Dengs ideologisch testament uit 1992 kwam niet uit de lucht te vallen. Deng Xiaoping was diegene onder de Chinese topleiders die al meer dan 10 jaar deze doorbraak voorbereidde. Op 26/11/79 zei Deng al aan de vice-president van de Encyclopedia Britannica:

“Het is niet accuraat te zeggen dat de markteconomie beperkt is tot de kapitalistische markteconomie. Een markteconomie bestond al in de tijd van het feodalisme. Socialisten kunnen ook een markteconomie opzetten. Wij beklemtonen de planeconomie, maar we integreren ze met een markteconomie, een socialistische markteconomie. Zeker zullen bepaalde methoden dezelfde zijn als in het kapitalisme, maar er zullen ook verschillen zijn. ”

Dit gesprek werd niet gepubliceerd, want de markteconomie was nog taboe. Toen werd nog geloofd dat een wareneconomie enkel in het kapitalisme plaats vond. Na wat zigzaggen tussen orthodoxie en hervormingen is het in oktober 1984 terug de beurt om de hervormingen en opendeurpolitiek aan te zwengelen. Op het partijplenum repliceert Deng op zijn kameraden die wijzen op de gevaren hiervan:

” Sommige kameraden zijn altijd bang dat indien we ons openen, ongewenste zaken in China zullen binnenkomen. Bovenal zijn ze bang dat China kapitalistisch zou worden. (..) Dit zal echter geen effect op het socialisme hebben. Geen effect. Vanzelfsprekend zullen sommige negatieve elementen binnenkomen, en we moeten er op letten. Als we ons isoleren en de deur dicht doen is het onmogelijk het niveau van de ontwikkelde landen in te halen op 50 jaar tijd. Zelfs als ons land even open blijft als nu zal er geen nieuwe burgerij opkomen omdat de productiemiddelen in gemeenschapshanden zijn.”

Op 23 oktober 85 heeft hij een gesprek met hoofdredacteur van Time Henry Grunwald. Daarin poneert hij

“dat er geen fundamentele tegenstelling is tussen socialisme en een markteconomie. (..)De juiste benadering is een planeconomie te combineren met een met een markteconomie. Is dit tegen de principes van het socialisme? Neen, omdat we tijdens de hervormingen 2 zaken zullen verzekeren: het eerste is dat gemeenschapseigendom altijd dominant blijft en het andere is dat we door de economisch te ontwikkelen, we gemeenschappelijke voorspoed nastreven, waarbij polarisatie vermeden wordt(..) Zolang de publieke sector een predominante rol speelt, kan polarisatie vermeden.”

Deng met dochter in Shenzhen

Op 9 juni 89 onmiddellijk na de Tienanmen-incidenten bevestigt Deng “dat de politiek van open deur en hervormingen juist zijn, hoewel er negatieve invloeden kwamen van het westen, die we nooit onderschat hebben” Vervolgens:

“Moeten we voortdoen om economische planning te combineren met regularisatie door marktkrachten. Dit mag nooit veranderd. In ons praktisch werk tijdens de periode van heraanpassing hebben we meer planning, terwijl onder andere omstandigheden we meer marktregulatie hebben en meer flexibiliteit. De combinatie van markt en planning zal blijven duren.”

Op 24/12/90 stelt hij: ”We moeten theoretisch verstaan dat het verschil tussen kapitalisme en socialisme niet  markteconomie of planeconomie is. Socialisme kent regulatie door marktkrachten en kapitalisme heeft controle door planning. (..)Zowel een planeconomie als een markteconomie zijn beiden noodzakelijk. Indien we geen markteconomie hadden, zouden we geen toegang hebben tot informatie van andere landen en zouden we achterop geraken.“

Tijdens zijn tocht naar het zuiden in januari 92 levert hij zijn ideologisch testament af waarin hij eigenlijk enkel herhaalt dat “De proportie van planning tot marktkrachten niet het essentiële verschil is tussen socialisme en kapitalisme. Onder het kapitalisme is er planning en er zijn markten onder het socialisme ook. Planning en marktkrachten zijn beiden middelen om de economische activiteit te controleren. De essentie van het socialisme is bevrijding en ontwikkeling van de productieve krachten, eliminatie van uitbuiting en polarisatie en het uiteindelijk bereiken van voorspoed voor allen. Hij voegt er aan toe “ Indien we de burgerlijke liberalisering niet in de kiem smoren, kunnen we problemen verwachten”. Waarna hij verder uitweidt over de dictatuur van het proletariaat en de noodzaak van het consolideren van de volksdemocratie.

Betekenis

De theorie van de socialistische markteconomie die impliceert dat socialisme kan draaien op basis van een marktsysteem, was een feit. Dit betekent echter niet dat de planning wordt afgeschaft. Het houdt wel in dat de planning meer via onrechtstreekse economische hefbomen als bijvoorbeeld rente- en belastingenvoeten, investeringsstimuli e.d. verloopt dan via rechtstreeks administratieve bevelen. De planning verandert dan wel naar een meer onrechtstreekse macrocontrole, wat geenszins een afzwakking van het socialisme of een groter liberalisme impliceert. Daarbij blijft gemeenschapseigendom dominant.

Twintig jaar later wordt het zonneklaar dat Dengs politiek de juiste was . Deze bezorgt niet enkel China iedere dag meer aanzien, maar vooral de Chinese bevolking meer inkomen en welvaart. China ontsnapte eerst aan de Aziatische crisis in 1998, de financiële crisis een tiental jaren later en niettegenstaande de huidige crisis in het westen, wordt voor volgend jaar opnieuw een groei van boven de 9 % voorspeld. De kapitalistische landen daarentegen sukkelen met een groei tussen 0 en 2 %. Europa maakt zelfs China het hof opdat China de EU financieel zou bijspringen bij het afbetalen van hun schulden.

