Veroordeeld stadsdorp

De stad Kanton die gronden tekort heeft, wil op tien jaren tijd komaf maken met de stadsdorpen waarin één miljoen personen leven. 9 van de 138 stadsdorpen zouden tegen november dit jaar moeten herbouwd zijn met grote moderne en konfortabele gebouwen, genre Hong Kong. De bewoners protesteerden reeds herhaalde malen tegen de afbraak van hun dorp, tevergeefs echter. Donderdag werd begonnen met de afbraak en honderden personen verzamelden zich tegen de bulldozers. ’s Anderendaags werd de politie gestuurd en dit ontaardde tot een gevecht in regel waarbij de politie uiteindelijk traangas gebruikte om de menigte uiteen te drijven.  We hadden het uitgebreid over de kenmerken van de stadsdorpen in ons dossier. De stad Kanton noemt haar 138 stadsdorpen even zovele “tumoren”. Op tien jaar tijd wil de stad deze gebieden her opbouwen. Negen van hen moeten af zijn tegen de “Aziatische Spelen” die beginnen op 12 november. Eén van de dorpen is Yangqi die een permanente bevolking telt van 4000 die op hun beurt 10.000 migranten huisvesten.  De bewoners worden wel een even grote woonoppervlakte beloofd als voordien. We kennen de opwerpingen tegen de stadsdorpen : “Overal slingert er afval, groen vind je zeldzaam, de lucht is klam en stinkt” en ook “80 % van de misdaden worden gegaan door migranten die voor 90 % in de stadsdorpen leven”.

Het is reeds enkele jaren dat Kanton de stadsdorpen weg wil, maar de afbraak en heropbouw met vergoedingen zouden duizenden miljard yuan vergen, wat de stedelijke financies ver te boven gaat. Met de nieuwe provinciale partijsecretaris Wang Yang zou volgens de SCMP de toelating gekomen zijn om een groot heropbouw-project uit te voeren. Het betreft nog maar een eerste stap in het plan dat over 10 jaar loopt. De grote uitdaging is de belangen van diverse betrokken partijen in evenwicht te houden door de bewoners schadeloosstelling te schenken en ontwikkelaars toe te laten hun ding te doen zonder dat sociale onrust veroorzaakt wordt. Het stadsbestuur van Kanton decreteerde vorig jaar dat de ontwikkelaars maar kunnen doorgaan met het opknappen wanneer twee derden van de dorpelingen akkoord gaan met het plan voor de schadeloosstelling. Ook zouden monumenten als familietempels en gebouwen in de Lingnan-stijl  in de toekomst moeten gespaard.

Een van de eerste dorpen die klaar is, is Liede, dat ook de deadline van november moest halen. Nu ziet het voormalig dorp er zowat uit als een buurt in Hongkong, met buildings bestaande uit 30 verdiepingen. De bestaande eigenaars worden wel vergoed naargelang de waarde van het vorig gebouw, maar wat er met de migranten zal gebeuren, is blijkbaar minder duidelijk. Volgens sommigen heeft de Parelrivierdelta deze migranten in de toekomst niet meer nodig, gezien gestreefd wordt naar meer hightech en meer diensten, waarbij lage lonen en lage huren overbodig zouden worden. Bron: SCMP, China Daily

Volgens de ‘Southern Metropolis Daily’ vindt de onderzoeksafdeling van het ministerie van Huisvesting  en Stedelijk/Rurale ontwikkeling dat de helft van de bestaande huisvesting de komende 20 jaar moet herbouwd worden. De woningen van voor de bevrijding hebben hun tijd gehad; deze gebouwd tussen 1949 en 1979 zijn te rudimentair en de woningen die gebouwd werden tussen 1979 en 1999 voldoen niet aan de moderne vereisten, aldus de directeur van het onderzoekscentrum. Enkel deze van na 1999 kunnen op lange termijn gespaard worden. Cultureel erfgoed gaat ook niet onder de slopershamer.

Nieuw gebouw viel omver

Minister Qiu Baoxing verklaarde reeds eerder dat de kwaliteit van de Chinese gebouwen te wensen over laat, gezien de gemiddelde levensduur van een gebouw in China maar 30 jaar bedraagt terwijl dit in de VS 74 jaar is en in het Verenigd Koninkrijk zelfs 132 jaar. Elk jaar bouwt China voor 2000 miljard m², waarbij het 40 % van ’s werelds cement en staal gebruikt. Zo’n 40 % van de nieuwe bouwgrond betreft nieuwbouw na afbraak. Bouwafval vertegenwoordigt in China 30 tot 40 % van het stedelijk afval.

Verontrustende vastgoedzeepbel

Grote staatsbedrijven uit diverse industriesectoren gooien zich op de winstgevende vastgoedsector. Daardoor verstoren ze zelfs de nationale politiek, die de sector net wil afkoelen.  Zo’n 82 % van de grondverkopen in Beijing dit jaar gingen naar grote staatsbedrijven, in 2008 was dat maar 59 %. De voorbije 10 jaar was de sector vooral in privéhanden. Sinds 2003 stegen de  grondprijzen in Beijing met 750 %. De prijzen van woningen verdubbelden er in 3,5 jaar. Lokale besturen hebben in 2009 alleen al 230 miljard dollar verdiend aan de verkoop van gronden. Daarbij zouden soms waardevolle wijken afgebroken zijn of de bewoners onvoldoende vergoed. Door de hoge prijzen zitten veel nieuwe appartementen bij speculanten die er voorlopig niets mee aanvangen. In de Chinese media verscheen onlangs een artikel waarin werd gesteld dat 64,5 miljoen elektriciteitsmeters de afgelopen zes maanden een nulverbruik registreerden. Hoewel de elektriciteitsmaatschappijen het bericht ontkennen, wordt nu verondersteld dat China appartementen op overschot heeft om 200 miljoen mensen te huisvesten.

