Jaarlijkse ophanging van reuzetangka in Zhaibung klooster

Het moet gezegd, Tom Vandeweghe is een moedig man. Geen geleuter over de ‘bezetting’ van Tibet door China, over de ‘genocide’ op de Tibetanen, over de ‘culturele genocide’ op de Tibetaanse cultuur, en andere kwakkels die joernalisten gemakshalve steeds opnieuw als opgewarmde en bijgekruide kost serveren. Proficiat. Terloops hier nog even onze boekbesprekingen vermelding van  interessante boeken over Tibet, waarin al deze aspecten uitgebreid aan bod komen. Vooreerst: ‘Tibet, kroniek van het dak van de wereld’ en dan een bespreking van zes Tibetboeken  door Jef Abbeel

Tom ergert zich buitenmatig aan de controle door de Chinese begeleiders, het stricte programma, de politiecontroles, kortom de beperkingen waarvan hij als joernalist het slachtoffer is. Te begrijpen in zijn plaats. Twee jaar na de dodelijke pogroms tegen Han-Chinezen door enkele honderden Tibetaanse extremisten, vreest de Chinese overheid blijkbaar nog altijd een mogelijke herhaling. Interessant om weten voor ons en voor Tom dé gelegenheid voor zijn geliefd kat-en muisspel met de overheid; dat laatste is veel minder relevant voor de kijker/luisteraar/lezer, maar soit, we nemen het erbij.

Ik kan hem ook nog volgen wanneer hij de vraag stelt of de grote economische en sociale vooruitgang van Tibet- die hij in alle eerlijkheid erkent- wel volledig aan de Tibetanen zelf ten goede komt; of de economische ontwikkeling geen nefaste gevolgen heeft voor de traditionele kultuur; en hoe het kwetsbare Tibetaanse leefmilieu daaruit komt. Relevante vragen waarop genuanceerd kan geantwoord worden. Verdeling van welvaart tussen verschillende bevolkingsgroepen in één land is nooit eenvoudig, kijk maar naar onszelf. Traditionele kulturen overal ter wereld lijden onder een geglobaliseerde economie, niet de Chinezen maar op de eerste plaats de televisie, de GSM, de auto bedreigen de Tibetaanse tradities. En er is nu nog maar een enkele relatief kleine chroommijn in Tibet, maar is de kans reëel dat Tibet de weg zou opgaan van  mijnregios zoals Australie, Canada, Zuid-Afrika of Siberie?

Goede vragen, maar Tom geeft op Radio Eén een toch wel verbijsterend antwoord: ‘Je kan de Tibetanen vergelijken met de Indianen’! Indianen zijn zo goed als uitgemoord, hun gronden afgepakt, hun cultuur zo goed als verdwenen, ze leven in een soort openluchtgevangenis op kosten van de openbare bijstand, criminaliteit, alcoholisme, drugs,  werkloosheid, lage opleiding, korte levensverwachting en armoede zijn er endemisch.  In Tibet is de bevolking met 140% gestegen in 50 jaar, Tibetaanse nomaden zijn vrij als vogels en krijgen er nog subsidies voor een vaste woning bovenop, Tibetaanse boeren beschikken vrij over hun gronden, en Tibetanen in de steden hebben dezelfde mogelijkheden qua opleiding (in de eigen taal) , gezondheidszorg, behuizing en tewerkstelling als elke andere Chinees. En Tibet is niét de armste provincie van China. Het levensniveau gaat er een stuk sneller vooruit dan het Chinese gemiddelde. Dat alles kan je in Tibet gewoon vaststellen. De levensverwachting steeg in 50 jaar van 35 jaar naar 67.  Er zijn een kleine 3000 kloosters aktief met 40.000 religieuzen en alle belangrijke teksten van het Tibetaanse Boedhisme zijn intussen in gedrukte vorm verkrijgbaar voor iedereen. Uiteraard zijn er politieke meningsverschillen (én onderhandelingen) met de dalai lama,de separatisten in India, en hun aanhangers ter plaatse.

De situatie van de Tibetanen vergelijken met die van de Indianen?  Zelfs de dalai ging nooit zover. Jammer van de gemiste kans voor de VRT om een genuanceerder beeld op te hangen.

evolutie consumptie China tot 2007

Voor de tweede fase in het ontwikkelingsplan voor het Westen van China zet Beijing een tandje bij. De regering maakt een lijst van sectoren die zullen kunnen profiteren van belastingvoordelen (15 % inkomstenbelasting ipv de gangbare 25) en gunstige prijzen voor grond met een industriële bestemming. Zoals we eerder hebben gemeld, zal de Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming 23 nieuwe infrastructuurprojecten bekendmaken voor 682 miljard yuan (79 miljard euro). Er komen meer spoor- en autowegen, vliegvelden, steenkoolmijnen en waterkrachtcentrales.