Het waren tijdens de negentiger jaren hoofdzakelijk de kustgebieden die profiteerden van de hervormingspolitiek. Na 2000 werd dan eerst voor de westelijke gebieden een groot steunprogramma opgesteld en enkele jaren nadien werd dit gevolgd door een steunprogramma voor het noordoosten. De in 2002 aangetreden nieuwe leiders Hu Jintao en Wen Jiabao konden op het elan doorgaan en hebben vooral de sociale en de ecologische dimensie in hun beleid geaccentueerd. We zien dat China vooraan staat qua groene technologie, dat de gezondheidszorg helemaal opnieuw wordt georganiseerd en de sociale zekerheid in al zijn facetten verder wordt uitgebouwd, ook op het platteland.  Hoewel er in de nijverheid heel wat kmo’s meer in de privésfeer terecht kwamen, blijven de levenslijnen van de economie zoals energie, telecom en infrastructuur in overheidshanden. De hervormde staatsondernemingen vergroten hun activa en spelen hun rol van avant-garde. De praktijk is het hoofdcriterium om te weten of de theorie klopt. Het is niet omdat er schaduwzijden aan het model zitten, zoals bijvoorbeeld een te grote tegenstelling tussen rijken en armen, dat het model zou fout zijn. Iedere dag zien we echter dat China een topplaats inneemt, is het niet gewoon bij drankmarkten als bier of wijn, dan is het bij luxeproducten als goud en diamant. Welk ander land kan zeggen dat de koopkracht van de bevolking toeneemt met meer dan 7 % jaarlijks? Van mensenrechten gesproken!

Dr. Kerry Brown (Chatham House) over de periode Hu-Wen en de machtswissel in 2012

Gisteren organiseerde het Leuvense Centre for Global Governance studies een lezing over de wissel van de wacht in China, eind 2012. Dr. Kerry Brown van de denktank Chatham House was uitgenodigd om een evaluatie te maken van de Hu-Wen periode en van het nieuwe tijdperk dat eind volgend jaar begint, als de zogenaamde vijfde generatie leiders aan de macht zal komen. Ik wil me hier beperken tot een kort overzicht van wat aan bod kwam.

Ik miste de introductie door parkeerproblemen maar vermoed dat hij van start ging met een overzicht van de legitimatie van het Chinese communistische regime, in de verschillende tijdsperiodes. Voor 1978 was die legitimiteit gebaseerd op een drietal zaken: de overwinning op Japan, het verenigen van het land, en de permanente klassenstrijd (met de beruchte regelmatige ‘cleansing’ operaties). Na 1978 werd de klassenstrijd op een laag pitje gezet, en gingen ook de hervormingen en het ‘opening up’- beleid deel uitmaken van de credentials van de KP. Brown vertelde geen nieuws toen hij zei dat vooral economische performantie en groei van het BNP de basis zijn beginnen vormen van de legitimiteit van de KP, vanaf 1978. Volgens hem komt er nu stilaan een einde aan dat tijdperk. Voortaan zal legitimiteit anders moeten verzekerd worden, wil de KP zijn monopoliepositie op de macht kunnen blijven behouden. Hij ging daar iets dieper op in, later op de avond.

Daarna evalueerde hij kort het tijdperk van Hu Jintao en Wen Jiabao. Hij ging eerst kort in op hun background, waarbij opviel dat ze beiden lange tijd buiten Beijing hebben doorgebracht, in arme provincies, en dat ze staan voor een technocratisch leadership, met nogal wat ingenieurs in het Politbureau etc. Ook dat tijdperk komt nu stilaan tot een einde, volgens Brown. Leadership louter gebaseerd op technocratische capaciteiten en skills zal niet langer volstaan in de periode die nu op ons afkomt. Een beetje de omgekeerde beweging van wat je nu in de EU ziet gebeuren ?

Grosso modo staat de periode Hu-Wen volgens Brown voor één belangrijk succes: de groei van het BNP, en meer in het algemeen de enorme sprong voorwaarts, economisch gezien, na de intrede in de WTO. In tegenstelling tot de voorspellingen toen (bv. in de Economist), die het vooral hadden over een ‘overambitieus’ China, en zelfs af en toe vrij pessimistisch waren of China niet te snel wou gaan, is de Chinese economie er met een sneltreinvaart verder op vooruitgegaan. De statistieken zijn bekend. De economische vooruitgang is dus sneller gegaan dan verwacht werd in 2001.

Hu & Wen staan echter ook voor drie grote manco’s: (1) de ongelijkheid blijft een enorm probleem; (2) politieke hervormingen blijven uit (ook bv. inzake legal reform, en hervorming mbt de relatie met de civil society); en meer in het algemeen was dit een enorm voorzichtig leadership (volgens Kerry niet alleen op socio-politiek vlak, maar bv. ook op economisch en buitenlands vlak, bv. qua inzetten van de foreign exchange reserves, etc.), wat veel te maken heeft met de persoon van Hu Jintao. (3) het milieu is een puinhoop, en de sociale cohesie ging ook achteruit. Wat de sociale cohesie betreft, gaf hij bv. het voorbeeld van 9 miljoen petities die werden voorgelegd aan de centrale regering – mensen die dus weinig geloof hechten aan de rechtszekerheid die ze op de lagere echelons ondervinden – en wat het milieu betreft, verwees hij naar de boutade van de een of andere Westerling: “China will poison itself before it gets rich”. Beetje makkelijk, misschien, maar er is wat van aan, vrees ik.

Daarna begon Brown vooruit te kijken naar de machtswissel die voor 2012 gepland staat. Eerst legde hij het proces uit van hoe de machtswissel zal verlopen: een partijcongres (dat samengesteld zal worden begin 2012) zal een centraal committee benoemen (met zo’n 350 mensen, de echte Chinese machtselite), die op hun beurt een Politbureau zullen verkiezen (met zo’n 25-26 mensen). Het Centraal Committee zal uiteindelijk ook een ‘standing committee’ benoemen (met waarschijnlijk een 9-tal mensen). Daarna ging Kerry in op de typische mix (van key constituencies in de partij, en ook een functionele balans) in zo’n standing committee, en de mensen die op dit ogenblik de wacht uitmaken.

Hoe gaat de toekomstige line-up van dit standing committee er echter uitzien, volgens hem?

1. Een generationele (leeftijds-)verandering is te verwachten:  de generatie van Hu, waar sociale stabiliteit de belangrijkste drijfveer was (onder meer vanuit de herinnering aan de culturele revolutie), verdwijnt wat op het achterplan. Te verwachten is dat het nieuwe leadership minder bevreesd zal zijn, want zij groeiden veelal op in een China dat er stelselmatig op vooruit is gegaan.
2. De nieuwe leiders zullen ook minder technocratisch (ingenieurs) zijn, en hebben bv. vaak een achtergrond als jurist, politieke wetenschappen, en dergelijke.
3. Ze zullen ook iets internationaler denken – spreken vaak uitstekend Engels, en hun kinderen gaan vaak naar eliteuniversiteiten in de VS of Engeland. Moet je echter niet overdrijven, volgens Brown: het blijven extreem partij-georiënteerde kaders.
4. Naar alle waarschijnlijkheid gaan de nieuwe leiders ook meer hervormingsgezind zijn. Ze zullen ook niet anders kunnen, want ze worden geconfronteerd met tal van belangen in een steeds diverser wordende samenleving – China telt op dit ogenblik maar liefst 10 “klassen” volgens de Chinese academy of social sciences. Veel nieuwe leiders hebben ook al, op lokaal niveau, wat geëxperimenteerd met beperkte socio-politieke hervormingen.

