderzijds hadden we er nog maar enkele weken eerder enthousiast voor gepleit om alle staatsbedrijven te sluiten en de werknemers op straat te zetten…Om de macht te grijpen hadden de intellectuelen en de studenten de intentie en het vermogen moeten hebben om aan de arbeiders in de steden hun totale steun te vragen. De Chinese liberale intellectuelen konden het zich gewoon niet voorstellen om dat pad in te slaan.’

Personen binnen en buiten de CPC, ambitieuze Chinezen, maar ook buitenlanders, manipuleerden intussen wel de beweging die hoofdzakelijk uit slogans en chaos bestond. Er was bijvoorbeeld de kring van adviseurs rond Zhao, misschien Zhao zelf en nog wat bondgenoten. Je had ook de invloedrijke fysicus Fang Lizhi, die in de ambassade van de VS politiek asiel zou zoeken en vinden en de hele ideologische en financiële organisatie van George Soros, een Amerikaanse zakenman van Hongaarse afkomst. Soros steunde toen ook Solidarnosc en Charta 77 en zou zich later mengen in de Oranje Revolutie in Oekraïne en de Rozenrevolutie in Georgië. De val van de regering of de opheffing van de CPC zouden een vacuüm geschapen hebben, maar er stonden personen en organisaties klaar om dat op te vullen, zoals we gezien hebben in het Polen van Walesa, het Rusland van Jeltsin en vandaag in het Oekraïne van Julia Timosjenko.

Op 4 juni besliste de CPC in feite dat ze zichzelf niet zou opheffen en het socialisme niet zou afschaffen. In de meeste andere socialistische landen was precies het omgekeerde aan het gebeuren. De CPC heeft haar macht en haar bestaan zelf gehandhaafd door middel van een pijnlijke ingreep waarover lang is geaarzeld en die eigenlijk tegennatuurlijk was: de partij die opgericht was om het volk te dienen moest nu ironisch genoeg een stroming onder dat volk met geweld een halt toeroepen.

Het antwoord op de vraag hoe de partij dat verantwoordt staat niet in theoretische analyses of verweerschriften. De rechtvaardiging voor het optreden van leger en politie op 4 juni 1989 kan worden gevonden in de praktijk: in negatieve zin de effecten die de alternatieve aanpak zou hebben gehad, in positieve zin het feit dat China na 1989 nog eens twintig jaar van geweldige economische vooruitgang heeft gekend. Daar komt nog bij: de opbouw van een civil society en de behoedzame verbeteringen van de democratische component in het politiek systeem.

 Vanaf 1989 viel de ene domino na de andere in het socialistische kamp. De gevolgen waren rampzalig: separatisme, burgeroorlogen, afbraak van alle sociale voorzieningen en bittere armoede voor bepaalde lagen van de bevolking in de landen die uit het socialistisch project stapten. De bondgenootschappen van het vroegere Oostblok met de VS, de NAVO en de EU hebben een belangrijke steun verleend aan de oorlogen in Irak en Afghanistan. De nieuwe kapitalistische landen liggen samen met de oude aan de basis van de huidige financiële crisis, die de bevolking van de nieuwe particuliere economieën nog het ergste treft.

Links is wereldwijd verzwakt (behalve in Zuid-Amerika, dat indirect heeft kunnen profiteren van de oorlogen in West- en Centraal-Azië) en het streven naar onafhankelijkheid en ontwikkeling in de derde wereld heeft sterk te lijden gehad.

 In China was er een ander scenario. Het stof van Tiananmen ging liggen. De Chinese regering nam maatregelen tegen de wantoestanden en deelde straffen uit. Buitenlandse regeringen hadden via de media een propagandaoorlog gevoerd: het aantal slachtoffers was enorm opgeblazen, er waren geruchten verspreid over wreedheden, en er werd opgeroepen tot muiterij en opstand. Er kwam een algemene boycot van China; op sommige terreinen is die er nog (wapenleveringen aan China zijn verboden voor EU-landen). Al gauw werd echter duidelijk dat China niet dezelfde kant zou opgaan als de rest van het ineenstortende socialistische kamp en de enorme winsten die te behalen vielen in de handel met de Volksrepubliek bleken een te grote verleiding. In 1992 maakte Deng duidelijk dat de economische hervormingen zouden worden voortgezet op een doortastende en vooral correctere manier. Deng verklaarde: ‘Er is niets mis met de hervormings-, noch met de opendeurpolitiek. Ook is er niets fout aan de vier basisprincipes. Het kernpunt van het huidige incident is in wezen een confrontatie tussen de vier basisprincipes en de burgerlijke liberalisering. We moeten de economische planning blijven combineren met regulering door marktkrachten. Dit mag nooit veranderd worden. In de praktijk hebben we meer planning tijdens de heraanpassingsperiode, terwijl we in andere omstandigheden meer marktregulering en meer flexibiliteit kunnen hebben’

Daarna maakt China twintig jaar door van groei en toenemende welvaart, tot stand gebracht via een mix van pragmatiek en socialistische doelstellingen door bekwame leiders.

