Om dat soort vragen te beantwoorden was niemand minder dan Chen Baosheng, naar Brussel gekomen. Hij is de onderdirecteur van de Centrale Partijschool van de CPC. Het BICCS was er in geslaagd om deze zelfverzekerde en ruimdenkende spreker uit te nodigen, in samenwerking met het onderzoeksinstituut China Reform Forum. We geven hieronder de grote lijnen van Chens uitgebreide en gedetailleerde antwoorden.

 De ontwikkeling van het politieke stelsel van de Volksrepubliek heeft drie fasen doorlopen: vestiging – ondermijning – hervorming.

In de eerste fase, die 28 jaar geduurd heeft, is het volk meester geworden over zijn eigen bestaan. De eerste 10 jaar werden de grote instellingen en mechanismen relatief snel en doeltreffend gevormd: de volkscongressen (volksvertegenwoordigingen op verschillende niveaus), de politieke raadgevende conferentie (het grote adviesorgaan voor regering en parlementen), het overleg tussen de CPC en de 8 andere partijen, het systeem van autonome regio’s met grote groepen bevolkingsminderheden, enzovoort.

Er waren onvolkomenheden en problemen die voortkwamen uit een aantal specifieke omstandigheden. Organen die over revolutionaire basissen hadden geregeerd, moesten nu de overheid van een staat organiseren. Door het gebrek aan ervaring waren de grondleggers van de Volksrepubliek geneigd om de instellingen en methodes van de Sovjet-Unie te veel te kopiëren. Ten slotte speelden ook de invloeden mee van de geschiedenis, de erfenis van de feodale maatschappij. Het voornaamste is dat de eerste generatie van leiders de socialistische staat heeft opgericht en de basis heeft gelegd voor de fenomenale groei die we nu kennen. De Culturele Revolutie die daarna kwam, heeft veel structuren vernietigd en zowel in de CPC als in het land zelf het democratische gehalte naar beneden gehaald. Sinds 1978 kennen we een periode van hervormingen. We hebben de economie geweldig laten groeien en het politieke systeem hersteld, verstevigd en uitgebreid. De analyse van wat er in de Culturele Revolutie is voorgevallen, is hierbij erg belangrijk.

Op politiek gebied hebben we in deze laatste periode op 4 belangrijke terreinen goede resultaten geboekt:
(her)opbouw van instellingen – opvolging van de leiding – effectiviteit – overlegcultuur.

De werking van het Nationaal Volkscongres en de volksvertegenwoordigingen van de andere niveaus is verbeterd en de bevoegdheden zijn toegenomen. Hetzelfde is gebeurd met het meerpartijenoverleg en de autonomie van regio’s met minderheden. We werken aan een stelsel van verkiezingen in dorpen en gemeenten dat steeds beter wordt. Ook in de steden worden kiesstelsels geperfectioneerd. Dit alles steunt op de basis van een markteconomie waarin de openbare sector nog steeds de leiding heeft. 

De leiding van partij-instellingen en regeringen is grondig hervormd, met betrekking tot loopbaanontwikkeling en opvolging. De loopbaan van een kaderlid is aan een termijn gebonden en kent een leeftijdsgrens. De regels voor vervanging en opvolging worden strikt toegepast, wat de positie, de ervaring of de deskundigheid van een persoon ook moge zijn.

Bij de selectie van opvolgers spelen verkiezingen en concurrentie in toenemende mate een rol, naast de benoeming van hogerhand. Op dit punt zijn er verschillen met de EU: bij ons in China verlopen verkiezingen en selectie vanaf de basis naar een steeds hoger niveau, de concurrentie tussen de kandidaten is heviger, de beoordeling van wat de gegadigden er in hun praktijk van terecht hebben gebracht, is belangrijker dan de speeches die ze afsteken of de campagne die ze kunnen voeren.

Ook het streven naar effectiviteit en krachtdadigheid in het Chinese systeem is een kenmerkend verschil met de Europese politiek. In China kunnen wij ons geen zwakke regeringen en verdeelde instellingen veroorloven. De gigantische problemen die we nog moeten oplossen, onder andere vanwege onze erfenis uit het verleden, leiden ertoe dat we geen tijd kunnen verspillen en een grote behoefte hebben aan efficiënte en gestroomlijnde instellingen.

Een laatste typisch Chinese kenmerk van onze politieke cultuur is dat van het overleg, de consensus na zorgvuldige beraadslaging. Dat speelt een hoofdrol bij benoemingen in de CPC, belangrijke beslissingen, enzovoort. Het is een systeem dat we gedurende 30 jaar van hervormingen en experimenten verfijnd hebben. Dat er grote beslissingen genomen worden door 1 persoon zal nooit meer voorkomen. Onze besluitvorming is tegenwoordig gebaseerd op een grondig wetenschappelijk onderzoek en democratische supervisie bij elke stap.