Sowieso komt er een tijdperk aan van diepgaande socio-politieke verandering, aldus Brown. Het Westen zou er goed aan doen, om daar op voorbereid te zijn. Dat heeft te maken met een aantal zaken:

1. De partij heeft zelf de ambitie uitgedrukt om een Middle-Income country te zijn tegen 2020  (waarbij het BNP per capita zo’n 8000 US dollar zou moeten bedragen). Dat zal nogal wat ‘rebalancing’ vergen, volgens Brown.
2. Het issue van de ‘rule of law’: de uitgaven voor binnenlandse veiligheid overstijgen ondertussen die voor defensie, wat onhoudbaar is op de middellange termijn.
3. De rol van de civil society: het partnership met de KP wordt almaar belangrijker voor de partij, die beseft dat ze onmogelijk nog de hele samenleving kan sturen zoals vroeger. Ze heeft de civil society nodig, maar weet nog niet goed hoe.
4. Rol van de demografie: door de verouderende bevolking zal China geconfronteerd worden met een enorme ‘social welfare’ kost.

De partij heeft grosso modo twee opties: blijven aanmodderen met het status quo, inclusief blijven streven naar verdere groei van het BNP, tot de partij “klaar” is om socio-politieke hervormingen succesvol door te voeren. Maar dit is moeilijk, gezien de toenemende onrust in het land. Meer waarschijnlijk acht Brown het dat het nieuwe leadership binnen de twee, drie jaar al een begin zal moeten maken met socio-politieke hervormingen. Hij acht de ‘politiek meest haalbare’ hervorming op korte termijn, die van de (recrutering en democratisering) van het Nationaal volkscongres. Hij acht het waarschijnlijk dat het politbureaulid dat bevoegd zal zijn voor het Volkscongres een stuk meer hervormingsgezind zal zijn dan Wu Bangguo. En hij acht het ook haalbaarder, als hervorming, in vergelijking met de veel moeilijker hervormingen op het vlak van ‘legal reform’ en onafhankelijke rechtbanken en de relatie met en het verzekeren van rechtsstatus voor de civil society. Het nieuwe leadership moet er voorts rekening mee houden dat Hu Jintao in een opzicht erg succesvol is geweest – nl. in het behouden van de ‘consensus’ binnen de partij. Zij zullen ook beoordeeld worden op dat criterium.

Brown zou Xi Jinping dus adviseren om eerst een hervorming van het Volkscongres door te voeren, en dat dan als route te gebruiken voor hervormingen, op middellange termijn, van bv. rechtbanken en de relatie met de civil society. De vrees bij het KP leadership zit er immers goed in, als het gaat over juristen en civil society activisten – zie de implosie van de Sovjetunie, en de color & jasmine revolutions. Vanuit dat oogpunt heeft zich sinds 2006 een toenemende repressie voorgedaan van mensenrechtenjuristen en activisten. Niet toevallig, aldus Kerry, sinds Hu Jintao (rond 2007) zowat alle teugels van de macht in handen kreeg.

Bij vragen uit het publiek, kreeg Kerry uiteraard ook de vraag naar de waarschijnlijkheid van “westerse” democratie op korte termijn. Hij ziet twee modellen, die China zouden kunnen inspireren, dat van Singapore en dat van Taiwan. Het laatste model ziet hij als de beste optie – met, in een eerste fase, het toelaten van politieke oppositie zonder ze echt legale status toe te kennen (zoals in Taiwan gebeurde in de jaren ’80), wat leidde midden de jaren ’90 naar echte, directe, presidentiële verkiezingen. Hij zei er wel bij dat Taiwan toen kon bogen op stabiele groei van het BNP, en nog een aantal eerder gunstige factoren. Het Singapore-model (dat overigens niet bijster democratisch is) acht hij minder haalbaar voor een enorm land als China. Maar Kerry liet er geen twijfel over bestaan dat de KP dringend op een relaxter manier moet leren omgaan met tegenstand en oppositie, zonder opponenten dus meteen achter slot en grendel te zetten of huisarrest te geven. Sowieso vindt hij ze wat ‘over the top’ reageren in zaken zoals die van Ai Wei Wei (“gewoon een artiest”). Naast het ethische aspect, is het ook gewoon slechte PR voor de Volksrepubliek.

Kerry beantwoordde ook nog een aantal andere vragen, onder meer over de kans op maritieme militaire operaties – “niet bijster groot, volgens hem, wegens het overwicht van civiele besluitvormers over de militairen in de PLA, behalve als China geprovoceerd zou worden”; ook over de rol die China zal spelen in multilaterale instellingen ( China wil dat die meer representatief worden, maar dan vooral als dat haar belangen dient – zie de felle tegenstand tegen een zitje van Indië in de Veiligheidsraad, bv.); China probeert meestal te vermijden geïsoleerd te staan, ze houden er niet van om een veto-recht te moeten uitoefenen, en proberen het dus meestal niet zover te laten komen; en meer in het algemeen wringt hun ‘nederige’ opstelling op multilaterale fora een beetje met het feit dat ze nu een dominante, de tweede grootste economie van de wereld, zijn, en ook al een erg belangrijke rol spelen in de eigen regio). Anderzijds moet het Westen ook erkennen dat we zelf wat ambigu zijn in onze relatie met China: enerzijds willen we dat ze meer verantwoordelijkheid nemen, anderzijds heet het al snel, als ze dat doen, dat China zich “overassertief” gedraagt.

Tot slot gaf hij nog als uitsmijter mee dat er niet zoiets als een Chinees model bestaat. Een nieuwe biografie van Deng Xiaoping zou zelfs uitwijzen dat hij zich, bij zijn hervormingen vanaf eind de jaren ’70, fel heeft laten inspireren door Japan.

Kerry maakte een erg degelijke indruk, vond ik, zeker in de vraag-en antwoordsessie. Een paar opmerkingen toch: voor iemand van een denktank besteedde hij weinig of geen aandacht aan de impact die de klimaatverandering en meer in het algemeen de toenemende druk op natuurlijke resources zal hebben op de wereld. Het lijdt geen twijfel dat China al op korte termijn daar mee geconfronteerd zal worden, net als de rest van de wereld. Wat volgens mij bijkomende druk zal zetten, naast de socio-politieke smeltkroes die China nu al vormt.

