Zicht op oude stad

Kashgars oude stad lijkt met de lage en platte adobe-huisjes meer op een stad uit het Midden-Oosten. 90 % van de bevolking bestaat dan ook uit moslims. De stad langs de zijderoute is met zijn bazaar een toeristische trekpleister. Kasghar of Kashi in het Han, bevindt zich echter op een aardbevingslijn en sinds de metingen begonnen werd de stad al vier maal getroffen door bevingen met een kracht van 6. Nog in augustus vorig jaar verwondde een aardbeving van 5,8 twintig personen in de buitenwijken. Seismologen waarschuwen dat een erge beving veel slachtoffers zou kunnen maken. Een eerste blauwdruk tot heropbouw dateert uit 2002 maar deze kreeg veel kritiek omdat de buurt rond de the Idkha Mosque werd afgebroken ten voordele van brede lanen met grootwarenhuizen. Dit project werd een halt toegeroepen en het nieuwe project dateert uit 2009 en deze renovatie zal 5 jaar in beslag nemen.

De woningen worden niet enkel bestendig gemaakt maar ook voorzien van stromend water, elektriciteit, gas, toilet…Het gebeurt volgens de Global Times kosteloos en de eigenaars mogen zelf een plan opstellen hoe ze de renovatie willen. Het blad citeert

Binnenzicht na renovatie

stadsambtenaar Wang Kun die beweert dat zijn renovatiedienst alle gezinnen bezocht en hen vroeg of ze ofwel een nieuw plan wilden of het oude wilden behouden. Hij beweert dat 90 % akkoord ging met het uiteindelijke plan. Gedurende de bouw/renovatie kregen de bewoners ofwel gratis een ander onderkomen ofwel kregen ze 600 yuan per maand huurtoelage. Vele huizen hoeven nauwelijks nog een dak en zullen binnen 6 maanden klaar zijn.

Volgens de stadsgids Bian Jiang beweren eerste reacties dat de nieuwe huizen mooier en stabieler zijn en de Moslimstijl niet veranderd. Het Europese Parlement heeft nochtans in maart een resolutie aangenomen die China oproept “te stoppen om de Oeigoerse architectuur te vernielen”. China heeft nochtans beloofd dat geen “gentrification” zou plaats grijpen ( vervangen van oorspronkelijke bevolking door een meer welstellende). Omdat wegen verbreed worden, afvalwaterleidingen gelegd en ook pijplijnen voor water en gas is het wel zo dat sommige huizen die dit verhinderen niet worden verbouwd. Soms kon de brandweer niet meer door de smalle straatjes van twee meter breedte waarboven dan nog werd gebouwd. Volgens het verslag van de Global Times wordt dus de wil van de bewoners gerespecteerd en ook de geest van de stad. Een hemelsbreed verschil met de rapporten van de mensenrechtenvereningen die het enkel hebben over vernieling van Oud-Kashgar.

Zie ook CNTV over Kashgar, met fragment renovatie

De hoofdstad van de Autonome Regio Xinjiang Urumqi telde in 2008 2,23 miljoen personen, waarvan 75 % een stedelijke status heeft. De stad telt dus ook een kwart landbouwbevolking. 49 nationaliteiten wonen in de stad en de minderheden zijn met 640.000 of 27% van het totaal. Voor 1949 bestond er nauwelijks een infrastructuur: de bebouwde oppervlakte besloeg amper 8 km², zandwegen en huizen zonder verdiepingen waren de regel, elektriciteit een voorrecht van enkelen. Tot in 1976 bedroeg het gemiddeld jaarinkomen er nauwelijks 152 yuan. De totale bevolking die in 1990 1,4 miljoen beliep, steeg tegen 2008 tot over het twee miljoen en de stadsoppervlakte was toegenomen tot 230 km². De stadsontwikkeling van Urumqi kan opgesplitst worden in 4 periodes: voortdurende ontwikkeling tot 1965; stagnatie tot 1978; trage ontwikkeling tot 1990 en snelle ontwikkeling sindsdien.