Het is niet correct te beweren dat China op politiek gebied maar traag vooruitgaat. We verdiepen de politieke hervormingen op dit ogenblik volgens de besluiten van het meest recente, het zeventiende, congres van de CPC en politieke hervormingen zullen een belangrijk hoofdstuk vormen van het twaalfde vijfjarenplan dat ingaat in 2011.

China imiteert niet en gooit geen elementen weg die bruikbaar zijn. China wil voortbouwen op datgene van de bestaande aanpak wat werkt. We doen dat op vijf manieren: door te consolideren – te innoveren – te saneren – te leren van anderen en door anderen te beïnvloeden. Wat goed werkt, bewaren en verstevigen we: de leidinggevende rol van de CPC, de volkscongressen, de coördinatie met andere politieke partijen. We voegen daar nieuwgecreëerde elementen aan toe en we schaffen elementen af die niet bevallen zijn: traditionele methodes, overblijfselen van de sovjetinvloeden, mislukte experimenten. We steken ons licht op bij andere landen en leren van hun ‘best practices’. Ten slotte trachten we zelf op bescheiden wijze de ontwikkeling te inspireren en beïnvloeden van het internationale politieke wereldsysteem.

Als waarnemers in het Westen niet willen blijven vasthouden aan bepaalde vooroordelen moeten ze meer kennis opdoen over ons systeem en zijn ontwikkelingen. Het is voorts geen goed idee om ons te beoordelen op de mate waarin we aspecten van andere politieke stelsels overnemen. 

De aanwezigen stelden ook vragen over een aantal specifieke kwesties, zoals petities, participatie, aansprakelijkheid, internationale betrekkingen.

Petities
Er zijn twee types petitionarissen: zij die zich aan wet en regels houden en zij die dat niet doen. Er wordt veel met petities gewerkt, vaak met recht en reden. Soms zijn stadsbewoners ontevreden over de gang van zaken bij onteigeningen, soms geeft een verkeerde, brutale handelswijze van laagopgeleide ambtenaren op het platteland problemen, enzovoort. Het belangrijkste principe bij het behandelen van petities is dat de klacht op het juiste niveau en de juiste plek moet worden ingediend en behandeld. Is dat niet het geval, dan verwijzen we de petitie alsnog naar de juiste jurisdictie. De volgende stappen zijn: kijken naar wat er terecht is en dat behandelen en de indieners van onterechte bezwaren ervan overtuigen dat ze de zaak moeten laten vallen. De petities zijn zowel een deel van de traditie als een innovatie van deze tijd. Het is eigen aan de Chinese cultuur dat de bevolking het recht heeft om zich te verweren tegen echte misbruiken en corruptie. De Chinezen moeten dat recht op een moderne wijze kunnen blijven uitoefenen. 

Participatie
Aan verkiezingen wordt massaal deelgenomen. Het percentage kiezers is eigenlijk hoger dan in Europa. Bij verkiezingen aan de basis nemen alle stemgerechtigden deel. De verkiezingen verlopen volgens een hiërarchie, waarbij het lagere niveau de vertegenwoordigers voor het hogere aanduidt. Wel moeten we het verloop van de verkiezingen verbeteren. Het moet professioneler, we zoeken naar het juiste evenwicht bij het afbakenen van de bevoegdheden die organen bezitten, er is meer supervisie nodig. 

Aansprakelijkheid
De overgrote meerderheid van kaderleden zijn hardwerkende, plichtsbewuste mensen. Tegen kaderleden die hun werk niet of niet goed doen, zijn er hardere maatregelen nodig. We proberen hen ook te overtuigen om een andere weg te bewandelen. Als dat niet lukt en als de overtreding zeer ernstig is, nemen we wettelijke maatregelen.

Politieke hervormingen en internationale betrekkingen
China heeft een reusachtige bevolking en moet enorme problemen oplossen. In Europa beseft men niet goed welke belangrijke resultaten we al hebben geboekt. Een voorbeeld: de hervorming van de ziekteverzekering in de VS die zo moeizaam verliep en waar zoveel om te doen is geweest, valt in het niet bij de enormiteit van de uitdagingen waar China op het vlak van de gezondheidszorg voor staat. China heeft behoefte aan een vredelievende en vreedzame wereld. Daarom streven we multipolariteit na, de democratisering van de internationale betrekkingen. Er zijn meningsverschillen met de EU, maar er is ook veel samenwerking mogelijk en China ziet de EU als een belangrijke en machtige speler in de wereld.

Wie is Chen Baosheng?
http://chinavitae.com/biography/Chen_Baosheng%7C4306

Wat is het BICCS?
www.vub.ac.be/biccs

Het ging op die middag ook over de betrekkingen tussen de EU en China in handel en economie. Het verslag van dat onderdeel van de bespreking volgt nog.