Hij lijkt ook een beetje te gemakkelijk ervan uit te gaan dat je het Nationaal Volkscongres kunt hervormen, zonder dat daarmee het machtsmonopolie van de KP in het gedrang komt, op korte termijn. Dat lijkt me sterk. Ik ben eerder van mening dat de KP maar al te goed beseft, dat morrelen aan het politieke raderwerk, al op vrij korte termijn de vlam in de pan kan doen slaan. Ook dat verklaart voor een stuk de voorzichtigheid van de generatie Hu – het gaat volgens mij niet alleen om een generationeel aspect.

In het licht daarvan, vraag ik me ook af of de technocratische stijl van besturen – waar niet alleen ingenieurs, maar zeker ook economen de dienst uitmaken – wel op korte termijn zal verdwijnen. Als de KP op de rem blijft staan, qua politieke hervormingen, lijkt de tijd van technocraten nog niet direct voorbij. Veel zal volgens mij afhangen van de bottom-up druk.

Wat me brengt bij mijn laatste punt: Brown leek een grassroots-movement die politieke hervormingen eist, niet echt als een optie te beschouwen op korte termijn. Vraag is of dat zo is, als je ziet hoe relatief kleine incidenten als de HST treincrash al leidden tot woedende Weibo-trafiek. Laat de groei echt stokken in China, en ik wil nog wel eens zien of dat machtsmonopolie van de KP wel zo duurzaam blijkt…

De stedelijke armoede was quasi onbestaande voor 1996; het betrof toen alleen wezen, invaliden en ouderlingen die geen familie hadden om voor hen te zorgen.  Sindsdien tonen de studies een gestage verhoging van het aantal. Dit heeft te maken met de modernisering van de staatsbedrijven in de tweede helft van de jaren 90: die stonden in voor vaste tewerkstelling en organiseerden ook de sociale zekerheid op bedrijfsniveau; bij de modernisering werden veel mensen afgedankt en kwamen op de private arbeidsmarkt terecht.

Arm in de stad is volgens de CASS iedereen met een gemiddeld inkomen per hoofd van minder dan 7500-8500 yuan (900 euro) per jaar; dat is zowat 70% van het minimumloon.  Andere experten gebruiken evenwel andere criteria en sommigen denken dat er meer armen zijn.. Chronische ziekte met hoge kosten voor verzorging is een van de belangrijkste oorzaken van armoede; veel armen hebben geen ziekteverzekering; in de arme gezinnen is er slechts één kostwinner of meestal helemaal geen.  Andere belangrijke risicogroepen zijn werkloze arbeiders, binnenlandse migranten en jonge afgestudeerden zonder werk.

Intussen hebben stedelijke overheden wel al maatregelen genomen zoals een bestaansminimum uitbetalen, en het verzekeren van de inwoners tegen ernstige ziekten of werkloosheid. Einde 2010 kregen 23 miljoen stedelingen een bestaansminimum uitgekeerd. Het blijkt echter geen sinecure om uit te vissen wie echt recht heeft, en er worden regelmatig fraudeurs ontmaskerd.Het meest actief in de armoedebestrijding zijn de buurtcomités.Die doen ook beroep op giften van lokale firma’s.De steunmaatregelen zijn naast het lenigen van de onmiddelijke nood erop gericht de armen betere kansen te geven  om een degelijke job tevinden.

(bron: Beijing Review)

Wu heeft de regering advies gegeven sinds het begin van de hervormingen meer dan 30 jaar geleden, en komt op voor verdere hervormingen  -lees privatiseringen- van de staatsbedrijven; hij is onderzoeker bij het Development Research Center van de regering en lid van de Politieke Raadgevende Conferentie van het Chinese Volk, de Chinese senaat.Volgens Wu hebben staatsbedrijven snel hun monopoliemacht versterkt door de administratieve regels die hen beschermen en door massaal krediet van de staatsbanken.Dat is volgens hem een slechte zaak, want het is bewezen dat het management van staatsbedrijven minder efficient is dan dat van privébedrijven.  Volgens Wu overheersen staatsbedrijven nog altijd volledig de defensienijverheid, de elektriciteitssector, olie en petrochemie, telecom, steenkool, burgerluchtvaart en scheepvaart. Staatsbedrijven hebben verder een sterke controle over machinebouw, auto’s, elektronica, chemie, bouw en wetenschappelijke en technologische ontwikkeling. Onder het anti-crisisplan hebben staatsbanken in 2009 voor zowat 1.000 miljard kredieten verleend, en het meeste daarvan ging naar staatsbedrijven of lokale besturen. Onder meer daardoor stegen de activa van staatsbedrijven met 120% tussen 2001 en 2009. De toenemende overheersing van de economie door staatsbedrijven moet volgens Wu beoordeeld worden op zijn langetermijngevolgen: gemeenschappelijke welvaart en stabiliteit is niet mogelijk indien geen halt toegeroepen wordt aan deze stappen achteruit. De regering moet terugkeren naar de principes die de voorbije dertig jaar toegepast werden en ingaan tegen de weerstand van belangengroepen en van diegenen die vasthouden aan een verouderde ideologie. Wu stelt drie bekende principes voorop:  ten eerste mogen er geen staatsbedrijven zijn in concurrentiële sectoren; de opbrengst van de privatisering van deze staatsbedrijven moet voor de kas van de sociale zekerheid gebruikt worden. Ten tweede moeten met uitzondering van enkele noodzakelijke monopolies alle staatsbedrijven naamloze vennootschappen worden met gemengd aandeelhouderschap en ze moeten volledige verantwoordelijkheid dragen voor hun operationele beslissingen. Ten derde moet staatseigendom en privé-eigendom dezelfde rechten hebben en er moet open concurrentie zijn tussen beide.

In hetzelfde dagblad verscheen een eveneens kritisch artikel van Ma Guangyuan, een professor aan de prestigieuze Peking Universiteit. Winst maken volgens hem alleen monopolies, firma’s die geld lenen aan anderen, en investeerders in vastgoed. De onaangepaste politiek van de regering heeft een groeiend aantal privé-ondernemers de belangstelling in industriële projecten doen verliezen.

Een en ander wordt gezien als openingssalvo in de ideologische debatten in de aanloop van het vijfjaarlijkse Partijcongres dat binnen een jaar plaatsvindt.