Tien jaar geleden startte China de campagne om het binnenland en de westelijke gebiedsdelen een boost te geven. De bedoeling was om na de kustprovincies ook de rest van het land te laten delen in de ontwikkeling, de ontsnapping aan de armoede en de bescheiden welvaart die de hervormingen sinds de jaren ‘80 hadden teweeggebracht. Zes provincies, vijf autonome regio’s en de stadsprovincie Chongqing vallen onder de noemer ‘het Westen van China’. We spreken hier over 70 % van het grondgebied en, niet onbelangrijk, driekwart van de minderhedenbevolking.

Infrastructuurwerken, het interesseren van buitenlandse investeerders en een toenemende aandacht voor milieubescherming hebben intussen goede resultaten opgeleverd. China is erin geslaagd het BBP van de westelijke gebieden te laten verviervoudigen: van de 1,67 biljoen yuan (0,19 biljoen euro) in 2000 werd tegen eind vorig jaar 6,69 biljoen yuan (0,77 biljoen euro) gemaakt.

Toch neemt het Westen met een bevolking van 27,5 % van het totaal maar 18,4 % van de consumptie voor zijn rekening. Daarom is de tweede doelstelling van de volgende fase in dit grote ontwikkelingsplan de verhoging van de binnenlandse consumptie. Een doelstelling die naadloos aansluit bij de strategie die Beijing voor het hele land heeft uitgezet: de Chinese economie minder afhankelijk maken van de export door de binnenlandse consumptie te stimuleren.

300 kleuters van drie tot zes jaar deden hun eerste pasjes in de kleuterklas in het Autonoom Mongools kanton Subei. Het kantonbestuur betaalt de 700 yuan die de ouders anders per jaar hadden moeten betalen, aldus onderwijsbaas Qi Ling. De ouders betalen enkel de maaltijden. Het kanton Subei heeft een grote veestapel en is rijk aan grondstoffen zodat de inwoners met hun 7600 yuan aan jaarinkomen 2,5 maal zo veel verdienen als het provinciaal gemiddelde.  Die andere minderheidskantons in Gansu promoten ook de vijftienjarige leerplicht: het Autonoom Kazak-kanton Aksay; het autonoom Oeigoer-kanton Sunan en het Autonoom Bonan-Dongxiang-Salar-kanton  Jijishan. Allen zijn dun bevolkt met minder dan 200.000 personen, maar zijn welvarender dan anderen. In de vier kantons bevindt 100% van de kleuters zich in de klas, terwijl het nationale cijfer 50 % bedraagt. Velen schrikken terug voor de kosten. Tijdens de laatste zitting van het parlement vroeg afgevaardigde Yan Qi dat de drie voorschoolse jaren ook verplichtend zouden gemaakt worden. Hoewel de leerplicht gratis is, betalen de ouders toch soms een aardige som bij om hun kroost te laten opvoeden in zogenaamde “sleutelscholen” en deze toestand is nog erger in de voorschoolse sector

De dalai lama in Washington (foto www.tibet.net)

De Amerikaanse president Barack Obama heeft de dalai lama ontvangen op het Witte Huis. De Chinezen zijn er niet over te spreken. Ze beschouwen de dalai lama als een separatist. Is dat zo? De dalai lama zegt toch dat hij niet de onafhankelijkheid van Tibet wil maar gewoon meer autonomie? Zijn de Chinezen dan zo halsstarrig? De Verenigde Staten en Europa dringen er bij de Chinese regering dikwijls op aan om met de dalai lama te onderhandelen over zijn terugkeer naar Tibet en over “echte autonomie” voor het Tibetaanse volk. Sinds de jaren ‘70 zijn er al onderhandelingen gaande tussen Beijing en afgevaardigden van de dalai lama. De jongste gespreksronde was in de maand januari van dit jaar. Ze draaiden opnieuw rond het Memorandum dat de dalai lama in november 2008 bekend maakte. Dat programma vormt voor de dalai lama de basis van de onderhandelingen.

We vatten de eisen van dit Memorandum samen:

1. De Chinese provinciegrenzen moeten gewijzigd worden zodat er een “Groot-Tibet” tot stand komt dat ongeveer overeenkomt met het Tibetaanse rijk uit de 8ste eeuw en waar nu nog de unieke Tibetaanse cultuur aanwezig is. “De Tibetaanse nationaliteit leeft al millennia lang in een aaneengesloten gebied op het Tibetaanse plateau. Hoewel er niet steeds een politieke eenheid was, bleven de Tibetanen continu verenigd door hun godsdienst, cultuur, taal, opvoeding, levensstijl en door hun unieke hoogplateau-omgeving”.

2. Om de Tibetaanse cultuur te beschermen, moet er in dit gebied een immigratiestop komen voor andere Chinese bevolkingsgroepen. De niet-Tibetanen, die er niet sinds generaties wonen, vormen een bedreiging voor de autonome cultuur en voor het milieu. “Wij zijn erg bezorgd om de massale en aangemoedigde inwijking van vooral Han Chinezen, maar ook andere nationaliteiten, in vele Tibetaanse regio’s, tot groot ongenoegen van de lokale gemeenschappen en waardoor de Tibetaanse bevolking er gemarginaliseerd wordt en de kwetsbare natuurlijke omgeving bedreigd wordt.”

