De aandacht van de publieke opinie gaat op dit ogenblik volkomen terecht naar de Amerikaanse agressies tegen de bevolkingen en de regeringen van Palestina, Iran, Libanon, Cuba en Venezuela. Toch is het nodig te wijzen op het groeiende Japanse oorlogsgevaar in de Stille Oceaan.
Mogelijke brandhaarden in Azië zijn Japan en het Chinese eiland Taiwan. In beide gebieden lijken invloedrijke ideologen en politici op een gewapend conflict met China aan te sturen.
Britse vredesbeweging alert
Op aandringen van Chinakenner en vredesactivist dr. Jenny Clegg, een specialist in de problematiek rond de Stille Oceaan en meer specifiek de Zuid-Chinese Zee, nam de Algemene Vergadering van de belangrijke Britse vredesbeweging Stop The War Coalition (STW), op 14 maart 2026 de volgende resolutie aan. ‘De regering-Trump zet zich in voor een strong denial defence (een krachtig weerwerk biedende verdediging) van de Eerste Eilandketen – van Japan tot de Filippijnen via Taiwan – en bereidt de Stille Oceaan daarmee voor op een oorlog met China. (..) De STW Conferentie erkent dat de hoogste prioriteit van de regering-Trump de verhindering van de opkomst van China is. De VS kan een enorme militaire macht inzetten en laat zich niet meer beperken door wetten of morele overwegingen. Zo vergroot de regering-Trump het risico dat de oorlogsvoering zich uitbreidt naar de Stille Oceaan. Trump en de Japanse premier Takaichi spelen, als leiders van grote staten, een sleutelrol in de wereldwijde verschuiving naar extreemrechts, terwijl zij de regio voorbereiden op oorlog … de ultranationalistische Japanse premier Senae Takaichi leidt de rechtse ommezwaai van het land terug naar het imperialistische militarisme van voor de Tweede Wereldoorlog en beweert dat elk gebruik van geweld door China tegen Taiwan “een existentiële crisis voor Japan” zou kunnen vormen, waarop het met militaire actie zou reageren’. (fragment van de resolutie Clegg).
Een Japan – Taiwan connectie
De waakzaamheid ten aanzien van het Japanse militarisme houdt verband met de kwesties rond Taiwan, een Chinees gebiedsdeel dat in 1895 door Japan werd veroverd en naar China terugkeerde in 1945, op basis van de vredesakkoorden na de Japanse nederlaag in de Tweede Wereldoorlog. De verliezers van de Chinese burgeroorlog, de toenmalig fascistische Kuomintang-getrouwen van Chiang kai-Shek, zijn daarna naar het eiland gevlucht. Het in de Chinese burgeroorlog zegevierende Volksbevrijdingsleger heeft dit deel van het Chinese grondgebied niet kunnen bevrijden, door een ingreep van de Amerikaanse marine in 1949. Sindsdien fungeert het autonoom. Al geruime tijd is de Kuomintang, een hervormde democratische, nationalistische partij in Taiwan en ze erkent het principe dat er maar één China is. De Kuomintang ziet ook in dat de hele wereld een één-China-beleid volgt en de onafhankelijkheid van Taiwan niet steunt. Dank zij een dubbelzinnig westers beleid en een even dubbelzinnige berichtgeving van de grote media is het minder bekend dat de Chinese regering (Beijing) een voorstander is van een vreedzame hereniging en een vreedzame samenwerking tussen beide kanten, en van meer en meer contacten tussen de bevolking van het vasteland en Taiwan. Beijing heeft er nooit een geheim van gemaakt dat het doel blijft om aan de huidige status-quo van de autonoom functionerende Chinese provincie een einde te maken, en dat een uitroeping van de juridische onafhankelijkheid met geweld zou verhinderd worden. Iedereen die dat wil, kan weten dat het hier om een casus belli, een reden om oorlog te voeren, gaat. Toen de extreemrechtse premier van Japan verklaarde dat haar land in dat geval, samen met de Verenigde Staten, een militaire actie zou beginnen tegen China is dat uiteraard in Beijing als een provocatie opgevat, die kadert in de hernieuwde militarisering van Japan. Een van de maatregelen tegen die militarisering is de beperking van de Chinese uitvoer van zeldzame aardmetalen die voor militaire doeleinden kunnen worden gebruikt.