In zijn openingsrede vermelde Wen kort het belang van regeren volgens de wet, en van de nood voor hervormingen om de rechten van de burgers beter te beschermen. Op een ‘gesloten’ meeting met bedrijfsleiders ging Wen daar meer in detail op in. Hij schoof vijf punten voorop: 1. Het land besturen volgens de wet, en Partij en staat scheiden 2. Sociale rechtvaardigheid nastreven, de onjuiste verdeling van de lonen corrigeren en de kloof tussen arm en rijk verminderen 3. Maken dat het gerecht onpartijdig en onafhankelijk is 4. De democratische rechten van het volk beschermen en meer verkiezingen aan de basis organiseren 5. Strijden tegen de corruptie en eisen dat regerende politici hun financiële toestand bekend maken. Enkele van deze punten zijn sterk controversieel en het is de eerste keer dat Wen zover gaat: zo betekent scheiding van staat en Partij dat de Partij onvermijdelijk een deel macht moet afstaan, en hetzelfde gebeurt wanneer justitie onafhankelijk wordt van de regering of van de Partij. Wen maakte nog duidelijk dat zijn boodschap niet alleen tot ondernemers, maar tot het hele Chinese publiek gericht was. Het publiceren van de tekst in de officiele media gaf meteen aanleiding tot stevige debatten op intertnetfora. (bron: Hongkong Economic Times)

Het Witboek geeft voor het eerst een overzicht van de officiële Chinese visie op de toekomst. ‘Vreedzaam’ slaat op de buitenlandse perspectieven, ‘ontwikkeling’ op de binnenlandse. Het blijft overwegend op het vlak van principes en algemeenheden, de concrete twistpunten, problemen, maatregelen komen niet aan bod.

In drie hoofdstukken wordt uiteengezet wat vreedzame ontwikkeling voor China betekent, welke doelstellingen het wil bereiken, welke buitenlandse politieke het daarvoor zal volgen. Een volgend hoofdstuk toont aan dat vreedzame ontwikkeling een historische noodzaak is voor China en het slothoofdstuk analyseert de gevolgen voor de buitenwereld.

Hier volgen een aantal markante elementen:

‘Vreedzame ontwikkeling’ wordt omschreven als: China heeft vrede nodig om zich te ontwikkelen, en zal bijdragen aan vrede door zijn ontwikkeling. China ontwikkelt zich op eigen kracht en door hervormingen en innovatie, maar het zal zich openen naar de buitenwereld en van anderen leren. Het zal streven naar wederzijds voordeel en gemeenschappelijke ontwikkeling in de economische globalizering, en samenwerken met andere landen voor een blijvende vrede en gemeenschappelijke welvaart.

Wetenschappelijke benadering staat centraal in deze op de mensen gerichte ontwikkeling. Enkele interessante cijfers uit het boek: De economische productie van China bedroeg in 1978 1,8% van de wereld, in 2010 9,3% (met 20% van de wereldbevolking) . Het inkomen per hoofd steeg van 25% van het wereldgemiddelde naar 47%. De buitenlandse handel bedroeg in 2010 bijna 3000 miljard dollar, en buitenlanders investeerden in totaal reeds 1000 miljard dollar. De voorbije tien jaar liet hen dat toe 261 miljard dollar te repatriëren. China is zelf ook in het buitenland beginnen investeren, nu al 59 miljard; 439.000 personen in het buitenland werken voor Chinese firmas.

Wat zijn de doelstellingen? De doelstelling om tegen 2000 het BNP van 1980 te verviervoudigen is ruimschoots gehaald. In de huidige fase komt het erop aan tegen 2049 ,de honderdste verjaardag van de Volksrepubliek, een BNP per hoofd te halen van een middelmatig ontwikkeld land; daarbij moet die welvaart algemeen gespreid zijn. China moet dan een rijk, sterk, democratisch, beschaafd en harmonieus modern socialistisch land zijn. Daartoe moet de economie aangepast worden: de binnenlandse markt, in het bijzonder de binnenlandse verbruikers, moeten de fakkel overnemen van uitvoer. De economische ontwikkeling moet duurzaam en schoon worden en de eigen technologie moet veel verbeterd worden. Betere inkomensverdeling en betere systemen van sociale zekerheid horen daarbij. Er moet een correct werkende rechtsstaat komen en een volwaardige aan China aangepaste democratie. Buitenlands streeft men naar meer invoer en meer Chinese investeringen in het buitenland, om een evenwicht te bereiken met de uitvoer en de buitenlandse investeringen in China. Het Witboek verdedigt de verdere uitbouw van het leger, die het gematigd noemt en aangepast aan een land met 18.000 km landgrens en 22.000 km zeegrens, met bovenop de niet-tradionele dreigingen en problemen van separatisme en terrorisme. De Chinese militaire inspanning is louter defensief, en China weigert mee te doen aan een wapenwedloop.

Dat brengt ons op het terrein van de buitenlandse politiek. Ook hier is een harmonieuze wereldontwikkleing het sleutelbegrip. Dat kan alleen indien landen politiek mekaar respecteren en als gelijke behandelen, de internationale relaties moeten gedemocratiseerd worden. Inmenging is uit den boze. China kant zich tegen elke inmenging in zijn binnenlandse zaken, is zelf niet van plan elders tussen te komen, en vraagt respect voor zijn eigen systeem. In verband met internationale veiligheid roept China op tot meer wederzijds vertrouwen, en meer gezamenlijke aanpak van niet-traditionele dreigingen. China is de enige kernmacht met een formeel engagement om nooit als eerste kernwapens te gebruiken. China zelf is bereid meer internationale verantwoordelijkheden te gaan opnemen naargelang het sterker wordt. Het hecht veel belang aan goed nabuurschap.

Historisch wijst het Witboek op het weinig agressieve verleden van China. China moet 20% van de wereldbevolkinjg voeden met 7,9% van de landbouwgrond en 6,5% van het water. Qua ontwikkeling staat het nog maar op rang 100 in de wereld en het heeft talrijke problemen te overwinnen. Dat maakt vrede een absolute vereiste. Meer globaal bekeken is er een trend naar multipolariteit; de wereld beheerst door één of enkele grootmachten die hun wil opleggen moet verleden tijd zijn.

Wat betekent de opkomst van China voor de rest van de wereld? China breekt met het traditionele patroon van opkomende landen: kolonisatie, streven naar hegemonie en oorlog. Ieder land heeft het recht zich te ontwikkelen en daarvoor zijn eigen weg te zoeken. China staat open voor win-win samenwerking met iedereen en gelooft dat de huidige wereldomgeving dat mogelijk maakt.