3. “Groot-Tibet” moet een eigen wetgeving kunnen uitbouwen, gebaseerd op de eigen spirituele waarden en zonder inmenging van de centrale Chinese regering. (De administratie van de dalai lama heeft al een eigen “grondwet” opgesteld, sinds 1994, waarin afgestapt wordt van het Chinese politieke en economische staatsmodel.)

4. “Het unieke van de Tibetaanse cultuur en identiteit kunnen enkel door Tibetanen bewaard en bevorderd worden en door niemand anders.”

5. Het staatsonderwijs in “Groot-Tibet” wordt vervangen door een eigen religieus gericht onderwijsnet.

6. De eerste taal in “Groot-Tibet” moet het Tibetaans worden.

7. De eigendom van de grond behoort toe aan de Tibetaanse nationaliteit, die er vrij moet kunnen over beschikken (verhuren, verkopen).

8. “Groot-Tibet” moet zo snel mogelijk zelfbedruipend worden, de centrale Chinese staatssubsidies moeten wegvallen om een echte autonomie te garanderen.

9. Tibet is een ecologische ramp geworden. De graslanden en de bossen verdwijnen. De Tibetanen zelf leefden vroeger steeds in harmonie met de natuur. Dit moet opnieuw zo worden.

10. Alle ordestrijdkrachten moeten etnische Tibetanen zijn. (Er is niet gespecificeerd of het om politie én leger gaat, maar in andere teksten wordt duidelijk gesteld dat het nationale Chinese leger uit “Groot-Tibet” moet verdwijnen).

11. De regionale regering van Tibet moet onafhankelijk kunnen deelnemen aan alle internationale organisaties, zonder daarom een zetel te hebben in de UNO.

 Chinees antwoord

Focus (Duits blad) interviewt Chinees woordvoerder over Tibet (foto tibet.cn)

De 11 antwoorden van de Chinese regering op deze 11 eisen zijn:

1. Na de 8ste eeuw is “Groot-Tibet” nooit een politieke entiteit geweest. De huidige provinciegrenzen liggen al vast sinds de 18de eeuw. Het gebied dat de dalai lama opeist, is tweemaal zo groot als de huidige provincie Tibet en beslaat één vierde van het Chinese grondgebied. In het opgeëiste uitbreidingsgebied leven diverse volkeren vreedzaam samen, de Tibetaanse cultuur is er niet de enige.

2. China is een multi-etnische staat, met bescherming van de eigen karakteristieken van de minderheden. Interne grenzen sluiten en niet-Tibetanen buitenzetten is etnische zuivering. Er is geen aangemoedigde inwijking van niet-Tibetanen. In Tibet zelf vertegenwoordigen de niet-Tibetanen slechts 8%. In de gebieden van andere provincies, waar Tibetanen leven, is er een mix van volkeren, die er vreedzaam samenleven. Dat is geen recent gegeven, dat is al eeuwen zo. Die “gemengde” gebieden bij “Groot-Tibet” willen inlijven en er één cultuur  opleggen, is in strijd met het multi-etnisch zijn van onze staat. Sommige etnische minderheden, die duidelijk verschillend zijn van de Tibetanen en die door de Chinese staat afzonderlijk beschermd worden, beschouwt de dalai lama als deel uitmakend van het “Groot Tibetaanse volk” (Yi, Nu, Qiang, Naxi, Memba, Lhoba). 

3. Specifieke wetgeving voor Tibet bestaat al, maar is er gekomen in overleg met de centrale regering. Wij zijn absoluut gekant tegen een volledig onafhankelijke wetgeving. Ons stelsel is geen “federatie van staten”, maar een samengaan van centraal en autonoom, in overleg. De eenheid van het land is een garantie voor de Tibetaanse autonomie. Indien de eenheid van het land niet bewaard wordt, dan moet men spreken over onafhankelijkheid. In dat geval zou Tibet snel in de handen vallen van een grootmacht en zou er van autonomie niets in huis komen.

4. Zeventig procent van de politieke kaders en functionarissen in Tibet zijn Tibetaan. De gouverneur en de regionale parlementsvoorzitter zijn Tibetaan. Drie van de vier hoogste partijposten in Tibet zijn in handen van Tibetanen. Heel wat niet-Tibetaanse onderzoekers hebben hun levenswerk aan de Tibetaanse cultuur toegewijd.

5. Het onderwijs baseren op het boeddhisme is in strijd met de Chinese grondwet die één, niet-religieus onderwijsnet voorziet.

6. In het belang van de eenheid van China, is Tibet bij wet als tweetalige zone vastgelegd, Tibetaans en Chinees. In het voorstel van de dalai lama wordt Chinees niet meer vernoemd als mogelijke tweede taal. Dit is een aanzet tot een taalstrijd. Wat met de miljoenen mensen in het opgeëiste uitbreidingsgebied van “Groot-Tibet”, die een andere taal hebben dan Tibetaans?

7. Volgens de Chinese grondwet is alle grond centrale staatseigendom, geen privébezit en zeker geen etnische kwestie.

8. De centrale staatssubsidie aan Tibet bedraagt 90 procent van het regionaal budget en gaat naar infrastructuur, ecologie, onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg en armoedebestrijding. De Tibetaanse economie is nog grotendeels een overlevingseconomie. Zonder hulp van buitenaf geraakt de bevolking niet uit de onderontwikkeling.