In de periode voor de Volksrepubliek waren de meeste gouverneurs Han of Mantsjoes en dit verklaart de rechthoekige ontwikkeling van het stadspatroon zoals in andere steden van China, maar dit verschilt van de meeste steden in Xinjiang. De grondwet van de Volksrepubliek schrijft echter voor dat de kandidaat burgemeester van Urumqi  een Oeigoer moet zijn. Na 1949 begon de socialistische ontwikkeling in een tempo die de stad voorheen nooit gezien had. Van 1949 tot 1965 ontving de gemeente 15 miljard yuan voor het leggen van grondslag van de economische – en ook stadsontwikkeling. Gedurende deze periode steeg het bruto regionaal product (brp) van 76 miljoen naar 384 miljoen. De ratio van de landbouw halveerde van 8 % tot onder 4%; de secundaire sector steeg van 30 naar 56 %. Voorbeelden van grote industriële constructies zijn de “Bayi” staalcorporatie, Shiyue Automobile Repair Plant, de “Liudaowan” mijnen en Qiyi Cotton Mill. Het aantal arbeiders in de nijverheid steeg van 47.000 in 1952 tot 249.000 in 1965. Hun inkomen was wel karig met nauwelijks 13 yuan per maand. Door de opening van de spoorweg met Lanzhou in 1965 werd de stad verbonden met de rest van China. Tijdens deze eerste periode werd de bebouwde oppervlakte vier maal groter. De verstedelijking greep hoofdzakelijk plaats in de districten Tianshan en Saybark, waar Oeigoeren verspreid leven. De bevolking steeg van 107.000 in 1952 tot 626.000 in 1965: drie vierden Han en één vierde minderheden, waarvan 10 % Oeigoeren. De toestroom van migranten varieerde van 89.000 in 1954 tot 68.000 in 1965.

Tijdens de periode van 1966 tot 1978 groeide het brp maar van 433 miljoen tot 862 miljoen en het aandeel van de nijverheid viel zelfs van 57 % tot 44%. De stadsuitbreiding gebeurde grotendeels langs de grote wegen. In het begin van de jaren zeventig werd door de aanleg van de luchthaven en de Bayi-staalfabriek en nog andere bedrijven voor uitbreiding gezorgd maar deze bedrijven kwamen in de districten Dongshan en Toutunhe ver van het centrum. Echte stadsplanning was er gedurende deze periode van de culturele revolutie niet en stedelingen trokken weg. Nadien volgde de terugkeer en de bevolking steeg van 779.000 in 1971 tot voor het eerst boven het miljoen in 1978.

Spoorwegstation

Tijdens de periode na 1978 begon het bestuur de economische ontwikkeling te corrigeren, maar het niveau van deze ontwikkeling bleef aan de lage kant: in 1979 bedroeg het brp 938 miljoen en dit cijfer verhoogde tot 6345 miljoen in 1990. Een aantal grote nijverheden kwamen er bij zoals Urumqi Steel Corporation, Heavy Machine Factory, en het Thermoelectric House. Tussen 1979 en 1990 werd 60 miljard geïnvesteerd in de uitbouw van modern transport, communicatie en waterzuiveringsinstallaties. De stadsplanning stond in dienst van het stimuleren van de economische planning. Gebaseerd op metaal, petroleum, textiel, engineering en chemie bouwde Urumqi met succes zijn nijverheidssysteem uit. Sommige grote bedrijven verhuisden van het stadscentrum naar de rand. De traditionele centra langsheen de twee belangrijkste handelslanen raakten volgebouwd en de verstedelijking groeide maar 1,57 % per jaar aan, minder dan tijdens de vorige periodes. Het vierde masterplan uit 1985 deelde de stad in 10 zones in: binnen deze zones mocht de nijverheid niet uitbreiden. Industriële bedrijven verhuisden naar Dongshan en Toutunhe waar uitbreiding wel toegestaan was; Xinshi was voorgestemd om het hightech district te worden. In 1979 met 1,16 miljoen inwoners besloeg het verstedelijkte gebied enkel 64 km² . De bevolking groeide weer omdat de jeugd terugkeerde van het platteland en omdat Oeigoeren en Kazakken kinderrijke gezinnen hadden. De densiteit van de bevolking nam af naarmate het gebied verder af lag van het centrum.

Snelle ontwikkeling

Na 1990 en vooral na het uitdokteren van de “Go West”-politiek in 2000 nam de economische ontwikkeling en de verstedelijking een hoge vlucht in Urumqi. Van 1990 tot 2008 groeide het brp jaarlijks met 15 %. De secundaire sector groeide van 3 miljard tot 42 miljard zodat het terug 56 % uitmaakte, meer dan ooit tevoren. Begin jaren negentig werden ook twee speciale zones goedgekeurd: de “Economische en Technologische ontwikkelingszone” had in 2006 al 1200 bedrijven aangetrokken, waarvan 54 buitenlandse als Carlsberg en Coca-Cola. De hightech-zone bevatte in 2006 1600 bedrijven en 44 buitenlandse. Ondertussen heeft de stad ook een speciale zone van verwerking voor export.

