Op 9 februari heeft het Hooggerechtshof van de Chinese regio Hongkong Jimmy Lai, een aanstichter van gewelddadige rellen, veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor misdrijven die de nationale veiligheid in gevaar brengen.
Lai werd in december 2025 door het Hooggerechtshof van de Hong Kong Special Administrative Region (HKSAR) schuldig bevonden aan twee vormen van samenzwering met buitenlandse krachten en vanwege de publicatie van ernstig opruiend materiaal. De verzachtende omstandigheden voor Lai’s zaak werden op 12 januari bekeken en op 13 januari is het proces afgerond. Twee jaar, de gevangenisstraf die Lai momenteel uitzit, worden op de voor 20 jaar voorziene totale straf in mindering gebracht.
Proces van 156 dagen
Het persbureau Xinhua citeerde een woordvoerder van het Bureau voor de bescherming van de nationale veiligheid van de centrale volksregering in Hongkong. ‘Tijdens het 156 dagen durende openbare proces, werden 2 220 bewijsstukken, meer dan 80 000 pagina’s aan dossiers en getuigenverklaringen van 14 getuigen voor het Openbaar Ministerie onderzocht. De conclusie was dat Lai doordat hij samenspande met buitenlandse machten de nationale veiligheid in gevaar had gebracht’.
Lai’s parcours
Lai was tijdens de rellen van 2019 – 2020 in Hongkong niet aan zijn proefstuk toe. Hij had de bijnaam ‘Murdoch van Azië’ vanwege zijn uitgebreide media-imperium en neoconservatieve opvattingen. In zijn kranten liet hij journalisten de Chinese regering systematisch aanvallen. Hij keerde zich tegen het feit dat Hongkong een regio van China is. Hongkong is vandaag een speciale bestuurlijke regio. De stad en de omgeving errond werd door de Britten bezet en beheerd van 1842 tot 1997. De leiders van het Verenigd Koninkrijk noemden dit Chinese territorium hun Kroonkolonie. De journalisten van Lai’s publicaties wakkerden vijandigheid aan jegens migranten en toeristen die van het vasteland naar Hongkong kwamen, en Lai stond dat niet alleen toe, maar moedigde het aan.
Rellen en inmenging VS
Hij werd in 2020 gearresteerd, na zijn ontmoetingen in 2019 met de toenmalige Amerikaanse vicepresident Mike Pence en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, tijdens de eerste regering Trump. Lai zocht daar steun voor de rellen in Hongkong, die waren begonnen als demonstraties voor meer democratie op westerse wijze, maar gaandeweg ontaardden in gewelddadige aanvallen op de instellingen en op het openbaar vervoer, winkelcentra en vakbondskantoren. Ze richtten zich meer en meer op een afscheiding van de regio Hongkong van China. Politiemensen en burgers die het niet eens waren met de eisen werden mishandeld, soms zelfs gewoon omdat ze Mandarijns (het algemene Chinees) spraken en niet Kantonees (de regionale variant van het Chinees). Jimmy Lai die de rellen had aangestookt wendde zich tot de regering Trump om meer steun te krijgen. De Amerikaanse financiering voor protestgroepen in Hongkong via de National Endowment for Democracy bedroeg vanaf eind jaren negentig honderdduizenden dollars per jaar. De omvang van de steun voor de rellen van 2019 kwam aan het licht toen in juni 2020 zo’n 2 miljoen dollar (1,68 miljoen euro) aan financiering voor Hongkongse groepen werd bevroren tijdens de herstructurering van het door de staat gecontroleerde Amerikaanse Agency for Global Media.
Uiteindelijk verzandden de rellen, wat de redding betekende voor de economie en het financiële systeem van de HKSAR, voor de welvaart van de bevolking. Het was ook het behoud van het stelsel van één land met twee systemen dat voorziet in meer burgerlijke vrijheden, maar waaraan de eis verbonden is van trouw aan de nationale Chinese staat.