Vice President Xi Jinping bij de diploma-uitreiking van de partijschool

Een jury van 9 nam uiteindelijk de beslissing. Ze was samengesteld uit inspecteurs van de disciplinaire inspectie van de CPC, het organisatiedepartement van de partij, het ministerie van Personeelszaken en Sociale Zekerheid en het ministerie voor Openbare Veiligheid zelf. Bij de beslissing werd er niet alleen rekening gehouden met de gesprekken, maar ook met de mening die kaderleden en gewone ambtenaren bij een raadpleging hadden gegeven.

Het is altijd een traditie geweest om dit soort ambtenaren op directeursniveau te laten aanstellen door superieuren of te laten verkiezen zonder tegenkandidaten. De afgelopen 10 jaar heeft de hoogste partijleiding echter een ontwikkeling op gang gebracht om in het hele land hervormingen door te voeren in de gang van zaken bij verkiezingen. Capabele en getalenteerde kaderleden kunnen het beste naar voren komen via een open debat en concurrentie, is het principe.
Verkiezingen van dorpshoofden probeert men zoveel mogelijk volgens dat principe te laten verlopen. Het is echter de bedoeling om tegen eind 2015 ten minste een derde van de nieuwe ambtenaren op de hierboven beschreven manier te laten benoemen.

Vanzelfsprekend is dat allemaal niet (ook niet op dorpsniveau). Ook op dit terrein moet er nog strijd worden geleverd tegen corruptie en vriendjespolitiek. Het is ook nodig weerstanden te overwinnen van diegenen die denken dat het hele proces kan ontaarden in verkiezingsshows die niet de meest bekwame ambtenaren selecteren, maar de figuren die zichzelf het beste kunnen presenteren. Een andere vrees is dat de democratisering maar schijn zou kunnen zijn, als de uitslag al op voorhand vaststaat. De partijleiding lijkt echter vastbesloten wantoestanden op dit vlak uit te roeien, bezwaren in de praktijk te ontkrachten en de gestage democratische hervormingen door te zetten.

Bron: China Daily

De auteurs zijn bepaald niet blind voor de problemen, hun omvang en complexiteit. Maar ze proberen die op een zakelijke manier in perspectief te brengen. Zo maken we met de laatste aflevering van zomerleestips de cirkel rond: we vestigen de aandacht op boeken die de discussie over China willen normaliseren, minder ideologisch en meer wetenschappelijk willen maken.

Flat Earth News gaat niet over China, maar kan de lezers van websites zoals deze wellicht boeien. Dit boek is een instrument voor een kritische waarneming van de media en het nieuws dat ze brengen.

When China Rules the World : The Rise of the Middle Kingdom and the End of the Western World,  van Martin Jacques
Uitg. Allen Lane, 2009, 550 pag.
Een veelomvattend werk over hoe een zich moderniserend China mee gaat rijden aan de kop van het peloton en een reële, maar ook realistische uitdaging vormt voor de heersende kampioenen. Provocerende titel, zakelijke en degelijke inhoud. 

What does China think? van Mark Leonard
Uitg. Harper Collins Publ. UK, 2008, 224 pag. 
Wat denkt China? van Mark Leonard
Uitg. Arbeiderspers, A’dam / WPG, Antwerpen, 2008.
190 pag., noten, literatuur.
Een Brits publicist leeft zich in in de denkwereld van de Chinese intellectuele elite en ontdekt de grote onderlinge debatten en de dialoog met de CPC. 

China’s Global Strategy: Toward a Multipolar World,  van Jenny Clegg
Uitg. Pluto Press, 2009, 288 pag.
Over de achtergronden en de strategie van de buitenlandse politiek van de Volksrepubliek.
Waarom en hoe Beijing streeft naar een multipolaire wereld ter vervanging van de hegemonie door een of twee supermachten. Volgens Clegg een bijdrage tot een meer eerlijke en vredelievende wereld.

Flat Earth News, An Award-winning Reporter Exposes Falsehood, Distortion and Propaganda in the Global Media,
van Nick Davies
Uitg. Vintage, 408 pag.
Gebakken lucht, van Nick Davies
Uitg. Lebowski, 2010, 448 pag.
De journalistiek sterft uit door de commercie. De belangrijkste taak van journalisten is te proberen mensen de waarheid te vertellen. Maar keer op keer maken we verhalen die verdraaid zijn en onwaarheden bevatten, of die propaganda zijn, zegt de auteur in een interview met De Volkskrant. Dit boek kan een van de verklaringen geven voor de eenzijdige en bijwijlen hetzerige manier waarop er over China wordt bericht.

Chongqing partijbaas Bo Xilai

Bo Xilai is de partijsecretaris van Chongqing en zoon van Bo Yibo, één van de zogenaamde onsterfelijken van de Chinese revolutie. Hij studeerde in het Verenigd Koninkrijk aan de Harrowschool en de universiteit van Oxford. Het afgelopen  jaar kwam hij in het nieuws met een doorgedreven strijd tegen de maffia in Chongqing, waarbij ook de baas van de politie de doodstraf kreeg. Met deze campagne tegen de corruptie maakte Bo zich zeer geliefd in China.

