Zonnepanelen bovenaan expo-paviljoen

De media gaven recentelijk weer dat China nu in absolute cijfers het land is met de grootste koolstofuitstoot. Nochtans droeg China voor 2002 maar voor 7 % bij tot de wereldwijde uitstoot, terwijl de Europese Unie 26 % voor haar rekening nam en de Verenigde Staten 29 %. Sedertdien is China’s aandeel sterk gegroeid, om nu rond één kwart van de totale uitstoot te bedragen. Indien echter de norm van 2 m³ CO² per persoon per jaar wordt aangehouden, die de Londense school voor Economie voorstelt als doel tegen 2050, zit China nauwelijks boven het wereldgemiddelde en boven waar het zich in 2050 hoeft te bevinden.

China maakte in 2005 van energiebesparing en vermindering van uitstoot een deel van het elfde vijfjarenplan. Sedertdien werden meer dan 20 wetten, regelgevingen of standaarden van kracht. Op 31 augustus 2007 werd China’s ‘Programma op middellange en lange termijn voor hernieuwbare energie’ bekendgemaakt. Het programma heeft als doel om tegen 2020 het aandeel van de hernieuwbare energie van de huidige 8 % op te trekken tot 15 %, en minstens 3 % moet komen van zonne-, wind- of biomassaenergie. Om dit doel te bereiken, legt de staat de elektriciteitsmaatschappijen op een gedeelte uit hernieuwbare energie opgewekte elektriciteit aan te bieden, en hiervoor gelden ook preferentiële prijzen. Belastingvoordelen kunnen eveneens tot 50 % oplopen. Het programma bepaalt ook specifieke te bereiken doelstellingen per sector. Tegen 2020 zou 30 GW moeten opgewekt worden door windenergie, 30 GW door biomassa, 300 GW door waterkracht en 1,8 GW door zonne-energie. Laten we even de sectoren overlopen.

Zonne-energie

Wat de productie betreft, had China volgens het eerste rapport van de Klimaatgroep een volume van 820 MW, waardoor het op de tweede plaats komt na Japan. De producenten van zonnebatterijen hebben een capaciteit van 1300 MW en dachten dit (voor de crisis) tot 4000 MW uit te breiden tegen 2010. Er zijn 400 ondernemingen en 4 ervan hebben marktkapitalisaties van meer dan 2 miljard $: Suntech Power Holdings, LDK Solar, JA Solar Holdings en Yingli Solar. De groeivoet van deze ondernemingen bedraagt niet zelden 100 % per jaar. Zwaktepunt is wel dat quasi de totaliteit van de productie voor het buitenland bestemd is: Duitsland, Spanje en de Verenigde Staten. De Volksrepubliek heeft 30 % van de wereldwijde markt in fotovoltaïsche cellen.

Toen kwam de financiële crisis en de overproductie. Volgens de Zuid-Koreaanse Displaybank, die door het tweede Klimaatrapport wordt geciteerd, zou China’s aanbod van zonnebatterijen in 2010 met 15 GW ruimschoots de vraag van 11 GW overtreffen. De prijs van polysilicone bedraagt momenteel 100 $ per ton, of 80 % minder dan vroeger. Wellicht zal de crisis een herstructurering van de sector veroorzaken, waardoor kleintjes zullen verdwijnen en groten overblijven, maar zelfs deze groten als Suntech hebben hun winstverwachtingen bijgesteld. Op technologisch vlak grijpt momenteel een verschuiving plaats van batterijen op siliconen naar de dunnelaagtechnologie. Volgens het tweede rapport van de Klimaatgroep zal deze technologie snel rijper worden en ook de prijs ervan dalen.

Toch kost de opwekking van energie op basis van PV-cellen nog 4 yuan per kWh. Het ministerie komt dan ook tussen voor toelagen bij zonnecentrales. Ook bij toepassingen los van het elektriciteitsnetwerk bestaan tussenkomsten: in landelijke gebieden bezorgen 768 hybride PV-windsystemen en 268 kleine waterkrachtcentrales elektriciteit aan 1,3 miljoen personen, het grootste dergelijk ruraal project wereldwijd. De regering trok ook geld uit voor 3 pilootprojecten voor centrales met zonne-energie: van 10 MW in Dunhuang, van 1 MW op het eco-eiland Congming (Shanghai) en van 255 Kw in Ordos (Binnen-Mongolië). Inzake zonne-energie besluit het rapport dat de industriële keten weliswaar volledig is, maar dat er nog een lange weg te gaan is voor de technologische uitrusting die lokaal wordt geproduceerd.

Windenergie

De windenergie in China groeide in 2008 tot 12 GW, waardoor het India op de vierde plaats in de wereld vervangt. Tegen alle verwachtingen in werd de sprong tot boven de 10 GW op amper 8 jaar tijd bereikt en ook het aandeel van Chinese producenten groeide van 5 % in 2000 tot 55 % in 2008. Geschat wordt dat de capaciteit inzake windenergie ook dit jaar kan verdubbeld worden, zodat China één derde zou vertegenwoordigen van’s werelds nieuwe capaciteit. Zo zou China’s streefdoel voor 2020 reeds bereikt zijn in 2010 en zou het over Duitsland en Spanje wippen in de rangschikking. Van alle beleidsmaatregelen in de sector van de hernieuwbare energie, beschikt windenergie over de compleetste set: dit gaat van macro-economische maatregelen over industriële politiek tot fiscale maatregelen. Windturbines in China zijn van kleine of middelgrote omvang, maar de markt vraagt naar meer turbines van grote omvang. Bijgevolg zijn recentelijk ook steunmaatregelen afgekondigd om dit te bevorderen. Een zwak punt is nog het onvoldoende ontwikkeld transmissienet, onder meer ook in de provincie Gansu, die tegen 2020 de grootste windboerderij zou hebben met 13 miljoen kW.

China’s windenergiecapaciteit op zee is drie keer groter dan deze op land; China’s eerste offshorewindboerderij van 100 MW opent dit jaar in de nabijheid van Shanghai. Installaties op zee genieten van meer wind en hogere snelheden en de efficiëntie is 30 % hoger dan deze op het land. Nadelen zijn dat de bouwtechnologie voor deze op zee 10 jaar achter ligt, en dat de installaties op zee 3 keer duurder zijn. Ook ligt de Chinese technologie nog achter op de buitenlandse. China heeft momenteel evenmin een  officiële test- en certificatiedienst, maar plant er wel een. De Klimaatgroep gelooft dat China de crisis kan aanwenden om de eigen zwakke punten in de sector te verbeteren.

Waterkracht

China heeft de grootste hydro-elektrische vloot in de wereld en de energie die het op deze manier genereerde, vermeed 450 miljoen m³ uitstoot in 2006 alleen al. Gedurende het laatste decennium werd meer dan 60 % van ’s werelds hydro-elektriciteitsprojecten in China verwezenlijkt. De plannen voorzien dat de huidige capaciteit van 142 GW tegen 2020 verdubbeld wordt, waardoor jaarlijks 1000 miljoen m³ CO² zou kunnen vermeden worden. Om het doel te bereiken, is een investering nodig van 110 miljard $. Probleem is dat China weliswaar veel hydrocapaciteit bezit in het bergachtige zuidwesten, zoals in de provincie Yunnan, maar dat enkele geplande centrales op de Jinsharivier (Yangtze) dreigen afbreuk te doen aan waardevol landschapspatrimonium.

Momenteel zijn er immers plannen voor niet minder dan 12 dammen (sommige van 200 m hoog) op de Jinsha: 6 zijn reeds gebouwd en voor 4 werden de voorbereidingen getroffen. Alle dammen samen zouden 17 % meer elektriciteit leveren dan de Drieklovendam, maar meer dan 100.000 personen zouden moeten verhuizen. De UNESCO heeft reeds geprotesteerd dat de dammen een in 2003 erkende werelderfgoedsite in gevaar brengt, meer bepaald het gebied waar de drie stromen Nu (Salween), Lancang (Mekong) en Jinsha vloeien. Feit is dat de dammen het toerisme in de regio dreigen in gevaar te brengen. Bovendien argumenteren tegenstanders dat de provincie onderhevig is aan aardbevingen, die nog ergere gevolgen dreigen te hebben met de dammen. Ondertussen werd het project aan de ‘Tiger Leaping Gorge’ noordwaarts opgeschoven. Toch blijft er protest dat met werken aan twee dammen begonnen werd, niettegenstaande het milieueffectrapport negatief was.

Naast de grote dammen zou volgens een onderzoek van het ministerie op 16.572 rivieren 128 miljoen Kwh kunnen opgewekt worden via de bouw van kleine waterkrachtcentrales van elk 50.000 kwh. Dit is 44 % meer dan wat in 1980 gedacht werd. Met dit onderzoek bij de hand heeft de regering plannen gemaakt om de capaciteit aan waterkracht tegen 2020 op te drijven tot 75 miljoen Kwh, het dubbele van nu. Door de bouw van rurale waterkrachtcentrales hoopt het ministerie deze vorm van energie aan te bieden aan 1,7 miljoen gezinnen of 6,77 miljoen bewoners, die voorheen hun toevlucht namen tot het kappen van hout. Volgens de ministeriële planning tot 2020 zou er jaarlijks 16 miljard Kwh door dergelijke centrales bijkomen in 400 kantons, zodat 880.000 landelijke bewoners zonder elektriciteit en 4,8 miljoen met onvoldoende elektriciteit eindelijk voldoende kunnen bediend worden.

Andere energievormen

Volgens regeringsbronnen bedraagt de capaciteit voor biomassa 2 GW en heeft China 1600 biogascentrales en 18 miljoen thuisinstallaties. Er bestaat een toelage van 9,25 yuan per Kwu om het land toe te laten het doel van 30 GW te bereiken tegen 2020. Nochtans vindt de Klimaatgroep dat landbouwafval nog een ondergebruikte bron blijft. Momenteel wordt onderzoek verricht naar ‘Cellulose ethanol’, waarbij van landbouwafval brandstof kan geproduceerd worden, maar het zal nog jaren duren vooraleer deze technologie aan commercialisering toe zal zijn. China produceert wel jaarlijks 300.000 ton biodiesel gewonnen uit olie van katoenzaad, olie uit hout, theeolie en gebruikte oliën. In China’s steden zijn er momenteel ook 50 verbrandingsovens die elk jaar 1000 GW aan elektriciteit produceren met de warmte die vrijkomt bij de verbranding van drie miljoen m³ afval. China’s afvalstorten raken vol en er zijn overal plannen voor de bouw van verbrandingsovens, maar deze stuiten dan weer op protest van bewoners, die toxische uitwasemingen van de ovens vrezen.

De Chinese nucleaire capaciteit, voorlopig enkel in de kuststreek, bedraagt maar 2 % van de totale elektriciteit. De regering wil die capaciteit optrekken tot 4 % tegen 2020, wat dan 40 GW zou zijn. In het vervolg zijn ook kerncentrales gepland in het binnenland –dus niet enkel aan de kust-en daarbij worden verschillende geavanceerde buitenlandse technologieën gebruikt: Russische, Amerikaanse, Canadese en Franse technologie.

Wat de elektriciteitscentrales met steenkool betreft, werden sedert 2005 enkel maar nieuwe centrales gebouwd met de efficiënte ’superkritische’ technologie, die de efficiëntie van de thermische omzetting van de steenkool verhoogt met 30 %, een niveau dicht bij dat van de ontwikkelde landen. Sedert 2007 werd zelfs begonnen met de nog meer geavanceerde steenkoolcentrales, die de nieuwe standaard zullen worden. China is reeds een van de landen met het grootste aantal centrales (150) met zogenaamde superkritische en ultrasuperkritische technologie.

Naast de introductie van nieuwe technologieën gaan oudere en kleinere centrales van minder dan 100 MW dicht. De regering sloot in 2007 alleen al 553 dergelijke installaties voor in totaal 14 GW. Een gelijkaardige politiek voorziet de sluiting van de centrales onder 300 MW, die één derde van de vloot uitmaken. Overigens worden nieuwe centrales van de energiegroten pas goedgekeurd als ze inefficiënte sites sluiten.

