De modernisering van China is een feit en een reusachtige en diepgaande ontwikkeling. Het Westen leert ermee om te gaan. Sommigen noemen het een bedreiging of een voorbeeld om op een slimme manier te volgen als je niet hopeloos wilt achterbijven. Volgens anderen wordt de Chinese modernisering aangestuurd door een socialistisch experiment en schept ze daarom kansen op een hoopvolle toekomst.
MANOJ KEWALRAMANI
US-China Technology Competition and the Drive to Shape the Future
Kewalramani (van Tracking the People’s Daily) is het aan zijn wereldbeeld en aan zichzelf verplicht om een vergelijking tussen de modernisering van de VS en die van China als rivaliteit te blijven zien. De uitkomst van de ‘strijd’ zal ‘bepalend zijn voor de manier waarop toekomstige technologieën worden ingevoerd, toegepast en gereguleerd. Welk van de twee systemen kan superieure resultaten opleveren, duurzame capaciteiten opbouwen, wereldwijde invloed uitoefenen en uiteindelijk de toekomst vormgeven?’ Maar is dat echt de vraag en is het China dat ‘de overwinning wil opeisen’?
FRIENDS OF SOCIALIST CHINA
Uncharted territory – how China is developing a path to modernisation without hegemonism
Volgens Carlos Martinez gaat het juist niet om rivaliteit. Hij vindt het essentieel dat China ‘moderniseert zonder oorlog, kolonisatie of hegemonie’. En zijn stelling is dat dit ‘kan omdat China socialistisch is: het kapitaal regeert niet over de staat, langetermijnplanning vervangt marktanarchie en het buitenlands beleid wordt niet gedreven door de noodzaak om steeds meer winst te maken. Daardoor kan China zich vreedzaam ontwikkelen en tegelijkertijd ruimte creëren voor andere ontwikkelingslanden – via initiatieven zoals het Belt and Road Initiative – om hun eigen weg naar modernisering te volgen’. Keith Bennett, de mederedacteur van Martinez bij Friends of Socialist China, ontwikkelt die laatste thesis verder in Multipolarity and Chinese modernisation are distinct concepts but they are inextricably intertwined. Bennett stelt dat modernisering tot nu toe alleen is bereikt door een minderheid van overwegend blanke landen. Alleen al qua omvang zal de modernisering van China, dat ongeveer 22 procent van de wereldbevolking herbergt, het percentage van de mensheid dat in gemoderniseerde samenlevingen leeft, meer dan verdubbelen. Dit zal een ingrijpende verandering, ja zelfs een revolutie teweegbrengen in de mondiale samenleving, economie en cultuur, en daarmee ook in de vooruitzichten en mogelijkheden voor die landen en volkeren die nog voor de taak staan om zich te ontwikkelen en te moderniseren.
DISSIDENT VOICE
China Is the Threat of a Good Example
Ook voor professor Gary Olson (Moravian University) is de Chinese vooruitgang niet ‘levensbedreigend’. Het gevaar waarmee China delen van de westerse elite werkelijk confronteert is het ‘gevaar van het goede voorbeeld’. Het is een feit dat China met zijn bloeiend, socialistisch, niet-westers ontwikkelingsmodel een uitdaging vormt voor de wereldwijde dominantie van het neoliberale kapitalisme. Olson prijst het bekende Capitalism, a Global History (2025) van Harvard professor Sven Beckert omdat deze de stelling oppert dat socialistische landen in de 20e eeuw en in het eerste kwart van deze eeuw het mikpunt zijn geweest van een veelzijdige koude oorlog. Beckert laat echter de vraag in het midden of China een socialistisch land is. Olson vindt dat een ernstige tekortkoming en beschrijft zelf de moderne Chinese geschiedenis als drie fasen van socialistische ontwikkeling, met vallen en opstaan. Voor hem is het hoogtepunt het huidige ‘socialisme 3.0′ onder president Xi Jinping. De modernisering gepromoot door Xi heeft een socialistisch karakter en vormt daarom een geloofwaardig alternatief voor het kapitalisme. Olson citeert collega’s die de drie ontwikkelingsfasen de ‘drie mirakels’ noemen.
THIS MONTH IN CHINA
Why China is Winning the Innovation Race by Jumping Backward
Ook Pascal Coppens gebruikt de metafoor van ‘het mirakel’ in verband met China. De term is zelfs een kernwoord in de titel van zijn nieuwste boek. Het centrale thema is de revolutionaire benadering van innovatie die China volgt. Coppens focust op de technische en culturele essentie van de Chinese modernisering. Chinese bedrijven worden volgens hem ‘snel en wendbaar omdat ze niet wachten op perfectie. In plaats daarvan gaan ze vanaf dag één de markt in, waardoor ze veerkracht en een diepgaand begrip van de behoeften van de klant in hun DNA verankeren’. ‘Laat de markt de innovatie leiden, en niet omgekeerd’, is zijn advies. Voor de ondernemer met zijn 25 jaar ervaring in China, Silicon Valley en Europa is de Chinese modernisering niet in de eerste plaats socialistisch, en dat zal sommige lezers tegenvallen en anderen juist aanspreken. Wel vindt hij dat de wereld, om niet hopeloos achterop te raken, het bottom-up innovatiemodel van China moet erkennen als een paradigmaverschuiving. ‘Laten we er liever van leren en onze eigen versie ervan maken. We moeten ons niet blijven richten op de politieke risico’s die Beijing met zich meebrengt’, zo stelt hij. En dat is waarschijnlijk voor velen mooi meegenomen.