Nu is Bo terug met een initiatief van een ander kaliber. Dinsdag nodigde hij niet minder dan 42 bazen van grote internetfirma’s uit in het groot theater van Chongqing voor een revolutionair gala. Tot de genodigden behoorden de bazen van internetfirma’s als Sina, Sohu, Netease, Baidu, MSN China, Yahoo China en Tom.com. Zij werden onthaald op een verzameling van revolutionaire liederen en ze werden opgeroepen om deze geest van revolutionaire zuiverheid doorheen hun internetmedia te laten waaien middels het promoten van een vooruitstrevende cultuur. Met name was er sprake van de Hongyangeest. Hongyan (rode rots) blijkt een revolutionaire basis te zijn in Chongqing waar communistische leiders met de Guomintang onderhandelden tijdens de oorlog tegen de Japanners. Nu betekent dit het benadrukken van de zuiverheid van de partijlijn tegen bourgeois decadentie.  Door de zuiverheid van de oorspronkelijke principes te benadrukken, wil Bo zich afzetten tegen diegenen die zich de afgelopen tijden wel verrijkten, maar het niet zo nauw meer nemen met de communistische principes.

Het nieuwe initiatief van Bo wordt gezien als een beweging om zich goed te plaatsen voor het komende partijcongres, waar de meesten van het huidige permanent comité van het politiek bureau zullen opstappen en zullen vervangen worden. Twee nieuwelingen zijn reeds bekend: vicepresident Xi Jinping en vicepremier Li Keqiang.  Concurrent van Bo zou partijsecretaris Wang Yang zijn uit Guangdong.  Bo wil zich blijkbaar verzekeren van zowel de steun van de ouderen die Mao een warm hart toedragen, als van de jonge internetgeneratie. Niet slecht bekeken van Bo.

In een nieuwsbrief werd aangekondigd dat in de kranten en op de radio, op tv en internet een reeks succesverhalen over kader- en basisleden zal verschijnen. De campagne zal ook werken met tele-educatie en met sms. De nieuwsbrief bevatte een waarschuwing: “Wie deze actie maar niets vindt of ze alleen maar plichtmatig of zonder enthousiasme voert, zal ter verantwoording worden geroepen en van het bevoegde partijcomité een beperkte termijn opgelegd krijgen om zich anders op te stellen”. Met lessenreeksen, inspectierondes en onverwachte controles wil men ervoor zorgen dat de activiteiten inderdaad ernstig worden genomen en goed verlopen. 

Anderhalf jaar zijn de CPC-afdelingen bezig geweest met een campagne om hun leden vorming te geven op het vlak van een wetenschappelijke aanpak van de partijontwikkeling en de multimedia-activiteit is daar een verlengstuk van. De kernbegrippen waren en blijven ‘wetenschappelijke ontwikkeling, harmonieuze samenleving, het volk dienen en de basisorganisaties versterken’. De periode van studie en vorming was een toepassing van een reeks besluiten over de hervorming en de opbouw van de CPC, genomen op de voltallige zitting van het centraal comité vorige herfst. Hu Jintao is er de grote promotor van. 

De meest recente campagne zal onder leiding staan van een groep met aan het hoofd Li Yuanchao, het hoogste kaderlid van de afdeling Organisatie van het centraal comité van de CPC. Li Yuanchao is afkomstig uit de kustprovincie Jiangsu en hij heeft een veelzijdige opleiding (wiskunde, economie en management, rechten aan twee universiteiten en aan de partijschool). Hij heeft gewerkt in de Communistische Jeugdbond van Shanghai, als partijsecretaris van Jiangsu en hij is sinds 2007 lid van het centraal comité en van het politiek bureau van de CPC.

Een goed idee van de de aanpak die Li Yuanchao voorstaat, krijg je op de website van de China Executive Leadership Academy Jinggangshan (CELAJ) http://www.celaj.gov.cn/english/. Dit is een van drie moderne topkaderscholen waar de CPC haar meest beloftevolle leden een opleiding geeft om hen politiek nog bewuster en organisatorisch competenter te maken. De academies, waarvan er twee niet toevallig gevestigd zijn in oude revolutionaire basissen (Jinggangshan en Yan’an) en een in Pudong, zijn vernieuwend en laten zich ook door internationale contacten inspireren. Zo heeft CELAJ goede banden met instituten in Singapore en Korea, maar ook met westerse universiteiten zoals Cambridge en Harvard.

Li Yuanchao op werkbezoek in Singapore (foto persagentschap Singapore)

Bronnen: Xinhua, China Vitae, CELAJ

He Guoqiang (foto China Vitae) promotor van de code

Afgelopen dinsdag heeft het centraal comité van de CPC een videoconferentie belegd over en voor gezagsdragers die tevens partijlid zijn. Op de agenda stond het werk aan een ethische code voor dat soort ambtenaren in het kader van de strijd voor het draagvlak van de partij.