Warmte

Geothermische warmtepompen ontwikkelen zich ook snel in China. Over geheel het land steeg de verwarmde (en ietwat verkoelde) oppervlakte van 7 miljoen m² in 2004 tot 38 miljoen m² in 2008. De geïnstalleerde capaciteit in 2007 bedroeg 1900 Mwt. Voorspeld wordt dat de verkoop van deze systemen tegen volgend jaar tot 7,6 miljard yuan zal oplopen, wat 116 % meer is dan in 2005. Met deze jaarlijkse groei van één vijfde zal China binnenkort de derde plaats innemen en Duitsland en Frankrijk overvleugelen. De stad Shenyang werd in 2006 uitgekozen tot pilootstad. Tegen eind 2008 had de stad voor bijna 30 miljoen m² installaties, wat tegen eind 2010 zou stijgen tot 65 miljoen m² of bijna één derde van de lokale warmtevoorziening zou vertegenwoordigen. Er zijn 38 binnenlandse firma’s betrokken bij Shenyangs project. Shenyang wordt op de voet gevolgd door Beijing, dat in 2007 700 projecten had en dit tegen 2010 wil uitbreiden tot 30 miljoen m², een groeivoet van 6 miljoen m² per jaar. Ook in Chongqing en Qingdao lopen proefprojecten. Voorlopig is de provincie Guangdong het voornaamste productie- en consumptiecentrum van de geothermische warmtepompen, met bijna 200 ondernemingen, meer dan de helft uit het gehele land.

China leidt ook inzake waterverwarming door zonne-energie thuis. China produceert twee keer zoveel waterverwarmers op basis van zonne-energie als Europa en vier keer zoveel als de Verenigde Staten. Volgens het ‘China GreenTech Report’ heeft het land ’s werelds grootste hoeveelheid dergelijke waterverwarmers, namelijk bij 30 miljoen gezinnen en met 125 miljoen m². Er bestaan een drietal types, waarbij de buisvormige collectoren 88 % van de markt uitmaken. De efficiëntie bij het opvangen van de zon bedraagt 36 à 40 %. De markt is wel sterk versplinterd, met meer dan 5000 producenten. In 2007 genereerden Chinese firma’s voor 470 miljoen $ verkoop. Zo’n 95 % van de patenten in de sector is Chinees.

Gebouwen

De helft van de wereldwijde nieuwbouw gebeurt in China, maar deze gebouwen verbruiken de helft tot 100 % meer energie als deze in dezelfde klimaatzone in Europa en Noord-Amerika. Volgens de Wereldbank bestaat echter de mogelijkheid om in China de energie-efficiëntie van de gebouwen met de helft te verbeteren. De kost om een nieuw gebouw aan te passen, bedraagt maar 8 % van de kostprijs, maar het aanpassen van oudere gebouwen kost daarentegen 365 yuan/m². Dit blijkt uit een Duitse studie.

Er wordt geraamd dat slechts 4 % van de 43 miljard m² gebouwen energie-efficiënt is. De regering raamt de noodzakelijke uitgaven op dit vlak op 1500 miljard yuan. In de stad Tangshan liep in samenwerking met Duitsland een pilootproject waarbij gebouwen werden heraangepast. De kosten werden als volgt verdeeld: de regering betaalde 53 %, een internationaal Duits-Chinees ontwikkelingsproject 25 %, de verwarmingsmaatschappij 11 %, de bewoners 6 %, en 5 % kwam van giften. Bij de gewone Chinees en de verwarmingsmaatschappijen schuilt nog veel achterdocht, vooral uit vrees dat de prijs zal verhogen. De modale Chinees vindt het meestal een probleem voor de overheid.

Over geheel China gezien heeft 80 % van de gezinnen een airco (in Shanghai is het 100%). Drie vierden van de airco’s zijn van de laagste klasse 5 inzake energiebesparing. De energiezuinige airco’s van klasse 1 komen maar voor bij 1%, maar ze kosten dan ook het dubbele. Ecolabeling zorgt voor een verbetering. Tegen maart 2009 hadden meer dan 1000 ondernemingen een aanvraag ingediend voor de erkenning van hun 60.000 producten als groen. Door dit systeem viel het aantal van energievretende airco’s terug van 60 % in 2005 tot 20 % in 2008. Bij de energiebesparende koelkasten steeg het aantal van 60 % in 2005 tot 90 % in 2008.

Transport

Zonda-elektrische bus rijdt 500 km

In januari 2009 werden in China voor het eerst meer wagens verkocht dan in de VS. Direct of indirect werken 30 miljoen personen in de autonijverheid en dit is goed voor 2,31 % van het BNP. Tegen 2030 zou China 287 miljoen voertuigen tellen, één derde van ’s werelds totaal. Dan zou China meer dan 6 miljoen vaten petroleum moeten importeren, en die olie zou één vijfde van de CO2-uitstoot veroorzaken. Het land heeft dus geen andere keuze dan de koolstofarme toer op te gaan. In 2009 keurde de regering een plan voor de heraanpassing van de autonijverheid goed dat de efficiënte, innovatieve en energie-efficiënte ontwikkeling wil bevorderen van kleine voertuigen met weinig uitlaat. Allerlei belastingvoordelen en toelagen worden voorzien, waaronder 20 miljard voor de bouw van het herladingsnetwerk voor elektrische voertuigen. Het plan voorziet dat in 10 steden nog dit jaar duizend elektrische voertuigen rijden. In China rolde ook de eerste hybride wagen van de band in massaproductie. Insiders verwachten dat de markt voor hybride elektrische voertuigen jaarlijks met 12 % groeit tot 2012. Bij dit schrijven maakte producent SAIC bekend dat de groep dit en de komende 2 jaar 6 miljard yuan zal investeren in research en productie van auto’s op basis van nieuwe energie. Tegen volgend jaar wil de groep een model op de markt brengen dat 30 % energie bespaart en het doel is tegen 2012 een model dat de helft bespaart.

Ook inzake het produceren van elektrische of hybride stadsbussen laat China zich niet onbetuigd. De diverse constructeurs wedijveren met diverse technieken: sommige bussen rijden verder dan 200 km zonder herlading, andere moeten frequent herladen, nog andere pronken met de korte herlaadtijd. Omdat een rit met een elektrische bus meer kost, betoelaagt de regering het kostenverschil met de gewone benzinebus. De productielijn van producent ‘Lithium Energy’ en ‘Dongfeng’ produceert 100 elektrische bussen per maand. Het doel van de regering is dat er vanaf 2011 jaarlijks 500.000 elektrische auto’s en bussen worden vervaardigd.

Naast de elektrische en hybride auto’s en bussen rijden naast de klassieke fietsen ook 50 miljoen elektrische fietsen en scooters. Leidende producent Xinri werd opgestart in 1999 en bracht vorig jaar 1,6 miljoen tuigen op de markt. De fietsen zijn populair bij migranten die soms lange afstanden moeten afleggen. Ze kosten rond de 2000 RMB en kunnen gemiddeld 60 km ver zonder bijladen. Volgens TIME kochten de Chinezen 90 % van de e-fietsen wereldwijd.

Uiteraard promoot China ook het openbaar vervoer om uitstoot te verminderen: tegen 2015 zullen 19 bijkomende steden een metronetwerk hebben, goed voor 2100 km spoorlijnen. De projecten zullen een investering omvatten van 800 miljard yuan, aldus China Daily. De 19 zijn een uitbreiding van de 14 die vorig jaar het licht op groen kregen voor hun metro. Wat treinen betreft, zal China gedurende 3 jaar meer dan 700 miljard yuan per jaar investeren in spoorinfrastructuur. Tegen 2012 moet China’s spoornet 110.000 km lang zijn. Wat de supersnelle lijnen betreft, zal China tegen 2012 qua aantal kilometers ‘s werelds grootste net hebben van ultrasnelle treinlijnen. De supersnelle trein, die dan over een net van 13.000 km zal rijden, heet er CRH (China Railway High-Speed). Op middellange afstand wordt deze een ernstige concurrent van het vliegtuig.

Nijverheid

Het eerste klimaatrapport toonde reeds aan dat de energie-intensiteit van de Chinese economie daalde met 60 % sedert 1980 en dat de regering een verdere vermindering nastreeft van 20 % tussen 2005 en 2010. Om dit doel te bereiken, werd een mix van maatregelen uitgevaardigd. Vooreerst werd voor de top-1000 van China’s energieverslinders een energiebesparingsprogramma uitgewerkt dat tegen 2010 240 miljoen TCE (ton steenkoolequivalent) wil uitsparen. In februari 2009 werden voorts revitalisatieprogramma’s opgesteld voor 10 nijverheidstakken, waarbij energiebesparing en milieubescherming voorop staan. Andere maatregelen betreffen een differentiële prijspolitiek, financiële en fiscale stimuli, preferentiële leningen en maatregelen inzake labeling en certificatie.

In 2004 en 2006 catalogiseerde de regering verschillende nijverheidstakken van ‘te elimineren’ tot ‘aan te moedigen’, en ze verbond hieraan een differentiële prijzenpolitiek. Sedertdien hebben 2000 energieverslinders moeten sluiten ofwel hun productie aanpassen, goed voor 70 % van de categorie ‘te elimineren’. In 2007 werden voordelige elektriciteitstarieven afgeschaft voor bepaalde nijverheden met hoog energieverbruik. Anderzijds krijgen ondernemingen die investeren in energiebesparing een toelage van 200 à 250 yuan per uitgespaard TCE.

Ook de Bankcommissie vaardigde een groene politiek uit om banken te motiveren leningen toe te kennen voor energiebesparende maatregelen. Enkel in 2007 alleen al keerden de 5 grote staatsbanken voor 106 miljard dito leningen uit. Overigens wordt de energiebesparings- en milieuindustrie een groeitak met toekomst: tegen 2012 zou de sector volgens Xie Zhenhua, onderdirecteur van de Plan- en Hervormingscommissie, goed zijn voor 2800 miljard yuan. Toch kunnen we dit artikel niet afsluiten met een echt groene noot waar de klimaatrapporten het niet over hebben. Van 1977 tot 2010 zal de bebossing in China zijn aangegroeid van 5 tot 20 % van het grondbebied. Toch geen klein beetje meer groene longen … .

Selecte Bibliografie

China’s Clean revolution, The Climate Group, 2008

China’s Clean Revolution 2, Opportunities for a low Carbon Future, The Climate Group, Aug 2009

http://www.chinasquare.be/tag/klimaat/

http://www.chinasquare.be/tag/energie/

Volgens schattingen sterven in China jaarlijks 750.000 personen voortijdig door de sterke vervuiling en deze milieuverontreiniging kost het land volgens experten 10 % van het BNP. Hierbij analyseren we zowel de trieste cijfers als wat China wil doen voor het aanpakken van de nefaste invloed die de vervuiling heeft op de gezondheid.

Wereldwijd wordt een kwart van de ziektes en de overlijdens toegeschreven aan milieufactoren. Het is dus niet abnormaal dat China qua gezondheidskost van de milieuvervuiling eveneens aan hoge cijfers komt. Bovendien haalde China de meeste van de vooropgestelde doeleinden inzake lucht- en waterverontreiniging niet tijdens het tiende vijfjarenplan (2001-2005). Niet te verwonderen dat de SO²-uitstoot drastisch toenam, gezien het land met zijn hoge groeivoeten nog voor 68 % aangewezen is op steenkool voor zijn energiebevoorrading. Minder bekend in het westen is China’s gebrek aan water, waardoor bevloeiing van landbouwgrond soms gebeurt met afvalwater. De gevolgen zijn dan ook legio. Eerst bekijken we de weerslag op de gezondheid van luchtvervuiling en de kost ervan. Daarna volgt de oefening voor waterverontreiniging en het resultaat qua verlies aan gewassen/oogst en visserij. Voorts hebben we het over de weerslag van de waterschaarste en het gebruik van afvalwater ter compensatie van het watergebrek. Ten slotte bekijken we de plannen van de regering op het vlak van volksgezondheid en milieu.