 Jonathan Unger is professor aan de Australia National University, redacteur van tijdschriften over China en co-auteur van ‘The Pro-democracy Protests in China: Reports from the Provinces’. Hij stelt dat veel van de demonstranten uiteindelijk een burgermaatschappij wilden invoeren en dat er voor de ontwikkeling van die civil society de afgelopen 20 jaar tenslotte ook de nodige ruimte is gekomen: ‘de ontwikkelde stadbewoners hebben gekregen wat ze wilden ten tijde van de protesten rond Tienanmen. Ze ondervinden dat er naar hun adviezen wordt geluisterd en dat er respect is voor hun deskundigheid. Zij en hun kinderen genieten van een zekere mate van vrijheid en privacy: ze surfen op het web, nemen deel aan chatrooms en genieten van een ruime keuze aan publicaties en films. Ze kunnen zeggen wat ze willen, zolang ze zekere grenzen niet overschrijden, grenzen die steeds meer worden opgerekt, en zolang ze het politieke monopolie van de partij niet ter discussie stellen.’

Het is de zelfstandige keuze van de Chinese politieke leiders om dit alles te verwelkomen en aan te moedigen. Die cultuur van ngo’s, adviescommissies, toenemende burgerlijke vrijheden en de voorzichtige en rationele politieke hervormingen konden – geleidelijk aan – groeien op een stevige economische ondergrond, in zekere zin zoals het in het Westen ook is gegaan.

Wen Jiabao die in 2008 in de VN trots meldt dat China de millennium goals heeft gehaald

Dat de leiding van de CPC de nadruk legt op het essentiële punt van het machtsmonopolie van de partij is logisch, als je de staat van dienst en de plannen van die partij kent.

 Het is een slim en moedig besluit gebleken om na de crisis van 1989 beginselvast te blijven en tegelijk fundamentele aanpassingen door te voeren en om daarbij eerst op het economische vlak te werken en het politiek vlak later en voorzichtiger aan te pakken. China is niet stil blijven staan, maar constant op allerlei gebieden vooruitgegaan en doet dat nog steeds.

Bronnen:

- Artikel terzake op Wikipedia, via http://en.wikipedia.org/wiki/Tiananmen_Square_protests_of_1989

- Che Muqi (1990). Beijing Turmoil. More than meets the eye. Beijing: Foreign Languages Press.     

- De CPC en haar visie op democratie, via http://www.chinaview.cn/17thcpc/

- Jonckheere, Jan (2008). Historiek van 30 jaar hervormingen, via www.chinasquare.be, rubriek presentaties.

- Munro, Robin (2006), via http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/interviews/munro.html

- Minqi Li (2008). Preface: my 1989 in The Rise of China and the demise of the capitalist world economy. Londen: Pluto Press.

18 mei 2009 (OPINIE) – België is sinds kort lid van de VN Human Rights Council, wat Karel De Gucht dit weekend inspireerde tot een eloquent pleidooi in De Standaard voor de universaliteit van mensenrechten. Het kan bizar klinken in de oren van De Gucht, maar misschien kan het Westen ook iets leren van een land met een weinig benijdenswaardige reputatie op het vlak van mensenrechten en democratie, China.

Begin mei deed de VRT-correspondent, Tom van de Weghe, met obligate lichte tremolostem nog uit de doeken hoe Chinese overheidsambtenaren het schandaal rond de tofu-scholen in Sichuan toedekken. Ouders die hun kind verloren vinden geen gehoor, sterker nog, ze worden onder druk gezet om te zwijgen. Op 4 juni zal het ook 20 jaar geleden zijn dat de tragische gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede plaatsvonden, ook al een verjaardag die het Chinese regime allicht liever over zou slaan. Toen, net als nu, was het onderliggende probleem: hoe verzoen je het algemeen belang met individuele vrijheid? Een vraag die in een land van 1.3 miljard mensen net iets prangender is dan bij ons, althans voorlopig. We maken even abstractie van de belangen van de (centrale en lokale ) KP, die uiteraard ook een rol speelden en spelen.