Voorkeurtarieven elektriciteitsprijzen niet voor verslinders

De voorkeurtarieven voor elektriciteit die in 22 provincies gelden voor ondernemingen, worden geschrapt voor energieverslinders. China is reeds geslaagd het proportioneel energieverbruik sedert 2005 met 15,6 % te verminderen, maar het doel is 20 % minder tegen eind dit jaar. De zware industrie, die veel energie verslindt, produceert slechts 28 % van het BNP maar verbruikt 56 % van de energie. Tijdens de stimuleringspolitiek tegen de financiële crisis verminderden sommige besturen de energiefactuur van hun zware nijverheid, maar hieraan komt een einde. De industrie moet resoluut investeren in een schonere productie. Verwacht wordt dat de verhoging van de stroomprijs zal doorgerekend worden aan de verbruikers, met mogelijks inflatie tot gevolg.

Pekings luchthaven derde drukste 

Luchthaven Peking

De luchthaven van Peking is nu ‘s werelds derde drukste luchthaven, na Atlanta en London. Daarmee stak het recentelijk Chicago, Tokio en Parijs voorbij. Dit blijkt uit een rapport van de internationale vereniging van luchthavens in Genève. Pekings passagiersvervoer steeg het afgelopen jaar met 16,9 % tot 65 miljoen. Tijdens het eerste semester behandelde de luchthaven 35 miljoen passagiers, terwijl Heathrow het aantal passagiers zag dalen tot 30 miljoen, onder meer door de vulkaanuitbarsting in IJsland. Hongkongs luchthaven is nu de derde luchthaven inzake internationaal passagiersverkeer, na Londen en Parijs, en blijft eveneens de eerste luchthaven qua internationaal luchtvrachtverkeer, post niet meegerekend. Memphis blijft de grootste binnenlandse cargohub, gevolgd door Louisville. Bij de 25 snelst groeiende luchthavens zijn er 17 Chinese, maar in de toekomst kunnen deze meer concurrentie verwachten van de supersnelle trein.

Nieuwe stresstests voor Chinese bankensector

China’s bankensector zal verdere stresstests ondergaan die een plotselinge daling van de prijzen van onroerend goed (tot 60 procent) simuleren. Uit een vorige testronde bleek dat China’s banken een daling van 30 % goed aankunnen. Huizenprijzen daalden met 0,1 % in juni, vergeleken met het jaar ervoor. Dat was de eerste daling in 18 maanden. De daling volgde op nieuwe maatregelen om oververhitting van de huizenmarkt tegen te gaan. Deze maatregelen worden aangescherpt doordat  kopers van een derde huis in Beijing, Shanghai, Shenzhen en Hangzhou, onmiddellijk 60 % van de prijs moeten aanbetalen en tegen hogere rentetarieven lenen dan in andere steden. De nieuwe stresstests zullen uitgevoerd worden in specifieke steden waar de huizenprijzen de laatste maanden sterk gestegen zijn. Ook in vastgoedgerelateerde ondernemingen van sectoren als staal, cement en bouwmaterialen zouden stresstests uitgevoerd worden op hun leningen.    Bron: Radio86

 Algen toch nuttig

Nu ook algen in Chaomeer

Algen opgevist in China’s meren die getroffen worden door eutroficatie, kunnen worden aangewend bij vezels voor hightech stoffen. We meldden recentelijk de algenplaag in China’s derde grootste meer, het Taimeer. Door de hitte dit jaar bedreigt de plaag ook China’s vijfde grootste meer: het Chaomeer in Anhui. In de stad Qingdao, die voor de Olympische Spelen 2008 zelf getroffen werd door een algenplaag, heeft een universitair labo samen met de Xiyingmengroep 50 miljoen geïnvesteerd in een onderneming die de algen gebruikt. Uit deze wordt alginaat onttrokken dat dient voor hightech stoffen in kledij voor brandweerlui en medisch personeel. Volgens dokter Kong Qingshan laat hun huidige technologie toe om 200 à 250 kg alginaat te onttrekken aan een ton droge algen. Met dit alginaat kan 200 kg alginaatvezels worden vervaardigd. De kost voor één ton bedraagt ongeveer 60.000 yuan. De onderneming kan jaarlijks 1000 ton alginaat vervaardigen.

Bewonersprotest tegen aluminiumfabriek

Zo’n 1000 bewoners uit de stad Bose in het kanton Jingxi (provincie Guangxi) hebben geprotesteerd tegen de vervuiling door een lokale aluminiumfabriek. Het protest dateert van 17 juli, toen de bewoners de zetel van het kanton wilden bezetten. Toen de politie dit verhinderde, gooiden de dorpelingen met stenen. Ze trokken ook naar de aluminiumfabriek, waar schade werd aangericht. De officials van Bose trokken naar de plaats van het onheil en praatten met beide kampen. De aanleiding was de omlegging van een transportweg voor de onderneming, nadat de normale transportweg beschadigd was door een geologische ramp. Jingxi beweert de nodige maatregelen getroffen te hebben opdat incidenten niet meer zouden voorvallen. Het is niet duidelijk, behalve meer politie, welke milieumaatregelen daartoe behoren.

Urumqis achterbuurten (Foto Flickr)

De meeste woningen in Urumqi’s  sloppenwijken staan er reeds 40 jaar en zijn niet bestand tegen aardbevingen. Neem nu de buurt Hejianshan, waar 200.000 personen woonden: het is een broeihaard voor armoede en misdaad en de meeste huizen hebben geen voorzieningen, gas of verwarming. De rellen vorig jaar vonden er een rijke voedingsbodem.

Een eerste heropbouwproject voorziet 1500 nieuwe woningen in Hejianshan. Na de aardbeving in Sichuan vroeg de regering  dat alle woningen bestand zouden zijn tegen aardbevingen. In Urumqi zal dit ook het geval zijn en de buurt wordt voorzien van infrastructuur en openbare diensten als scholen, kinderkribbes en ziekenhuizen, aldus vicedirecteur Xie Min van de stedelijke heropbouwdienst.