Urumqi High-Tech zone

Urumqi speelt vooral de troef van energie uit: Xinjiang heeft eigen voorraden olie en steenkool en ook de pijplijnen met olie uit Kazakstan en gas uit Turkmenistan lopen doorheen de regio. Transport en logistiek in Urumqi zijn zo ontworpen dat dit vlot kan verlopen en opdat de stad zijn Euro-Aziatische brugfunctie des te beter zou kunnen vervullen. In 2008 bedroeg het exportvolume 4,8 miljard $, de import maar 0,42 miljard $. Door de bloei van het toerisme slorpt de tertiaire sector een aandeel op van de primaire en secundaire sector. De hoge economische groei ging ook gepaard met een snelle bevolkingsaangroei, namelijk van 1,46 miljoen in 1990 tot 2,36 miljoen in 2008. 72 % daarvan zouden Han-Chinezen zijn. In deze officiële cijfers kunnen echter heel wat tijdelijke migranten niet vervat zitten. Straks daarover meer. De verstedelijking tijdens de 2 laatste decennia greep meestal plaats vanuit de nieuwe districten Xinshi District en Dongshan. In 1998 werd een nieuw stedenbouwkundig plan uitgetekend waarbij versnipperde uitbreiding wordt tegen gegaan. In de bebouwde oppervlakte bedraagt de densiteit echter 10.000 personen per km². Omdat er een tekort aan grond voor uitbreiding was en de bestaande voorraad dringend moest vernieuwd worden, zocht Urumqi nieuwe ruimte. Deze kon niet in de richting van de vruchtbare noordelijke landbouwgronden gevonden worden, want deze zijn beschermd in China. Met Changji in het noorden werd het op een akkoordje gegooid dat beiden de Wuchang-economische zone zouden gaan vormen. Nadien werd tussen

Productie Goldwind-molens

beiden overeen gekomen dat de stad Miquan die voorheen tot Changji behoorde, zou overgedragen worden aan Urumqi en dit onder de naam van het Midong-district dat 3407 km² groot is, groter dan de oude stadskern. Vele projecten staan in de steigers om van Midong het centrum te maken van de olie-nijverheid. De laatste jaren zijn ook de nieuwe energievormen een hoogvlieger geworden in Urumqi ’s florerende industrie: bv. Goldwind dat windmolens vervaardigt, is er gevestigd. De stad is ook het grootste verbruikerscentrum in de regio met in 2008 41 miljard yuan. Het brp per hoofd bedroeg toen 6.222 $, de zevende plaats in West-China. Ter volledigheid ook even vermelden dat in 2009 6,6 miljoen toeristen de stad bezochten. Over Urumqi’s plannen voor de opruiming van de krottenbuurten en over het behalen van de milieudoelstellingen hebben we het in eerdere artikelen gehad (openen met de links).

Gemeenschappen

Om plan groter te maken: even op klikken

In deze sectie gaan we de sociale kaart van Xinjiang na: waar de voornaamste gemeenschappen -de Han en de Oeigoeren- zich geografisch bevinden. De talrijke minderheden maken 60 % van de bevolking uit in Xinjiang. De belangrijkste groep -de Oeigoeren- leven voornamelijk in het zuidwesten van de regio. De Hannen die 40% van de bevolking uitmaken, leven hoofdzakelijk in het noordelijk gedeelte van de provincie. Met de snelle ontwikkeling die we in Urumqi zagen na 1990,  zien we echter dat het verschil in stad- en platteland dat toen één tegen 1,98 bedroeg, tegen 2000 al was opgelopen tot een ratio één tegen 3,61. De kantons met een grotere kloof bevinden zich in het zuiden; de kantons waar de kloof minder is bevonden zich rond de Tianshan-gordel in het noorden. Hoewel dit gebied maar 5 % van het grondgebied beslaat, woont er één vijfde van de bevolking in.

Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgemaakt dat de concentratie van minderheden, het analfabetisme en de regeringsinvesteringen positief gecorreleerd zijn aan deze ratio stad-platteland. Deze ratio heeft echter geen relatie noch met urbanisatie of migratie. In het jaar 2000 bedroeg het gemiddeld landelijk inkomen in de 22 zuidelijke kantons amper 935 yuan, wat maar de helft is van het provinciale of regionale gemiddelde. In China is het over het algemeen zo dat migratie uit landbouwgebieden bijdraagt tot een vermindering van de inkomenskloof tussen stad en platteland. In Xinjiang speelt dit minder. In 2000 bedroeg de verstedelijking van de etnische groepen rond de 34 %, terwijl dit voor de minderheden 24% was en zelfs nog lager uitvalt bij de Oeigoeren met 19%. Van de Han leven echter 54 % in de steden. In 2002 waren de helft van de 19 steden in de provincie gelegen in het noorden: deze steden omvatten 64 % van de stedelijke bevolking; de oostelijke steden vertegenwoordigen maar 7,32 % en de zuidelijke steden hebben 27 %. De noordelijke steden kennen ook een grotere bevolkingsdichtheid vergeleken met de zuidelijke. In 2002 huisde de Tianshan-gordel van steden en kantons 65 % van de stedelijke bevolking, hoewel dit gebied maar een kwart van Xinjiangs bevolking telt. Regio’s met grotere verstedelijking trekken meer Han aan: in Noord-Xinjiang leven 62% Han, 38 % minderheidsgroepen en maar 12 % Oeigoeren.

Minderheden in Urumqi

In de bazaar

In 1945 maakten Han en Oeigoeren 6,2 % en 82,7 % uit van Xinjiangs bevolking die toen 3,6 miljoen bedroeg. Van 1957 tot 1967 vestigden zich twee miljoen Han in Xinjiang zodat de percentages veranderden tot 40 % tegenover 48 %. In 2008 telde Xinjiang een bevolking van 21 miljoen, waarvan 8,3 miljoen Han en 9,8 miljoen Oeigoeren. Voor 1945 woonde 75 % van de bevolking in het zuiden; nadien met de aankomst van de Han verschoof het zwaartepunt naar het noorden.

Er is een wetenschappelijke studie over 417 migranten van buiten Urumqi en ook bij 171 Urumqi-autochtonen. Bij de migranten betrof het 77 % Han en 18 % Oeigoeren. Zowel bij de migranten als de autochtonen zijn er iets meer mannen dan vrouwen, de gemiddelde leeftijd in beide categorieën bedraagt 32 jaar. Het aandeel analfabeten is in beide groepen vrij gering, maar het aantal migranten geeft de indruk minder geschoold te zijn met 40 % tegenover 68 % die een hoger diploma op zak hebben bij de autochtonen.

Er werd naar tewerkstelling gevraagd waarbij drie categorieën onderscheiden worden: kleinhandel (van elektronica en messen tot straatventers), de diensten (slotenmakers, schoenpoetsers tot taxibestuurders) en professionelen (dokters, ingenieurs, business lui). Ook daar vrij grote gelijkenissen behalve dat autochtonen drie maal meer kans hebben om in een professionele baan te belanden. Een Oeigoer die school loopt in Urumqi, is quasi zeker er werk te vinden. Han-migranten bevinden zich proportioneel meer in de kleinhandel, de Oeigoer-migranten tref je dan weer meer aan in de diensten. Migranten hebben ook dubbel zoveel kans om in de informele sector terecht te komen, zo blijkt. Bij de migranten betreffen de Han voor 81% te komen uit andere provincies; bij de Oeigoeren komen ze voor 71 % uit het zuidelijk deel van de eigen provincie en zelfs voor 40 % uit Kashgar. Wat de inkomens van de migranten betreft, vallen 3 categorieën te onderscheiden: werkgevers, werknemers en zelfstandigen. Bij de werknemers en de zelfstandigen hebben de Oeigoer-migranten een hoger inkomen dan de Han-migranten, terwijl deze dan op hun beurt een hoger inkomen hebben in de categorie werkgevers. Oeigoer- migranten die als professioneel werken, verdienen 43 % meer dan hun Han-collega’s. In de kleinhandel verdienen de Oeigoeren echter 68 % minder dan de Han. Zij bieden naar verluidt een grotere variëteit aan van waren gaande van schoenen tot elektronica terwijl de Oeigoer-collega’s goedkopere waren aanbieden als messen, snacks en toeristische zaken. In de diensten verdienen de Oeigoeren dan weer meer dan de Han. Eerstgenoemde werken voor 80 % in restaurants, waar goed mee verdiend wordt. De Hannen zijn meer verspreid in verschillende sectoren, ook met lage betaling. Kortom deze studie wijst uit dat het makkelijk sjabloon dat ingeweken Han-migranten de Oeigoeren wegdrukken als verklaring van de verhouding tussen de twee grootste gemeenschappen zeker moet herzien worden door een meer genuanceerde benadering.

