Je komt tegenwoordig, en vooral in linkse publicaties, wel vaker een leus van Rosa Luxemburg tegen: ‘socialisme of barbarij’. Misschien is hier een actualisering op zijn plaats. Over wat socialisme inhoudt zijn de meningen nogal verdeeld, maar dat we naar een multipolaire wereld evolueren zien velen als een feit. Voor sommigen is dat een aantrekkelijk vooruitzicht, anderen lijken toch meer te voelen voor de barbarij van het wapengeweld. Op de leestafel drie artikelen waarin stemmen opgaan voor de positieve optie en twee die eerder lijken te zijn geïnspireerd door een hang naar de ondergang.
SUBSTACK ARNAUD BERTRAND
From Unipolar Ambitions to Multipolar Survival: The U.S. Shift Toward Coexistence
Arnaud Bertrand is de Franse ondernemer die 8 jaar in China heeft gewoond en over het land, ondernemerschap en geopolitiek telkens weer met scherpzinnigheid publiceert. Hij stelt stoutmoedig dat de VS niet anders kan dan de multipolariteit die China voorstelt aanvaarden. Washington wil China wel inperken en de vreedzame co-existentie die Beijing aanbiedt afwijzen, maar kan het niet meer. Bertrand haalt zijn argumenten uit de teksten van de VS zelf, de National Security Strategy, maar ook uit de daden en de mislukkingen van de regering Trump. Hij ziet ook hoe trouwe bondgenoten, van Carney tot en met de Argentijnse Trumpist Milei, niet langer doen wat de VS wil en het einde van de Amerikaanse hegemonie afkondigen. Dat is vooral zo omdat China een betrouwbaardere en aantrekkelijker handelspartner is dan de Verenigde Staten. China biedt je keuzemogelijkheden: ‘infrastructuur voor grondstoffen, markten voor grondstoffen, kapitaal zonder eisen om je politiek te herstructureren of banden met anderen te verbreken. Je kunt tegelijkertijd met Beijing en Washington handel drijven. China vraagt niet om exclusiviteit’. Blijft natuurlijk de vraag van de oorlogsdreiging. Trump is niet de alleen in deals geïnteresseerde vredestichter die hij voorgaf te zijn. Ook hier lijkt Bertrand zeker van zijn zaak. Hij wijst op de verdeeldheid binnen de NAVO en vergelijkt de Amerikaanse en de Chinese militaire slagkracht. Dat is gezien de feiten op de huidige (oorlogs)terreinen en de ongelooflijke misdaden die Israël van de VS in West-Azië (het Midden-Oosten) mag en kan begaan toch een reden voor enig scepticisme.
WORLD AFFAIRS via PEKINGNOLOGY
Interview with Wu Xinbo: We Are Witnessing Yet Another Turning Point in China–U.S. Relations
Wu Xinbo? Pekingnology: ‘onder Chinese wetenschappers die de VS en de verhouding met China bestuderen is Wu Xinbo een vooraanstaand figuur. Hij leidt twee instituten geopolitiek aan de Fudan-universiteit’. Het interview waarnaar wij hier, samen met Pekingnology, verwijzen verscheen op de officiële blog van het Ministerie van Buitenlandse Zaken van China, World Affairs, en is van 20 december jl. Het gaat eerst over de overschakeling door de VS van een constructieve betrokkenheid bij China naar strategische concurrentie en een bijna totaal conflict. China heeft zoals bekend gereageerd met de ontwikkeling van zijn eigen technologie en met economische tegenmaatregelen. Het resultaat was volgens Wu dat Washington zich op de korte termijn meer naar het Westelijk halfrond keert en dat Trump begrepen heeft dat hij de versterking van de VS belangen in Azië meer moet richten op de lange termijn. Voorts is Washington meer geneigd om in te gaan op de Chinese voorstellen om conflict en risico te vermijden en te zoeken naar mogelijkheden om samen te werken. De kwestie Taiwan blijft een zeer belangrijk element in de verhouding tussen China en de VS. De Chinese regering is ervan overtuigd dat de hereniging van het eiland met het moederland op schema loopt en dat ‘onafhankelijkheid’ en ‘status quo’ steeds minder na te streven of te handhaven zijn. De Verenigde Staten moeten dus vooral zien hoe zich het best kunnen aanpassen aan een realiteit die zich voltrekt. Ook bij deze officieel geconsacreerde stellingen van professor Wu is de vraag of wensdenken, al of niet tactisch bedoeld, geen rol speelt.