Zij waarvan de woningen afgebroken worden, zullen eenzelfde oppervlakte in hun nieuw huis krijgen ofwel het bedrag in geld uitbetaald, aldus nog Xie. Zij die leven in huizen zonder vergunning, krijgen ofwel 70 % van de oppervlakte of 70 % van de kost.

Oud vooraan; nieuw op de achtergrond

Tijdens de overgangsperiode, die 18 tot 30 maanden kan duren, wordt een tijdelijke woonst aangewezen door het bestuur, indien de uitgewezene niet terecht kan bij vrienden of familie. Een voorbeeld wordt verstrekt van Mamet Niyaz, die met zijn familie van 9 personen leeft in een bungalow van 157 m² : in plaats daarvan krijgt zijn familie 3 appartementen, elk met keuken, bad- en slaapkamer.

Een tweede ADB-studie onderzoekt of een verbetering van de sociale zekerheid in de Volksrepubliek de consumptie aanwakkert. De auteur geeft alvast een gedetailleerd beeld van de ontwikkeling en dekking inzake sociale zekerheid. Dat maakt het al het lezen waard. Dit is ook het geval met de weerslag van de crisis op de werkgelegenheid. Bevestigd wordt dat gezinnen met dekking van sociale zekerheid meer spenderen en dat de stedelijke inkomensverdeling verbeterd wordt door publieke transferten. Naar het einde toe is de auteur minder duidelijk en wordt gehoopt dat iedereen tegen 2020 van een volledige dekking qua sociale zekerheid kan genieten, ruralen en migranten incluis.

Een derde ADB-paper handelt over de hervormingen van de huisvestingspolitiek, die 30 jaar duren. Na de inleiding wordt in de tweede sectie de verandering belicht van een bijna gratis huisvesting, verstrekt door de overheid of werkgever, naar de marktgerichte benadering nu. Sectie drie somt de resultaten op: nu is 82 % eigenaar van de eigen woning en steeg de gemiddelde oppervlakte van 5 m² in de jaren vijftig tot 27 m² nu. Sectie vier heeft het over de problemen zoals de prijzen die de hoogte inschieten en de oplossingen. Veel aandacht wordt besteed aan het mislukken van de ‘70-90′-politiek ter bevordering van de huisvesting ten voordele van bescheiden inkomens. Ook wordt de vastgoedboom belicht in het kader van de financiële crisis. Ten slotte volgen de aanbevelingen en het besluit. De auteur pleit, naast het bouwen van meer sociale huisvesting, voor het jaarlijks afbetalen van een huursom voor gronden door promotoren aan de lokale overheden, in plaats van een éénmalige betaling nu die oorzaak is van veel corruptie en anomalieën.

 Andere recente ADB-studies over China

Evolution of income mobility in the Peolpe’s Republic of China : 1991 – 2002

Higher water tariffs for les river pollution : evidence from Min River and Fuzhou City, People’s Republic of China

Verbroedering migranten en buurtbewoners

Om de sociale stabiliteit van het land en de duurzaamheid van de ontwikkeling te kunnen garanderen wordt de gecoordineerde aanpak van de problemen van deze nieuwe generatie een dringende zaak, aldus het rapport.

 Er staan ook cijfers in: officieel zijn er 150   miljoen interne migranten, waarvan 61,6% tussen 16 en 30 jaar oud. De meeste van die jongeren willen een leven buiten de boerderij; een onderzoek  toonde aan dat 89,4% van de jonge migranten eigenlijk niet in staat zijn om te boeren.

 Ze hopen genoeg te verdienen om zich permanent in de stad te vestige ,ondanks alle administratieve hinderpalen die daaraan verbonden zijn; 55,9% is van  plan in de stad een huis te kopen als permanente verblijfplaats.

Ze kiezen hun job niet enkel meer in functie van het geboden loon, maar kijken ook naar sociale zekerheid, werkomstandigheden, het prestige van de firma en de mogelijkheden om zich verder te ontwikkelen.

Migrante verkozen in parlement

Sinds januari zijn er negen Foxconnpersoneelsleden naar beneden gesprongen, zeven zijn overleden en twee gewond. Waarom besloten deze jonge twintigers dit te doen op het beste moment van hun leven? Dit verlies aan mensenlevens breekt ons hart en deed ons nadenken over de problemen van ‘de fabriek van de wereld’ en over de nieuwe generatie interne migranten.

De voorbije 30 jaar heeft China gebruikgemaakt van honderden miljoenen goedkope arbeidskrachten om een uitvoergerichte ‘fabriek van de wereld’ tot stand te brengen, en zo een snelle, blijvende groei van de Chinese economie te bewerkstelligen. Tegelijk zijn de basisrechten van de arbeiders lange tijd verwaarloosd. We gebruiken als excuus dat deze arbeiders migranten van het platteland zijn, om hen gemiddeld minder te betalen dan in derdewereldlanden. Daardoor kunnen ze zich onmogelijk blijvend in de stad vestigen, het verplicht hen te pendelen tussen stad en platteland, een leven te leiden zonder vaste verankering, hulpeloos, zonder waardigheid, gescheiden van hun familie en hun thuis waar niemand overblijft om zorg te dragen voor hun ouders, of voor hun kinderen die opgroeien met te weinig zorg en liefde. De Foxconntragedie zendt ons een schreeuw uit het leven van de nieuwe generatie migranten, een aansporing aan de hele maatschappij om ons ontwikkelingsmodel, dat gebaseerd is op het opofferen van de basiswaardigheid van de mensen, te herdenken.  

We roepen de natie op om onmiddellijk een einde te maken aan een ontwikkelingsmodel dat gebouwd is op het opofferen van de basiswaardigheid van de mensen. 