Vraag is hoe we het verschijnen van dit Witboek kunnen interpreteren.
In een commentaar legt BBC de nadruk op het engagement van China geen andere landen te willen overheersen. China wil een rijk en sterk land zijn dat in vrede met andere landen leeft. Het zal niet de fouten van de ontwikkelde landen maken die de wereld in oorlogen gestort hebben. BBC vind dat het document soms ver van de realiteit staat : het zegt niets over de vervolging van mensen die het politieke systeem willen veranderen, zoals Liu Xiaobo; of over de recente spanningen met Vietnam en de Filippijnen rond de Zuidchinese zee.
Een opinieartikel van de Engelstalige Chinese krant Global Times, die dikwijls een inkijk in de interne discussies biedt, heeft het helemaal over de binnenlandse aspecten: Het is de eerste keer dat het politieke systeem en het verzekeren van een duurzame economische en sociale ontwikkeling als kernbelangen van China officieel naar voor geschoven worden, naast klassiekers als onafhankelijkheid, nationale veiligheid, eenheid van het grondgebied enz. Over hoe dat politieke systeem er moet uitzien bestaan verschillende opinies, vooral over de hervormingen en de verhouding tot sociale stabiliteit. Dit moet voorzichtig gebeuren en de lessen uit het verleden mogen niet vergeten worden. China moet niet blindweg gaan hervormen, noch zich door inmenging van het Westen van zijn eigen weg laten afbrengen. Het verschijnen van het Witboek geeft politieke steun aan diegenen die voor een akkoord gaan en de verwarring willen verminderen, aldus Global Times. In september 2012 moet het Partijcongres een nieuwe leiding aanduiden en de strategie voor pakweg de volgende tien jaar uittekenen; best mogelijk dat het Witboek hierin een element is.

Lees de volledige tekst van het Witboek .

Zie ook uitzending CNTV Dialogue (27 min)

Expo 2010 Shanghai: Paviljoen van de privé-onderneming

Voorzichtige privatiseringen van staatsbedrijven in slechte papieren ontstonden na 1992 toen China besloot de socialistische markteconomie in te voeren. De grote campagne sinds 1995 om de veelal verouderde staatsbedrijven grondig te saneren ging veel verder: veel kmo’s werden afgestoten en zelfs in grotere bedrijven kwam er soms een privé-participatie. Chinasquare.be  schreef al over de graad van privatisering in 2009. The Economist geeft nu een kwalitatieve analyse.

Een eerste groep ‘geprivatiseerde’  bedrijven zijn de feitelijk  door de staat gecontroleerde  grote firma’s. Zij vormen mischien 1% van het totaal, doch zij zijn wel de grootste. Het gaat om sectoren met een monopolie of met slechts weinig concurrenten: de banken, de telecomoperatoren, de energiebedrijven en dergelijke. Deze zijn gedeeltelijk geprivatiseerd via een beursgang, en van de belangrijkste werden  zelfs  voor tientallen miljarden dollar aandelen verkocht op  beurzen zoals New-York of Hongkong. De firma’s zijn omgevormd tot naamloze vennootschappen, hebben een raad van bestuur, managers, jaarrapporten en meer en meer een sterk imago in het buitenland. Maar feitelijk behoudt de staat bijna altijd meer dan 70% van de aandelen, dit wil zeggen de volledige controle. De staat benoemt het topmanagement, zet de strategie uit en zorgt voor financiering waar nodig. Het voordeel van dit soort bedrijven is dat ze vlot de grote ontwikkelingsprojecten van de staat kunnen uitvoeren. Het nadeel is de innige band tussen deze bedrijven en het ministerie dat hen moet controleren, wat tot corruptie, fraude en allerlei wetsovertredingen kan leiden.

De tweede groep is die van de joint-ventures tussen door de staat gecontroleerde firma’s en privé-firma’s, dikwijls zelfs buitenlandse partners die men aangetrokken heeft voor hun geavanceerde technologie, in ruil voor markttoegang. Daar vinden we bvb Shanghai Alcatel (ex Bell) , Xian-Janssen, Shanghai Volkswagen, DHL-Sinotrans enz. De groep maakt niet meer dan 2% van de geprivatiseerde bedrijven uit, maar ook hier gaat het om zeer belanrijke. Een groot probleem voor buitenlandse partners is het risico hun invloed in de JV te verliezen eens ze technologisch minder onmisbaar zijn; GM viel zo van een 51% meerderheid terug op 49%. De Chinese staatspartner blijft zich ook verder zelfstandig ontwikkelen, en kan op termijn een concurrent voor de joint-venture worden.

De derde groep is die van grote privé-bedrijven in nieuwe markten waar de staatssector afwezig is. Ze kunnen zowel privé opgericht als geprivatiseerd zijn. We spreken hier van de autobouwers BYD, Geely,Chery, de bouwers van windturbines Goldwind, de telecomspecialisten ZTE en Huawei, de computerspecialist Lenovo, enz. Die geraken intussen ook al goed bekend in het buitenland. De best werkende zijn die welke geprivatiseerd werden via een management buy-out (waarbij het vroegere management de activa van verouderde staatsbedrijven heeft opgekocht en het bedrijf dan heeft gemoderniseerd en uitgebreid). Formeel heeft de staat er zelden nog meer dan 20% van de aandelen, maar in feite blijft de staatsinvloed sterk doordat deze bedrijven dikwijls afhangen van ondersteunende maatregelen  of  maatregelen die de groei van deze jonge industrieën tegen buitenlandse concurrentie beschermen.

Een laatste groep van privé of geprivatiseerde bedrijven is die waarin de lokale (provinciale of stedelijke) overheden geld geïnvesteerd hebben samen met een Chinese of buitenlandse partner. De staat handelt in dit geval louter als minderheidsinvesteerder, via een investeringsfonds van de lokale overheid. Hun specialiteit: nieuwe technologieën, meestal in de dienstensector. Een voorbeeld is Nanhai Development, een firma die zich toelegt op milieubescherming. Alhoewel het de overheid hier in theorie om financieel rendement op een belegging te doen is, betreft het in de praktijk bedrijven die belangrijk zijn voor de plaatselijke ontwikkeling en tewerkstelling. Ook hier heeft de overheid meer feitelijke invloed dan het lijkt uit haar minderheidsparticipatie, ondermeer doordat ze terrein  ter beschikking stelt voor het bedrijf, of doordat allerlei wetten en reglementen voordelig dan wel nadelig kunnen geïnterpreteerd worden.

