De Franse president Macron bracht drie dagen in Beijing door, samen met 80 ministers, bedrijfsleiders en diplomaten. Zij hadden ontmoetingen met hun Chinese collega’s. De toekomst zal uitwijzen of het een succes is geworden.
De hoogtepunten waren de gesprekken met de Chinese president Xi Jinping en zijn entourage. Macron ontmoette verder Zhao Leji, de voorzitter van het Nationale Volkscongres.
‘Kansen grijpen’
Voorafgaand aan de gesprekken hadden Xi en zijn vrouw, Peng Liyuan, een welkomstceremonie gehouden voor Macron en zijn vrouw, Brigitte Macron, in de Grote Hal van het Volk. ‘China en Frankrijk moeten kansen benutten en op meer gebieden samenwerken’, zei de Chinese president Xi Jinping tijdens de gesprekken.
Om welke redenen pleit China voor samenwerking met Frankrijk? Om wat voor soort samenwerking gaat het bij de Chinese regering en diplomatie? Xi Jinping noemde de twee landen ‘onafhankelijke, visionaire en verantwoordelijke grote machten’. Volgens hem kunnen ze een rol spelen bij de bevordering van de multipolariteit in de internationale gemeenschap. Wat Xi betreft moeten ze ook solidariteit en de samenwerking tussen de volkeren stimuleren.
Kernbelangen
Xi zei dat China bereid is om samen met Frankrijk altijd uit te gaan van de fundamentele belangen van het Chinese èn van het Franse volk. Dat sluit echter niet uit dat ze een ‘gelijkwaardige dialoog’ voeren en hun ‘samenwerking in alle openheid’ voortzetten. Zo kunnen beide landen bijdragen aan een economische globalisering ‘die voordelig en inclusief is voor alle betrokkenen’. Daarnaast blijft China het echter van het grootste belang vinden dat ‘de politieke basis van de bilaterale betrekkingen gewaarborgd blijft’. Die politieke kernwaarden zijn voor China glashelder en omvatten onder andere de territoriale integriteit en het principe van niet-inmenging in elkaars binnenlandse aangelegenheden. De hereniging van Taiwan met het vasteland, die bij voorkeur vreedzaam moet gebeuren, is misschien wel het duidelijkste voorbeeld daarvan.
Chinese aanbiedingen
Xi vond het goed nieuws dat het Centraal Comité van de Communistische Partij van China in zijn aanbevelingen voor het 15e vijfjarenplan ‘een blauwdruk heeft geschetst voor de ontwikkeling van China in de komende vijf jaar’. In dat ontwerp staat ‘een lijst met kansen’ ‘die China de wereld te bieden heeft’. De vraag is in hoeverre president Macron daar naar uitkijkt, en of hij daar hetzelfde over denkt als zijn ambtgenoot.
Tijdens een bijeenkomst van Franse en Chinese ondernemers voorspelde Xi een grote toekomst voor de handel tussen de twee landen. In de eerste tien maanden van 2025 bedroeg die al 68,75 miljard Amerikaanse dollar, met cumulatieve wederzijdse investeringen van meer dan 27 miljard Amerikaanse dollar. Maar Macron was minder optimistisch en pleitte voor ‘wederzijds voordelige projecten’ in sectoren waarin hij het technologische voordeel van China erkende. De Franse president riep Chinese bedrijven op om mee te werken aan de ontwikkeling van Europa.
De schaduw van het protectionisme
China is best bereid om meer hoogwaardige Franse producten te importeren, en er zijn meer Franse ondernemingen welkom in China. De Chinese regering hoopt dat Frankrijk op zijn beurt een eerlijk klimaat en stabiele omstandigheden voor Chinese ondernemingen zal creëren. Immers: ‘protectionisme lost de problemen die worden veroorzaakt door wereldwijde industriële herstructurering niet op. Integendeel, het zal het internationale handelsklimaat alleen maar verslechteren’, aldus Xi. Een kritische opmerking, want Frankrijk heeft binnen Europa gepleit voor een meer protectionistische handelsstrategie. Parijs steunde bijvoorbeeld de zogenaamde antisubsidietarieven van de EU op Chinese elektrische voertuigen. Dit en andere twistpunten zullen de economische betrekkingen allicht nog langer wat stroef houden. Het blijft de vraag of de forse Franse delegatie met veel ondernemers het voor elkaar zal hebben gekregen om de focus van de Franse export naar China wat te verschuiven van luxe- en consumptiegoederen naar elektronica en andere geavanceerde technologische goederen.