Terwijl sommige bedrijven in ons land een groeiend aandeel in de wereld veroveren voor laagtechnologische goederen, stellen we ook vast dat, met het toenemen van het BNP, het verschil tussen arm en rijk toeneemt, en dat men probeert de lonen te doen dalen met werkloosheid als stok achter de deur. We noteren dat het recht op vrije meningsuiting voor de werkers voortdurend verwaarloosd wordt. Natuurlijk was het een bewuste keuze om goedkope arbeidskrachten te gebruiken om een uitvoergerichte economie op te bouwen in een situatie waarin er te weinig kapitaal voorhanden was, destijds bij het begin van de hervormingen. Maar vandaag zien we dat een aantal misbruiken in deze ontwikkelingsstrategie aan het licht gekomen is. Het lage maatschappijstatuut van de arbeiders heeft geleid tot een relatieve daling over langere termijn van het binnenlands verbruik, waardoor er te weinig stuwkracht van het binnenlands verbruik uitgaat om de economische groei voort te laten duren. De tragedie bij Foxconn toont verder het feit aan dat dit ontwikkelingsmodel wat betreft de factor arbeid niet duurzaam is. Vele migranten van de nieuwe generatie gaven vanaf het moment dat ze van huis weggingen, het idee op ooit nog terug te keren en te boeren zoals hun ouders. Ze zijn naar de stad vertrokken om te werken, zonder weg terug. Wanneer zij geen kans zien om van hun werk waardig te leven in de stad, dan heeft hun inspanning plotseling geen betekenis meer, want er is geen vooruitgang mogelijk; en terug kunnen ze ook niet meer. Deze nieuwe generatie migranten komt zo terecht in een identiteitscrisis, met psychologische en emotionele problemen tot gevolg. Dit is de systeemgebonden en sociale oorzaak die de Foxconnarbeiders tot onherstelbare daden drijft.

We geloven dat ontwikkeling gebaseerd op weinig respect voor elementaire mensenrechten niet duurzaam is. Vandaag is er in China meer dan kapitaal genoeg, en het land is voorspoedig: China heeft reeds de middelen en de mogelijkheid om zijn ontwikkelingsmodel te veranderen. Indien we steunen op de gezamenlijke inspanningen van de natie, de ondernemingen en de werkers om de problemen van de nieuwe generatie migranten in de praktijk op te lossen, dan kunnen we zeker tragedies zoals nu in de toekomst vermijden.   

We roepen alle ondernemingen op om echte inspanningen te doen teneinde de behandeling van en het respect voor de rechten van migrantenarbeiders te verbeteren, zodat ze echt volwaardige leden van het bedrijf kunnen worden.

Sinds Foxconn in 1988 zijn eerste fabriek in Shenzhen bouwde, is het zeer snel gegroeid. Het heeft nu fabrieken in de hele Parelrivierdelta, in de delta van de Yangtze, nabij de Bohai Zee, en in Centraal en Westelijk China. In totaal werken er meer dan 600.000 mensen. Foxconn is nu reeds de grootste fabrikant ter wereld van elektronische producten, en de wereldkampioen van de onderaanneming. Het staat op de 109e plaats in de Fortunelijst van 500 grootste bedrijven en is al zeven jaar lang de grootste uitvoerder van China. Foxconn had dit alles niet kunnen bereiken zonder bloed, zweet en tranen van een massa migrantenarbeiders. Foxconn werpt zich op als een leider in zijn industrie, die de nadruk legt op de sociale verantwoordelijkheid van de firma, op het bijdragen aan de gemeenschap en op zorg voor zijn personeel; het moet dus zijn arbeiders lonen uitbetalen die een zekere waardering voor hen uitdrukken, die hen toelaten een normaal en waardig leven te leiden en in hun materiële basisbehoeften te voorzien, en de migrantenarbeiders toelaten echte volwaardige leden van het bedrijf te worden.   

We roepen lokale besturen op een beleid te voeren dat voorziet in de sociale behoeften van migrantenarbeiders, zoals woningen, onderwijs en gezondheidszorg enzovoort, zodat ze echt leden van de stadsgemeenschap kunnen worden.

De vraag naar de behandeling en de waardigheid van migrantenarbeiders stelt zich niet alleen in individuele bedrijven; het is een algemeen probleem in China. De grootste hinderpalen voor migrantenarbeiders om zich blijvend te vestigen in de stad zijn huisvesting, onderwijs voor hun kinderen en gezondheidszorg. We roepen de nationale en lokale autoriteiten op om praktische maatregelen te nemen die migrantenarbeiders moeten toelaten in de stad te integreren en er vaste voet te krijgen, zodat ze echte leden van de stadsgemeenschap kunnen worden, die kunnen delen in de vruchten van de economische ontwikkeling die ze zelf verwezenlijken. Shenzhen, als hét voorbeeld van een experimentele hervormingszone, is onlosmakelijlk verbonden met het lot van vele migranten. Eind 2008 woonden in Shenzhen 12 miljoen mensen, maar slechts 2,28 miljoen hadden er een domicilie (hukou). Shenzhen is welvarend geworden dankzij de bevolking van buiten, hoofdzakelijk dankzij de migrantenarbeiders. Het stadsbestuur van Shenzhen, als vertegenwoordiger van hen die geprofiteerd hebben van de hervormingen, moet de levensomstandigheden van de migrantenarbeiders verbeteren, specifieke programma’s uitvoeren om de problemen van de migranten zoals huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg op te lossen, en opnieuw de leiding nemen in de economische ontwikkeling zoals ze dat deden in de jaren ‘80, door ernaar te streven een voorbeeld te worden van sociale rechtvaardigheid in de nieuwe eeuw. 

Ten slotte roepen we de nieuwe generatie migrantenarbeiders op hun eigen leven en dat van anderen naar waarde te schatten. We roepen hen op positieve manieren te vinden om te reageren op de situatie waarin ze zich vandaag bevinden, om te streven naar basisrechten voor de arbeiders, om het recht op leven van zichzelf en hun families te beschermen. Migrantenarbeiders moeten zich verenigen, en mekaar helpen als broers en zussen. Ze moeten hun onderlinge hulp, bescherming en zelfbestuur verbeteren. In combinatie met de inspanningen van de gemeenschap moeten zij deelnemen aan de sociale vooruitgang en een harmonische maatschappij opbouwen waarin elke werker in waardigheid kan leven. 