GLOBAL TIMES
Europe should seriously consider building a China-Europe community with a shared future
In dit redactioneel commentaar lees je de eerder nuchtere inschatting van de actuele wereldsituatie. ‘Een reeks gebeurtenissen begin 2026 heeft het multilateralisme en het mondiale bestuur een zware klap toegebracht’. De Global Times is een krant, onder de vleugels van het CPC-partijdagblad, die zich richt tot een internationaal lezerspubliek. De redacteurs houden de lezers voor dat een multipolaire wereld onder mondiaal bestuur de beste, zelfs enige oplossing is voor de grote mondiale problemen van het moment. De EU wil hier vooralsnog niet samen met China naar streven. Waarom niet? Zij zijn toch strategische partners en allebei voorstander van een multipolaire wereld en van multilateralisme? ‘De EU-landen maken nog steeds geen deel uit van de grotere familie die streeft naar een gemeenschap met een gedeelde toekomst voor de mensheid, en die te vinden is in het Belt & Road Initiative’. En toch bestaan er nauwe banden tussen China en de EU op het gebied van handel, cultuur, wetenschap en technologie, en onderwijs. De GT redacteurs pleiten ervoor dat de EU zijn perceptie van China bijstelt op basis van filosofische en culturele raakvlakken die er wel degelijk zijn en tot uiting komen in gedeelde idealen zoals eerlijkheid, gelijkheid en tolerantie. Materieel gezien bieden handel (waarover de GT de cijfers geeft) en klimaatactie de terreinen waarop de EU en China een wederzijds voordelige samenwerking en uitwisseling, die al bestaat, kunnen uitbreiden. In hun eigen belang en dat van de hele wereld kunnen en moeten de beide strategische partners los van onvermijdelijke verschillen actief deelnemen aan de ‘gemeenschap met een gedeelde toekomst voor de mensheid’.
EGMONT
Belgium-Taiwan relations: Balancing EU alignment and regional dynamics
en
The Inertia of New Insights and the Inevitability of Taking Up Arms
Het optimisme in de artikelen waar we hierboven naar verwijzen verdient misschien toch wat relativering. Diegenen die zich afvragen wat de hindernissen zijn die de leidende politici van de EU tegenhouden om China te zien als een partner op weg naar een multipolaire wereld vinden een paar antwoorden in twee recente artikelen op de website van Egmont. Bij dit Koninklijke Instituut voor Internationale betrekkingen publiceert Jasper Roctus, een artikel over de Belgisch-Taiwanese betrekkingen. Roctus noemt de Resolutie van 1971 waarmee de Verenigde Naties Beijing als enige vertegenwoordiger van China erkennen ‘controversieel’ .Hij beweert dat België de uitspraak onderschrijft dat er maar 1 China is, maar dat Brussel nooit gezegd heeft dat Beijing aanspraak kan maken op soevereiniteit over Taiwan. Roctus noemt dat verstandig. Volgens hem heeft België dankzij deze aanpak ‘een pragmatisch één-China-beleid kunnen voeren, terwijl het zich duidelijk onderscheidt van het één-China-beginsel van Beijing’. De auteur werkt ook voor het Central European Institute of Asian Studies, een zogenaamd onafhankelijke denktank die een brochure heeft uitgegeven om een toenemende samenwerking van de EU met Taiwan te bepleiten die uitgaat van een onafhankelijke status van het eiland in alles behalve de officiële naam. We komen later terug op de Belgische (en Centraal-Europese) variant van het Amerikaanse bewust dubbelzinnige Chinabeleid. In een ander artikel op de website van Egmont, The Inertia of New Insights and the Inevitability of Taking Up Arms, doet Marc Thys een oproep. Europe ‘moet niet alleen optreden tegen de acties van China en Rusland, maar ook tegen die van de Verenigde Staten. Dit kan niet worden bereikt met diplomatie en hoogdravende verklaringen alleen. Het is onvermijdelijk geworden om de wapens op te nemen en bereid te zijn deze te gebruiken tegen elke macht die onze belangen bedreigt’. Thys is gepensioneerd Luitenant-Generaal en sinds 2023 Senior Associate Fellow in the Europe in the World progamme van Egmont.
Copyright matters
disclaimer
Alle foto’s horen bij de artikelen die ze illustreren, behalve de foto van de EU vlag en de vlag van China. Die is van Xinhua.