Lucht

Beginnen we met de luchtvervuiling. Tijdens de laatste jaren is de luchtvervuiling veranderd van een vervuiling enkel door steenkoolsmog naar een combinatie van steenkoolsmog én uitlaat door voertuigen. Emissies van SO² verminderden gradueel, maar fijn stof werd de voornaamste reden tot ongerustheid in de steden. Gemeten in termen van aantal steden die de Chinese maatstaven inzake luchtverontreiniging overtreden, is er een lichte verbetering sinds 1999. Nochtans haalde maar de helft van de steden de standaarden inzake luchtverontreiniging. In 2003 bedroeg het fijn stof in de helft van de onderzochte steden meer dan 100 μg/m³, het dubbele van de Amerikaanse maatstaf. Twintig procent van de steden had zelfs meer dan 150 µg/m³. Maar 1 % van de Chinese stadsbevolking leeft op een plaats met minder dan 40 µg/m³. Met SO² gaat het beter: in 2003 hadden drie kwart van de steden niveaus onder het Amerikaans gemiddelde van 60 µg/m3. Niettegenstaande de consumptie van steenkool tussen 2000 en 2005 toenam met liefst 75 %, bleven de emissies ‘maar’ 28 % stijgen doordat de energie-intensiteit steeg: waar in 1978 8,4 ton steenkool nodig was om 10.000 yuan BNP te produceren, daalde dit tot 2,58 ton in 2001.

Chinese cijfers geven aan dat luchtverontreiniging verantwoordelijk is voor 411.000 voortijdige overlijdens per jaar, hoofdzakelijk als gevolg van long- en hartziektes. Elk jaar zouden ook 50.000 jonge kinderen daardoor overlijden. De grotere verontreiniging heeft ook als gevolg dat het aantal gevallen van kanker snel stijgt: tussen 2005 en 2006 stegen de cijfers met een vijfde in de steden en met een vierde op het platteland. De OESO schat dat er tegen 2020 600.000 voortijdige doden zullen zijn door luchtverontreiniging en dit dan tegen een kost van 13 % van het BNP.

Er bestaan gesofisticeerde modellen die de kost berekenen van de mortaliteit en diverse ziekten als gevolg van de vervuiling: naargelang het gebruikte model bedroeg de kost voor de luchtvervuiling in 2003 150 miljard yuan met de methode ‘om te willen betalen voor het herstel’ of 520 miljard met de methode ‘wat de waarde zou zijn van de productie indien de zieke of overledene toch aan de slag zou geweest zijn’.

De luchtvervuiling veroorzaakt naast een menselijke kost ook een kost van zure regen en de invloed ervan op gewassen. De economische verliezen door SO² en zure regen voor de landbouw werden door wetenschappers in 2003 op 30 miljard yuan geraamd. Het leeuwenaandeel heeft betrekking op groenten. De kost van de weerslag op de bossen is minder duidelijk te kwantificeren. Dit is dan wel meer het geval bij de materiële schade. Uit een studie gedaan in het door zure regen getroffen Zuid-China, blijkt dat de economische kost in 2003 6,7 miljard yuan bedroeg. Van alle provincies had Guangdong de grootste kost met rond de 1,6 miljard, gevolgd door Zhejiang en Jiangsu. Naast de doden veroorzaakt door luchtverontreiniging in de steden raamt de Wereldgezondheidsorganisatie dat jaarlijks in China ook bijna een half miljoen overlijdens te betreuren vallen door het gebruik van fossiele brandstoffen binnenshuis.

Water

De trend van 1990 tot 2005 toont aan dat de waterkwaliteit duidelijk verbeterde in het waterrijke zuiden, maar verslechterde in het waterarme noorden. China kent een ernstig watertekort, vooral in het noorden. Op bijna de helft van het grondgebied valt jaarlijks nauwelijks 400 mm water. China meet de kwaliteit van het water in tweeduizend riviersecties. Zo’n 25.000 km van deze rivieren bereikt niet de kwaliteitsstandaard voor leven in het water en 90 % van de rivieren rond steden blijkt ernstig vervuild. De waterkwaliteit wordt uitgedrukt van Klasse 1 (zeer goed) tot Klasse 5 (zeer slecht). Blijkt uit het onderzoek in 2004 op 412 secties van zeven grote stromen dat 42 % van deze onderzochte secties Klasse 1 tot 3 had; 30 % zat in Klasse 4 tot 5 en 28 % faalde voor de normen van Klasse 5. De Parelrivier en de Yangtzerivier hadden de beste kwaliteit. De Hairivier was het meest vervuild, met meer dan de helft van het water onder Klasse 5. Bij de grote meren is de toestand nauwelijks beter. Drie kwart ervan lijdt aan eutrofiëring.

De hoeveelheid afvalwater blijft stabiel door de bouw van industriële waterzuiveringsstations.  De behandeling van huishoudelijk afvalwater vergroot wel voortdurend. In 1999 had China 266 installaties waar afvalwater gezuiverd werd, wat nauwelijks 15 % waterzuivering van het geheel betekende. Er zijn 416 nieuwe installaties afgewerkt of nog in opbouw, maar eind 2004 bereikte de graad van waterzuivering in de steden al 46 %. Dit verbergt wel het cijfer dat megasteden aan 75 % zitten en dat ‘kleinere’ steden dus voorlopig veel minder ver staan.

De stedelingen hebben weliswaar voor 95 % toegang tot leidingwater, maar te lande bedraagt dit maar één op drie. Zelfs drie vierden van de lage landbouwinkomens met kinderen onder de vijf jaar hebben geen toegang tot leidingwater.  Een groot deel van de bevolking heeft overigens geen sanitaire faciliteiten: één vijfde neemt zijn toevlucht tot de vrije natuur voor ontlasting, bij gebrek aan toilet. Uit recent wetenschappelijk onderzoek blijkt ook dat in de rurale gebieden met watergebrek de meisjes na de eerste menstruatie een hogere dropoutgraad hebben omdat hun hygiënische behoefte niet wordt voldaan. Water kan dus ook de ongelijkheid tussen de seksen verminderen.

Het grondwater dan. Het gebruik van kunstmest verdubbelde van 1990 tot 2000. Nitraat lekt vaak in het grondwater. Bovendien bevat de Chinese bodemstructuur hoge niveaus van arsenicum, die doordringen in het drinkwater, wat geassocieerd wordt met huidkanker. Er wordt geschat dat 2,3 miljoen personen blootgesteld zijn aan hoge arsenicumwaarden (>0,05 mg/L). Onlangs stonden in de provincie Yunnan drie managers terecht van de onderneming die het water van het Yangzongmeer had vervuild, samen met 12 verantwoordelijken van de lokale overheid. Het meer, dat drinkwater bezorgt aan 26.000 personen, bevatte 0,128 mg arsenicum per liter en volgens gouverneur Qin Guangrong zal het drie jaar duren en 4 miljard yuan kosten vooraleer het meer weer het veilig niveau onder 0,05 mg per liter bereikt.

De geologische situatie leidt ook tot hoge concentraties van fluorine in het drinkwater. Zo’n 63 miljoen personen drinken water met hoge concentraties fluorine. De mortaliteit te wijten aan kanker als gevolg van vervuiling schommelt rond het wereldgemiddelde, maar de cijfers voor lever- en maagkanker liggen hoger. Wat de besmettelijke ziekten als gevolg van watervervuiling betreft, zijn vooral kinderen getroffen. De mortaliteit bij rurale kinderen onder de vijf jaar als gevolg van diarree is twee keer zo groot als in stedelijke gebieden: twee derden van de 102.000 doden onder vijf wegens diarree zijn kinderen uit de rurale gebieden. Dysenterie is wel fel teruggevallen de laatste decennia. Bij de volwassenen wordt aangenomen dat 11 % van de kankergevallen in het spijsverteringsstelsel kan te maken hebben met het drinken van vervuild water.  De kosten voor ziekten en overlijdens als gevolg van watervervuiling worden op 66 miljard yuan geraamd, wat maar een fractie is van de kost bij de luchtvervuiling. OESO-cijfers schatten dat jaarlijks 30.000 Chinese kinderen, vooral in landbouwgebieden, sterven door inname van vervuild water.

Waterschaarste

Terwijl de meeste waterbronnen in het zuiden liggen, heeft het noorden het meest behoefte aan water. De vier noordelijke rivierbekkens bevatten minder dan een vijfde van de waterbronnen, maar zij vertegenwoordigen twee derden van het landbouwland en 45 % van het BNP. Het zuidwesten heeft ongeveer even veel water, maar produceert slechts 8,3 % van het BNP. Niveaus van 1000-1700 m³ per persoon betekenen watertekort en minder dan 1000 m³ geeft extreme schaarste aan. Gegevens van zes Chinese provincies tonen dat de gemiddelde beschikbaarheid van water per hoofd onder de 500 m³ valt en in vijf andere provincies onder de 1000 m³ reikt. Dus kent één derde van de provincies een ernstige waterschaarste. Deze wordt door de boeren onder meer tegengegaan door een beroep te doen op het grondwater. In sommige gebieden is het grondwater daardoor 50 meter gezakt sedert 1960 en zakt het nog jaarlijks met twee meter. Een ministeriële studie in meer dan honderd steden wees overigens uit dat het grondwater in 97 % in zekere graad vervuild was, in 64 % ernstig vervuild en in 30 % zou het niet mogen gebruikt worden als drinkwater. Een ander middel tegen de waterschaarste is vervuild water te hergebruiken voor irrigatie en industrie. Tijdens 2000-2003 werd zo jaarlijks 50 miljard m³ water aangeboden dat niet conform was met de vervuilingsstandaarden. Dit is ongeveer één tiende van de nationale waterconsumptie.  Daarbuiten werd 24 miljard m³ water onttrokken uit de grond die uitgeput raakte. Een ander gevolg van waterschaarste is frequentere droogte. In 2004 veroorzaakte droogte 20 miljoen ton schade bij de graanoogst en zaten 23 miljoen personen tijdelijk zonder drinkwater. De milieukost van de waterschaarste gekoppeld aan vervuiling wordt door specialisten op 147 miljard berekend. Vooral de provincies Hebei en Jiangsu betalen de zwaarste tol. De kost van de grondwateruitputting beloopt 92 miljard yuan.

Verlies gewassen

Een rapport dat de door afvalwater bevloeide oppervlakte vergelijkt van 1949 tot 1982 stelt vast dat deze in 1982 14.000 km² bedroeg. Het vergelijkbaar rapport van 1996-99 toont aan dat deze oppervlakte reeds 36.400 km² bedroeg. De gevolgen van het gebruik van afvalwater voor irrigatie omvatten een reductie van de productie, gewassen van povere kwaliteit, gewassen die niet de milieunormen halen en een verslechtering van agro-ecologisch klimaat. Wanneer dit laatste om zeep is, wordt een herstel vrij moeilijk. Als de vermindering van kwaliteit van de gewassen omgezet wordt in cijfers komen de wetenschappers tot een globale kost van 6,7 miljard yuan in 2003. Deze verliezen vallen overwegend voor bij groenten met drie kwart van dit geheel. Het niet behalen van de milieunormen is de hoofdoorzaak van een 5,2 miljard verlies of 78 % van het totaal. Dit is de prijs die China betaalt om elk jaar 480 miljoen ton afvalwater te lozen op de velden.

De vervuiling slaat ook toe in oppervlakte- en zeewater. In 2003 resulteerden visvervuilingsaccidenten in een totaal verlies van 4,3 miljard yuan, waaronder 713 miljoen in direct economisch verlies en 3,6 miljard indirect verlies. Van dit laatste aantal had 896 miljoen yuan betrekking op vervuilingsaccidenten gebeurd in oppervlaktewateren en 2,7 miljard yuan in accidenten op zee.

Reactie regering

Begin 2008 heeft de Chinese regering een actieplan onthuld over haar plannen voor leefmilieu en gezondheid. Het plan loopt van 2007 tot 2015. Preventie,  supervisie en medewerking van een breed publiek staan centraal. Bij het uitwerken van de doeleinden worden in het actieplan drie fases onderscheiden. Van 2007 tot 2010 wordt een samenwerkingsmechanisme op poten gezet tussen de administraties van leefmilieu en volksgezondheid. Tijdens deze periode worden vooral de problemen wetenschappelijk in kaart gebracht en ook de studie over de kenmerken van het supervisienetwerk. Van 2010 wordt het werk opgestart inzake onderzoek, het afkondigen en verbeteren van richtlijnen en wetten op het terrein. Daartoe moeten eerst alle reeds bestaande wetten en reglementen worden beoordeeld. In de derde fase, van 2010 tot 2015, worden concrete standaarden van kracht en op dat ogenblik is het supervisienetwerk, dat lokale informatie doorstuurt en analyseert, volledig operationeel.