Getekend: negen professoren en assistenten sociologie van Qinghua Universiteit, Beijing universiteit, Hongkong polytechnische universiteit, Shanghai Universiteit, Chinese Academie van Sociale Wetenschappen, Universiteit Sun Yat-sen

Verschenen in het Chinees op 19/05 op http://tech.sina.com.cn/it/2010-05-19/13214206671.shtml en naar het Engels vertaald door China Labor News Translations

Lokale bestuurders die de regels niet volgen bij het afbreken van huizen of het herhuisvesten van de bewoners en daardoor ernstige incidenten uitlokken, zullen gestraft worden. Bewoners met geweld uit hun woning verjagen, is strikt verboden en de vergoedingen moeten op een redelijke basis berekend worden: de prijs van woningen die onteigend worden moet volledig en op tijd betaald worden, en er komt een lichte verhoging in het berekeningsmodel.

De omzendbrief komt er nadat het opstellen van een wetsvoorstel over onteigeningsvergoedingen tijdens de jaarlijkse parlementszitting in maart niet vooruit geraakte; er was te veel weerstand van lokale besturen. Om de lokale economie te stimuleren, hangen lokale besuren grotendeels af van het inkomen uit de verkoop van onteigende gronden.

Het aantal conflicten hierrond neemt toe; het publiek wordt kritischer en de vraag naar efficiënte en juist toegepaste regels voor vergoedingen klinkt steeds luider.  

Bron: Volksdagblad

Huizen die mekaar "kussen"

Statistieken wijzen uit dat 30 % van de migranten in slaapzalen woont die door de werkgever ter beschikking worden gesteld. Hoewel de meeste hiervan zich in industriële gebieden bevinden, ligt één vierde van deze slaapzalen in de stadsdorpen. Daarnaast huurt 41 % van de boer-migranten een ruimte in deze dorpen waar de oorspronkelijke landbouwbevolking haar ruraal statuut heeft mogen behouden. Neem bijvoorbeeld Rui Bao-dorp nabij Kanton: 2000 autochtone boeren verpachten huisvesting aan 60.000 boer-migranten. De reden waarom deze migranten bij voorkeur naar de stadsdorpen trekken, heeft te maken met een financiële, maar ook met een institutionele reden. De huurprijzen in de stadsdorpen bedragen maar een fractie van wat de migranten in de stedelijke privésector zouden betalen. Toch winnen de voormalige boeren en eigenaars vlug hun kosten terug uit hun investering die ze gedaan hebben om enkele bouwlagen met rudimentair comfort op hun huizen bij te bouwen. De institutionele factor is echter ook doorslaggevend, zij het iets moeilijker te begrijpen.

Grond

Door het feit dat de migranten geen stedelijke hukou hebben, kunnen ze geen beroep doen op bescheiden woningen in de stad die enkel voor stedelingen zijn weggelegd. Van fundamenteel belang is echter dat het gebruik van de grond in de rurale dorpen gratis blijft voor de oorspronkelijke bevolking. In China behoort de grond in de steden toe aan de staat. In landbouwgebieden en rurale districten is deze van de lokale gemeenschap, die de bewoners toestaat om huizen voor zichzelf te bouwen zonder dat ze deze grond moeten betalen. De facto gebeurt het zeer vaak dat de stad uitbreidt en een dorp omsingelt. Peking en Shanghai hebben meestal wel voldoende geld om deze gebieden te onteigenen volgens de dure wettelijke voorschriften. Nochtans heeft Peking drie districten met 112 dorpscomités die 180 km² bestrijken of 17 % van de betrokken drie districten. Veelal onteigent de stad enkel de landbouwgrond van de boeren, maar raakt ze niet aan hun huizen en handelszaken.

Vooral in Guangdong blijft het fenomeen van de stadsdorpen bestaan. Om te vermijden dat de stad te zwaar moet betalen om de ruralen te onteigenen, mogen de (voormalige) rurale collectiviteiten hun rurale status behouden. Dit geeft hen het voordeel dat niet alleen hun grond gratis blijft, maar ook dat ze blijven genieten van de inkomsten van de coöperatieven waar ze deel van uitmaken. Overigens is het vormen van coöperatieven een middel van de dorpen om te verhinderen dat hun grond onder het statuut van (goedkopere) landbouwgrond opgekocht wordt. In Kanton is het zo dat de overeenkomst met de oprukkende stad ook inhoudt dat ze, indien ze hun landbouwgrond aan de stad afstaan, 8 à 12 % van deze dorpsgronden mogen blijven behouden op voorwaarde dat deze niet overgedragen of verkocht wordt. In feite beheert de coöperatieve deze grond die bijvoorbeeld aan ontwikkelaars wordt verpacht en waarvan de aandeelhouders de inkomsten opstrijken. De voormalige boeren willen daarom per se hun rurale status behouden. Met de inkomsten uit de coöperatieve kunnen ze de investering bekostigen om, naast een nieuw huis voor zichzelf, enkele bouwlagen aan hun bestaande huizen toe te voegen, waar dan de talrijke migranten in gehuisvest worden. Zo worden de voormalige boeren eigenlijk renteniers. In het dorp Sanyuanli bijvoorbeeld streek een gemiddeld gezin in 1999 35.000 yuan aan inkomen op uit de coöperatieven, waarbij de huur aan migranten niet inbegrepen zijn. Ter vergelijking: dat jaar bedroeg het stedelijk inkomen 27.000 yuan.