Partijvlag

Er zijn publicaties (boeken, officiële websites), verklaringen (tot nu toe vooral van de toekomstige opvolgers van Hu en Wen), optredens (concerten, koren die ‘rode liederen’ brengen en politieke opera’s), audiovisuele voorstellingen (een tv-serie en een als blockbuster bedoelde film met een groot aantal sterren uit het commerciële circuit zoals Liu Ye, Fan Bingbing en geregisseerd door de bekende maker van actiefilms John Woo). De rage om de oude liederen vol van liefde voor vaderland en partij af te stoffen is het die nog het vaakst de wereldpers haalt. Bo Xilai kwam op de voorpagina’s met zijn campagne in Chongqing, maar intussen roeien in het hele land allerlei koren dapper tegen de stroom van de popmuziek op. Of werkelijk alle zangers het van harte doen is wellicht de vraag, maar het levert zeker spectaculaire taferelen op zoals dat van de 90 ministers en onderministers die vorige week in Beijing het lied ‘Zonder CPC zou er geen nieuw China zijn’ brachten. Dat dit zoveel aandacht krijgt is begrijpelijk maar ook een beetje onterecht en jammer. De maandenlange viering van CPC 90 is namelijk wel degelijk aanleiding  voor reflectie over de rol en het karakter van de organisatie die de moderne samenleving in China leiding  geeft èn domineert.

Enkele thema’s worden langzamerhand duidelijk. Je zou ze als vragen kunnen formuleren. Welke belangrijke veranderingen heeft de partij doorgemaakt? Hoe kan de CPC de bevolking voor zich blijven winnen? Hoe het machtsmonopolie van de CPC te combineren met de nood aan democratisering? Wat doet de partij met het marxisme en het socialisme?

De inhoudelijke bijdragen maar ook de besprekingen van de festiviteiten zelf bevatten verrassende en provocerende stellingen en opvattingen. Ze wekken in elk geval de indruk dat er in brede kring discussies zijn. Het beeld komt ook naar voren dat er ruimte is voor meningsverschillen en voor controversiële standpunten van Chinese opiniemakers èn van kleurrijke of gerespecteerde buitenlandse stemmen. Onderminister Ai Ping laat in een vragenuurtje met buitenlandse journalisten optekenen dat ‘China vandaag tegen gewelddadige revoluties is’, Yang Xuedong van het Bureau voor Compilaties en Vertalingen van het Centraal Comité  houdt een pleidooi voor de rechtsstaat, decentralisatie van de macht en ‘checks and balances’. Xi Jinping zegt dat China moet doorgaan met het creëren van een Chinese versie van het marxisme. Een Britse marxistische radiomaker stelt dat een kernvraag voor het Chinese communisme is hoe de arbeiders op een democratische manier zeggenschap krijgen over de productiekrachten. Hij ziet de militante arbeiders van vandaag als de groep die onder de massa een hernieuwde steun voor het communisme kan kweken.

Tijdens de repetitie (Ch. Daily)

De CPC wil wel graag opening van zaken geven en vrijmoedig overkomen ten aanzien van het buitenland, maar aarzelt tegelijk ongetwijfeld omdat ‘het buitenland’ telkens weer vijandig uit de hoek komt. De internationale afdeling heeft al een open dag georganiseerd voor Amerikaanse en Europese journalisten van mainstream media en een ontmoeting met bekende, kritische experts zoals David Shambaugh (VS), Kerry Brown van het Britse Chatham House en Zheng Yongnian (Singapore). Het is de bedoeling dat er op 1 juli zelf conferenties zullen zijn over de werking van de structuur van de partij voor de pers uit binnen- en buitenland. Overigens, in Brussel heeft op 24 juni een door het Europees economisch en Sociaal comité georganiseerd debat over de werking van de CPC plaats tussen ondermeer bovengenoemde Kerry Brown en Li Junru, voormalig ondervoorzitter van de partijschool van het Centraal Comité en Tian Peiyan, onderdirecteur-generaal van het Bureau voor Partijopbouw. Op de verjaardagswebsites krijg je de verzekering dat de auteurs van het recentste boek over de geschiedenis van de CPC moedig de hete hangijzers zoals de culturele revolutie en grote sprong hebben aangepakt, maar je zal voorlopig tevergeefs zoeken naar gegevens over het boek of van een Engelse vertaling.

persconferentie in het internationaal dept. (China.org)

Op de Engelstalige website van de CPC zelf en van haar internationale afdeling is het business as usual. Voor een overzicht van het vuurwerk aan activiteiten rond de 90e verjaardag moet je op  de speciale websites van china.org en van xinhua zijn: http://www.china.org.cn/china/CPC_90_anniversary/node_7116058.htm en http://www.xinhuanet.com/english2010/special/cpc90th/index.htm

Het is inderdaad de moeite waard om daar een kijkje te gaan nemen, om allerlei redenen. Een van de voornaamste is vervat in de uitspraak van de hogergenoemde Ai Ping: ‘journalisten die het China van vandaag willen doorgronden moeten weten hoe en wat de CPC is; ze kunnen geen diepgaande artikelen over China schrijven zonder diepgaand inzicht in de partij’.

Video’s http://www.china.org.cn/video/2011-06/20/content_22816989.htm
http://news.xinhuanet.com/english2010/video/2011-06/21/c_13941521.htm

Dialogue discuteert over het zingen van rode songs

De Bohai Rim (het gebied rondom Beijing en Tianjin, een superstad met meer dan 250 miljoen inwoners), de Jangtsedelta (Shanghai en omstreken) en de Parelrivierdelta (Guangdong, Hong Kong, Shenzhen) blijven de voornaamste industriezones. Nu al wordt er 40 procent van het bbp geproduceerd. De productie moet er worden geperfectioneerd, niet versneld. Voor versnelde ontwikkeling en verstedelijking zijn er immers in centraal en westelijk China 18 zones uitgekozen die rijk zijn aan grondstoffen en in een omgeving geschikt voor bewoning.

Daarnaast hebben de planners van de Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervormingen (internationaal bekend onder Engelse naam National Development and Reform Commission, NDRC) 32 streken aangeduid waar de industriële activiteiten zullen worden afgeremd. Het gaat om 25 ecologisch belangrijke en 7 graan producerende gebieden. De natuurgebieden ten slotte worden verboden terrein voor industriële ontwikkeling. 