Bronnen:

City profile, Urumqi; Wen Dong & Xiaolei Zhang, Xinjiang Institute of Ecology and Geography, Chinese Academy of Sciences, South Beijing Road, Urumqi 830011; in Cities, Elsevier, Cities 28 (2011) 115–125

Urban-Rural Income Disparity and Urbanization: What is the Role of Spatial Distribution of Ethnic Groups? A Case Study of Xinjiang Uyghur Autonomous Region in Western China; Huhua Caoa; Department of Geography, University of Ottawa, in Regional Studies, Routledge, 09 March 2010

Migration and Inequality in Xinjiang: A Survey of Han and Uyghur Migrants in Urumqi; A Howell & C. Cindy Fan,  Department of Geography, University of California, Los Angeles, Eurasian Geography and Economics, 2011, 52, No. 1, pp. 119–139.  © 2011 by Bellwether Publishing

Zie ook CNTV:

Rediscovering China (27 min)  Urumqi over buitenlanders die er leven

Kashgar is een stad langs de Zijderoute in het uiterste westen en beweert de grootste bazaar ter wereld te hebben. Het is niet de eerste keer dat een incident de gemoederen doet overkoken. In de eerste aanval zaterdag hebben twee aanvallers die met messen op een avondmarkt toesloegen,  zeven personen gedood en 28 verwond . De twee geweldenaars waren Oeigoeren: één kwam om, de andere wordt vastgehouden. Ze hadden zich meester gemaakt van een voertuig waarvan ze de bestuurder doodden en daarna reden ze op de menigte in en en staken iedereen die ze konden met messen.

Zondag hebben oproerkraaiers drie personen gedood. De politie schoot vier opstandelingen dood, kon er vier vasthouden en de rest is nog voortvluchtig. Volgens Xinhua zijn 10 omstaanders en ook politieagenten gewond. De eigenaar van een restaurant in de voetgangersstraat waar het gebeurde,  beweert een explosie te hebben gehoord. Nadien zag hij personen afgevoerd worden op brancards. Nadien durfde niemand nog buiten te komen. De woordvoerster van de regering van Xinjiang, Hou Hanmin, heeft het over twee terroristische aanvallen beraamd door islamisten. Zij had bij de actie in Hotan nog het vermoeden uitgesproken dat het om een lokaal probleem ging en niets te maken had met buitenlandse infiltratie. Opgepakte verdachten hebben echter bekend dat hun leiders in Pakistan van het “East Turkestan Islamic Movement” hadden geleerd hoe vuurwapens en explosieven te gebruiken vooraleer terug in China te infiltreren aldus Alernet. Dat wordt vandaag ook door de officiële media geschreven. Countraterrorisme expert Li Wei ziet dan ook een verband tussen de drie bloedige incidenten op zich en een verband met de activiteiten van het ETIM in buurland Pakistan. Hij is ervan overtuigd dat het een gecoördineerde campagne is die al lang van tevoren werd beraamd.

De vanuit Duitsland opererende raad van Oeigoeren kwam niet verder dan de bewering dat opstandelingen in aanvaring kwamen met ordekrachten en schoof de schuld in de schoenen van de regering die ”een repressieve politiek voert tegenover de Oeigoeren”. Volgens woordvoerder Dilxat Raxit zouden 100 Oeigoeren na de rellen opgepakt zijn. Eerder deze maand waren er rellen in Hotan waar ook doden vielen. Het ergste geweld in Xinjiang dateert uit juli 2009 waarbij in de etnische rellen tussen Oeigoeren en Han-Chinezen 200 personen omkwamen. Sedertdien volgt de Chinese politiek een dubbel spoor in Xinjiang: meer sociale maatregelen voor de sociaal zwakkere Oeigoeren en een repressieve politiek tegenover separatisten.

Ook politieman gedood

Chinese media spraken ook over een terroristische aanval in Hotan omdat de opstandelingen korte tijd de Chinese vlag op een politiestation vervangen zouden hebben met de blauwe halve maan van “Oost Turkestan”. De nieuwe partijsecretaris in Xinjiang, Zhang Chunxian, die een gematigder politiek voert dan zijn voorganger, zou wel eens door de dodelijke onlusten onder druk kunnen komen. Hij had ter gelegenheid van het feit dat de rellen twee jaar geleden gebeurd waren een opgemerkt bezoek gemaakt aan de markten te Urumqi. Onder academici woedt een debat of de regio beter gediend is met meer ontwikkeling of met meer rechten voor de Oeigoeren. Een strekking in het debat is dat het nationale beleid juist zoveel succes heeft dat separatisten hun toevlucht nemen tot wanhoopsacties. Over het algemeen wordt gedacht dat de terroristische daden geen grondige ontwrichting van de maatschappij zullen opleveren

FT, Xinhua, SCMP, China Daily

Over verleden en toekomst van Kashgar zie Travelogue (27 min.)