De achterliggende gedachte is dat corruptie en machtsmisbruik de legitimiteit van het machtsmonopolie van de CPC ernstig ondermijnen. Eind 2009 heeft de partij een gedragscode opgesteld getiteld ‘Partijzaken nauwgezet aanpakken, goed bestuur leveren en het vertrouwen winnen door vooruit te gaan in de strijd tegen de corruptie’.

Op de conferentie van deze week kwam een lid van het politiek bureau en secretaris van de disciplinaire inspectie van de CPC aan het woord. Deze He Guoqiang beklemtoonde dat de kaderleden zich de gedragscode echt moeten eigen maken en gaan uitvoeren. Want “het soort partij dat de CPC wil zijn en dat wat ze wil tot stand brengen, hangt samen met een moreel correcte handelswijze. Alleen door ethisch te zijn, kunnen de leden de partijlijn in praktijk brengen, de algemene en specifieke doelstellingen waarmaken. Een correcte handelswijze is de basis voor het uitoefenen van de macht en het behoorlijk opnemen van verantwoordelijkheden”.

In maart 1997 kwam het eerste experimentele ontwerp van gedragsregels tot stand. Die regels zijn in 2009 bijgesteld op basis van nieuwe ervaringen en ontwikkelingen sindsdien. Het voorkomen en bestrijden van corruptie vormen de centrale thema’s ervan. Aan te pakken problemen: leidinggevenden die illegale voordelen halen uit hun machtspositie en de invloed die ze kunnen uitoefenen, geld en geschenken aannemen via derden, gemeenschapsgeld voor eigen doeleinden gebruiken, met gemeenschapsgeld in (eigen) particuliere bedrijven investeren, openbare functies verwaarlozen of op een oneerlijke wijze vervullen.

Leidinggevende functionarissen moeten al hun tijd en energie besteden aan activiteiten ten dienste van de maatschappij en de bevolking. Het persbureau AFP telde maar liefst 52 bezigheden die daarbuiten vallen en waartegen zal worden opgetreden. Deze kaderleden kunnen er geen winstgevende privéactiviteiten bijnemen of anderen in hun naam bedrijven in binnen- en buitenland laten runnen. Ze mogen geen aandelen hebben of verhandelen in niet-beursgenoteerde bedrijven. Ook uit den boze zijn: bemoeienissen van CPC-leden met een gezaghebbende functie bij bouwprojecten, de verkoop van grondrechten, aankopen door de regering, het ontginnen en exploiteren van grondstoffen, activiteiten van herstructurering, management, bemiddeling bij bedrijven. Het soort kaderleden op wie de code van toepassing is, moet onpartijdig zijn, mag vrienden of familieleden niet begunstigen en moet zijn omgeving vragen zich ook zelf aan de regels te houden.

De CPC-kaderleden over wie het hier gaat, moeten ervoor zorgen dat in het personeels- en promotiebeleid de overeengekomen eerlijke procedures strikt worden nageleefd. Zij moeten het vertrouwen van de bevolking herstellen door een voorbeeldige stijl van werken: dus geen uitspattingen, luxe, fraude of verspillingen meer. Op het belang van dat persoonlijke goede voorbeeld werd gehamerd.

He Guoqiang vroeg ook dat alle partijcomités en regerende instanties op alle niveaus een plan opstellen voor het implementeren van de ethische code, met de namen van wie hierbij welke verantwoordelijkheden zal krijgen en met vermelding van de stappen in het proces. De organen voor inspectie en toezicht op de partijdiscipline zullen de verschillende organisaties hierbij assisteren. Kaderleden moeten zich verwachten aan meer controle, strengere inspecties, en indien nodig (zelfs strafrechtelijke) sancties om overtredingen en andere problemen tijdig te kunnen opsporen en aanpakken.

De secretaris van de disciplinaire inspectie werd bijgetreden door de voorzitter van de videoconferentie, een lid van het centrale comité. Afgevaardigden uit Jiangxi en Heilongjiang, van de belastingdienst, van de gemeente Jingmen (Hubei) en van het district van Chengguan in de gemeente Lanzhou (Gansu) mochten voorbeelden geven van het toepassen van de ethische code in hun werk. Een groot aantal personen met een leidinggevende functie uit heel China en van alle niveaus nam aan deze belangrijke conferentie deel.