Maar meteen komt de negatieve kant aan bod van de stadsdorpen. Doordat deze eigenlijk niet onder de controle van de stad vallen, wordt de stadsplanning er met zijn reguleringen en technische voorschriften nauwelijks toegepast. Bij het bijplaatsen van bouwlagen worden stedenbouwkundige reglementen of brandvoorschriften niet te nauw genomen in de rush tot vermeerdering van de huuropbrengst. Wel vereist de stedelijke overheid dat zowel de verhuurders als de huurders geregistreerd zijn bij de politie. De migranten zijn wel tevreden over hun goedkope woonst met beperkt comfort omdat ze zo veel geld naar huis kunnen opsturen. Toch kijkt de stad maar laagdunkend naar deze dorpen, die voor hen synoniem zijn voor illegaliteit, drugs, misdaad en prostitutie. Tot zover de theorie inzake de tweespalt stad-land.

Praktijk

In de praktijk blijkt het systeem van de stadsdorpen het meest verspreid in Guangdong, waar de landbouw om klimaatredenen goed ontwikkeld was. Kanton werd de stad in China met het meeste stadsdorpen. Volgens satellietbeelden uit 1998 bedroeg de totale oppervlakte van de 120 dorpen 30 km² of 11 % van de bebouwde agglomeratie. Hun totale bevolking (huurders en verhuurders) bedroeg 1,2 miljoen personen of 30 % van de bebouwde agglomeratie. Tegen 2001 was het aantal stadsdorpen reeds opgelopen tot 139 en dit zou recentelijk tot 277 zijn aangegroeid. De stad Shenzhen -eveneens in de Parelrivierdelta- was de eerste stad die in China een urbanisatiegraad van 100 % claimde: toch bevat Shenzhen 241 stadsdorpen met in totaal 43 km², waarvan sommigen dichtbij het ‘Central Business District’. Nanjing, dat in de Yangtzerivierdelta ligt, telt 71 stadsdorpen met een grondoppervlakte van 67 km², waarvan 17,7 km² collectieve grond.

Stadsdorpen in Shenzhen

Onderzoek bij de migranten in Kanton wees uit dat de geïnterviewden uit de stadsdorpen na de migratie bijna vier maal zoveel verdienden als voorheen in hun dorp van oorsprong. Ze slagen er in om maandelijks gemiddeld 425 yuan te sparen, waarvan er 347 yuan opgestuurd wordt naar hun gezin. Toch verdienen ze in de stad minder dan de autochtonen. In het dorp Liede werd vastgesteld dat de huur er 200 yuan per maand bedroeg, terwijl een appartement met één bed in de stad 1000 yuan huur kost. Het is dus niet te verwonderen dat in 2001 80% van Kantons migranten huurde in de stadsdorpen en tevreden was over de prijs/kwaliteitsverhouding. Over de kwaliteit van de huisvesting vallen wel opmerkingen te maken. De meeste gebouwen zijn duurzaam in de zin van gebouwd op funderingen, met deuren en ramen plus een dak. Sommige beschikken over stromend water, elektriciteit, toiletten en afvoer, maar dit is reeds minder evident. Vaak wordt huisvesting gedeeld onder de migranten waardoor de gemiddelde oppervlakte niet veel groter is dan een bed. Uit onderzoek bij migranten in stadsdorpen in Ningbo blijkt dat 2 à 3 personen één kamer delen, waarin dan nog gekookt wordt en geslapen. Amper 5 % heeft een eigen badkamer. De ongeveer 5000 migranten in Ningbo’s district Changfeng beschikken over 34 toiletten en de 2000 in de Jinjiacaobuurt over 16 wc’s, zodat je een kwartier moet wachten vooraleer je kan.

Hoewel vijf of zes bouwlagen regel is bij de gebouwen, tellen sommigen er acht of negen zonder lift. Tussen de gebouwen is er weinig ruimte en brandweerwagens kunnen nauwelijks binnen in de stegen. Elektriciteitsdraden liggen in een knoop, aan- en afvoer van water en gas raken geblokkeerd. Afval stapelt zich in alle hoeken op. Open ruimtes en openbare diensten zijn schaars. Drugs, prostitutie en misdaad floreren. In 2003 vond driekwart van de misdaden in Kanton z’n oorsprong in de stadsdorpen, waar ook 80 % van de huizen zonder bouwvergunning staat. In Shenzhen is de toestand nog erger met respectievelijk 70 % en 90 % in 2003.

Voorbeeld 1: Nieuwe Parelrivierstad

In 1992 formuleerde Kanton de ‘Nieuwe Parelrivierstad’ als kernstuk van het ‘Centrale Zakendistrict’. Het district van 6,6 km² ligt centraal tussen het oude centrum van Kanton ten westen en de nieuwe uitbreiding Tianhe plus economische zone ten oosten. Van 1992 tot 2000 investeerde Kanton 4,5 miljard yuan voor infrastructuur in het gebied, wat de grondprijs deed stijgen. In de ‘Nieuwe Parelrivierstad’ werden drie stadsdorpen Liede, Xiancun en Tancun weerhouden. De rurale bevolking mocht 150 ha grond houden voor huisvesting (52 ha) én voor de ontwikkeling van de economie (98 ha). Dit is één vijfde van de grond. Op 38 % komen openbare diensten, publieke ruimte en wegen. Ook 38 % grond wordt behouden voor winstgevende activiteiten als handel, burelen … . Na heel wat druk van de dorpen gaf de stad aan de dorpen toe dat de gronden voor de economische ontwikkeling mochten ontwikkeld worden in partnerschap met promotoren. Deze kregen bovendien een ferme korting op de prijs voor het grondgebruik: 700 yuan/m², terwijl het elders in de stad rond de 2500 yuan/m² schommelde. Veertien jaar na de formulering van het plan was maar één derde van de geplande infrastructuur gebouwd. Sommigen wijzen naar de Aziatische crisis als oorzaak, anderen argumenteren dat de chaotische collectieve markt het prijsmechanisme ontregeld heeft. Feit is dat vastgoedgigant Richard Ellis in z’n laatste verslag de toekomst van het zakendistrict vol vertrouwen tegemoet ziet als bureelruimte eerste klas. De nieuwe metro maakt het centraal gelegen gebied nog beter bereikbaar.