9. Door economische en sociale groei, betere leefomstandigheden en betere gezondheidszorg is het aantal Tibetanen in Tibet bijna verdrievoudigd. De veestapel evenzeer. Dit brengt druk mee op de kwetsbare graslanden. De klimaatverandering zorgt er ook voor dat Tibet warmer en droger wordt. Enorme sommen zijn nodig om woestijnvorming tegen te gaan. Wie zal die leveren? De centrale Chinese overheid stelt al jaren enorme sommen ter beschikking voor bebossing en ter bescherming van graslanden. De beboste oppervlakte in Tibet bedraagt nu 11%, wat niet zo slecht is gezien de hoogte (gemiddeld 4000m). Dat is ongeveer het dubbele in vergelijking met de eerste helft van de 20e eeuw. Eén derde van het Tibetaanse grondgebied is natuurreservaat.

10. Het Chinese leger staat in voor de verdediging van het gehele grondgebied, Tibet inbegrepen. Het politiekorps in Tibet is al Tibetaans.

11. Tibetaanse afgevaardigden kunnen binnen de Chinese delegaties voor internationale ontmoetingen een plaats krijgen, in het belang van de eenheid van het land.

China vraagt ook aan de dalai lama om geen steun te verlenen aan separatistische activiteiten en om het geweld in Tibet zelf of tegen Chinese ambassades in het buitenland af te keuren. Tot vandaag ging de dalai lama daar niet op in, hij bestempelt die als “vreedzame betogingen”. Ook de incidenten in Lhasa van maart 2008 beschrijft de dalai lama nog steeds als “vreedzame betogingen”, terwijl we kort nadien toch beelden en getuigenissen van toeristen kregen van lynchpartijen en brandstichtingen door bendes jongeren.

De dalai lama en zijn administratie in India beschuldigen de Chinese regering ervan niet ernstig te willen ingaan op zijn geformuleerde eisen. De Chinese regering van haar kant bestempelt die eisen als een verpakte vorm van onafhankelijkheid. Ze voegt eraan toe dat de dalai lama hierbij de steun krijgt van “een grootmacht” zonder de Verenigde Staten bij naam te noemen. De regering zegt wel expliciet dat “het Congres van die grootmacht het voorbije jaar 16,7 miljoen dollar financiële steun gaf aan de dalai lama en zijn entourage”. De laatste gespreksronde van januari 2010 bracht de twee kampen geen stap dichter bij elkaar.

Obama: China in slecht daglicht plaatsen

De houding van de Verenigde Staten tegenover de dalai lama en de ‘kwestie Tibet’ is vrij constant gebleven sinds 1949. Voor die datum erkenden de VS de territoriale integriteit van China, Tibet inbegrepen. Officieel is dat nog steeds zo, maar dat belet de VS niet om de ‘kwestie Tibet’ regelmatig te gebruiken om China te prikken. In april 1949 beschrijft het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken het waarom daarvan: “Het erkennen van Tibet als onafhankelijk land is voor ons niet de echte kwestie. Waar het om gaat, is onze houding tegenover China. Indien er een Tibetaanse regering in ballingschap zou komen, is het de aangewezen politiek voor de VS die te steunen zonder Tibet als onafhankelijk land te erkennen.” Dat gebeurt dan ook effectief: de dalai lama trekt uiteindelijk in ballingschap, een martelaar is gecreëerd, een stok om China te slaan op ogenblikken dat het de VS goed uitkomt, is gevonden.

In de jaren vijftig en zestig trainen, organiseren en financieren de VS het gewapend verzet van Tibetaanse separatisten. Dat gebeurt met de hulp van de dalai lama en zijn administratie. Vanaf de jaren zeventig ontwikkelen en financieren de VS een netwerk van steungroepen voor de onafhankelijkheid van Tibet. De reden daarvan is opnieuw propaganda tegen China leven blijven inblazen, China in een slecht daglicht stellen. Toonaangever daarbij is nu de International Campaign for Tibet met als uitvoerend voorzitter Lodi Gyari, een geestelijke en vertegenwoordiger van de dalai lama in de VS.

De voorbije decennia is de dalai lama herhaaldelijk te gast geweest bij Amerikaanse presidenten. Obama wil dat nog eens overdoen. China protesteert daartegen omdat Beijing de dalai lama beschouwt als een separatist. Beijing wil wel met de man praten maar de Chinese overheid beschouwt een buitenlandse staatsontvangst als een inmenging in hun binnenlandse aangelegenheden.
Jean-Paul Desimpelaere en Kris Peeraer

Bronnen:

De volledige tekst van het Memorandum van de dalai lama is te vinden op de website van zijn administratie: www.tibet.net/ onder de zoekterm “memorandum”

Het Chinese antwoord vindt u hier: http://eng.tibet.cn/news/today/200910/t20091018_511138.htm

traditie en moderniteit

Tibet  evolueert snel weg van het stereotype beeld van straatarme regio.