Bronnen:
Chineestalige berichtgeving van Xinhua (vertaald door World News Connection, een afdeling van NTIS)
AFP

Hu leidt de dans in Wulong (foto Xinhua)

De Chinese president Hu Jintao heeft ter gelegenheid van het Lentefeest (het Chinese Nieuwjaar) een opvallende rondreis gemaakt. Zijn eerste optreden was op een conferentie van niet-communistische politieke partijen en economische organisaties in China. Hu bedankte de vertegenwoordigers van het zakenleven voor hun waardevolle voorstellen en bijdragen voor het opvangen van de financiële crisis en ter bevordering van de stabiele en redelijk snelle economische groei. Hij vroeg hen om met het geven van adviezen door te gaan en zei: “Voor onze economische en sociale doelstellingen in dit nieuwe jaar hebben we alle Chinezen nodig, ook de democratische (nvdr: niet-communistische) politieke partijen en organisaties en mensen van alle lagen in de maatschappij”.

Hierna ging Hu naar Fujian, de kustprovincie tegenover Taiwan. Daar bezocht hij het dorp Gutian in het district Shanghang, waar er in 1929 een uiterst belangrijke vergadering in de moderne geschiedenis is geweest. Mao Zedong stelde er orde op zaken in de CPC en maakte het Volksbevrijdingsleger waarlijk tot de militaire arm van de partij, m.a.w. het militaire werd ondergeschikt aan de politiek. Hu Jintao bracht in Gutian een herdenkingsbezoek en kondigde aan dat de regering had besloten om de oude revolutionaire basissen voortaan een voorkeursbehandeling te geven bij hun economische ontwikkeling en de verbetering van de levensstandaard. Dat was volgens Hu nodig wegens de offers die de bewoners daar altijd hadden gebracht en om de geest van de oorspronkelijke strijd en partijopbouw levend te houden. De president zocht veteranen op en nam deel aan een nieuwjaarsdans en aan de bereiding van een traditioneel feestmaal van dadels en kleefrijst in het naburige dorp Wulong.

De laatste haltes van Hu Jintao’s nieuwjaarstour waren de steden Zhangzhou, Longyan and Xiamen. Hier legde hij vooral de nadruk op het feit dat er in Fujian een speciale economische zone wordt aangelegd die de goede betrekkingen met de Taiwanese landgenoten verder moeten bevorderen. Hu ging in gesprek met Taiwanese zakenlui, met ambtenaren in de toeristische sector en werknemers van een reusachtige containerterminal en bij de aanleg van een onderzeese tunnel die een eilandje voor de kust met de hoofdstad Xiamen moet verbinden. Ten slotte wees hij ook op het belang van de interne migranten in Fujian en elders in China, die meer aandacht en steun moeten krijgen.

Het lijkt erop dat Hu Jintao met de keuze van zijn reisdoelen en de thema’s van zijn nieuwjaarstoespraken in woord en daad heeft willen aangeven dat hij vasthoudt aan zijn idee van de harmonische samenleving en wat dat voor hem in praktijk inhoudt.

De Chinese media besteden ter gelegenheid van het Lentefeest ook aandacht aan signalen van buiten: ze richten de schijnwerper op de Taiwanese leider Ma Ying-jeou, die het Economic Cooperation Framework Agreement (ECFA), het samenwerkingsakkoord tussen Beijing en Taipei, een ‘kans voor de Taiwanese economie’ heeft genoemd ‘om er weer bovenop te komen en competitief te worden’. Ma heeft deelgenomen aan een ceremonie ter ere van de voorouders en heeft erop gewezen dat een aantal onder hen 2000 jaar geleden vanuit Shaanxi (N.W. China) naar Taiwan is gekomen. Ook dat is de media niet ontgaan.

En niet te vergeten: Herman Van Rompuy staat in zijn hoedanigheid van EU-president op de voorpagina’s. Hij wenste de Chinezen een gelukkig nieuwjaar en stelde een verdere veelzijdige ontwikkeling van de Europees-Chinese betrekkingen in het vooruitzicht. Ook Van Rompuy noemde harmonie als een van de drie dingen die hij de Chinezen in het jaar van de tijger toewenste (naast welvaart en een gelukkig gezinsleven).

Hu zonder stropdas in Fujian (foto Xinhua)

Alle gemeenten (townships) zullen gevraagd worden concurrentiële verkiezingen te houden, zowel voor de aanduiding van partijbesturen als van leiders van de lokale besturen. Misschien wordt dit nog doorgetrokken naar het kantonniveau, vertelt Wang Yukai, professor aan de Nationale school voor de Administratie, een kweekschool die afhangt van de regering. Volgens de recente richtlijnen van het Centraal Comité van de CPC zullen ook meer personen het recht krijgen tot het benoemen van kandidaten. Onder het huidig systeem kiezen partijleden vertegenwoordigers die een comité selecteren dat uiteindelijk het recht heeft de partijsecretaris te kiezen. Na de hervorming zal de partijsecretaris direct worden gekozen door het gemeentelijk congres van de CPC. Momenteel mogen enkel organisaties onder de partij (jeugd, vrouwen …) kandidaten aanduiden. Onder het nieuwe plan kunnen gewone burgers ook kandidaten voorstellen. De kandidaten zullen toespraken moeten houden met vraag en antwoord, i.p.v. enkel hun biografie voor te leggen. Het voorstel werd reeds met succes uitgetest in Mulan in de provincie Sichuan. Li Yuanchao van het Organisatiecomité van de CPC zei dat het voorstel risico’s inhoudt, maar dat geen hervormingen doorvoeren nog tot meer problemen kan leiden.