Naast het verbeteren van standaarden inzake lucht-, water- en bodemverontreiniging komen er ook drie respectievelijke monitornetwerken, waarbij de stations ook de gezondheidstoestand van de bewoners in hun gebied controleren. Bovenop deze netwerken wordt nog een netwerk opgezet voor exteem weer en volksgezondheid evenals een voor hygiëne en biologische zuiverheid op openbare plaatsen. Dit alles wordt gekoppeld aan een vroegtijdig detecteringssysteem van spoedgevallen en een betrouwbaar informatief en statistisch systeem, overigens ook met medewerking van de media en in samenwerking met internationale organen. Er wordt een stuurgroep in het leven geroepen van meer dan tien betrokken ministeries om het Actieplan concreet te sturen. Vooral de ministeries van Milieu en Volksgezondheid zullen goed moeten samenwerken. Het globale actieplan valt onder de Plancommissie, maar verder zijn zelfs de administraties van meteorologie betrokken, evenals radio en televisie. De uitdagingen zijn groot, maar het actieplan mankeert geen ambitie. Overigens heeft China reeds in 2007 beloofd om 200 miljard te spenderen voor het verminderen van lucht- en watervervuiling. Het feit dat Milieu en Gezondheid gaan praten, belet niet dat reeds bestaande plannen worden uitgevoerd.

Selecte bibliografie

Cost of Pollution in China, Economic Estimates of physical damages, World Bank, Feb 2007

Charles W. Freeman III & Xiaoqing Lu,  Assessing Chinese Government Response to the Challenge of Environment and Health, A Report of the CSIS Freeman Chair in China Studies, June 2008

Environment and Health in China: Problems, Responses and Social Science

Research, Jennifer Holdaway, Program Director at the Social Science Research Council, where she heads the China Environment and Health Initiative.

China Releases Action Plan on Environment, Health 2007‑2015, 7/01/2008, Zhongguo Wang

Lees ook dossier leefmilieu 1997

CCTV vice-minister over aandeel milieu in stimulering  over vroegtijdig bereiken doelstellingen

CCTV-uitzending Dialogue (26 min) over streven naar groene economie

Uitstoot keramiekfabrieken te Foshan

Recente wetenschappelijke studie wijst uit dat luchtverontreiniging in Zuid-China verantwoordelijk is voor 10.000 doden per jaar en 94 pct van deze vervuiling komt van de Parelrivier Delta (PRD). Ze is ook verantwoordelijk voor 440.000 ziekenhuis-beddagen en 11 miljoen bezoeken aan dokter of ziekenhuis. De kost van dit alles wordt op 1,8 miljard yuan geschat in de VRC, 1,1 miljard HK$ in Hongkong en 18 miljoen HK $ in Macao. Nochtans

dateert de bezorgdheid om het milieu in het gebied niet van gisteren. Reeds in 2002 werd een gemeenschappelijke studie van Guangdong en Hongkong gepubliceerd die onthulde dat 80 pct van de luchtvervuiling in de delta uit Guangdong afkomstig was en 20 pct uit Hongkong. Als gevolg van de studie spraken beide autoriteiten af om S0², NOx, fijn stof en VOCs tegen 2010 te verminderen met respectievelijk 40%, 20%, 55% and 55% vergeleken met 1997. In december 2003 stelden de twee partijen het “Regionaal Luchtkwaliteitsplan” op dat de doeleinden in konkrete maatregelen moest omzetten. Nadien duurde het drie jaren vooraleer een gezamenlijk meetsysteem voor de luchtkwaliteit op poten werd gezet. Het satelliet gecontroleerde netwerk omvat 16 meetstations -13 in Guangdong en 3 in Hongkong- en het prijskaartje van het netwerk bedraagt 0,23 miljard €. Dagelijks worden de vier componenten van de lucht gemeten en de resultaten op Internet gepubliceerd. Uit de analyse van de resultaten bleek verrassend dat gedurende de helft van het aantal dagen in 2006 de oorzaken van de luchtverontreiniging in Hongkong puur lokaal waren: transport, energieopwekking en de maritieme sector.

Volgens de recentste meetresultaten van het netwerk zijn de emissies van zwaveldioxyde met 12 pct gestegen in de delta, wat het doel van een reductie met 40 pct tegen 2010 in gevaar brengt. De NO² uitstoot verminderde wel met 23 pct tegeover het streefcijfer van 20 pct; het fijn stof daalde met 48 pct vergeleken met het doel van 55 pct en de VOCs met 40 pct vergeleken met het vooropgesteld cijfer van 55 pct. De verhoogde uitstoot van SO² wordt toegeschreven aan het gebruik van steenkool om electriciteit op te wekken. Volgens de Hongkongse secretaris van Milieu Edward Yau Tang-wah blijven de vooropgestelde doeleinden haalbaar als de twee kanten ontzwavelingsinstallaties plaatsen in alle nieuwe steenkoolcentrales en ook als ze de emissies scherper kontroleren van de boten. Hij onderstreept eveneens dat in 2002 niet gedacht werd aan andere bronnen van vervuiling. Pas later werd een energie-bouwcode aangenomen die eerst verplichtend werd voor commerciële gebouwen en waarvan groene aktievoerders hopen dat deze uitgebreid wordt naar musea, hospitalen en scholen.

Langs de andere kant in Guangdong valt op dat het aantal smogdagen vorig jaar een hoogtepunt ooit bereikte met 75 dagen gemiddeld, maar Dongguan telde er 213. Zure regen vertegenwoordigde meer dan 53 pct van Guangdongs regenval in 2007, een verhoging met 7 pct vergeleken met 2006. Vooral de deltasteden Guangzhou, Shenzhen, Zhuhai, Foshan, Dongguan, Zhongshan en Huizhou maar ook Maoming en Zhaoqing in het westen kampen met zure regen, aldus vice-directeur Chen Guangrong van het provinciaal milieubureau die toegeeft dat vele oude steenkoolcentrales nog geen plannen voorlegden voor ontzwaveling.

Milieuexperten wijzen ook naar de cementfabrieken die verantwoordelijk zijn voor de luchtvervuiling. Volgens Wu Dui onderzoeker aan de “China Metereologisch Bestuur” dragen producenten van bouwmaterialen in Foshan in belangrijke mate bij aan de vervuiling. Wu die zich baseert op de resultaten van een zes maanden durende studie over de luchtkwaliteit beweert dat Foshan uniek is omdat het een breed cluster heeft van bouwondernemingen gecombineerd met keramiekfabrieken en honderden schoorstenen.

Maatregelen

Volgens Li Qing, directeur van Guangdongs leefmilieudienst is de uitlaat door voertuigen de belangrijkste oorzaak van de slechtere luchtkwaliteit. Tijdens de jaarlijkse zitting van het provincial Volkscongres beloofde Li Miaojuan, directeur van de provinciale ontwikkelings- en hervormingscommissie dat in de PRD vanaf 1 juli de Euro 3-uitstootnormen zouden van kracht worden, een norm die eind 2009 tot de gehele provincie zal worden uitgebreid. De collega’s uit Hongkong zijn reeds aan de Euro 4-norm toe. Ze voegde er nog aan toe dat kleine thermische elektriciteitscentrales zullen dicht gaan voor het jaareinde en dit samen met een aantal cement- en staalfabrieken. Electriciteitscentrales met een capaciteit van meer dan 125.000 kwu moeten ontzwaveld. Alles bijeen wordt de kost van de ontzwavelingsinstallaties op 0,9 miljard € geraamd. Ze voegde er nog aan toe dat om minder afhankelijk te worden van steenkool ook meer een beroep zal worden gedaan op kernenergie, aardgas en alternatieve bronnen. Reeds twee jaar voordien had de goeverneur beloofd dat de provincie voor eind 2008 260 petroleum- en petrochemische bedrijven zou sluiten die het milieu belasten evenals 6000 ondernemingen die jaarlijks meer dan 100 ton nijverheidsafval dumpen. LNG-gas bevoorraadt reeds Kanton, Shenzhen en Dongguan. Dat de provinciale plannen geen loze beloften zijn wordt bewezen op het terrein. De vice-burgemeester van Kanton heeft na een twee jaar durend onderzoek verklaard dat de komende acht jaren 279 vervuilende bedrijven zullen moeten opkrassen, waarvan 119 voor 2010. Van de 119 zijn er 48 chemische bedrijven en 53 betreffen staatsondernemingen. 20 miljoen € wordt uitgetrokken voor hun verhuis naar nijverheidszones, ver buiten de stad. De stad Dongguan van haar kant sluit dit jaar 174 bedrijven, maar op termijn worden het er 600 die zullen verhuizen naar de rand. We mogen ook aannemen dat de toelating voor de nieuwe gigantische Q8-Sinopec joint-venture raffinaderij die jaarlijks 5 miljoen ton aardolie zal verwerken en oorspronkelijk 5 miljard $ zou kosten, bedrag dat na protest wegens milieuvervuiling in het centrale PRD-district Nansha steeg naar 9 miljard $, wellicht ook met kosten voor milieumaatregelen zal te maken hebben.

Een beter omgaan met energie wordt in de hand gewerkt door een leningsprogramma van 100 miljoen $ toegekend door de “Aziatische Ontwikkelingsbank”, waarvan 35 miljoen in een eerste tranche. De provincie zal de leningen toekennen aan grote energieconsumenten om gebouwen en werkplaatsen van energie-efficiënte technologie te voorzien. Negen subprojecten worden gefinancierd door de eerste tranche. Deze projecten zouden een jaarlijkse energiebesparing opleveren van 188 GWh, 62.190 ton minder steenkoolconsumptie en zou voor de consumenten jaarlijks 15 miljoen $ besparing betekenen. De projecten zullen als model dienen zowel voor de provincie als landelijk. De totale implementatie van het investeringsprogramma zal de steenkoolconsumptie elk jaar met 175.813 ton verminderen en eveneens een jaarlijkse energiebesparing betekenen van 533 GWh. Ook de ondernemingen uit Hongkong doen hun duit in het zakje om milieuvriendelijk te produceren. In november 2006 werd een pilootproject gelanceerd door 15 deelnemende ondernemingen in Hongkong. Volgens secretaris van leefmilieu Edward Yau presteerden de deelnemers beter dan verwacht. De executieve uit Hongkong trok 9,4 miljoen euro uit opdat producenten hun procedees meer milieuvriendelijk zouden maken, zowel in de PRD als Hongkong. Het initiatief uit 2006 heeft zijn doel niet gemist. Volgens een onderzoek geciteerd in de “South China Morning Post” eind oktober hebben 40 pct van de Hongkong ondernemingen in de PRD het technologisch peil van hun ondernemingen aangepast in functie van een schonere productie. Het artikel wijst er ook op dat Hongkongs eco-industrie wereldwijd gegeerd is als een bruggenhoofd naar de Volksrepubliek wegens hun ervaring terzake, de bescherming van de intellectuele rechten en de ondersteunende financiële diensten.

Watervervuiling

Naast de luchtvervuiling heeft Guangdong te kampen met ernstige watervervuiling. Een recente studie van het “Provinciaal Raadgevend Comité” stelde in 42 van de 111 rivieren een hogere verontreiniging vast dan het jaar voordien, waarbij meer dan een kwart ernstig vervuild bleek. De toestand is ernstig omdat slechts in 2 pct van de steden en dorpen van de provincie het afvalwater wordt behandeld. Lokale nieuwsmedia rapporteerden een snelle vermindering van de kwaliteit van de Parelrivier, met name tot het slechtste niveau 5 waarbij het water niet meer bruikbaar is zelfs voor de industrie… De meeste van de 80.000 klachten die het provinciale milieubureau ontvangt, betreft overigens klachten over het water. Een andere studie van hetzelfde “Raadgevend Comité” kon vaststellen dat 2,5 miljoen personen rond de stad Guangzhou een groter gezondheidsrisico lopen door besmet water ten gevolge van ernstige vervuiling rond vijf waterzuiveringsstations van de stad. Het “Ta Kung Pao”-dagblad uit Hongkong citeert dan weer een studie door de “Polytechnische universiteit van Hongkong” en het “Guangzhou Instituut voor Geochemie” die vaststelden dat de Parelrivier te veel metalen bevat die kanker kunnen veroorzaken. Hun studie die in 2003 startte, onderzocht 58 stalen en vond dat één kilo kreeft 16 maal meer cadmium bevatte dan toegelaten en dubbel zoveel lood als de nationale standaard. Het is wel zo dat een deel van de metalen gewoon afkomstig is uit de natuur, want de geologische structuur van de regio bestaat uit graniet dat sterk lood en zink bevat. Het bewerken van elektronisch afval is ook een zware vervuiler. Berucht is het “kankerdorp” Shangba waar bergen e-afval gesorteerd worden en waar volgens onbevestigde berichten sedert 1987 250 van de 3000 dorpelingen zouden gestorven zijn aan kanker. Mijnen rond het dorp zouden eveneens vervuild water lozen tot 40 maal boven het toegelaten niveau en dit naast de contaminatie die het e-afval meebrengt.