Urumqis achterbuurten (Foto Flickr)

De meeste woningen in Urumqi’s  sloppenwijken staan er reeds 40 jaar en zijn niet bestand tegen aardbevingen. Neem nu de buurt Hejianshan, waar 200.000 personen woonden: het is een broeihaard voor armoede en misdaad en de meeste huizen hebben geen voorzieningen, gas of verwarming. De rellen vorig jaar vonden er een rijke voedingsbodem. Na de aardbeving in Sichuan vroeg de regering  dat alle nieuwe woningen bestand zouden zijn tegen aardbevingen. In Urumqi zal dit ook het geval zijn.  Zij waarvan de woningen afgebroken worden, zullen eenzelfde oppervlakte in hun nieuw huis krijgen ofwel het bedrag in geld uitbetaald, aldus nog een verantwoordelijke Xie. Zij die leven in huizen zonder vergunning, krijgen ofwel 70 % van de oppervlakte of 70 % van de kost.

Oud vooraan; nieuw op de achtergrond

Tijdens de overgangsperiode, die 18 tot 30 maanden kan duren, wordt een tijdelijke woonst aangewezen door het bestuur, indien de uitgewezene niet terecht kan bij vrienden of familie. Een voorbeeld wordt verstrekt van Mamet Niyaz, die met zijn familie van 9 personen leeft in een bungalow van 157 m² : in plaats daarvan krijgt zijn familie 3 appartementen, elk met keuken, bad- en slaapkamer.

Vorig jaar besteedde het stadsbestuur 3,6 miljard yuan om 6259 gezinnen uit 19 slums een nieuwe woonst aan te bieden.  Dit jaar zullen 15.000 gezinnen uit 50 sloppengebieden worden geholpen. Momenteel leven 250.000 hoofdzakelijk Oeigoeren in deze sloppenbuurten. Daarnaast wil het bestuur dit jaar nog 340.000 sociale woningen bouwen voor lage inkomens. Tegen 2012 zouden de 234 sloppenwijken helemaal heropgebouwd moeten zijn, waarna de bouw begint van buurtinfrastructuur. Deze zou een tweetal jaren in beslag nemen.

Nur Bekri

Xinjiang op het Volkscongres

Nur Bekri, de voorzitter van de autonome regio Xinjiang heeft op het Nationaal Volkscongres verklaard dat de situatie er in zijn geheel veilig is , maar dat de onderliggende problemen – etnische tegenstellingen en separatisme- nog altijd bestaan. Ontwikkeling is noodzakelijk voor stabiliteit en stabiliteit is de eerste voorwaarde voor ontwikkeling. Daar moet dus verder op gewerkt worden.  

De machtigste man van Xinjiang, partijchef Zhang Chunxian, bevestigde dat hij vertrouwen heeft in de situatie, maar dat men toch lessen moet trekken uit de rol van nieuwe technieken bij communicatie in de gebeurtenissen van het Midden-Oosten.

In juli 2009 kwamen in de hoofdstad Urumqi 197 mensen om bij etnische rellen tussen Han en Oeigoeren. GSM en Facebook zouden een grote rol gespeeld hebben in het uitlokken van de rellen.  Daarnaast zijn er aanslagen geweest, met als hoogtepunt een mislukte bomaanslag op een passagiersvliegtuig in 2008 en een bomaanslag met 6 slachtoffers in Aksu in 2010. De overheid bestrafte de  schuldigen aan het geweld- zowel Han als Oeigoeren; sindsdien wordt iedereen die ervan verdacht wordt de ethnische tegenstellingen op te kloppen nauwgezet in het oog gehouden. Tegelijk hebben de provinciale en centrale regering hun inspanningen opgedreven om het levensniveau in Xinjiang op te trekken.

In dat kader zag 2010 een verdubbeling van het toerisme in Xinjiang : een miljoen buitenlanders en 30 miljoen binnenlandse toeristen kwamen op bezoek. (Bron Xinhua)