In het jaar 2000 was nog twee derden van de bevolking in de Autonome Regio Tibet officieel arm. In 2009 nog slechts tien procent. De armoedegrens in Tibet lag op 130 euro  per jaar, en is in 2006 opgetrokken tot 170 euro.In de rest van China ligt de grens op 120 euro.

Tibetaaanse boeren en herders hebben al 7 jaar op rij hun inkomen met meer dan 10% zien verhogen. Ze komen nu gemiddeld aan 360 euro per jaar.

De economische ontwikkeling draagt bij tot deze evolutie, maar ook de massale investeringen door de overheid: in 2009 ging alleen voor Tibet een miljard euro naar verbetering van landbouw, betere sociale zekerheid en beter onderwijs op het platteland, en naar subsidies voor de aankoop van elektrische toestellen, meubelen en motorvoertuigen.Er ging ook 84 miljoen euro naar het ontwikkelen van ecotoerisme.

Meer geld voor het sociale

De recente vijfde conferentie over Tibet heeft besloten om de Tibetaanse gebieden opnieuw meer steun toe te kennen. Vergeleken met het verleden, waar infrastructuur centraal stond, komt nu de klemtoon te liggen op het sociale en ecologische.

Sedert het ontstaan van de Volksrepubliek werden 5  Tibetconferenties gehouden en de voorlaatste dateert uit 2001. Tijdens de vijfde conferentie, die plaatsvond van 18 tot 20 januari, werd beslist de hulp uit te breiden naar de vier buurprovincies met een Tibetaanse bevolking. Volgens president Hu Jintao wordt het uitbouwen van een Tibet met eigen karakteristieken prioritair.  Analisten menen dan weer dat de conferentie een antwoord vormt op de rellen van maart 2008.

Volgens Hu Jintao zou het netto-inkomen van herders en boeren tegen 2020 dicht bij het nationaal gemiddelde moeten liggen. Door meer regeringsinvesteringen en beter bestuur moet de openbare dienstverlening en de infrastructuur er vergelijkbaar zijn met ’s lands gemiddelde, aldus nog Hu, die vond dat meer nadruk moet komen te liggen op het levenspeil van herders en boeren door een betere coördinatie van de economische en sociale ontwikkeling. Om een reuzensprong in de Tibetaanse ontwikkeling te maken, moet de economische groei gecombineerd worden met een comfortabel levenspeil, een gezond leefmilieu en sociale stabiliteit en vooruitgang, aldus nog Hu. De regio moet een strategische reserve worden van natuurlijke hulpbronnen, een land met een unieke cultuur en een toeristische topbestemming. Hij beloofde meer steun voor landbouw, veeteelt, toerisme en ambachten. In feite komt dit neer op meer middelen voor openbare diensten zoals opvoeding, gezondheidszorg, telecommunicatie en sociale zekerheid.

Premier Wen Jiabao beloofde van zijn kant gratis onderwijs voor alle kinderen van herders en boeren tot en met het hoger middelbaar onderwijs. Jia Qinglin herinnerde eraan dat de regering sinds 2001 130 miljard yuan investeerde in Tibet. Verwacht wordt dat Tibets BRP  in 2009 steeg tot 43 miljard yuan, 170 % meer dan in 2000 en een jaarlijkse vooruitgang van 12 %.

Nieuwe gouverneur Pema Thinley

Een ruime week geleden wisselde de 62-jarige Tibetaanse gouverneur  Qiangba Puncog zijn functie overigens in voor deze van hoofd van het Regionaal Volkscongres, en werd de 58-jarige Pema Thinley, die een achtergrond heeft bij het leger, als gouverneur aangesteld.  Tot nu toe was hij verantwoordelijk voor orde en wet in Tibet. Analisten hebben het dan over de recente Tibetpolitiek als over “de gulle hand in een ijzeren handschoen”.

Zie ook CCTV over de veranderingen in Tibet, de 5e Conferentie over Tibet

onderwijs voor minderheden

De centrale regering wil lessen trekken uit de rellen van Urumqi; ze stuurde begin november een onderzoeksteam van 400 kaderleden uit bijna alle ministeries naar Xinjiang; onder hen dozijnen onderministers of hoger, bijv. een onderdirecteur van de almachtige Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming, een vicegouverneur van de Nationale Bank, en een vicevoorzitter van de Beurscommissie. Ze moesten onderzoek doen naar methoden voor snellere economische ontwikkeling, die tegelijk de sociale stabiliteit verzekert.

De campagne voor de ‘Ontwikkeling van het Westen’ is nu tien jaar bezig en vooral in het licht van de Urumqirellen tussen Oeigoeren en Han dit jaar en omdat Xinjiang een economisch strategisch gebied is, wil men haar bijsturen.

Gedurende de tien jaar van de campagne ‘Ontwikkeling van het Westen’ zijn de staatsinvesteringen in regio’s met veel minderheden gestegen van 27 miljard euro in 1999 tot 180 miljard in 2008. Het geld ging vooral naar infrastructuur, zoals spoorwegen, wegen, gasleidingen. Het bruto regionaal product steeg van 430 euro naar 1600 euro per persoon. Het netto geldinkomen van boeren steeg van 162 naar 339 euro. Het aantal armen daalde met 25 miljoen. 

