China en Canada gaan een strategisch partnerschap opzetten rond vijf thema: energie, schone technologie en klimaatconcurrentievermogen, agrovoeding en handel, waarbij Canada tegen 2030 streeft naar de helft meer handel met China; multilateralisme en beter mondiaal bestuur; pragmatische en constructieve samenwerking op het gebied van openbare veiligheid en beveiliging en tot slot de intermenselijke uitwisselingen.
Het bezoek van de Canadese premier Carney, samen met vijf ministers, was het eerste bezoek van een Canadese premier sinds 2017. De relaties verslechterden in 2018 toen China twee Canadezen vasthield als reactie op de arrestatie door Canada van Meng Wanzhou, de financieel directeur van het Chinese telecommunicatiebedrijf Huawei naar aanleiding van een Amerikaans uitleveringsverzoek. Toen VS-president Trump Canada als de 51ste provincie van de VS bestempelde, verslechterden de betrekkingen tussen Canada en de VS. De relaties met China begonnen in juni te verbeteren toen Carney en premier Li Qiang overeenkwamen om ‘de communicatiekanalen te regulariseren’. Carney ontmoette Xi vervolgens tijdens een top van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Staten in oktober.
Aan de vooravond van de huidige reis zei Carney dat Canada ‘wereldwijd nieuwe partnerschappen aangaat om de economie om te vormen van een die afhankelijk is van één handelspartner naar een die sterker is en beter bestand is tegen mondiale schokken’. Omdat de helft van de Canadese export naar de VS gaat, wil Carney het aandeel van andere landen verdubbelen.
‘Samen kunnen we voortbouwen op het beste van wat deze relatie ooit is geweest, om een nieuwe band te smeden die past bij de huidige mondiale realiteit en stabiliteit, veiligheid en welvaart brengt voor de mensen aan beide kanten van de Stille Oceaan’, stak Carney van wal toen de partijen de besprekingen startten in de Grote Hal van het Volk in Beijing. Xi repliceerde dat ze ‘een nieuw type strategisch partnerschap tussen China en Canada’ moesten ontwikkelen om de volkeren van beide landen beter te dienen en en bij te dragen aan wereldvrede. ‘China is bereid om de communicatie en coördinatie met Canada te versterken binnen kaders zoals de Verenigde Naties, de Groep van 20 en Apec, om samen te reageren op mondiale uitdagingen’, aldus Xi.
Samenwerking
Belangrijker dan mooie woorden en goede bedoelingen is de toezegging om samen te werken op vijf concrete terreinen. Centraal in dit nieuwe partnerschap staat vooral de samenwerking op het gebied van energie, schone technologie en klimaatconcurrentievermogen. Canada en China zijn allebei energiesupermachten die inzetten op het versterken van hun samenwerking, het verminderen van emissies en het opschalen van investeringen in batterijen, zonne- en windenergie en energieopslag. Tijdens zijn verblijf in Beijing sprak Carney met bedrijfsleiders uit de energie- en schone-technologiesector om Chinese investeringskansen in Canada te verkennen en te versnellen. Het gesloten voorakkoord bepaalt dat beide landen in gesprek zullen gaan over de ontwikkeling van olie- en gasbronnen, LNG en vloeibaar petroleumgas, evenals het verminderen van emissies.
Om het volledige potentieel van deze partnerschappen te benutten en de binnenlandse productiesector te versterken, zal Canada tot maximaal 49.000 Chinese EVs toelaten op de Canadese markt, met een meestbegunstigingstarief van 6,1%. Dit aantal vertegenwoordigt amper 3% van de Canadese markt voor nieuw verkochte voertuigen, zij dat het percentage jaarlijks met 0,50% stijgt. Men hoopt dat dit binnen drie jaar kan leiden tot aanzienlijke nieuwe Chinese joint venture-investeringen in Canada, met een verdere uitbouw van de Canadese toeleveringsketen voor elektrische voertuigen. Met deze overeenkomst wordt ook verwacht dat over vijf jaar meer dan 50% van deze voertuigen betaalbare EVs zullen zijn, met een importprijs van minder dan 35.000 dollar, waardoor er nieuwe, goedkopere opties voor Canadese consumenten ontstaan.
Agrovoeding en handel vormen de basis van de langdurige relatie tussen Canada en China, waarbij China de op één na grootste exportmarkt voor Canada blijft. Om die relatie te vernieuwen en te versterken, hebben premier Carney en president Xi een voorlopig principeakkoord gesloten met baanbrekende maatregelen om handelsbarrières weg te nemen en tarieven te verlagen:
Canada verwacht dat China uiterlijk 1 maart 2026 de tarieven op Canadees koolzaad zal verlagen tot een gecombineerd tarief van ongeveer 15%. China is een markt van 4 miljard dollar voor Canadese koolzaadproducenten, en deze verandering betekent een flinke daling vergeleken met de huidige gecombineerde tarieven van zo’n 85%. Canada verwacht dat Canadees koolzaadmeel, kreeften, krabben en erwten vanaf 1 maart 2026 tot minstens het einde van dat jaar vrijgesteld zullen zijn van de relevante antidiscriminatietarieven. In totaal gaat het om 3 miljard dollar aan exportorders.
Multilateralisme, beveiliging, uitwisselingen
Canada en China zijn allebei sterke voorstanders van multilateralisme. Als belangrijke pijler van dit partnerschap zal de Canadese betrokkenheid bij verbeterd mondiaal bestuur verdiept worden. Canada kijkt ernaar uit om bij te dragen aan het Chinees APEC -voorzitterschap in 2026 en waardeert de steun van China voor de kandidatuur van Canada om de top van 2029 te organiseren.
Canada en China zullen ook streven naar pragmatische en constructieve samenwerking op het gebied van openbare veiligheid en beveiliging. De wetshandhavingsinstanties zullen hun samenwerking intensiveren om de handel in verdovende middelen, grensoverschrijdende en cybercriminaliteit, synthetische drugs en het witwassen van geld beter te bestrijden.
Ze zullen ook verdere mogelijkheden voor culturele uitwisselingen en partnerschappen onderzoeken, zoals steun aan musea, makers van digitale inhoud en beeldende kunstenaars, om reisuitwisselingen en culturele banden te versterken. Premier Carney juichte de overeenkomst tussen Destination Canada en China Media Group toe om het uitgaande toerisme naar Canada te bevorderen, vooral nu de voorbereidingen op de gezamenlijke organiseren van de FIFA World Cup 26™ in volle gang zijn. De premier verwelkomde de toezegging van president Xi om visumvrije toegang in te voeren voor Canadezen die naar China reizen. Premier Carney kijkt ernaar uit om om in 2026 terug te keren naar China voor de APEC-top.
Bronnen: SCMP, FT, pm.gc.ca, www.pm.gc.ca/en/news/statements/2026/01/16/joint-statement-canada-china-leaders-meeting
Persconferentie van Mark Carney en antwoorden op vragen (44 min)