De indeling van het grondgebied zal consequenties hebben voor de criteria ter beoordeling van overheden en ambtenaren. In de 18 ontwikkelingszones zullen de hogere overheden vooral letten op economische groei en de industrialisering en verstedelijking die daaruit voortkomen. Bij de evaluatie van het werk zullen de beoordelaars echter ook kijken naar het zuinig omspringen met energie en het respecteren van het leefmilieu. Die laatste twee criteria zullen overal wat meer op het voorplan komen, zeker daar waar men nu besloten heeft de groei te beperken. Het plan zal ook van grote invloed zijn voor de manier waarop de centrale regering fondsen en investeringen aan elke regio toewijst. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de regio’s met een ecologische functie. Die hebben bijvoorbeeld vorig jaar 25 miljard yuan subsidies gekregen, tegenover de 12 miljard van het jaar daarvoor. Die trend zal worden volgehouden. 

de natuurgebieden

Nog een doel van deze planning die het hele grondgebied omspant is het om de inkomensverschillen binnen de verschillende streken te verkleinen. In elk dorp en elke stad van een regio moeten ook dezelfde openbare voorziening worden gerealiseerd. Het verkleinen van de ongelijkheden tussen de gebieden onderling kan pas later worden verwezenlijkt. De regering wil ook bereiken dat mensen op een meer geordende en weloverwogen manier gaan migreren naar delen van China waar ze hogere lonen kunnen verdienen of een beter leven kunnen opbouwen. Beijing hoopt op die manier niet alleen het evenwicht tussen economie en ecologie te verbeteren, maar ook het evenwicht in de spreiding van de bevolking: het zou bijvoorbeeld mooi zijn als migranten niet langer massaal alleen maar naar de kustgebieden trokken, maar als de regering ze ook zou kunnen verleiden om vaker de voorkeur te geven aan binnenlandse ontwikkelingsgebieden zoals Sichuan, Tibet en Qinghai.

Video CCTV
http://news.xinhuanet.com/english2010/video/2011-06/09/c_13919573.htm

Bron: Xinhua

De marktoriëntatie in de gezondheidszorg sinds de jaren ’80 betekende dat de overheidssubsidies drastisch daalden. Openbare hospitalen kregen groen licht voor vrije prijsvorming om hun winst te maximaliseren. Zorgverleners raakten gericht op eigen financieel profijt. China zakte diep weg op de wereldranglijst inzake billijkheid van medisch zorg:  zo betaalden patiënten in 2000 gemiddeld 60% van hun medische kosten uit eigen zak. Verarming door medische kosten werd de normale gang van zaken. Er ontstonden ook grote verschillen in zorg tussen stad en platteland en tussen regio’s onderling.

Het hervormingsplan van 2009 wil dit probleem aanpakken met een investering van 850 miljard yuan (124 miljard US dollar). Door de ziekteverzekering te verbreden, de lokale zorginstellingen te verbeteren, de basisgezondheidszorg te veralgemenen, een lijst van essentiële geneesmiddelen in te voeren en de financiering van de zorg te hervormen, vooral in de openbare ziekenhuizen.

Met het plan is er ontegensprekelijk vooruitgang gemaakt op het vlak van bredere toegang tot de ziekteverzekering. In 2003 rapporteerde het Ministerie van Gezondheidszorg nog dat 78% van de stedelingen en 87% van de plattelandbewoners geen ziekteverzekering hadden. Acht jaar later heeft 90% van de totale bevolking een vorm van ziekteverzekering. Zo is de ziekteverzekering voor het platteland gegroeid tot 835 miljoen aangesloten leden en is daarmee de meest grootschalige verzekering ter wereld. Wel blijft de diepgang van deze verzekering beperkt: per lid draagt de centrale overheid slechts 120 yuan ($18) bij en gemiddeld wordt  40% van de hospitaalkosten  vergoed met een plafond van 30.000 yuan ($4.619). Toch wordt de snelheid waarmee de overheid in enkele jaren tijd deze ziekteverzekering over het hele land heeft uitgerold op applaus onthaald.

Het plan voorziet ook grote investeringen in lokale infrastructuur en opleiding van zorgverleners om gezondheidszorg in afgelegen gebieden te realiseren. Het oorspronkelijk voorstel beloofde een polikliniek in elk dorp evenals 2000 districtshospitalen en 3700 stedelijke gezondheidscentra. Het rapport stelt dat de infrastructuur inderdaad overal sterk verbeterd wordt.

Maar de onderzoekers stellen dat er een fundamenteel probleem blijft dat met investeringen alleen niet kan worden opgelost. Met name: de perverse financiële prikkels bij zorgverleners. Sinds de jaren ’90 haalden artsen in toenemende mate hun inkomen uit ‘betaling per prestatie’ en vooral uit een premie (tot 15%) op de verkoop van geneesmiddelen.  Dit systeem stimuleerde artsen om dure of nutteloze behandelingen voor te schrijven, louter om hun eigen portemonnee aan te dikken.

De invoering van een lijst van essentiële geneesmiddelen moet een grote beschikbaarheid en hoge terugbetaling van die basismedicatie waarmaken. Het moest ook verhinderen dat zorgverleners daar extra kosten op heffen. Het  plan voorzag een rechtstreekse betaling door de overheid van artsen om zo  hun inkomen los te koppelen van de hoeveelheid en de prijs van de medicatie die ze voorschreven. Hoewel de toegang tot basismedicatie is toegenomen, vooral op het platteland, blijkt de salaristoeslag voor artsen onvoldoende om hun inkomensverlies te compenseren. Op het terrein stuit deze politiek dan ook op felle weerstand van de zorgverleners of wordt dit element aan de kant geschoven.

Het probleem van nadelige stimuli is het meest hardnekkig in de openbare ziekenhuissector, waar de hervorming het moeilijkst te realiseren is. Met inkomsten die voor 90% rechtstreeks van de patiënten komen zijn die ziekenhuizen weinig geneigd om overmatig voorschrijven van medicatie te beperken, goedkope basiszorg te verlenen en betaalbaarheid voor armere patiënten te realiseren. Er is een consensus dat een algehele hervorming van de ziekenhuisfinanciering vereist is, maar er is weinig overeenstemming over de te nemen maatregelen. De kerndiscussie is welke rol de overheid dient te spelen in het zorgsysteem. Dertig jaar economische liberalisering resulteert in ziekenhuizen die gericht zijn op winstmaximalisatie en op resultaten die niet in lijn zijn met het publiek belang. De overheid dacht dat het marktmechanisme ook de problemen in de gezondheidszorg zou oplossen, maar dat blijkt niet het geval. De overheid dient een meer actieve rol in de zorgorganisatie te spelen maar het is niet duidelijk hoe de openbare ziekenhuizen terug onder controle te krijgen. Een pilootproject in de provincie Anhui tracht dit te realiseren door een hogere financiering, rechtstreeks van de overheid, en door artsensalarissen te baseren op performantie. Dit zou een goed model kunnen zijn voor bijsturing op nationaal niveau.

De onderzoekers concluderen dat het hervormingsplan de gezondheidszorg in een duidelijke richting heeft gestuurd maar dat er nu mechanismen moeten komen om dit in de praktijk te realiseren.