Tien punten stonden op de agenda van de huidige onderzoeksteams: economische groei, opening naar de buitenwereld, meer welvaart, betere sociale zekerheid, opvoeding en cultuur, godsdiensten van de minderheden, versterking van de Partij, de verdere rol van het ‘Productie- en Constructiekorps’ (*), het behoud van de sociale stabiliteit, en grensdiplomatie. Alle ministeries moeten na deze inspectieronde een verslag overmaken aan de Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming, die daaruit een plan zal distilleren dat aan de regering voorgelegd wordt. In maart 2010 zou daarover een grote conferentie met alle betrokken partijen gehouden worden en daarna worden de nieuwe maatregelen doorgevoerd.

* Productie- en Constructiekorps: een militair-economisch conglomeraat dat ontstond in de jaren ‘50; men wilde toen dat de zowat één miljoen grenssoldaten in Xinjiang zich ook  economisch nuttig zouden maken.

Bron: Hong Kong Wen Wei Po en Xinhua

J.P. Desimpelaere mmv Kris Peeraer, EPO 2009, 252 blz.

ruines van Guge rijk

Een goed Nederlandstalig boek over Tibet was al lang nodig. Er wordt immers te veel nonsens over Tibet verspreid. Een onthutsend voorbeeld vermeld in het boek is de anti-Chinese Tibetmotie die door het Belgisch parlement unaniem(!) goedgekeurd werd in 1996 en waarin onze illustere parlementariërs zelfs niet in staat bleken met de regel van drie het juiste aantal inwoners per km² te berekenen.

Het boek is zoals gezegd een kroniek. We krijgen een geografische inleiding en dan een tocht door de geschiedenis, van de prehistorie over de mythische koning Gesar, het in de 7e eeuw echt bestaande ‘Groot-Tibetaanse’ Tubokoninkrijk, de verovering door de Mongolen en de formele opname in de Chinese invloedssfeer in de 13e eeuw, de machtsgreep van de 5e dalai lama onder de patronage van de Mongolen in de 17e eeuw, de pogingen van Britten en Russen om Tibet aan de Qingkeizers te ontfutselen, de afscheidingsbeweging in de 20e eeuw, tot de complexe binnenlandse en buitenlandse diplomatieke manoeuvres voor en na de intocht van het Chinese leger in 1951.

De auteur heeft de moeite gedaan zich goed te documenteren, er is een uitgebreide referentielijst met zowel pro-Tibetaanse, pro-Chinese, vroegere koloniale en huidige academische bronnen. Het boek bevat dan ook een schat aan heel concrete informatie over het reilen en zeilen van het hoogplateau doorheen de geschiedenis.

Een van de grote verdiensten is het analyseren van de geschiedenis van het Groot-Tibet dat de dalai lama claimt en van de veel kleinere huidige autonome regio Tibet waarover Beijing wil praten. Groot-Tibet blijkt al sinds de 10e eeuw als politieke eenheid niet meer te bestaan, en de autonome regio is geen communistische creatie, maar gaat wel degelijk terug op de administratieve indeling die de Yuan- en Qingdynastieën invoerden.

Verder analyseert het boek ook de bevolking van de hele regio die tot Groot-Tibet gerekend wordt. Doordat de dalai lama voor Groot-Tibet etnisch-culturele criteria hanteert, claimt hij ook alle gemengde regio’s waar Tibetaanse minderheden leven. Het vanzelfsprekend gevolg is dat in Groot-Tibet 6 miljoen Tibetanen wonen en 12 miljoen niet-Tibetanen, of, zoals de dalai lama het uitdrukt, “de Tibetanen een minderheid vormen in hun eigen land”. Die 12 miljoen moeten volgens hem vertrekken. De verrassende conclusie van het boek is echter dat deze niet-Tibetaanse bevolking, een bonte verzameling van Han en vele andere etnische groepen, daar niet wonen tengevolge van een perfide communistische immigratiepolitiek, maar er al eeuwen thuis zijn, sommige bevolkingsgroepen zelfs al langer dan de Tibetanen. Moderne Hanimmigratie is enkel substantieel in enkele goed leefbare steden, zoals Lhasa en Xigaze en is beperkt tot ongeveer 200.000 personen.

In het aardrijkskundig hoofdstuk komen controversiële onderwerpen zoals de ontbossing, de ontginning van mineralen, en de bedreigde status van de Tibetaanse antilope gedetailleerd ter sprake. Van de verwijten die de Chinese regering hier krijgt, blijft bij nader inzicht niet veel over.

Van het beeld van Tibet als vredelievend paradijs van mediterende monniken blijft geen spaander heel. De Tibetaanse geschiedenis is even gewelddadig zoniet erger dan onze middeleeuwen.Tibetaanse kloosters waren in de regel versterkte burchten, en oorlogen, burgeroorlogen, moord en doodslag waren de normale methode om de wereldse machtsverhoudingen tussen de verschillende ordes te bepalen. Tibet staat vol met ruïnes van kloosters, en daarvan is maar een kleine minderheid slachtoffer van de Culturele Revolutie.