Ideologische overleg van CP China en CP Vietnam

Wie het hedendaagse China bestudeert, vraag zich bijna per definitie af of de leiders van het land hun maatschappij nog als socialistisch beschouwen, of hun visie daarop correct is en wat de term socialisme dan eigenlijk inhoudt. Daarom is het interessant als een vertegenwoordiger van de CPC op een internationaal forum hierover concrete uitspraken doet.

Sinds 1989 zijn er, vanzelfsprekend op bescheiden schaal, hier en daar initiatieven om de internationale communistische beweging nieuw leven in te blazen. Meestal stelt de CPC zich terughoudend op ten aanzien van conferenties en uitwisselingen tussen communistische partijen (van uiteenlopende omvang) die dit doel nastreven. Het is opmerkelijk dat de CPC een delegatie had gestuurd naar de ‘Internationale Bijeenkomst van Communistische en Arbeiderspartijen’ in New Delhi, India, van 20 tot 22 november. Nog interessanter was het feit dat delegatieleider Ai Ping, de directeur van het Bureau voor Internationale Betrekkingen van de CPC, in het openbaar daar nadrukkelijk de opvatting bevestigde dat China wel degelijk socialistisch is, dat de CPC zich op het marxisme blijft beroepen en dat de partij de internationale socialistische beweging wil inspireren en versterken. 

Een citaat uit zijn verklaring: “Door onvoldoende kennis over de binnenlandse situatie in China denken sommige partijen dat ons land het marxisme heeft opgegeven en niet langer de weg van het socialisme volgt. Zij spreken zelfs van een Chinees systeem van ‘autoritair kapitalisme’. Die beschuldigingen zijn niet terecht. Zoals jullie weten, is China een groot oosters land met een relatief onderontwikkelde economie en cultuur. China maakt nu de eerste fase van het socialisme door en dat zal nog een hele tijd zo zijn. In de klassieke marxistische teksten staat niet beschreven hoe je het socialisme moet opbouwen in een situatie als de onze. Voor de CPC is het marxisme nog altijd de fundamentele en leidende ideologie. Onze partij heeft er altijd naar gestreefd de basisstellingen van het marxisme aan te passen aan de Chinese omstandigheden en aan de tijd waarin wij leven. De CPC heeft getracht een nieuwe weg uit te zetten voor de opbouw van het socialisme.
CPC-leiders van opeenvolgende generaties hebben de collectieve wijsheid van de hele partij verzameld, zij hebben hun voordeel gedaan met de ervaringen in andere landen en de lessen die daar getrokken zijn en stelselmatig gewerkt aan een theorie over het socialisme met Chinese kenmerken.
Bij haar onderzoek moet de CPC, de regerende partij, leren van alle uitstekende verwezenlijkingen van de menselijke beschaving, met inbegrip van de methoden en beheerssystemen waarop de wetten van de moderne sociale productie worden toegepast, zoals bijvoorbeeld het stelsel van de kapitalistische markteconomie. Maar dit betekent niet dat we zelf het kapitalisme nastreven, laat staan dat we kapitalisten worden. Integendeel, ons doel is het socialisme te verbeteren, het sterker te maken en te ontwikkelen.
Ik ben ervan overtuigd dat de voortdurende zoektocht van de Chinese communisten en hun succes bij de opbouw van een sterker China het marxisme zullen verrijken en verder ontwikkelen. Bovendien zullen wij daarbij communisten over de hele wereld kunnen aanmoedigen en inspireren om het socialisme trouw te blijven. Ik geloof dat we zo een grote bijdrage kunnen leveren aan de internationale socialistische beweging”.

 Leren van “alle verwezenlijkingen … met inbegrip van de methoden en beheerssystemen van de kapitalistische markteconomie, betekent niet het kapitalisme overnemen”. Er is hier een parallel met de betrekkingen die de CPC onderhoudt met politieke partijen van overal ter wereld (intussen zo’n 500-tal). Die betrekkingen hebben overigens een merkwaardige evolutie doorgemaakt (zie link onderaan). Op dit ogenblik heeft de CPC contacten met politieke organisaties van diverse pluimage, waaronder een niet gering aantal dat stevig ingebed is in en overtuigd voorstander van meerpartijensystemen. Dat de Chinese communisten hiermee regelmatig ervaringen en ideeën uitwisselen, wil niet zeggen dat ze daarom ook zelf plannen hebben om op een meerpartijenysteem over te schakelen, zoals iedereen kan zien. Het lijkt erop dat de CPC de multipolariteit die ze toejuicht in de internationale politiek toepast op haar betrekkingen met andere communistische partijen en met politieke partijen in het algemeen.