Militarisering van Japan
Op 31 maart kondigde de Japanse minister van Defensie, Shinjiro Koizumi, aan dat er in de Japanse steden Kumamoto en Shizuoka langeafstandsraketten zouden worden gestationeerd die in staat zijn om ‘vijandelijke basissen’ te raken. De inzet van deze wapens gaat veel verder dan het kader van zelfverdediging en het ‘uitsluitend op verdediging gerichte’ beleid dat aan Japan is toegestaan in de Verklaringen van Caïro en van Potsdam na de Japanse capitulatie, een beperkte bewapening die in de Japanse grondwet is opgenomen.
Op 24 maart was een officier van het Japanse zelfverdedigingsleger met een mes de Chinese ambassade in Japan binnengedrongen. Daarop is, net zoals op de uitspraken van premier Takaichi, zeer lauw gereageerd. Tokio doet de beide feiten in feite af als onbelangrijk en noemt de Chinese protesten ‘gezeur’. China tilt echter zwaar aan de incidenten en aan de herbewapening van het buurland. Beijing legt het verband met de rechtse ideologie en de vertekende kijk op de geschiedenis die onder Japanse politici en in de Nationale Defensieacademie veld wint. Dit komt tot uiting in de cultus rond het Yasukunischrijn waar onder meer de nagedachtenis van zware Japanse oorlogsmisdadigers wordt geëerd, en waar premier Takaichi (net zoals haar mentor de vermoorde premier Shinzo Abe) een regelmatige bezoeker is.
De VS – Japan connectie
Onlangs was de Japanse premier op bezoek bij de Amerikaanse president Trump. Deze zou haar hebben aangeraden zich te matigen wat Taiwan betreft. Takaichi van haar kant legde aan Trump uit dat zij, vanwege de Japanse grondwet, geen militaire bijdrage kon leveren aan de oorlog tegen Iran. Bovendien toonde ze zich teleurgesteld door het feit dat de VS Iran had aangevallen zonder de Japanse bondgenoot vooraf te waarschuwen. Daarop maakte Trump er een grapje over dat ‘Japan vanwege het verrassingseffect ook de aanval op Pearl Harbor in 1941 niet had aangekondigd’. Op grond van wat de wereld de afgelopen tijden van Trump en zijn vrienden meemaakt valt niet uit te sluiten de het hier om een toneelstukje ging. De feiten spreken namelijk Trumps advies tot matiging over Taiwan en de trouw van Takaichi aan het Japanse pacifisme tegen.
Weet wie je steunt.
Een extra pervers kantje aan het verband tussen Japan en Taiwan is het dat de Taiwanese separatisten de steun aanvaarden en zoeken van Japan, het land dat het Chinese eiland van 1895 tot 1945 koloniseerde en ook daar oorlogsmisdaden pleegde. De hooggeplaatste Japanse politicus Keiji Furuya, een medewerker van premier Takaichi onderhoudt warme banden en regelmatige contacten van de Democratic Progressive Party die voor onafhankelijkheid van Taiwan is. Hiermee neemt de partij de traditie weer op van Chiang kai-Shek die liever tegen de Chinese communisten was blijven strijden dan weerstand te bieden tegen de Japanse bezetting.
De West-Europese bondgenoten van de Taiwanese separatistische partij die momenteel nog de leiders in Taipei levert, kunnen zich maar beter afvragen welke kant zij moeten kiezen.
Inspiratie voor onze vredesbewegingen?
De vredesbeweging zal zich hierover hopelijk ook bezinnen. Ziehier enkele besluiten van de Stop the War Conferentie van 14 maart waarover we in het begin van dit artikel spraken.
‘De conferentie van Stop the War neemt zich voor: Om met spoed het publiek bewust te maken van de gevaren van Britse militaire betrokkenheid in de Stille Oceaan en, door de verbanden tussen de verschillende regionale oorlogen te leggen, een beweging op te bouwen tegen een Derde Wereldoorlog. Om de Britse regering te blijven oproepen zich terug te trekken uit AUKUS en haar betrekkingen met Japan volledig te demilitariseren.
Om de overdreven beweringen van politici en de media over de zogenaamde ‘Chinese dreiging’ aan de kaak te stellen. Aan te bevelen dat sprekers uit de regio van India en de Stille Oceaan worden uitgenodigd om te spreken op de Internationale Vredesconferentie in juni.’
Moeiteloos over te nemen door andere Europese vredesbewegingen, na enkele aanpassingen aan specifieke verwijzingen naar de Britse situatie.
Bronnen: MO*, stopwar.uk, Wikipedia, Global Times, Xinhua, fmprc.cn (website BuZa China), CGTN.com, Nbcnews.com, DeWereldMorgen