Achtergrondinformatie

Xinjiang is vooral een regio van oasen in de woestijn, waarlangs de verschillende trajecten van de zijderoute lopen; het was altijd een kruispunt van volkeren; de samenstelling van de bevolking wisselde herhaaldelijk; het stond meestal maar niet altijd onder Chinese controle en vormde nooit een apart land; Xinjiang betekent ‘nieuwe territoria’ en die naam kreeg het 2000 jaar geleden van de Han-dynastie. In 1949 bestond de bevolking vooral uit Oeigoeren, samen met enkele andere minderheden en 5% Han. Oeigoeren zijn Turkse moslims, daarom spreekt men soms van Oost-Turkmenistan; ze zijn nauw verwant met de Oezbeken die vroeger deel uitmaakten van de Sovjet-Unie. Wegens de militaire spanningen met de Sovjet-Unie in de jaren 60-70 werden miljoenen soldaten van elders uit China met hun familie permanent langs de grens gevestigd; ze moesten zichzelf bedruipen en lanceerden grootschalige landbouw en industrie in de regio. Daardoor maken vandaag de Oeigoeren nog slechts de helft van de bevolking van 20 miljoen uit, en ze zijn in de hoofdstad Urumqi in de minderheid. De Han zijn overwegend verstedelijkt, veel Oeigoeren leven nog in de armere oasestadjes en -dorpen. De snelle verandering van de etnische samenstelling van de regio en de economische ontwikkeling leidt tot BHV situaties op grote schaal met alle spanningen van dien. De overheid voert officieel een beleid van positieve discriminatie tegenover de Oeigoeren en andere minderheden wat dan weer tegenreacties oproept van de Han in de regio.

De etnische tegenstellingen in Xinjiang vormen voor de regering in Beijing een ernstiger probleem dan de spanningen in Tibet die meer media-aandacht krijgen in het Westen.

Het restaurant was het  populaire eethuis Silu Xinjiang Barbecue, dat reeds jaren open is. Zeven bewakingsagenten van een vastgoedbedrijf kregen het woensdagavond aan de stok met kelner Tursun, die weigerde een aansteker uit te lenen.  Een 37-jarige veiligheidsagent uit Sichuan stak de kelner neer; deze werd afgevoerd naar de kliniek, waar hij stierf. De politie arresteerde de betrokken veiligheidsagenten donderdagmorgen en tientallen Oeigoeren brachten in de loop van die dag een bezoek aan het restaurant om hun steun te betuigen.

De autoriteiten versterkten onmiddellijk de veiligheid in de buurt door bomen naast het restaurant om te hakken en door veiligheidscamera’s te installeren. Politie werd ter plaatse gestuurd om verdere onrust rond het restaurant te voorkomen.  De eigenaar van het eethuis zei dat hij zijn zaak zou sluiten en met al zijn kelners terug zou keren naar Xinjiang. De vastgoedfirma van de bewakingsagenten heeft de zeven betrokkenen allemaal ontslagen en beweerde hen niet meer in dienst te zullen nemen.

Het incident doet denken aan de rellen met 2 doden en 118 gewonden in de fabriek in Shaoguan die de oorzaak waren voor de etnische rellen in de provincie Xinjiang, waar 200 doden vielen.

slachtoffer van de rellen

Een ondergronds netwerk van christelijke missionarissen heeft een geheime route opgezet waarlangs 22 Oeigoeren via Vietnam naar Cambodja gesmokkeld zijn, waar ze het statuut van VN-vluchteling aangevraagd hebben. Volgens AP zouden het “getuigen van de onlusten in Urumqi in juli” geweest zijn.

Het netwerk hield zich tot nu toe bezig met het naar buiten smokkelen van Noord-Koreanen en heeft onder de Oeigoeren een nieuw werkterrein gevonden. Buitenlandse missionarissen zijn officieel niet toegelaten in China, maar dat er hier en daar toch missionarissen als ‘leerkracht’ in China activiteiten ontplooien wordt gedoogd of door de vingers gezien. Blijkbaar doen sommige missionarissen nog wat anders dan zieltjes winnen. Mochten de Oeigoerse getuigen eigenlijk geweldplegers zijn die nu hun straf willen ontlopen, dan is de argwaan van de overheid t.a.v. diegenen die hen daarbij helpen niet onterecht gebleken.

onderwijs voor minderheden

De centrale regering wil lessen trekken uit de rellen van Urumqi; ze stuurde begin november een onderzoeksteam van 400 kaderleden uit bijna alle ministeries naar Xinjiang; onder hen dozijnen onderministers of hoger, bijv. een onderdirecteur van de almachtige Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming, een vicegouverneur van de Nationale Bank, en een vicevoorzitter van de Beurscommissie. Ze moesten onderzoek doen naar methoden voor snellere economische ontwikkeling, die tegelijk de sociale stabiliteit verzekert.

De campagne voor de ‘Ontwikkeling van het Westen’ is nu tien jaar bezig en vooral in het licht van de Urumqirellen tussen Oeigoeren en Han dit jaar en omdat Xinjiang een economisch strategisch gebied is, wil men haar bijsturen.