Voorbeeld 2 Onteigend dorp Shipai

Nu bekijken we even het dorp Shipai, dat zo centraal ligt in het CBD dat geheel het dorp ondertussen opgeslokt werd door de stad en waarbij het dorpscomité ondertussen tot straatcomité werd herleid.  Eeuwenlang was het dorp in handen van de vier clans Dong, Chi, Pan en Xian, die hun gemeenschappelijke zaken regelden in de zgn ‘Centrale Hall’. De verantwoordelijken werden altijd proportioneel verdeeld en aangesteld. De partijsecretaris was iemand uit de clans met hoog aanzien. Rond 1997-99 leefden er 9317 dorpelingen in Shipai, die 42.000 migranten onderdak boden. Het dorp kende verschillende golven van onteigening. Eerst werd in 1985 834 mu afgenomen voor de bouw van het sportcomplex voor de zesde nationale Spelen. In 1992 werd 945 mu onteigend voor een groot vastgoedproject en hightechzone. Ten slotte werd in 1994 1117 mu landbouwgrond ingenomen voor de ‘Nieuwe Parelrivierstad’ en voor stadsdiensten die naar de buurt verhuisden. De laatst beschikbare grond werd ingepalmd in 1997 en het ex-dorp ligt nu in een verstedelijkt gebied met 4 universiteiten en 22 IT-markten. Ondertussen is het dorp deel geworden van het district Tianhe. Het stadsdistrict was wel zo wijs toe te staan dat de economische coöperatieve van het voormalig dorp rustig kan blijven functioneren: in de loop van de diverse golven onteigeningen mocht de lokale coöperatieve telkens ongeveer 8 % van de onteigende grond houden. Er is dus economisch leven na de politieke dood van de dorpen. De coöperatieve heeft overigens ook infrastructuur aangelegd, wegen en scholen.

Welke toekomst?

Welke toekomst is er weggelegd voor de stadsdorpen? De steden beschouwen de stadsdorpen als een noodzakelijk kwaad, om niet te zeggen een zootje ongeregeld. Er zijn dan ook momenteel twee soorten van aanpak. Vooreerst is er de strekking die het sociaal netwerk in de dorpen wil breken en vervangen door infrastructuur van stad en promotoren. Anderzijds bestaat de tendens om het met het dorp en zijn coöperatieven op een akkoord te gooien, maar voorlopig is er nog geen gestructureerde samenwerking van stadswege om de coöperatieven te helpen bij de renovatie van het belabberde patrimonium waarin de migranten leven.

Als voorbeeld van de radicale opkuisaanpak wordt Kanton genoemd. De ontwikkelaars deinzen echter terug voor de kosten en de onderhandelingen die onteigening met zich meebrengt. De schatting van alle kosten die de onteigening van de grondoppervlakte in de stadsdorpen uit 2001 zou bedragen, wordt op 50 à 60 miljard yuan geraamd, wat zeven jaar de ontvangsten bedraagt van de stad Kanton. Daartegenover staat de bemiddelende aanpak in Zhuhai. Zhuhai wil dat zowel de dorpsbewoners als de ontwikkelaars betrokken worden in een win-winsituatie bij de ontwikkeling van hun gebied als deel van de stad. De grond wordt weliswaar overgedragen aan de stad, maar de dorpelingen kunnen tot 1 à 1,2 maal hun grondoppervlakte terugkrijgen met wettelijke titel. Voor de economische ontwikkelingsgrond moet geen grondgebruiksgeld betaald worden. De coöperatieven worden aandeelhoudersvennootschappen waarin de aandelen gelijk verdeeld worden onder alle dorpelingen. De ontwikkelaars worden vrijgesteld van grondgebruiksgeld voor 2 tot 3 m² à rato voor elke renovatie van één m² oppervlakte in het voormalige dorp. Zhuhai beloofde in ruil om de komende drie jaar geen andere projecten te zullen goedkeuren. Deze politiek kende succes, want ondertussen doen honderd ontwikkelingsfirma’s mee aan het renovatieproces. De stad vroeg de ontwikkelaars eerst om vervangende woningbouw waarin de uitgedreven ex-dorpelingen terecht kunnen. Als resultaat bestaan er in Zhuhai geen stadsdorpen meer en ontstonden nieuwe gebieden. Nu is het wel zo dat Zhuhai minder migranten telt.

Ons komt het voor dat de coöperatieven van de voormalige dorpsbewoners het institutioneel kanaal bij uitstek vormen waarmee de steden ook in discussie kunnen treden voor het opknappen van de huisvesting van de migranten. De regering wil immers de toegang van de migranten tot en hun integratie in de stad vergemakkelijken. Het zou nuttig zijn de win-winsituatie die in Zhuhai bereikt werd door te trekken naar het vernieuwen van de huisvesting voor de migranten. Als de coöperatieven, die het dichtst bij de tijdelijke bewoners leven, kunnen samenwerken met de stedelijke organisaties met hun know-how en financiën enerzijds en met migranten-ngo’s anderzijds, kan misschien een dynamiek ontwikkeld worden waardoor de migrantenbuurten niet alleen geen synoniem meer zijn van leprabuurten maar waarbij de coöperatieven het integratiekanaal worden van de migranten in de stad.

Selecte bibliografie

Siqi Zheng, Fenjie Long, C. Cindy Fan, and Yizhen Gu, Urban Villages in China: A 2008 Survey of Migrant Settlements in Beijing,  Eurasian Geography and Economics, 2009, 50, No. 4, pp. 425–446.