Het Chinese bewind liet de afgelopen 30 jaar in dit spanningsveld tussen collectief belang en individuele vrijheid meestal het algemene belang primeren. De eenkindpolitiek vormt het voorbeeld bij uitstek: eind de jaren ‘70 was duidelijk dat economische ontwikkeling van China fictie zou blijven, als de demografische groei niet aan banden werd gelegd. Vandaar deze draconische maatregel. Het Westen schreeuwde moord en brand, maar je kunt je de vraag stellen waar China nu zou staan, met nog eens 400 miljoen mensen er bovenop. Het land loopt nu al in menig opzicht achter de feiten aan, ook al krijg je vanop duizenden kilometers afstand soms de omgekeerde indruk.

Het collectieve belang, in de vorm van economische ontwikkeling en groei, stond dus al die jaren voorop. Vanaf de jaren ‘90 kwam daar nog de doelstelling van sociale harmonie en stabiliteit bovenop, toen de boomende economie de breuklijnen in China ongenadig begon bloot te leggen. De meeste Chinezen staan overigens achter die doelstelling. In september 2008, weliswaar net voor de globale crisis dus, publiceerde het CASS ( de Chinese academie van Sociale Wetenschappen) de resultaten van een uitgebreide survey. Daarin stemden liefst 96 % van de Chinezen in met de stelling dat stabiliteit cruciaal is voor China op dit ogenblik, en dit terwijl ze elders in de survey (70 %) toch aangaven dat sommige groepen duidelijk meer lijken te profiteren van de hervormingen dan andere. Bureaucraten voorop. Enkel als Chinezen zelf in aanvaring komen met de minder ‘harmonieuze’ aspecten van het Chinese regime, bv. bij landonteigeningen, gaan ze zich vragen stellen, en zelfs dan nemen ze vaak vooral lokale bureaucraten of politiemensen op de korrel. De perceptie bij het gros van de Chinezen blijft dat het centrale KP-bewind het algemeen belang nastreeft.

De Canadees Daniel Bell, op dit ogenblik actief als professor filosofie aan de prestigieuze Tsinghua universiteit in Beijing, sloeg in een opiniestuk in de New York Times dan ook de nagel op de kop, toen hij opperde dat Charta 08, het manifest gepubliceerd in 2008, waarin op grondige politieke hervormingen wordt aangedrongen, bij veel Chinese intellectuelen kritisch ontvangen werd. Ook al vonden ze de repressieve reactie van het regime op het manifest ronduit lomp, toch stelden nogal wat Chinese kritische academici, zoals Qin Hui, dat de inhoud van het manifest te wensen over liet, want ‘te 20ste eeuws’ en ‘westers liberaal’. Nogal wat Chinese ‘New Confucianism’ intellectuelen vinden dat de huidige westerse vorm van democratie te eng gefocust is op de belangen van de huidige generatie kiezers, en dat China ( en bij uitbreiding ook de rest van de wereld ) op zoek moeten naar een politiek systeem, waarbij ook de belangen van mensen elders in de wereld en toekomstige generaties in overweging worden genomen. Hun bedenkingen liggen in de lijn van de econoom Tim Jackson, die in ‘Prosperity without growth’ stelt dat we dringend op zoek moeten naar een nieuw ‘governance’ model (http://www.sd-commission.org.uk/publications/downloads/prosperity_without_growth_report.pdf).

En daarmee zijn we bij aanbeland aan de Noordzee. De huidige Westerse democratie lijkt inderdaad niet in staat om een evenwicht te vinden tussen de belangen van kiezers nu, en de belangen van mensen elders in de wereld en onze nakomelingen. Chinese intellectuelen hebben hier een punt. Niemand in het Westen staat echter te springen opdat het pendulum zou doorslaan naar het collectieve belang zoals in China gebeurt, al was het maar omdat de manier waarop algemeen belang er gedefinieerd wordt, vaak te wensen overlaat, het land worstelt niet voor niks met verregaande corruptie en belangenvermenging.