In mei 2007 rapporteerde de “Provinciale “Zee-en Visdienst” dat in 2006 8,3 miljard ton rioolwater -meestal onbehandeld- in zee terecht kwam, wat 60 pct meer is dan vijf jaar voordien. Visvoorraad uit de kustgebieden bevatten ook zware metalen als lood, koper en cadmium. Volgens een recent rapport geciteerd door “China Daily” is één vijfde van Guangdongs kust vervuild door huis- en industrieel afvalwater. Anderzijds stelde de studie een vooruitgang plaats in de meer dan honderd gecontroleerde punten: in 2006 overschreden 75 pct van de meetpunten de toegelaten vervuiling en het jaar nadien daalde dit tot 50 pct.

Maatregelen

Het merkwaardige is dat Guangdong de rivier Dongjiang, waaruit Hongkong 80 pct van haar water betrekt en die zelfs komt van de naburige provincie Jiangxi, er in slaagt zuiver te houden. Chen Xiancheng directeur van de dienst “Renovatie van de Parelrivier” heeft bekend gemaakt dat 18 miljoen $ zal besteed worden aan het bouwen van een zoölogische basis in Jianxi om het water van de Parelrivier te zuiveren en hij beloofde ook meer controlestations in de bovenste delen van de rivier. Directeur Li Qing van de Milieudienst beloofde dat er een analoog grensoverschijdend controlesysteem op de kwaliteit van het water komt als dat van de luchtkwaliteit. De behoefte tot het behandelen van industrieel afvalwater groeit elk jaar tussen de 35 à 50 pct. Reeds 150 ondernemingen beschikken over een online bewakingssysteem. Anderen zullen volgen. Hij zei dat de provincie de komende jaren 0,6 miljard € zal spenderen voor het verminderen van de vervuiling in de rivier.

Niet enkel bedrijven moeten er aan geloven. Dongguan heeft vastgesteld dat de pollutie veroorzaakt door één varken ongeveer neerkomt op de vervuiling door 7 à 10 personen. Momenteel heeft Dongguan 750.000 varkens, wat voor de stad een kost van 40 miljoen € betekent voor zuivering van het afvalwater. De stad wil nu het fokken van varkens verbieden en dit eventueel op termijn uitbreiden tot kippenfokkerijen. Het verbod stuit reeds op weerstand van experten die vinden dat in tegenstelling tot een bruut verbod, een verhoging van de emissienormen de standaarden in de sector zou verhogen zodat men tot een ecologisch verantwoorde varkenskweek komt.

Ook de privésector doet mee in de waterzuivering. De Hongkongse groep “China Water Industry” heeft 7 waterzuiveringsstations in de PRD overgenomen van “Affluent Boom Enterprises”. Zoals bij de luchtvervuiling loopt eveneens een akkoord met een internationale instantie en qua watervervuiling bestaat een akkoord van de provincie met de Wereldbank. In feite dateert het provinciaal plan tot het opschonen van de rivieren uit 2002. Gedurende 8 jaren zal meer dan 5 miljard $ worden geïnvesteerd in de bouw van waterzuiveringsstations in de PRD. De Wereldbank steunt dit ambitieus plan aldus project leider Tom Zearly die uitlegt dat de bank een eerste schijf projecten goedkeurde voor stations in de hoofdstad Kanton. De tweede tranche van steun betreft stations en staff-training in Foshan en Jiangmen die beiden 15 pct van het afvalwater genereren. De totale kost van de tweede schijf werken kost 188 miljoen $ waarvan de bank er 96 miljoen financiert.

Bodemvervuiling

De vervuiling van de nijverheid vindt ook zijn weg naar de bodem. Statistieken van ” Guangdong Ecology and Soil Institute” tonen aan dat zware metalen als kwik en nikkel de landbouwgrond vervuilen. Een andere studie van de Sun Yat-Sen universiteit vond besmette groenten in stalen op 12 markten. Als gevolg van de persberichten heeft Li Qing, directeur van Guangdongs milieudienst een globaal onderzoek bevolen naar de bodemkwaliteit in de provincie vooraleer besluiten worden getrokken. De studie moet af zijn in 2010. Dit betekent niet dat reeds niet begonnen wordt met initiatieven. 4 miljard € zal besteed worden aan het bouwen van faciliteiten die de vervuiling in industriële parken tegen gaan. Naast bodemvervuiling wordt Guangdong nog getroffen door bodemerosie en op dat vlak loopt met de FAO een experiment in het kanton Wuhua om boeren actief te betrekken in het beheer van de complexe waterhuishouding in het heuvelachtig gebied met vele waterscheidingen.

De provincie heeft een globaal plan voor het milieu van 2004 tot 2010 dat meer dan 13 miljard € kost en zowel behandeling bevat van vast afval, waterzuivering als maatregelen voor zuivere lucht. Vanuit Hongkong wordt 83 miljoen HK$ voorzien voor het milieupartnership. Het provinciaal milieuplan voorziet trouwens dat in grote steden 80 pct van het afval moet verwerkt, in kleine steden 50 pct. Qua waterzuivering beloopt het streefcijfer 70 pct in de steden en 50 pct in de dorpen. Het plan voorziet ook 35 pct groen in de steden of 10 m² per persoon. Binnen een paar jaren moet investering in milieubescherming 3 pct van het BNP uitmaken. We vertrouwen er in dat het voluntarisme van Guangdong aangevuld door de know-how uit Hongkong en gestuwd door NGO’s van beide kanten (het aantal milieu-NGO’s in de VRC verdubbelde de afgelopen 3 jaren) wel afdoende resultaten zullen opleveren. Het op til staande stimuleringsplan voorziet ook meer middelen voor groene initiatieven.

Selecte bibliografie

Is Guangdong the Dark Horse in Addressing Ecological and Human Health Threats?

K. Brownlow & S. Renzi, China Environment Series, nr 9, 2007, Woodrow Wilson Int .Center

Tackling Cross-Border Air Quality in Southern China, Christine Loh, ibidem

http://www.cleanairnet.org/caiasia/1412/propertyvalue-13710.html

http://www.civic-exchange.org/eng/

Green plan for delta’s environmental blues, Kitty Poon, SCMP, 20/08/2008

Guangdong to boost green efforts, Liang Qiwen, China Daily, 19/01/2008

Air Pollution at Historic Highs in Guangdong, Reuters, 17/01/2008

The Standard: “Sulfur Dioxide Emissions Surge”; The Standard, Tuesday, 29/01/2008

Chinese city takes aim at polluters, cheap jobs, Reuters, 28/05/2008

Chemical plants to be moved out of S China city, 19/02/2008

http://www.gov.hk/en/residents/environment/air/raqi.htm

Guangdong faces acid rain, Zhan Lisheng, China Daily, 06/09/2008

Report finds 20% Guangdong shore polluted by sewage, Xinhua, 06/09/2008

http://www.gd.gov.cn/govpub/jhgh/

http://www.newsgd.com/

China Vandaag  1/01/2009

waterzuiveringsstation

Checken van kwaliteit in perscentrum spelen

 

 

 

China slaagt er in op eigen kracht een vijfde van de wereldbevolking te voeden met één vijftiende van ’s werelds landbouwoppervlakte en heeft op een paar decennia een verdubbeling van het aantal ingenomen calorieën per bewoner verwezenlijkt. Het grote gebruik van pesticiden en kunstmest baart echter zorgen evenals de milieu-impact van gespecialiseerde fokbedrijven. Daartegenover is de sterke opgang van het “groen voedsel”-systeem verheugend. Na de melamine-melkcrisis wordt gepoogd een volledig en sluitend systeem van voedselveiligheid in de praktijk te ontplooien.

Volgens cijfers van de Wereldvoeselorganisatie (FAO) voedt China een vijfde van de wereldbevolking met maar 5 pct. van het landbouwareaal. De Chinese export en import van voeding is vrij marginaal: slechts 4 pct. van de Chinese import betreft voeding, hoofdzakelijk tarwe. De eigen voedselproductie slaagde er wel in om op enkele decennia het aantal ingenomen calorieën te verdubbelen: van 1700 kcal in 1960 tot 2570 kcal per dag in 1995. Proteïne inname en de consumptie van vetten verhoogde tijdens dezelfde periode van 42 gr tot 70 gram, en van 17 gr tot 45 gr respectievelijk. Het aantal kinderen met groeiproblemen of met ondergewicht halveerde eveneens tijdens dezelfde periode en het inkomen van de landbouwbevolking per hoofd verviervoudigde aldus nog steeds de FAO. Terwijl in de tachtiger jaren het institutionele factoren –zoals het uitbatingsysteem per gezin- waren die verantwoordelijk waren voor een hogere landbouwproductie- en inkomen is volgens wetenschappers de ruimere voedselvoorziening tijdens de jaren negentig jaren meer toe te schrijven aan een betere technologie. Bijvoorbeeld werd de hybride rijst al in 1990 op de helft van de rijstvelden aangewend. Volgens de Chinese cijfers ligt de bijdrage van wetenschap en technologie in de Chinese landbouw echter op 45 pct., wat toch lager ligt dan de 60 pct. in de ontwikkelde landen. Het land heeft proportioneel ook een hoge geïrrigeerde oppervlakte en relatief weinig tractoren.

Hoewel de landbouwproductie verdubbelde en de binnenlandse consumptie verviervoudigde, daalde het aandeel van de landbouw in de export van 50 pct. in 1980 tot minder dan 15 pct. in 1995, terwijl voedselimport viel van 15 pct. tot 4 pct. tijdens deze periode. Gewassen die met 80 pct. de hoofdmoot van de landbouwproductie uitmaakten in 1980, vielen terug tot 58 pct., maar het aandeel van vee- en waterproducten verdubbelde tegen 1995 en ook fruit en groenten zitten duidelijk in de lift. Volgens Chinese bronnen consumeerde de gemiddelde Chinees in 2002 356 kg graan per persoon en 51 kg vlees, 34 kg zeeproducten en 330 kg groenten, wat boven het gemiddelde wereldniveau ligt. Het aantal ingenomen calorieën bedroeg meer dan 2.750 kilocalorie, proteïnen meer dan 70 gram en vet 52 gram, ongeveer het gemiddelde wereldniveau. Van 1996 tot 2002 daalde de Engel Coëfficiënt -het bedrag dat het gezin spendeert aan voeding- bij de landbouwgezinnen van 56.3% tot 46,2 en dat bij de stedelijke gezinnen van 48.8% tot 37.7%. Gezien het inkomen groeit, verschuift ook het voedselpatroon van gewassen (graan, rijst…) en varkensvlees naar meer rundvlees, kip, vis en ook meer groenten en fruit. Van 1996 tot 2002 groeide de verbouwde oppervlakte voor groenten en fruit van 10,4 miljoen ha tot 17,3 miljoen en door betere technieken verdubbelde de productie tot 528 miljoen ton. Tijdens dezelfde periode verhoogde de vleesproductie. Varkensvlees ging van 40,3 tot 43,2 miljoen ton, rund van 3,5 miljoen tot 5,8 miljoen, schaap van 1,8 miljoen tot 3,1 miljoen ton en gevogelte van 10 miljoen naar 12,4 miljoen ton. Volgens Amerikaanse data maken granen (waaronder rijst) en groenten 70 pct. uit van de voedselconsumptie in China, meer dan in de USA terwijl de Chinese vleesconsumptie het wereldgemiddelde overtreft, maar toch nog maar de helft bedraagt van de Amerikaanse. Zoals we zagen wordt het verbruik van groenten en fruit belangrijker evenals landbouwproducten die meer gesofistikeerd zijn zoals geconserveerde of ingevroren producten geschikt voor later gebruik of voor consumptie na het plaatsen in de micro-oven. Momenteel wordt maar een derde van de Chinese voeding behandeld, terwijl dit bij het USA-voedsel drie vierden bedraagt. Voorts geraakt volgens Amerikaanse studies een derde van de Chinese voeding bedorven door gebrek aan koelinstallaties. Niet één van de vijf boeren heeft een koelkast terwijl dit in de steden 90 pct beloopt. In de voedingsnijverheid bedraagt de capaciteit voor koude opslag maar een vierde van de groeiende vraag. Volgens AT Kearney consultancy heeft China tegen 2017 365.000 koelwagens nodig en 5 miljard m³ gekoelde opslagruimte, terwijl het land momenteel maar over 30.000 koelwagens beschikt en over 250 miljoen m³ gekoelde ruimte. Om het gebrek op te vangen zou 100 miljard $ vereist zijn.