Gedurende de tien jaar van de campagne ‘Ontwikkeling van het Westen’ zijn de staatsinvesteringen in regio’s met veel minderheden gestegen van 27 miljard euro in 1999 tot 180 miljard in 2008. Het geld ging vooral naar infrastructuur, zoals spoorwegen, wegen, gasleidingen. Het bruto regionaal product steeg van 430 euro naar 1600 euro per persoon. Het netto geldinkomen van boeren steeg van 162 naar 339 euro. Het aantal armen daalde met 25 miljoen. 

Tien punten stonden op de agenda van de huidige onderzoeksteams: economische groei, opening naar de buitenwereld, meer welvaart, betere sociale zekerheid, opvoeding en cultuur, godsdiensten van de minderheden, versterking van de Partij, de verdere rol van het ‘Productie- en Constructiekorps’ (*), het behoud van de sociale stabiliteit, en grensdiplomatie. Alle ministeries moeten na deze inspectieronde een verslag overmaken aan de Nationale Commissie voor Ontwikkeling en Hervorming, die daaruit een plan zal distilleren dat aan de regering voorgelegd wordt. In maart 2010 zou daarover een grote conferentie met alle betrokken partijen gehouden worden en daarna worden de nieuwe maatregelen doorgevoerd.

* Productie- en Constructiekorps: een militair-economisch conglomeraat dat ontstond in de jaren ’50; men wilde toen dat de zowat één miljoen grenssoldaten in Xinjiang zich ook  economisch nuttig zouden maken.

Bron: Hong Kong Wen Wei Po en Xinhua

rechtbank in Urumqi, Xinjiang (foto Xinhua)

Nog eens 14 beklaagden zijn donderdag in Urumqi, de hoofdstad van Xinjiang, veroordeeld voor hun aandeel in de dodelijke rellen van juli. De uitspraken variëren van gevangenisstraf tot executie.

Afgelopen zaterdag waren in de zuidelijke provincie Guangdong al twee mannen van de Hanbevolkingsgroep veroordeeld (een kreeg levenslang, de ander de doodstraf). De rellen in een speelgoedfabriek waarbij Han-Chinezen en Oeigoeren slaags raakten, waren als aanleiding aangegrepen voor separatistische ongeregeldheden in Xinjiang. In de voorbije week zijn al zes Oeigoeren tot de doodstraf veroordeeld en een tot levenslang.

Na de twee Han-Chinezen van Guangdong zijn er nu ook twee onder de meest recente groep van 14 veroordeelden. Han Junbo kreeg de doodstraf omdat hij twee dagen na het begin van de rellen wraak had genomen op ‘de Oeigoeren’ door een man met een metalen staaf dood te slaan. Zijn helper Liu Bo kreeg tien jaar.

Dilshat Reshit, een woordvoerder van het World Uygur Congress (WUC), heeft gezegd dat de straffen voor Hanmisdadigers een schijn van gelijke behandeling door Beijing moeten ophouden en dat de Oeigoeren geen eerlijk proces krijgen. De autoriteiten in Xinjiang hebben geantwoord door te wijzen op het respect dat is getoond voor de rechten van de verdediging, op de openbaarheid van alle processen en de overvloed aan bewijsmateriaal (dat na het proces zal worden gepubliceerd). Vijfhonderd mensen woonden de zitting op donderdag bij, onder wie familieleden van de beklaagden en journalisten.

De Chinese media publiceren ook getuigenissen van inwoners die tot alle bevolkingsgroepen behoren, waaruit moet blijken dat er een grote publieke steun is voor de uitspraken van de rechtbank en dat er een groter gevoel van veiligheid is in Xinjiang. De processen duren voort en het valt te verwachten dat er nog meer doodstraffen zullen volgen.

Bij de bank

De regering publiceert op haar website alle wetsontwerpen voor commentaar door het grote publiek. Nu is er een over kredietverlening. Kredietverstrekkers mogen voortaan geen informatie meer inwinnen over een aantal privégegevens, zoals ras, godsdienst of politieke overtuiging.

De wet heeft tot doel discriminatie door financiële instellingen te verhinderen. Oeigoeren en Tibetanen klagen dat ze moeilijk aan een krediet van de bank kunnen geraken.

De centrale bank is in 1999 begonnen met het bijhouden van gegevens over klanten. In die databank zitten nu al 15 miljoen firma’s en 140 individuele personen; doch het systeem geeft nog geen gestandaardiseerde beoordeling van de kredietwaardigheid en het is niet duidelijk wie recht heeft deze informatie in te zien. De nieuwe wet moet ook daarvoor een wettelijke basis scheppen.