Belangen van de wereldpolitiek
Zoals altijd benadrukte de Chinese president het belang van uitwisselingen op het gebied van ‘cultuur, onderwijs, wetenschap en technologie, en op subnationaal niveau’. Volgens hem was het Chinees-Franse Jaar van Cultuur en Toerisme van 2024 een succes. Ongetwijfeld echter bleef voor beide partijen de toestand van de wereldpolitiek een hoofdthema. Hier is echter een niet te onderschatten verband met de economische betrekkingen. Macron deelt met andere EU-leiders een gebrek aan geopolitiek vertrouwen in China, al lijkt dit voor hem misschien in mindere mate een obsessie te zijn. Dat wantrouwen wordt wel versterkt door de standvastigheid van Beijing rond de oorzaak en de oplossingen van de oorlog in Oekraïne en andere kwesties. Ook in Frankrijk en in de omgeving van de Franse president, zijn er ongetwijfeld anti-China haviken die daarom de toegang tot de Europese markt willen beperken, om ‘zo China tot technologieoverdracht te dwingen’.
Voor de Chinese regering gaat het vooral om ‘de politieke oplossing van geschillen en de bevordering van wereldvrede en stabiliteit’. Ook ‘de ongelijke ontwikkeling tussen het Noorden en het Zuiden en de onvoldoende vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden in internationale financiële instellingen’ krijgen in Beijing grote aandacht. De Chinese president nodigde zijn ambtgenoot uit om daarover meer te communiceren en na te gaan of ze hun acties op elkaar kunnen afstemmen. Xi drong aan op loyaliteit met de Verenigde Naties. Hij zei: ‘als oprichters van de VN en permanente leden van de VN-Veiligheidsraad moeten China en Frankrijk echt multilateralisme nastreven en het op het Charter van de VN gebaseerde internationale systeem en de door het internationaal recht ondersteunde internationale orde hooghouden’.
Oekraïne en Palestina
President Macron wilde graag zien dat Beijing enige druk zou uitoefenen om Rusland over te halen tot een wapenstilstand met Oekraïne die voldoet aan wat de EU wil. Volgens hem ‘heeft de oude internationale orde decennialang voor vrede in de wereld gezorgd’. Macron stelt dat ‘we’ nu het risico lopen dat die orde uiteenvalt, en ‘in deze context is de dialoog tussen China en Frankrijk belangrijker dan ooit’. President Xi Jinping reageerde vrij terughoudend met de bekende woorden: ‘China ondersteunt alle inspanningen die tot vrede leiden’. In Oekraïne moet er wat China betreft een ‘eerlijk, duurzaam en bindend vredesakkoord’ komen dat ‘door alle betrokken partijen via dialoog en onderhandelingen wordt aanvaard’. Xi waarschuwde dat ‘China zich krachtig zal blijven verzetten tegen elke onverantwoordelijke actie die de schuld voor het conflict afschuift of de situatie verdraait.’
Over Palestina zei Xi dat China en Frankrijk met gezamenlijke inspanningen willen bijdragen aan een volledige, rechtvaardige en duurzame oplossing van de Palestijnse kwestie op korte termijn. Het bleef echter onduidelijk wat die inspanningen precies zijn. Concreter was de toezegging dat China voor 100 miljoen dollar aan hulp zal verstrekken aan Palestina om de humanitaire crisis in Gaza te verlichten en het herstel en de wederopbouw van Gaza te ondersteunen.
Afronding
Na de besprekingen woonden de twee staatshoofden de ondertekening bij van verschillende samenwerkingsdocumenten op het gebied van onder andere kernenergie, agrovoeding, onderwijs en milieu. De Chinese President en zijn Franse ambtgenoot stonden na hun ontmoeting samen de pers te woord.
Bronnen: Xinhua, Morning Star, South China Morning Post