Van 2000 tot 2010 komen er in China 100 miljoen consumenten bij, daarna vlakt de groei wat af. Vooral de verstedelijking zal met een tiental procent toenemen en in de steden wordt vastgesteld dat meer vlees, verwerkte voeding, restaurantvoedsel en minder graan wordt verbruikt. De gezinsenquête van 2000 wees uit dat de stedelijke consumptie van vlees per hoofd 40 pct. hoger lag dan de landelijke, dat er 2,5 maal zo veel kip werd gegeten en driemaal zo veel vlees, maar dat het graanverbruik in de steden maar één derde bedroeg van het landelijke graanverbruik. In de steden werd 15 pct. van de voeding verbruikt weg van huis. Er wordt dan ook verwacht dat de hogere urbanisatie 12 pct. min granen(rijst én graan)-consumptie zal veroorzaken, het vleesverbruik met 5 pct. zal stijgen, kip- en eieren met 12 pct. en het visverbruik met 16 pct. Het verbruik van groenten en spijsolie zou gelijk blijven. Hogere inkomens in de steden consumeren meer melk, fruit, bier, gevogelte, vis en groenten. Na de toetreding van China tot de WTO gaat de landbouw meer de richting op van arbeidsintensieve producten zoals groenten en fruit. Vergeleken met rijst verdient een boer drie maal meer aan appels, vijf maal zoveel aan tomaten en ook vijf maal zoveel aan komkommers. Het land staat al in voor de helft van de wereldproductie aan appels en groenten en meer dan 60 pct. bij de peren. Soja dat grondintensief is en nodig voor varkensvoer zou voortaan meer uit het buitenland worden betrokken. De Chinese regering wil minstens 120 miljoen ha landbouwgrond overhouden; momenteel schieten er maar 121 miljoen ha over en jaarlijks keuren lokale overheden goed dat 266.000 ha landbouwgrond wordt opgeofferd voor lucratievere urbanisatie.

Pijnpunten

Kwantitatief groeide China’s productie van groenten en fruit 2,5 maal tussen 1994 en 2004. In 2003 werden groenten gezaaid op 11 pct. van de landbouwoppervlakte en fruit op 6 pct. van het totale areaal. Vergeleken met de kwantiteit laat de kwaliteit echter te wensen over. Grote boosdoener is het overmatig gebruik van pesticiden. Bij een grootschalig onderzoek over de aanwezigheid van pesticiden bij 51 groenten in 34 steden uit 2003 bleek dat één vijfde tot één vierde van de onderzochte stalen niet in orde was met de normen. Een regeringsrapport raamt het aantal gevallen van pesticidenvergiftiging op 500.000 per jaar en de dodentol op 500. Een studie uit de provincie Zhejiang vond dat 40 pct. van de boeren overmatig pesticiden gebruiken. Bij analyse van de vervuiling van het Taihumeer bleek dan weer dat kunstmest verantwoordelijk was voor 59 pct. van de vervuiling en de industrie maar voor 10 à 15 pct. De site van Greenpeace-China tenslotte meldt dat in China jaarlijks 470 miljoen ha behandeld worden met pesticiden, waarbij groenten à rato van 23,8 pct., rijst met 18,1 pct. en tarwe met 10 pct. samen de helft van het gebruik uitmaken. Insecticiden vormen het grootste gedeelte, gevolgd door herbiciden en fungiciden. Het ministerie van landbouw van haar kant geeft toe dat 7,4 pct. van de verbouwde landbouwgrond ernstig chemisch vervuild is.

Een andere tendens in de landbouw is het streven naar grootschalige kweekbedrijven die zich specialiseren bijvoorbeeld ofwel in kippen ofwel in vissen. Deze fokbedrijven worden in het Engels “Concentrated animal feeding operations” of CAFO’s geheten. Midden de jaren negentig leverden zij 15 pct. van ’s lands varkensvlees, 40 pct. van de kippen en 25 pct. van de eieren. In 2005 stonden ze al in voor de helft: 37 pct. van het varkensvlees, 68 pct. van de eieren, 75 pct. van de kippen, 30 pct. van het rundvlees, 54 pct. van de melk en 41 pct. van het schapenvlees. Op het gebied van vis komt 60 pct. van aquacultuur en zou China het enige land zijn waar deze productie groter is dan de visvangst. China’s CAFO’s produceren echter veertig maal meer stikstof en 3,4 maal zoveel vast afval als nijverheidsfabrieken. Door de stressomstandigheden in deze fokkerijen worden antibiotica gebruikt om de groei te bevorderen, soms metaalhoudende mengsels en zelfs arsenicum dat het vlees rood kleurt. Deze vinden hun weg in grond, drinkwater en vlees. De grote densiteit van de dieren is ook oorzaak van schadelijke gassen voor het broeikaseffect. Het probleem wordt nog erger door de productie van kunstmest die dient ter bevordering van gewassen voor deze fokdieren. De FAO raamt dat 23 pct. van de grond in oostelijk China overladen is met nutriënten van chemische-of organische mest en dus niet in staat is de enorme berg afval van de CAFO’s te verwerken. In Guangdong staan de varkensfokkerijen in voor 72 pct. van de stikstof en 94 pct. van de zwavelemissies in het provinciale watersysteem. Stikstofhoudende stoffen die door de lucht worden meegenomen, kunnen ook tot 80 à 160 km worden meegedragen. De verontreiniging door de CAFO’s is eveneens grotendeels verantwoordelijk voor de algenplaag in China’s grootste meren. Een studie uit de USA tenslotte wijst uit dat werkers in de CAFO’s een vierde meer kans hebben om een longaandoening te krijgen. Een betere integratie van deze fokbedrijven met de landbouw waar de afval op de landbouwgrond zou kunnen uitgespreid als mest ligt moeilijk in China. Enerzijds liggen de fokbedrijven meestal aan de stadsrand en anderzijds hebben de boerderijtjes maar een uiterst gering lapje grond, soms lapjes die niet eens aan elkaar grenzen. Hoopvol is de nieuwe wet op de veehouderij die focust op grootschalige bedrijven, genetische integriteit, voedselveiligheid en bescherming van het milieu door zonering. Ook positief nieuws komt er van Fu Teng, landelijk de grootste ecologisch verantwoorde varkenskweker, dat het de eigen varkensstapel binnen 5 jaar zal uitbreiden to 1,8 miljoen varkens. Ontoelaatbaar daarentegen is dat in aquacultuurbedrijven aangeleverd onzuiver water wordt “schoon” gemaakt door chemicaliën die nadien opgenomen worden door de vissen en schadelijk zijn voor de mens.

Groen voedsel

In de jaren tachtig werd al geëxperimenteerd met enkele pilootprojecten van ecologische landbouw maar hun producten waren in de markt niet te onderscheiden van de andere. Begin de jaren negentig werd het roer omgegooid en het label “Groene voeding” toegekend aan producten die door een speciaal opgericht centrum “China’s groen voedsel- ontwikkelingscentrum” worden gecertificeerd. De groene label laat ook een prijsverschil toe. In 1993 werd het centrum internationaal erkend en in 1995 certificeerde het twee soorten groen voedsel: Het A-voedsel waarbij het gebruik van kunstmest en pesticiden wordt beperkt en het AA-voedsel dat totaal organisch wordt verbouwd. A-propducten worden om de drie jaar gecertificeerd; AA-producten elk jaar. Tegen 1997 waren er bijna 900 groene producten met een output van 6,3 miljoen ton op 2,1 miljoen hectaren. De groene groei was indrukwekkend. Eind 2000 waren er al 1.831 verschillende groene producten met een output van 15 miljoen ton op een verbouwde oppervlakte van 3,3 miljoen ha. Het bestrijkt een wijde variatie waarvan 30 pct. primaire producten betreffen en 70 pct. verwerkte landbouwproducten. Het is moeilijk winkelen in China zonder het logo van de groene voeding te bemerken. Ondertussen heeft het nationale centrum afdelingen in 29 van de 31 provincies en autonome gebieden. Het waren vooral collectieven die vrij vlug inspeelden op het programma en dit vooral wegens de materiële prikkel van een hogere prijs die soms tot een verdubbeling van het boereninkomen leidde. Hier moet wel bijgevoegd dat 98 pct. van de groene voeding A-producten betreft en dat dus AA-producten nauwelijks 2 pct. uitmaken. Momenteel is 28 pct. van China’s landbouwoppervlakte gewijd aan groene voeding. Het is de bedoeling van het lopende elfde vijfjarenplan dat het percentage groene voeding wordt opgetrokken tot 35 pct. van de landbouwproducten op de markt. China heeft nu na Australië de tweede grootste ecologisch verbouwde oppervlakte. In 2007 waren er al 5315 groene producten met een productie van 72 miljoen ton op 10 miljoen ha. Wat de puur organische landbouw in China betreft, gebruiken 600 producenten op hun 2.647 producten dit logo voor hun 20 miljoen ton die groeit op 3,1 miljoen ha grond. De stad Zhengzhou heeft van haar kant een 370.000 m² groot logistiek centrum voor groene voeding gebouwd dat 690 miljoen yuan gekost heeft. Positief nieuws is er ook van de firma “Groene landbouw” die aankondigde dat ze haar jaarlijkse productie van organische mest zal opdrijven van 10.000 tot 50.000 ton. Voor wat de specifieke gezondheidsvoeding betreft, certifieerde China 7200 producten eind 2005.

Veiligheid

Net zoals in België de affaire rond vetsmelter Verkest het thema van de voedselveiligheid in een versnelling bracht, waren een reeks binnenlandse- als incidenten met het buitenland de aanleiding om na 2005 schoon schip te maken in de betrokken administratie. Geschat wordt dat toen één vijfde van het voedsel “substandaard” was. De corrupte directeur Zheng Xiaoyu, van de Administratie Voeding- en geneesmiddelen werd ter dood veroordeeld wegens het afleveren van vergunningen tegen 832.000 $ cash en giften. Dat het thema ernstig genomen wordt, bewijst de zelfmoord in augustus van directeur Wu Jianping nadat ook hij het bezoek gekregen had van het gerecht naar aanleiding van mogelijk gesjoemel rond het verplicht stellen van een barcodesysteem. Het melamine-melkschandaal kostte het hoofd van Li Changjiang, hoofd van de voedselinspectie.

In totaal zijn er in China 448.000 ondernemingen die voedsel produceren of verwerken. 26.000 ondernemingen met een zekere schaal (2 miljoen yuan output voor industriële, vijf miljoen voor commerciële) hebben 72 pct. van de markt; 69.000 ondernemingen die zich onder de schaal bevinden, maken 18 pct. uit en de 353.000 andere zijn kleine producenten met minder dan tien werknemers en een marktaandeel van nog geen 10 pct. Bij een steekproef uit 2006 waren maar 70 pct van deze kleine workshops in orde met de regementen. In het recente verleden waren er ook te veel controle-instanties, maar een recente regeling over de voedselveiligheid splitst de taak op in vier linken die respectievelijk vallen onder het departement van landbouw, de kwaliteitsupervisie- en inspectie, nijverheid- en handel en tenslotte het gezondheidsdepartement. De productie van primaire landbouwproducten wordt gesuperviseerd door het ministerie van Landbouw. De kwaliteit en de dagelijkse supervisie van de hygiëne bij het verwerken van voedsel valt onder het departement van kwaliteitssupervisie- en inspectie, het overzien van handel en distributie onder het departement industrie en handel en de cateringindustrie plus refters ressorte(e)r(d)en onder het departement gezondheid. De integratie en coördinatie van de voedselveiligheid evenals opsporingen en straffen voor incidenten gebeurt door het departement voeding en geneesmiddelen dat recentelijk onder het ministerie van gezondheid valt, terwijl de kwaliteit voor import en export gesuperviseerd wordt door het departement kwaliteitsupervisie en inspectie. De taken zijn in theorie afgebakend zodat met de hete aardappel geen pingpong kan gespeeld. Toch wordt opgemerkt dat de niet verwerkte landbouwproducten onder Landbouw blijven vallen, de verwerkte landbouwproducten onder de Kwaliteitsupervisie en verhandelde landbouwproducten onder Handel. Anderen argumenteren dan weer dat een te sterke concentratie van de controle corruptie bevordert. China is van plan om 8,8 miljard yuan te besteden voor een betere werking van de voeding- en geneesmiddelensupervisie. De opbouw van China’s systeem zal een sluitstuk krijgen wanneer volgend jaar de nieuwe wet op de voedselveiligheid wordt gestemd. Dit wetsontwerp dat reeds twee reeksen amendementen onderging, legt onder meer de nadruk op de sociale verantwoordelijkheid van de voedselproducenten en voert de straffen tegen overtreders op. De lokale overheden blijven verantwoordelijk voor de kleine workshops.