De CPC-vertegenwoordiger gaf verder uitleg over de besluiten van het meest recente plenum van het centraal comité om de studie en de partijdemocratie te verbeteren. Ook over de crisis en over de levenskracht van het kapitalisme had Ai Ping belangwekkende zaken te vertellen, maar dat deed hij  nadrukkelijk uit eigen naam: “Ten slotte nog een aantal persoonlijke opvattingen geïnspireerd door deze bijeenkomst. De financiële crisis is nog niet voorbij, de wereldeconomie is nog niet buiten gevaar. Veel politici en wetenschappers hebben de crisis bestudeerd en waardevolle inzichten naar voren gebracht. Dit is wat ikzelf denk. Veel mensen leggen de schuld voor de financiële en economische crisis bij de ‘ongeremde speculatie op de financiële markt’, de ‘nietsontziende concurrentie’, of ‘buitensporige leningen’. Ze verwachten dat de crisis zal overwaaien en dat  het tot een herstel kan komen dankzij een regulering van het kapitalisme.
Volgens mij is deze crisis niet anders dan de andere crisissen die wij uit de geschiedenis kennen en die veroorzaakt zijn door de interne tegenstellingen van het kapitalisme. Zulke crisissen kunnen niet uitgeroeid worden. Ze zullen regelmatig terugkomen zolang het particuliere bezit van het kapitalisme en zijn interne tegenstellingen niet veranderen. Vandaar de zich steeds herhalende cyclus van crisis-herstel-crisis in de ontwikkeling van het kapitalisme. De tijdelijke voorspoed is in feite slechts de voorbode van een nieuwe crisis. De huidige crisis bewijst het nog een keer: Karl Marx heeft de kapitalistische economische cyclus correct beoordeeld en de kapitalistische productiewijze is gedoemd te verdwijnen.
Maar kunnen we dan overhaast besluiten dat het kapitalisme deze crisis niet zal overleven? Ik denk dat het antwoord op deze vraag ‘neen’ is. We kunnen wel zeggen dat deze crisis de overgang van kapitalisme naar socialisme zal bespoedigen.
Dankzij de nieuwe wetenschappelijke en technologische revoluties en het aanpassingsvermogen van het kapitalisme, gekoppeld aan een economische boom gevolgd door kapitaalexpansie, kende de kapitalistische wereld sinds het midden van de twintigste eeuw een relatief stabiele en welvarende periode.
Het kapitalisme heeft sinds de Engelse burgerlijke revolutie *van 360 jaar geleden veel ervaring opgedaan met het aanpakken van zijn crisissen. Er is vandaag nog altijd ruimte voor de groei van de kapitalistische productiviteit en het aanpassingsvermogen van de kapitalistische productiewijze is niet uitgeput. De inherente tegenstelling van het kapitalisme komt tot uiting in complexe bewegingsvormen die nu eens radicaal zijn, dan weer mild. Daarom zal het een lange tijd duren vooraleer het socialisme het kapitalisme zal vervangen. Marx heeft dat trouwens ingecalculeerd: ‘Geen enkele maatschappelijke orde zal verdwijnen vooraleer de productiekrachten volledig zijn ontwikkeld binnen haar beschikbare ruimte, en hogere productieverhoudingen verschijnen nooit vooraleer de materiële voorwaarden van hun bestaan rijp geworden zijn in de schoot van de oude maatschappij’.
Een correct begrip van de ontwikkeling van het kapitalisme kan ons helpen een wetenschappelijk inzicht te krijgen in de realiteit en een correct beleid te voeren. Gezien de huidige krachtsverhouding denk ik dat het kapitalisme gedurende een bepaalde periode sterker zal blijven dan het socialisme en dat wij als socialistische landen met kapitalistische landen zowel de strijd als de samenwerking moeten aangaan om onszelf weerbaarder te maken en onze overlevingskansen te vergroten”.

Met deze woorden is natuurlijk niet alles gezegd over hoe de Chinese communisten het socialisme definiëren en over de verschillende stromingen in het interne partijdebat, maar de toespraak van Ai Ping voegt wel een gegeven toe aan het studiemateriaal dat tot onze beschikking staat, uit CPC-bron zelf.

Lees de integrale toespraak via de website van de conferentie waar Ai Ping sprak http://11imcwp.in/content/presentation-cp-china

Over de evolutie van de betrekkingen van partij tot partij, zie http://www.idcpc.org.cn/english/inlrelations/objectsanddomain.htm

* Met de Engelse burgerlijke revolutie bedoelt Ai Ping de strijd die meestal de Engelse burgeroorlog wordt genoemd en die leidde tot een republiek, het Engelse Gemenebest onder leiding van Oliver Cromwell, van 1649 tot 1653.
Hij had als beginpunt van de politieke opkomst van de kapitalistische burgerij ook  Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden kunnen nemen in 1588.