Zhang Weiwei, professor in de internationale relaties aan de Fudan-Universiteit en een vooraanstaande Chinese intellectueel, sprak in een lezing voor Dragon TV over de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. We laten hem aan het woord.
Op 28 februari van dit jaar voerden de Verenigde Staten en Israël een militaire aanval uit op Iran. Het was een openlijke militaire actie. In de dagen daarna begonnen steeds meer mensen te denken dat Donald Trump opnieuw een grote strategische misrekening had gemaakt.
Trump en zijn regering gingen er blijkbaar van uit dat, als zij de hoogste leiders van Iran zouden uitschakelen – met name de Opperste Leider Ali Khamenei – het Iraanse militaire bevelssysteem zou instorten. In hun redenering zou vervolgens de bevolking in opstand komen en Iran uiteindelijk capituleren. Volgens de berichten zijn bij de eerste bombardementen inderdaad belangrijke leiders geraakt.
Maar wat er daarna gebeurde, hadden zij duidelijk niet verwacht. De Iraanse tegenaanval kwam snel en krachtig. De informatie die we nu zien – hoewel online veel berichten moeilijk te verifiëren zijn – laat volgens meer betrouwbare bronnen zien dat Amerikaanse militaire bases in verschillende Golfstaten bijna allemaal zijn aangevallen met Iraanse raketten en drones. Opvallend is dat de precisie van deze aanvallen duidelijk hoger lijkt dan tijdens de confrontatie van ongeveer twaalf dagen een half jaar geleden. Dat suggereert dat Iran zijn technologie en militaire capaciteiten heeft verbeterd.
Gisteren vroeg iemand mij of China misschien antischeepsraketten of zelfs hypersonische wapens aan Iran heeft geleverd. Mijn antwoord was dat China en Iran inderdaad een belangrijke overeenkomst tot uitgebreide samenwerking voor 25 jaar hebben gesloten. Daarin staan ook aspecten van militaire samenwerking, en dat is allemaal openbaar. China is een groot land: als er een overeenkomst wordt gesloten, voert men deze stap voor stap uit.
Tijdens de Iraanse tegenaanval werden vrijwel alle steden in Israël getroffen. Israël heeft immers weinig strategische diepte; het beschikt geografisch over nauwelijks ruimte om aanvallen op te vangen. Daardoor werden niet alleen grote steden, maar ook kleinere steden en gevoelige infrastructuur geraakt door verzadigingsaanvallen met raketten. Vooral Tel Aviv had het zwaar te verduren. Volgens berichten werden onder meer het hoofdkwartier van de Israëlische generale staf, het commando van de luchtmacht, commerciële wijken in het stadscentrum en zelfs ontziltingsinstallaties geraakt.
Dat alles wijst erop dat Iran deze tegenaanval al lang had voorbereid. Hoewel de Opperste Leider, de minister van Defensie en andere topcommandanten bij de eerste aanvallen omkwamen, bleef men de vooraf opgestelde plannen uitvoeren. Tegelijkertijd richtte Iran zich expliciet op de logistieke aanvoerlijnen van Israël en op de operationele ondersteuning van de Amerikaanse strijdkrachten. Het lijkt erop dat hierover eerder al strategische berekeningen waren gemaakt.
Wat veel mensen vooral opvalt, is dat de Verenigde Staten en Israël blijkbaar dachten dat het uitschakelen van Khamenei een relatief goedkope manier zou zijn om een enorme strategische overwinning te behalen en Iran te doen instorten. Het effect lijkt echter het tegenovergestelde te zijn geweest.
De Iraanse economie kampt al geruime tijd met grote moeilijkheden. Er was veel sociale onvrede, en sommige waarnemers dachten zelfs dat een soort ‘kleurenrevolutie’ mogelijk was. Iran had te maken met ernstige economische problemen, groeiende ongelijkheid en politieke spanningen tussen hervormers en conservatieven, evenals tussen religieuze en seculiere stromingen.
Maar door de moord op Khamenei is het effect eerder dat men hem als een martelaar ziet. Voor veel Iraniërs is hij nu een symbool geworden – een heilige figuur en een vlag waaronder mensen zich kunnen verenigen. In plaats van verdeeldheid lijkt de Iraanse samenleving, althans voorlopig, juist eensgezinder te zijn geworden in het verzet tegen wat zij beschouwen als Amerikaanse en Israëlische agressie. Dat is iets dat Washington en Tel Aviv waarschijnlijk niet hadden voorzien.
Trump staat erom bekend beslissingen impulsief te nemen, alsof hij ze ‘uit de losse pols’ neemt. In Iran waren er zeker grote interne spanningen: sociale ongelijkheid, economische ontevredenheid, politieke rivaliteit en religieuze tegenstellingen. Maar een buitenlandse aanvalsoorlog heeft vaak het effect dat een samenleving juist samenkomt en interne conflicten tijdelijk opzijzet. Dat lijkt nu eveneens te gebeuren: de roep om wraak en verzet klinkt veel sterker.
Bovendien is Iran geen land zoals Libië of Syrië. Het is een staat met een zeer oude beschaving en lange geschiedenis. Iraniërs benadrukken vaak dat hun beschaving al duizenden jaren oud is. Daarnaast beschikt het land over een aanzienlijke industriële basis, vooral op militair gebied. Iran kan worden beschouwd als een middelgrote macht met relatief sterke industriële en militaire capaciteiten.
Het probleem ligt volgens deze analyse vooral bij de kwaliteit van Trumps besluitvorming. Door slechte strategische inschattingen zit Washington nu in een situatie waaruit het moeilijk is terug te keren. Het is goed mogelijk dat deze oorlog de Verenigde Staten niet ‘groter’ zal maken, maar juist de verdere verzwakking van het Amerikaanse imperium zal versnellen.
Toen Trump de handelsoorlog met China begon, sprak men daar al vaak spottend over. Veel van zijn beslissingen lijken impulsief te zijn genomen, zonder voorafgaand grondig onderzoek. Het resultaat was volgens deze kritiek een reeks mislukkingen: de handelsoorlog met China leverde niet het gewenste resultaat op, ook de technologische confrontatie verliep anders dan verwacht, en nu lijkt de oorlog tegen Iran eveneens uit te lopen op een strategische misrekening.
Misschien zal deze oorlog uiteindelijk niet leiden tot een sterkere Verenigde Staten, maar juist bijdragen aan de verdere neergang van de Amerikaanse macht.
Bron: De lezing met Engelstalige ondertitels is te vinden op X . (https://combo/upholdreality/status/2029923898540618051?s=46&t=bwz09JQCXSAYqu5a5A0R4w)
* Standpunten in opiniestukken zijn niet noodzakelijk identiek aan de redactionele lijn van ChinaSquare. De verantwoordelijkheid voor de inhoud ligt bij de auteur.
Eerdere commentaar over de oorlog op ChinaSquare vind je hier