Aan wetten ontbreekt het voorts niet: momenteel zijn er betreffende voedselveiligheid 11 wetten, 16 administratieve regelgevingen, 78 departementsregelgevingen en een vijfjarenplan. Daarnaast zijn er 1800 nationale standaarden, 2500 industriële-, 7000 lokale- en 140.000 bedrijfsstandaarden. Eind 2006 had China 323 kwaliteits-inspectiecentra op nationaal niveau en 1780 op een lager niveau. Tegen eind juni 2007 waren meer dan 16.000 voedselveiligheids-regio’s afgebakend met meer dan 25.000 full-time voedselveiligheidsinspecteurs en 72.000 dito coördinators bij de lokale regeringen en dit aangevuld door 106.000 voedselveiligheidsrapporteurs. Er zijn bijna 4000 laboratoria die het voedsel onderzoeken waarvan er 48 voedsel-inspectiecentra zijn op staatsniveau die een internationaal niveau halen. Voor im-en export bestaan er 163 inspectie-en quarantainelaboratoria met 1189 professionelen en 10.000 grote precisie-instrumenten.

Controle

Om op de markt te mogen komen zijn er diverse vereisten. Vooreerst bestaat er een systeem van productielicenties waarbij voedingsproducenten niet kunnen produceren of hun producten op de markt brengen zonder toelating. Vooraleer de producten op de markt komen moeten ze ten tweede een kwaliteitsinspectie ondergaan. Voorts moet op de voeding een kwaliteitslabel worden aangebracht. Tegen juni 2007 waren 107.000 licenties uitgereikt die 90 pct. van de markt omvatte. 1.276 vergunningen werden geschrapt. Daarnaast wordt de voedselketen gesuperviseerd door het inspecteren via stalen. Tijdens de eerste helft van 2008 kwam 98,4 percent van het gekontroleerde voedsel (3813 soorten voedsel voortgebracht door 3.288 bedrijven) door de kontrole, wat 4 pct meer was dan het jaar voordien en 9 pct meer dan in 2006. Moeilijkst te controleren zijn de kleine werkplaatsen met minder dan 10 werklui. Ze kunnen evenmin starten zonder te voldoen aan de voorwaarden; voedsel van deze werkplaatsen mag niet verkocht buiten het administratieve gebied waar ze gelegen zijn; er zijn beperkingen op hun verpakking zodat hun producten niet verward worden met de vergunde producten; ze moeten ook naar het publiek een gedragscode onderschrijven (bv. dat ze geen additieven gebruiken…). Eind juni 2007 werden 5.631 werkplaatsen gesloten, bij 8.814 werd de productie opgeschort en 5.385 voldeden aan de vereisten na rectificatie.

In 2006 heeft de inspectie 49.000 illegale operaties onderschept met een waarde van 450 miljoen yuan. In hetzelfde jaar heeft het departement handel en industrie 5,6 miljoen persoon/keren besteed aan inspectie van 16.000 voedselmarkten en 10 miljoen persoon/keren voor voedingswinkels: 151.800 winkels zonder vergunning werden gesloten, 4.629 vergunningen werden teruggetrokken, 68.000 gevallen van minderwaardig voedsel werden behandeld waardoor 15.500 ton substandaard voedsel van de markt werd gehouden en 48 gevallen kwamen voor de rechtbank. Tijdens de melkcrisis werden 5.000 inspecteurs uitgezonden die 10 miljoen liter melk inspecteerden en 82.000 ton zuivelproducten uit de handel namen. Nadien werden stringente regels voor de melk- en zuivelindustrie van kracht. De melkstations –waar het gesjoemel met melamine plaats vond- zullen blijvend aan kontrole worden onderworpen. Naast het nieuw wetsontwerp op de voedselveiligheid lijken ons ook nog gedetailleerde regels en kontrole nodig in andere sectoren vooraleer zich opnieuw schandalen voordoen met pesticiden in voedsel of residus van detergenten in vis.

Zie ook CCTV-video over organische landbouw in China

Selecte bibliografie

China’s Food Quality and Safety, gov.cn, 17/08/2007

China’s Food and Agriculture: Issues for the 21st Century. Fred Gale, editor,

Market and Trade Economics Division, Economic Research Service, U.S.

Department of Agriculture. Agriculture Information Bulletin No. 775.

Report on the State of China’s Food Security, Ministry of Agriculture of PRC, April 2004

Agricultural Policy and Food Security in China, FAO, http://www.fao.org/docrep/004/ab981e/ab981e0c.htm

The Greening of China’s Food -Green Food, Organic Food, and Eco-labelling,

John Paull,The Fenner School of Environment and Society, The Australian National University Canberra

A Market Road to Sustainable Agriculture? Ecological Agriculture, Green Food and Organic Agriculture in China, Richard Sanders

http://www.greenpeace.org/china/en/campaigns/food-and-agriculture/pesticides

China’s Compliance with Food Safety Requirements for Fruits and Vegetables,

Promoting Food Safety,Competitiveness, and Poverty Reduction, World Bank,

Environmental and Food Safety Concerns of China’s Aquaculture and Animal Husbandry

L. J. Ellis and J.L. Turner, in China Environment Series, Issue 9, 2007

ATKEARNEY, Food Safety in China, http://www.atkearney.com/main.taf?p=1,5,1,190 seri

Zes

Na meer dan 40 jaar studie is China gestart met het nieuwe megaproject om water uit het waterrijke zuiden naar het waterarme noorden over te hevelen. Het project, dat dubbel zoveel als de Drieklovendam zal kosten, wil op termijn jaarlijks meer dan 40 miljard m³ water via drie omleidingtrajecten (het oostelijke, het centrale en het westelijke) in het noorden doen toekomen, wat aan meer dan 300 miljoen personen ten goede zal komen.

De beschikbare waterhoeveelheid berekend per Chinees bedroeg in 1997 maar een vierde van het wereld gemiddelde en dit zal nog meer kritisch worden in de toekomst. Niet alleen zijn grond en water in China onvoldoende, ze zijn ook ongelijk verdeeld.  80 % van ‘s lands waterhoeveelheid bevindt zich in het bekken van de Yangtzerivier. Dit gebied met de helft van de bevolking en de helft van het BNP beschikt over 3480 m³ water per persoon en 4300 m³ per mu. Het gebied benoorden de Yangtze heeft 60 pct van de landbouwgrond, maar slechts 15 pct van de waterhoeveelheid. Vooral de 3 bekkens van de Gele rivier, de Huaihe en de Haihe beschikken met één derde van de bevolking maar over 7,7 pct van ’s lands waterbronnen. Door overexploitatie van het grondwater in de havenstad Tianjin daalde het niveau van het grondwater met 2 meter. Peking beschikt volgens de “South China Morning Post” slechts over 300 m³ water per persoon, wat een achtste is van het nationale gemiddelde en een dertigste van het wereld gemiddelde. Minister van Openbare werken Zhang Qingfeng beweert zelfs dat 110 Chinese steden een ernstig watertekort hebben en 400 steden een “normaal” tekort. Daartegenover staat dan weer dat volgens Zhang in 40 pct van de steden minstens 12 pct van het water verloren gaat door lekkende pijleidingen en overmatig gebruik. In de rurale gebieden lijden 20 miljoen personen onder een watertekort.

Reeds in 1952 stelde de toenmalige leider Mao Zedong tijdens een inspectietoer van de Gele rivier vast : “Het noorden van China heeft water nodig en het zuiden heeft er zat. Misschien moet het noorden water lenen van het zuiden.” Op 29 augustus 1958 werd een eerste studie daartoe gestart. Enkel al na het jaar 2000 werden er niet minder dan 91 conferenties over belegd met duizenden deelnemers. Na veertig jaar studies en het nagaan van 50 alternatieven, keurde de regering op 23 augustus 2002 uiteindelijk het wateromleidingsproject trouwens goed. Volgens het programma zal China drie door de mens gemaakte rivieren van elk minstens 1000 km lengte bouwen zodat er een oostelijke, een centrale en een westelijke tak zal zijn. De drie omleidingen zullen vier van China grootste stromen die west-oostwaarts vloeien aan elkaar linken: de Yangtze, de Gele rivier, de Huaihe en de Haihe.

Met de bouw van een eerste fase aan het oostelijke en centrale traject werd gestart in december van hetzelfde jaar. Water van het oostelijke traject zal Tianjin en andere door droogte getroffen steden uit het noorden in 2007 voorzien. De tweede fase van dit oostelijk traject moet af zijn tegen 2010. De eerste fase van het centrale traject die Peking van water zal voorzien, moet klaar zijn tegen 2015. Dit belet niet dat reeds begonnen werd aan de 307 km lange Peking-Shijiazhuang sectie die 4 meren uit de provincie Hebei aan elkaar zal linken om tegen de Olympische Spelen de hoofdstad van water te voorzien. Volgens recente persberichten zou het oostelijke traject een jaar vroeger dan gepland klaar zijn. Het westelijk traject ligt nog op de tekentafels, maar wanneer de 3 trajecten af zullen zijn, zouden jaarlijks 40 miljard m³ omgeleid worden- het volume van de Gele rivier- wat jaarlijks 55 miljard yuan economische winst zou betekenen.

Milieu

Het algemeen plan is gebaseerd op de analyse van een volledig systeem van waterbesparing, controle van de vervuiling, bescherming van  het leefmilieu en watertransfer. In dit systeem speelt de toewijzing van water de hoofdrol. Een eerste punt waarop bij het plan gelet werd, is het besparen van water. Hoewel in het noorden het water reeds schaars is, bestaat nog waterverspilling aan de andere kant. Indien daaraan geen aandacht was besteed, zou het project zo mogelijk nog groter geweest zijn. Een tweede aandachtspunt is de controle van de vervuiling. Het oostelijke traject leidt water van bestaande rivieren en meren af naar het noorden, maar de vervuiling in deze rivieren en meren is tamelijk ernstig. De controle van de vervuiling houdt nauw verband met de duurzame ontwikkeling van het gebied en is dus een sleutelpunt in het oostelijk traject.  Het onderzoeksinstituut van China’s Milieuwetenschap heeft een plan opgesteld om het omgeleide water tot de standaard klasse te doen behoren. Dit plan wil dat er geen vuillozingen plaats grijpen in de belangrijkste omleidingskanalen. Daartoe wordt 16 miljard yuan geïnvesteerd in 102 te bouwen zuiveringsstations. De bescherming van het milieu is ook een belangrijk aandachtspunt want het gaat er niet alleen om schoon water naar het noorden te brengen, maar ook moet de weerslag op het leefmilieu in het zuiden worden nagegaan zoals de verzilting van de Yangtze monding.

Zwaartepunten

Het watertransfer plan loopt door zeven provincies of gelijkgestelde megasteden zoals Beijing, Tianjin, Hebei, Shandong, Henan, Jiangsu, Hubei. Het opstellen van het plan werd uitgevoerd door de regering van elke provincie of megastad als door de departementen planning, waterbeleid, stedenbouw en milieubescherming. Het plan maakt een allesomvattende analyse van waterbesparing, vervuilingscontrole, recyclage van vervuild water, grondwaterexploitatie, waterinstallaties en – distributie, vraag en aanbod van water, prijspolitiek…Eerst werden de plannen opgemaakt op stadsniveau om later gebundeld te worden op provinciaal niveau.  Volgens het plan bedraagt het huidig watergebruik in de steden 12,8 miljard m³, waaronder 3,6 miljard m³ door overextractie van grondwater. Als dit gewoon zou doorgaan, komt men in deze steden aan een deficit van 10 miljard m³ tegen 2010 en aan 17 miljard m³ tegen 2030, zelfs met een politiek van besparing van water en hergebruik van vervuild water. Bijgevolg is het nodig dat het watertransferproject tegen 2010 en 2030 respectievelijk 13 miljard en 15 miljard m³ aanlevert door het oostelijke en het centraal traject.