Voorbeelden van die democratische onmacht zijn legio. Op binnenlands vlak was de vergrijzing voorbereiden, op zijn zachtst gezegd niet echt een topprioriteit voor onze politici. Internationaal is de situatie echter nog prangender: welke zijn de belangrijkste uitdagingen waarvoor we staan in de 21ste eeuw ? De klimaatverandering en sociale rechtvaardigheid op wereldschaal. De statistieken zijn bekend, maar zijn daarom niet minder wraakroepend. Elke 3.5 seconden sterft een kind onder de vijf om vermijdbare redenen zoals ondervoeding, diarrhee of ontoereikende basisgezondheidszorg: samen zijn ze goed voor het hallucinante cijfer van 9 miljoen per jaar. De Oeso schat dat tegen 2020 liefst twee derde van de actieve bevolking informele jobs zal hebben, zonder enig sociaal vangnet dus. 1 Miljard mensen dreigen te verhongeren volgens Unicef. En volgens WWF cijfers zouden, als iedereen onze welvaart begon na te streven (en alles wijst erop dat dat het geval is), drie planeten nodig zijn. En zo kunnen we nog wel effen doorgaan. Het op westerse leest geschoeide model van globalisering heeft vooralsnog geen globale sociale rechtvaardigheid gebracht, en legt overduidelijk een hypotheek op de resources van de planeet. Beide issues lijken onmogelijk fundamenteel aan te pakken zonder inperking van de individuele vrijheden. De inperking van individuele vrijheden omwille van het collectieve wereldbelang ( inclusief het belang van toekomstige generaties) wordt een van de belangrijkste debatten van de 21ste eeuw. We zagen daar al een voorproefje van bij de ‘War on Terror’, toen individuele vrijheden werden ingeperkt in naam van de strijd tegen het terrorisme. Toen al bleek dat dergelijke trade-off een bijzonder heikele aangelegenheid is.

Primordiaal in deze eeuw wordt dus het aankweken van een soort ethisch wereldbewustzijn (dat ook  oog heeft voor mensen in de toekomst), want niemand wil de Chinese ‘oplossing’, nl. dat een autoritair regime de beslissingen voor ons neemt. Voorlopig ziet het er echter niet naar uit dat westerse democratieën de ernst van de situatie begrijpen. Weinigen, zo blijkt uit peilingen, delen vooralsnog de visie van de Low-Impact Man, klimaatwetenschappers en groene partijen,  of van intellectuelen als Sloterdijk, Giddens of Diamond, dat een ‘Big Bang’ nodig is, waarbij welzijn ipv welvaart voorop komt te staan. En dat behelst ook consumptievermindering en comfortverlies. De meeste mainstreampartijen hebben wel de mond vol over duurzame groei, maar denken dat een groen luik in hun beleidsprogramma de klus wel zal klaren. In Amerika is bv. Obama vooralsnog niet bereid om de ‘American way of life’ in vraag te stellen, zo liet hij nog optekenen tijdens zijn inauguratie. Met andere woorden, als we maar ‘duurzaam’ beginnen te leven, kunnen we zo ongeveer verder doen zoals we bezig zijn. Populistische partijen, die in ware Freddy Devadder stijl klaar staan om iemand ‘een doef op zijn muile’ te geven als de individuele vrijheden ingeperkt dreigen te worden, doen er nog een schepje bovenop. Ook herverdeling op wereldschaal lijkt, alvast bij de publieke opinie in het Westen, niet bijster populair. Velen willen blijven geloven in het verhaal dat de wereld moet blijven groeien, en dat van die welvaart uiteindelijk ook armen in Afrika of Azië zullen profiteren. Voorlopig besteden we – zo lazen we een tijdje geleden op deze website – volgens de Leuvense professor Develtere per Belg niet meer dan de prijs van een kopje koffie per week aan ontwikkelingshulp, overheid en burgers samen. Dat zegt genoeg.

De analyse van ‘New Confucian’ Chinese intellectuelen is dus correct, maar het Chinese medicijn smaakt voor ons veel te bitter. Ook Chinezen zelf beginnen trouwens vragen te stellen bij het paternalisme van ‘Vadertje Staat die het beter weet’, en de crisis zal dat proces allicht ook daar nog wat versnellen. Een begin van oplossing ligt misschien in het massaal kiezen voor politici waarvan je vermoedt dat ze voldoende visie hebben om toekomstgerichte beslissingen te nemen, in Kopenhagen maar bv. ook in internationale instellingen als de Wereldbank, waar sommige economen beginnen te spelen met de idee van een sociale zekerheid op wereldschaal. Enkel op die manier kunnen we de trade-off tussen individuele vrijheid en collectief belang in de 21ste eeuw aanpakken op een wijze die onze vrijheid niet fundamenteel in het gedrang brengt. We moeten dus onze eigen verantwoordelijkheid nemen door druk uit te oefenen op onze politici. Het alternatief is, zo valt te vrezen, dat de planeet ons voor voldongen feiten stelt.

Kristof Decoster