De Chinese president Xi Jinping heeft in een brief aan veteranen van de Zimbabwaanse bevrijdingsoorlog gewezen op de historische banden tussen China, Zimbabwe en Afrika. De boodschap komt op een symbolisch moment: in 2026 vieren China en de Afrikaanse landen zeventig jaar diplomatieke betrekkingen.
Jan Reyniers
In een reactie op een brief die hij ontving van Zimbabwaanse veteranen, prees Xi hun rol in de strijd voor nationale bevrijding. Als jonge mannen verlieten zij hun vaderland om zich in te zetten voor de onafhankelijkheid van Zimbabwe. Tegelijkertijd bouwden ze een hechte kameraadschap op met China. Dat zij zich tot vandaag blijven inzetten voor die vriendschap tussen China en Afrika, noemde Xi “diep ontroerend.” Volgens Xi is de vriendschap tussen China en Afrika niet louter diplomatiek, maar werd ze ooit “gesmeed in gezamenlijke strijd, opoffering en wederzijds respect.”
De boodschap komt op een symbolisch moment. In 2026 wordt de zeventigste verjaardag gevierd van de diplomatieke betrekkingen tussen China en de Afrikaanse landen. In 1956 was Egypte het eerste Afrikaanse land dat de Chiense Volksrepubliek erkende. 2026 is dan ook uitgeroepen tot het China-Afrika Jaar van de Mens-tot-Mens-uitwisselingen. Volgens Xi is China de voorbije zeven decennia altijd een “kameraad en partner” geweest in Afrika’s strijd tegen kolonialisme, en later in de zoektocht van het continent naar ontwikkeling en modernisering.
Steun tijdens de bevrijdingsoorlog
De historische band tussen China en Zimbabwe kreeg vorm tijdens de Zimbabwaanse bevrijdingsoorlog (1966-1979). Die gewapende strijd was gericht tegen het door een Britse minderheid bestuurd kolonistenregime in het toenmalige Zuid-Rhodesië. Dat regime had zich eenzijdig onafhankelijk verklaard en voerde een systeem in dat sterke gelijkenissen vertoonde met het apartheidssysteem in Zuid-Afrika.
In de jaren zestig en zeventig trainde China naar schatting 15.000 vrijheidsstrijders en 240 officieren van de Zimbabwe African National Union (ZANU) en haar militaire vleugel ZANLA.
Belangrijke ZANU-kopstukken kregen hun opleiding in China. Zo volgde de huidige Zimbabwaanse president Emmerson Mnangagwa in 1963-1964 een training aan de Militaire Academie van Nanjing. Hij werd er geschoold in massamobilisatie, strategie en tactiek. Ook de hoogste militaire leider van de ZANLA, Josiah Tongogara, kreeg er in 1966 een opleiding.
Omdat grootschalige training in China zelflogistiek moeilijk bleek, stuurde Beijing in een tweede fase militaire instructeurs naar kampen in Tanzania. Die kampen bevonden zich in Itumbi, Mgagao en Nachingwea. Daar leerden Zimbabwaanse rekruten de principes van de zogeheten ‘volksoorlog’, een strategie die het Chinese Volksleger succesvol had toegepast in eigen land en ook elders in Afrika promootte. In dezelfde periode werden er ook guerrillastrijders uit andere Afrikaanse landen opgeleid. Dat was bijvoorbeeldhet geval voor Congo-Kinshasa (het voormalige ‘Belgisch Congo’).
Blik op de toekomst
Xi Jinping benadrukte in zijn brief aan de veteranen dat China en de Afrikaanse landen elkaar altijd hebben gerespecteerd en gesteund in wat toen voor alle betrokken partijen erg moeilijke tijden waren. Vandaag roept hij op om samen te werken aan een nieuwe fase van modernisering. Xi stelt dat China bereid is verder te bouwen op de resultaten van de recente Beijing-top van het Forum on China-Africa Cooperation (FOCAC). Die samenwerking moet leiden tot het verdiepen van de traditionele vriendschap en moet een gemeenschappelijke “meer heldere toekomst” creëren.
De Chinese president sprak ook de hoop uit dat de veteranen een voorbeeld zullen blijven voor een jongere generatie Afrikanen. Hij hoopt dat ze de jeugd zullen inspireren om zich in te zetten voor de blijvende vriendschap tussen China en Afrika.
Met het Chinese (nieuwe) Jaar van het Paard in het vooruitzicht, riep Xi op om de onvermoeibare geest van “de draak en het paard” te blijven uitdragen en samen te werken aan een “all-weather China-Afrika-gemeenschap met een gedeelde toekomst.” Daarmee, zo stelde hij, kan een nieuw hoofdstuk worden geschreven in de langdurige vriendschappelijke relatie tussen China en het Afrikaanse continent.
De Zimbabwaanse veteranen hadden Xi eerder een brief geschreven om hun dankbaarheid uit te spreken voor China’s steun tijdens de bevrijdingsstrijd. Zij benadrukten hun bewondering voor zijn leiderschap en voor het door China ontwikkelde pad naar modernisering. Volgens hen biedt de Chinese modernisering waardevolle lessen voor andere ontwikkelingslanden. Zij verklaarden trots te zijn op de hechte relatie tussen Zimbabwe en China en beloofden zich te blijven inzetten voor het doorgeven van die vriendschap aan toekomstige generaties.
Bronnen: Xinhua, China Daily, The Herald (Zimbabwe).