Naast de aandacht voor de steden, is een ander belangstellingspunt de toestand van het strategisch gelegen Hairivier-waterbekken. Studie wees uit dat het gemiddeld jaarlijks deficit er 7,5 miljard m³ bedraagt. Dit betekent dat de socio-economische ontwikkeling van het bekken voor een belangrijk gedeelte gewonnen werd ten koste van het opofferen van het milieu. Zelfs na waterbesparing, waterzuivering en het aanboren van meer lokale bronnen is er een watertekort van 13,7 miljard m³ in 2010 en 21 miljard tegen 2030, wat niet zonder het watertransferproject kan opgelost.

Dit is eigenlijk eveneens het geval voor het gebied van de Huang-Huai-Haibekkens. Volgens het watertoewijzingsplan zal het omgeleid water eerst aangeboden worden voor stedelijk huishoudelijk en industrieel gebruik. Dit komt in de plaats van het oorspronkelijk watergebruik voor landbouw en milieu. Tezelfdertijd moet het plaatselijk beschikbaar water voor landbouwgebruik maar overgenomen voor het stedelijk- en industrieel gebruik, teruggeven worden aan de landbouw om de duurzame ontwikkeling er van te verzekeren. In normale jaren gaat de prioriteit van het plan naar huishoudelijk- en industrieel gebruik, maar in natte jaren kunnen de poorten geopend worden om overtollig water te lozen in de natuurlijke rivieren en zo het grondwater op te krikken. Het hergebruik van gezuiverd water voor de landbouw en het uitwisselen van water binnen het ontvangend gebied, worden ook overwogen maar de exploitatie van lokale waterbronnen is vrij beperkt. Toch werden sommige maatregelen al genomen zoals het versterken van gevaarlijke reservoirs en het gebruik van stormregenwater.

Trajecten

Het oostelijk traject zal water van het lager gelegen gedeelte van de Yangtze omleiden tot in het noorden met Tianjin als eindpunt. Jaarlijks geeft de Yangtze immers 956 miljard m³ water af aan de zee en zelfs in extreme droge jaren 600 miljard m³. Het oostelijk gedeelte zal de provincies Jiangsu, Anhui, Shandong, Hebei van water voorzien evenals de megastad Tianjin. Het omgeleidde water varieert naar gelang de 3 bouwfasen van 8,9 miljard m³ water, over 10,6 m³ tot 14,8 m³. Voor 90 pct van de 1156 km omleiding wordt gebruik gemaakt van bestaande rivieren of kanalen, vooral het bestaande duizendjarige kanaal Peking-Hangzhou zal worden gevolgd. Nu is het wel zo dat de Gele rivier in het noorden hoger gelegen is dan het water van de Yangtze zodat de bouw van 13 pompstations nodig is om het water in totaal 65 meter hoger te krijgen. Eenmaal voorbij de Gele rivier kan het water door de zwaartekracht naar Tianjin vloeien. Bij het oostelijke traject komt nog de tunnelsectie van 7 km die 70 meter onder de Gele rivier zal gestoken worden. Enkele meren tussenin moeten enkel licht hersteld. De totale investering voor het oostelijke traject beloopt 65 miljard yuan waarvan 32 miljard in een eerste fase. Het zal ook helpen om in het westen van de provincie Shandong en Noord-Jiangsu sterke bases voor handelsgraan te maken.

Het centrale omleidingtraject zal water van het Danjiangkou spaarbekken op de Hanrivier (zijrivier van de Yangtze) tot Peking brengen via kanalen doorheen de bergen. Daarvoor moeten de dijken van het Danjiangkou spaarbekken opgehoogd worden van 162 meter tot 176 meter zodat de opslagcapaciteit met 11 miljard m³ verhoogd wordt tot 29 miljard m³. De werken aan de nieuwe cementen constructie zullen 5,5 jaren in beslag nemen. Na voltooiing zal jaarlijks tussen 12 en 14 miljard m³ water worden omgeleid. Gezien de waterkrapte in het bekken van de Hanrivier zal het centrale traject niet alle waterbehoeften van de aangedane gebieden kunnen dekken, maar enkel het water voor stedelijk en industrieel gebruik in Peking en Tianjin, Hebei, Henan en Hubei. De totale lengte van het hoofdkanaal is 1273 km en kruist 205 rivieren –klein of groot- en 42 spoorwegen. De bouw van 1774 structuren is vereist waaronder 735 autowegbruggen die het kanaal dwarsen. De grootste projecten zijn de tunnels van 7,2 km onder de Gele rivier, waarvan de werken reeds startten en die 4 jaar zullen duren. De totale investering voor het centrale gedeelte bedraagt 117 miljard yuan. Dit project zal bijdragen tot de economische ontwikkeling van centraal China. Het verhogen van de Danjiangkoudam zal eveneens de controle van overstromingen in het midden- en lager gedeelte van de Hanrivier versterken en de veiligheid van de stad Wuhan. Voor het verhogen van de dam zullen echter 300.000 personen hun huizen moeten verlaten.

Op het westers traject wordt trouwens ook al decennia lang gestudeerd. Tijdens het laatste decennium wordt vooral gefocust op watertransfers van de rivieren Tongtian, Yalong en Dadu die in totaal maximum 20 miljard m³ water kunnen afstaan. Het zal vooral dienen voor irrigatie en drink- en industrieel water voor de provincies Qinghai, Gansu, Shanxi en Shaanxi en de Ningxia Hui autonome regio plus Binnen-Mongolië. Dit zal de economische ontwikkeling van het noordwesten verbeteren en het biologische milieu van het noordwestelijk loessplateau verbeteren. De bedding van de Gele rivier ligt ook hier 80 à 450 m hoger dan de corresponderende secties van de Yangtze. Twee methodes van watertransfer worden overwogen, namelijk door zwaartekracht en door oppompen maar voor beide methoden moet een 200 meter hoge dam gebouwd en tunnels van 100 kilometer. Dit moet gebeuren op 4000 meter hoogte in een zeer koud gebied met een complexe geologische structuur. De kost van de westelijke route zal over de 300 miljard yuan bedragen. Toch zal met dit traject niet gestart worden voor 2010 want bijkomende voorstudies zijn nodig om de complexe wetenschappelijke problemen op te lossen.

Financiering

Het gehele project zou een 486 miljard yuan (59 miljard US $) kosten, het dubbele van het drie klovenproject. Meer dan 100 miljard yuan zal geïnvesteerd in de bouw van de wateromleidingsroutes van het oostelijk en centraal gedeelte die 2.400 km bedragen. De centrale en lokale regeringen zullen respectievelijk 60% en 40% van de kosten dragen. Van het gedeelte door de nationale overheid zal 20 pct van de staatskas komen, 35 pct van een speciaal financieringsfonds dat de waterprijs zal verhogen en 45 pct komt van bankleningen. Er wordt een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid opgezet voor het hoofdkanaal van het project. De “Raad van bestuur” bestaat uit afgevaardigden van de regeringen die investeren. De vennootschap staat in voor de bouw, de werking en het onderhoud van de voornaamste kanalen. Elke provincie zal een “Vennootschap voor Watervoorziening” oprichten die de bijkomende infrastructuur bouwt, het wateraanbod regelt en de engineering. De nationale vennootschap regelt de verhoudingen met de provinciale vennootschappen middels contracten. De provinciale vennootschappen blijven verantwoordelijk voor het gehele proces na de afwerking van het project evenals voor het reguleren van de watervoorziening en de waterkwaliteit.

Wat het milieuaspect aangaat, zal tegen 2010 42 miljard yuan gespendeerd worden om de irrigatie-efficiency te verbeteren, de ontwikkeling van waterverslindende ondernemingen in te tomen en de verspreiding van waterbesparende investeringen in de hand te werken. Ook zullen langs het oosters traject 260 projecten nodig zijn om watervervuiling te reduceren. Deze wateren behoren tot ’s lands meest vervuilde: er wordt geschat dat er jaarlijks 2,9 miljard m³ afvalwater in geloosd worden met 135.000 ton ammoniak en stikstof. Er werd bijvoorbeeld al begonnen met een van de 6 grote waterzuiveringsprojecten: het Dongming waterzuiveringstation dat 120 miljoen yuan zal kosten, 60.000 ton jaarlijks kan behandelen waarvan 20.000 ton zal gerecycleerd voor industrieel gebruik of irrigatie. Om de waterkwaliteit te verzekeren zullen rond Dongming ook de grootste drie vervuilende papierpulpfabrieken gesloten moeten worden. Overigens zullen wellicht honderden of zelfs duizenden vervuilende ondernemingen rond het oostelijk traject dicht moeten als ze binnen 5 jaar niet voldoen aan de standaarden, aldus milieuexperten. Tot op heden zijn langs het oostelijk traject 78 projecten die vervuiling tegengaan klaar of 30 pct, terwijl de bouw bezig is aan 111 projecten. De bouw van de 369 waterzuiveringsprojecten langsheen de centrale én de oostelijke route wordt op 30 miljard yuan geraamd. Ook langsheen het centrale traject zullen heel wat vervuilende ondernemingen gesloten moeten worden.

Reacties

Er zijn maar weinigen in China die tegen het project zijn. Vele dorpen zoals het dorpje Shangxin dichtbij Shandongs hoofdstad Jinan, zijn spookdorpen geworden waar door de droogte van het afgelopen decennium de helft van de bevolking uit wegtrok. In Wuhan is er wat protest omdat de overheveling van water naar het noorden, het wateraanbod van de stad van 3 miljoen inwoners zou in het gedrang brengen. Het kritiekste punt is wellicht de herhuisvesting van de 300.000 personen die moeten wijken voor de verhoging van de Danjiangkou-dam. De planners hebben al toegezegd om 40.000 yuan per persoon te zullen besteden voor de herhuisvesting. Daartoe is reeds een staf bezig met de eerste 82.000 personen.

Ander hekel punt is de verhoging van de waterprijs. Het is zeker dat de overheid de dure investeringen op een of andere manier zal doorrekenen in de waterprijs die nu aan de lage kant is. In Peking zou de kost van 2 yuan per m³ naar 5 of 6 yuan gaan. In de steden zou dit misschien wel draaglijk zijn, maar in de rurale gebieden is dit veel minder. Overigens zegt prof Yang Dongping vice voorzitter van de milieu-NGO “Vrienden van de natuur” dat 80 pct van het gebruikte water in Noord-China gebruikt wordt door de landbouw voor irrigatie, zodat een meer efficiënt gebruik van water het watergebrek zou kunnen opvangen. Veel irrigatiewerken dateren echter uit de jaren 50 à 70 en zijn volgens de huidige normen van ondermaatse kwaliteit. Waarop Zhang Yue, hoofd van China’s Landbouwvereniging voor Waterbesparing dan weer repliceert dat de verhoging van de efficiency bij het ruraal waterverbruik veel moeilijker en duurder uitvalt dan sommigen denken.  Volgens hem kost het 10 yuan om één ton water te besparen en dit is beduidend meer dan de kost om het water van zuid naar noord over te hevelen aldus Zhang.

Bibliografie

Website South-to-North Water Diversion: http://www.nsbd.gov.cn/zx/english/english.htm

Basic Readiness of Preparation Work For South-to-North Water Transfer Project, Ministry of Water Resources, November 14, 2000, http://news.xinhuanet.com/english/2003-09/10/content_1073745.htm

Section of water diversion project launched, China Daily,  29-05-2005

400,000 to relocate for water project, China Daily, 06-04-2005

Experts make waves in north-south water debate, SCMP, Michael Ma,  28-08-2001

Approval for $470b canals network to help stricken north, SCMP, Ray Cheung, 31-10-2002

Artikelenreeks South China Morning Post, Ray Cheung, 12-15 mei 2003

South‑North Water Diversion Project To Benefit 300 Million Chinese , Xinhua, 25-12-2001

Xinhua Provides Background on North‑South Water Diversion Project ,  FBIS, 27-12-2002, Xinhua

RMRB Article Introduces Project to Divert Water From South to North, FBIS, 28-12-2002

Renmin Ribao

China Vandaag 10/01/1997