Op basis van bevolkingscijfers toont de auteur dat de hier en daar nog gehoorde beschuldiging van genocide door China niet op feiten gebaseerd is. Het cijfermateriaal over vermoedelijke aantallen slachtoffers van de confrontaties in ‘51 en ‘59 is echter ietwat rommelig. De auteur heeft hier het geluk dat de dalai lama zelf verklaart dat men de term ‘genocide’ niet letterlijk moet opvatten, maar moet lezen als ‘culturele genocide’.

Het boek maakt ook een analyse van de Britse koloniale en de Amerikaanse politiek in de 20e eeuw. Beiden probeerden, weliswaar op verschillende tijdstippen,  Tibet onder controle te krijgen, ondersteunden halfslachtig de afscheidingsbeweging die begon met de 13e dalai lama in 1913, maar erkenden om strategische redenen nooit de onafhankelijkheid.

De cruciale periode tussen de intocht van het Chinese leger in 1951 en de vlucht van de bijna voltallige Tibetaanse elite in 1959 wordt mijns inziens te anekdotisch behandeld. Zo is het niet duidelijk wat de elite, die in 1951 nauwelijks weerstand bood aan het Chinese leger en een samenwerkingsakkoord sloot met de Chinese regering eerder dan in te gaan op het Amerikaanse voorstel om te vluchten en vanuit het buitenland een guerrilla te starten, in 1959 deed besluiten om alsnog in ballingschap te vertrekken. Het gedrag van de dalai lama is intrigerend: twee dagen voor zijn vlucht in 1959 schrijft hij nog aan de bevelhebber van de Chinese troepen dat hij bezig is de pro-Chinese krachten te verzamelen om een einde te kunnen maken aan de onlusten in Lhasa.
De opstand in Lhasa in 1959 wordt uitgelegd vanuit een sociaaleconomische achtergrond: verzet tegen het onteigenen en verdelen van de kloostergronden en het vrijlaten van de lijfeigenen, dat begon bij de Tibetaanse minderheid in Sichuan in 1956 en is overgeslagen naar de hoofdstad van Tibet. Dat lijkt wat bizar, gegeven dat de Chinese regering in 1956 aangekondigd had dat dergelijke hervormingen in Tibet zelf zeker nog niet in het volgende vijfjarenplan voorzien waren.

Over de recente periode had ik graag een systematische vergelijking van de standpunten van de Tibetaanse leiders in ballingschap en van de Chinese regering gezien. Waarom bijvoorbeeld leidden de onderhandelingen in 2008 tot niets? In het boek komen de standpunten van de dalai lama fragmentair aan bod in de verschillende deelkronieken, en die van de Chinese regering nauwelijks. Over de Tibetaanse wereldlijke en geestelijke leiders, die zoals de panchen lama wel met de Chinese regering samenwerken, komen we zo goed als niets te weten.

Over de onlusten van 2008 ten slotte wordt gezegd dat het vooral commandoraids waren, gepland en ondersteund van buitenaf door de Tibetaanse ballingen en met de Verenigde Staten achter de schermen; de schaal was echter te groot om zonder enige sympathie van een deel van de bevolking te kunnen doorgaan; er zijn wel degelijk etnische spanningen aanwezig; het boek verwijst kort naar een gebrek aan economische perspectieven voor de weinig geschoolde Tibetaanse boerenzonen die naar de stad trekken. Een bijkomend hoofdstuk met een beschrijving van de sociaaleconomische toestand van Tibet vandaag had dit kunnen verduidelijken. Ook de huidige toestand op cultureel, educatief en religieus gebied had daarin systematisch kunnen behandeld worden. Nu wordt  fragmentarisch over grote aantallen kloosters, monniken en nonnen gesproken, zonder dat het verwijt van ‘culturele genocide’ ten gronde onderzocht wordt.

Het boek is vlot geschreven, de kroniekstijl waarbij de thematiek dikwijls in stukjes gehakt wordt, maakt het spannend, maar dwingt de lezer zijn gedachten goed bij het lezen te houden. Het is een aanrader met uitdagende maar steeds beargumenteerde stellingen.

Tibet, Kroniek van het dak van de wereld, J.P. Desimpelaere mmv Kris Peeraer, EPO 2009, 252 blz.

Rechtbank van Urumqi

Waarvoor werden maandag zeven Oeigoeren veroordeeld in Urumqi? Het eerste proces betrof Abdukerim Abduwayit. Hij  doodde eigenhandig vijf burgers met een dolk en een Engelse sleutel; bovendien stak hij een gebouw in brand; dertien personen moesten naar beneden  springen om te ontsnappen. Het tweede proces was dat van Gheni Yusup, Abdulla Mettohti, Adil Rozi en Nureli Wuxiu’er. Ze traden op in bende en doodden vier burgers; ze plunderden ook enkele winkels en staken auto’s in brand. Abdulla Mettohti stak bovendien samen met anderen een winkel van granen en olie in brand, waarbij vijf burgers die naar binnen gevlucht waren, omkwamen. De derde zaak betrof Alim Metyusup en Tayirejan Abulimit. Ze doodden samen drie personen en verwondden de vierde ernstig. Bovendien werden de slachtoffers bestolen. Alim Metyusup vermoordde, samen met een andere bende, ook nog twee burgers en stak verschillende gebouwen in brand.