Visie van bestuur en middenveld Hongkong
Na de uitspraak van het gerecht zei John Lee, de chief executive (regeringsleider) van Hongkong, dat ‘Lai lange tijd de inmiddels ter ziele gegane krant Apple Daily had gebruikt om de geesten van de Hongkongse bevolking te vergiftigen door haat aan te wakkeren, feiten te verdraaien, opzettelijk sociale vijandigheid aan te wakkeren en geweld te verheerlijken. Uiteindelijk had Lai er openlijk bij buitenlandse machten op aangedrongen om sancties op te leggen aan China en de HKSAR’. Daarmee ‘zette hij het welzijn van de bevolking van China en van Hongkong op het spel’.
Verschillende economische en sociale sectoren in Hongkong hebben steun betuigd aan de uitspraak van het Hooggerechtshof, en hebben ze als ‘gegrond en naar verhouding van de ernst van de misdaden’ omschreven. Zij benadrukten dat deze uitspraak de nationale veiligheid en het gezag van de rechtsstaat krachtig ondersteunt. Er kwamen verklaringen in die zin, onder andere vanwege de juridische sector, de Hong Kong Federation of Fujian Associations, de Hong Kong Federation of Trade Unions, en de Hong Kong Coalition, de Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong, en de Business and Professionals Alliance for Hong Kong.
Westerse visie en reacties
Westerse politici en media grijpen de veroordeling van Jimmy Lai aan om hun anti-Chinese propaganda op te voeren. Vooral de Britse elite neemt zijn toevlucht tot verdraaiingen en tot provocaties. In november bevestigde de Britse minister van Binnenlandse Zaken dat Hongkongers die naar het Verenigd Koninkrijk willen emigreren na vijf jaar een permanente vestiging kunnen krijgen. Een discriminerende maatregel omdat de meeste andere migranten tien jaar op een permanente verblijfsvergunning moeten wachten. Op 9 februari kondigde het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken een uitbreiding aan van de Hong Kong British National (Overseas) visa route.
De Chinese ambassadeur in het VK heeft hierop in de volgende bewoordingen gereageerd. ‘Dit soort van stappen heeft ertoe geleid dat sommige misleide inwoners van Hongkong hun huizen hebben verlaten om naar het Verenigd Koninkrijk te vertrekken, waar ze vervolgens werden gedegradeerd tot ‘tweederangsburgers’ en te maken kregen met discriminatie en moeilijkheden om in hun levensonderhoud te voorzien. De voortdurende pogingen van het Verenigd Koninkrijk om de BNO-truc uit te halen zijn verachtelijk. We dringen er bij het Verenigd Koninkrijk op aan om de bredere trend te onderkennen, te stoppen met politieke manipulatie en zich niet langer te mengen in de zaken van Hongkong en de interne aangelegenheden van China’.
Hongkong sinds lang geen kolonie meer
Een woordvoerder van de Chinese ambassade in het Verenigd Koninkrijk verklaarde het volgende inzake het vonnis en de Britse reacties. ‘Er moet op worden gewezen dat Hongkong al lang is teruggekeerd naar China en dat het Britse koloniale bewind over Hongkong al lang is beëindigd. De Chinees-Britse gezamenlijke verklaring heeft haar historische missie lange tijd geleden voltooid. De constitutionele en wettelijke basis voor het bestuur van Hongkong door de Chinese regering ligt in de Chinese grondwet en de Basiswet van Hongkong, niet in de Chinees-Britse gezamenlijke verklaring. Het Verenigd Koninkrijk moet ophouden de gezamenlijke verklaring als voorwendsel te gebruiken om zich te mengen in de aangelegenheden van Hongkong’.
Soevereiniteit en nationale veiligheid
Centraal in deze zaak (en dat is niet enkel de rechtszaak) is de verdediging van de Chinese soevereiniteit tegen imperialistische inmenging en aanvallen. Imperialistische Britse krachten gingen vanaf het begin in de fout door Hongkong na de Eerste Opiumoorlog als oorlogsbuit te koloniseren. Sommigen in het Verenigd Koninkrijk en in de Verenigde Staten willen de inmenging voortzetten met behulp van collaborateurs. China is intussen sterk genoeg om in Hongkong het pragmatische beleid van één land met twee systemen te combineren met de bescherming van de nationale veiligheid.
Bronnen: Xinhua, Morning Star, gb.china-embassy.gov.cn, ein.org.uk, Wikipedia