Liu Weibin,  Social capital and urbanization: the case of “villages within city” in Shenzhen, China, The University of Hong Kong, Universitas 21 International Graduate Research Conference: Sustainable Cities for the Future, Melbourne & Brisbane. Nov 29 – Dec 5, 2009

Zhiming LI and Wei WANG, Illegal construction on the urban fringe, 44th ISOCARP Congress 2008  Illegal construction on the urban fringe as new landscape of urban sprawl: the case of Nanjing, China

Yaping Wei & Min Zhao, Entangling Land-use Regulations in China’s Urban Growth , 44th ISOCARP Conference 2008, Entangling Land-use Regulations in China’s Urban Growth, The Case of Guangzhou

Quanle HUANG, Tao LI, In the shadow of the metropolis,  Case study on the urban village in Guangzhou, China   Guangzhou Urban Planning Institute

Qi Changqing, Volker Kreibich, Sabine Baumgart , ASIEN 103 (April 2007), S. 23-44, Informal Elements in Urban Growth Regulation in China – Urban Villages in Ningbo

Ma Hang, Villages in Shenzhen 44th ISOCARP Congress 2008, Villages in Shenzhen-typical economic phenomena of rural urbanization in China

Luo Ji, and Peng Yang,  World Academy of Science, Engineering and Technology,  VOL 36 December 2008, From Family Rental Houses to Low-rent Houses- a research on urban village renewal based on renting ,

Yan Song, Yves Zenou and Chengri Ding, Housing Rural Migrants in China

Let’s Not Throw the Baby Out with the Bath Water: The Role of Urban Villages in Urban Studies 2008; 45; 313

Het bestuur van Shanghai lanceerde in juni vorig jaar het plan om in 15 woonbuurten kleine en middelgrote appartementen voor bewoners met een bescheiden inkomen te bouwen. In een tweede golf komen daar nu nog eens 23 woonbuurten uit de rand bij, die wel verbonden zijn met metro en beschikken over commerciële faciliteiten. De totale oppervlakte van de 23 buurten is 105 km², waarvan 40 km² enkel voor huisvesting bestemd is. Daarvan moet 55 km² grond (waaronder 20 km² woonoppervlakte) klaar zijn tegen het derde kwartaal van volgend jaar. Wanneer alles af zal zijn, zullen ze 1,2 miljoen appartementen aanbieden met een bruto oppervlakte van 80 miljoen m², aldus nog Shen Jun.

De regering van haar kant werkt aan allerlei maatregelen om de dure vastgoedmarkt tegen te gaan. Het stadsbestuur zou volgens ‘Shanghai Securities News’ van 15 mei denken aan een vastgoedtaks. Volgens vastgoedanalisten is de hoge prijs voor huisvesting onder meer te wijten aan een onvoldoende aanbod en daar wordt nu wat aan gedaan.

Bron: Shanghai Daily                          Verdere info: klik op tag huisvesting

Lees ook dossier: Wanneer wordt huisvesting weer sociaal?

Qingshuihe ghost town (foto Li Xiaoshu)

In Binnen-Mongolië, een autonome regio in China grenzend aan Mongolië en Rusland in het noorden, ligt een spookstad. Chinese media besteden aandacht aan dit mislukte project om een nieuwe stad te bouwen, dat op vele vlakken ongelooflijk veel gekost heeft aan een arme regio. Het is een schandaal van verkeerde planning, verwaarloosde huisvesting en gebrek aan aansprakelijkheid.

De regio Binnen-Mongolië had in 2007 een record aan jaarlijks inkomen van 88 miljoen yuan (10 miljoen euro), maar in 1998 werd het plan opgevat om in Qingshuihe een nieuw district te bouwen op basis van een investering van maar liefst 6,9 miljard yuan (700 miljoen euro). De lokale autoriteiten dachten dat de helft van het geld ervoor zou komen van privé-investeringen en bouwmaatschappijen en de andere helft hoofdzakelijk van regeringen op nationaal en provinciaal niveau. De lokale regering zelf zou maar 5,4 % moeten bijleggen.

Nadat er al werken waren uitgevoerd voor ongeveer 200 miljoen yuan werd het duidelijk dat investeerders geen belangstelling meert hadden en twee jaar geleden moest het project worden gestaakt. Wat er vandaag overblijft, is 5 km² terrein met wat regeringskantoren, half afgewerkte gebouwen en wegen, funderingen en ruïnes. De bouwplaats wordt bewaakt en zo goed en zo kwaad mogelijk bewoond door bejaarden zonder pensioen, die voor hun diensten op onregelmatige basis een kleine vergoeding ontvangen. Bouwvakkers hebben hun loon al lange tijd niet meer ontvangen, bouwbedrijven hebben verliezen geleden en zien niet hoe ze hun geld kunnen terugkrijgen. Bewoners van de oude stad hadden hun huis voor een te lage prijs verkocht omdat ze overtuigd waren door een campagne om te verhuizen naar een gloednieuw district. De plaatselijke regering had al die tijd de oude stad laten verkommeren en heeft nu moeten beslissen om opnieuw belastinggeld in te zetten, ditmaal in renovatiewerken die dringend nodig zijn.

De verantwoordelijken voor al deze ellende zijn echter onbekend. Het zouden ambtenaren kunnen zijn die zich het hoofd op hol hebben laten brengen door hogere kaderleden die in de jaren ‘90 een inspectiereis maakten in de streek. Het zouden bureaucraten kunnen zijn die maar korte tijd in het district hebben gewerkt. Er zijn vage beloften gedaan dat er een onderzoek komt.

Onverantwoorde prestigeprojecten zijn een kwaal in het hedendaagse China. Volgens het Nationale Auditburau is er zo’n 5735 hectare land zonder officiële toestemming aan bouwpromotoren toegewezen. Dat een verantwoorde urbanisatie juist het thema van Expo 2010 is, geeft de hele zaak een bijzonder ironische kant. Het publiek en een aantal opiniemakers eisen echter dat de namen van de verantwoordelijken boven water komen en dat de schuldigen een passende en ontradende straf krijgen. De media-aandacht is wellicht een goed begin.

Bronnen: Xinhua, Global Times