Allen zijn ter dood veroordeeld, behalve Tayirejan Abulimit die levenslang kreeg; hij legde spontaan bekentenissen af en hielp zijn mededader opsporen. De rechtspraak vond plaats in het Oeigoers en meer dan 400 personen woonden de processen bij. 

Bij de rellen in juli vielen 197 doden en 1600 gewonden, in grote meerderheid Han die door Oeigoeren aangevallen werden. In totaal werden 700 personen aangehouden, en daarvan zullen er 21 voor de rechter moeten verschijnen. In Urumqi, een stad met meer dan 2 miljoen inwoners, bevindt zich een speciale politiemacht van 14.000 man om elke verdere etnische onrust te voorkomen; sommige Oeigoeren klagen dat de politie willekeurig tegen hen optreedt, terwijl sommige Han de overheid verwijten onvoldoende te doen voor hun veiligheid.

Intussen werd ook in Guangzhou één persoon ter dood veroordeeld wegens zijn betrokkenheid in de rel tussen Han- en Oeigoergastarbeiders, waarbij twee Oeigoeren omkwamen; de rel werd door extremisten in Urumqi voorgesteld als een massamoord op Oeigoeren en was de aanleiding tot protesten, die ontaardden in de moordpartijen.

De Afghaanse crisis wordt steeds dieper. Hoe kan men eruit geraken?

De Amerikaanse war-on-terror is zelf de oorzaak geworden van onrust en geweld. Amerika moet de  oorlog stopzetten. De oorlog loste de beloften voor Afghanistan niet in en bracht ook voor de Verenigde Staten alleen maar negatieve gevolgen.

In de Verenigde Staten neemt zowel bij het grote publiek als in het Congres de afwijzing toe. Obama staat onder druk van het Pentagon om meer troepen te sturen, maar kan de toenemende weerstand tegen de oorlog gebruiken als tegendruk.

Er moet verzoening gepredikt worden tussen de Afghaanse regering, de taliban en de belangrijkste krijgsheren. De chaos is niet alleen de schuld van de Amerikanen, maar ook van de langdurige strijd tussen die fracties plus Al Qaeda. De politieke chaos heeft ervoor gezorgd dat de presidentsverkiezingen geen duidelijk verdict brachten. Het hertellen van de stemmen kan enkele maanden duren. Intussen verklaart Karzai dat de Amerikanen niet bekwaam zijn Afghanistan uit zijn problemen te helpen en hij zou besprekingen met de taliban en de krijgsheren willen beginnen.

Om de weg naar vrede te kunnen inslaan, heeft Afghanistan internationale hulp nodig. De internationale gemeenschap moet de groeiende antioorlogsstemming in de wereld gebruiken om druk op Obama te zetten, zodat hij gemakkelijker een koerswending kan doorvoeren. Ook de Veiligheidsraad kan helpen en de vijf permanente leden kunnen proberen overeenstemming te bereiken over een roadmap, eventueel via een Internationale Conferentie. Een sleutelvraag is hoe men de taliban kan opnemen in de gesprekken en tegelijk de gewapende Al Qaidagroepen uitschakelen.

Bij het vertrek van de Amerikaanse troepen zal een internationale vredesmacht nodig zijn. Met hun hulp kan de Afghaanse regering hopelijk het hele land onder controle brengen en de vrede herstellen.

Interessant is de reactie op dit artikel door een Indische topdiplomaat, M.K. Bhadrakumar, in ‘Asiatimes’. Hij verbindt de groeiende belangstelling van China voor Afganistan met de recente onrust  in Xinjiang, dat aan Afghanistan grenst. Het is de eerste keer dat een Chinese krant openlijk schrijft dat de Verenigde Staten en hun bondgenoten moeten vertrekken. Het artikel trekt de kaart van de pragmatische politiek van Karzai, die door de Amerikanen tot figurant gedegradeerd is. Het beschouwt de factor Al Qaida niet als een belangrijke reden om verder te vechten en verwerpt  aldus de NAVO-stelling dat de oorlog  noodzakelijk is in de strijd tegen het internationale terrorisme. Volgens het artikel moeten de Afghanen zelf hun problemen oplossen, de mogelijkheid van internationale onderhandelingen tussen de belangrijkste landen van de regio wordt zelfs niet vermeld. Wel is de Veiligheidsraad, en in het bijzonder zijn vijf permanente leden, verantwoordelijk om het  vredesproces te begeleiden.

China zelf zit intussen niet stil. Zo meldde AP op 15 september dat in Nanjing 20 Afghaanse en 20 Irakese officieren opgeleid worden om landmijnen onschadelijk te maken. Bij het einde van hun opleiding krijgen ze een grote hoeveelheid materiaal mee om mijnen op te sporen en tot ontploffing te brengen, alles gratis.