Het Chinese parlement heeft de wet op de promotie van etnische eenheid aangenomen. Het doel is een sterkere nationale integratie van de minderheden. Dat blijkt opvallendst uit de regels rond taalgebruik.
Het doel van de wet is meer sociale cohesie, poëtisch omschreven als een ‘gedeeld spiritueel tehuis in China ‘ te creëren ‘en te zorgen voor harmonie om ‘binnenlandse wrijvingen’ te voorkomen. Ze is bijna unaniem aangenomen, met 2756 vóór, drie tegen en drie onthoudingen.
Harmonie, conflicten en buitenlandse inmenging
Li Hongzhong, ondervoorzitter van het bureau van het parlement, introduceerde tegenover de parlementsleden de wet als het formaliseren van nieuwe inzichten en successen op het gebied van etnische eenheid. Ze bevat ook maatregelen om ‘belangrijke risico’s en verborgen gevaren’ op te lossen.
Alhoewel het niet met zoveel woorden gezegd wordt heeft Li het vooral over -al dan niet vanuit het buitenland aangestookte – nationalistische en separatistische gevoelens bij minderheden zoals de Oeigoeren en Tibetanen.
Quishi, het theoretisch blad van de Partij, schreef hierover onlangs: ‘Hoewel de basis voor een Chinese nationale gemeenschap steeds steviger wordt, blijven ideologische conflicten op etnisch gebied complex en acuut, en mag het risico dat internationale krachten zich ermee bemoeien en de etnische eenheid van China ondermijnen niet worden onderschat.’
Barry Sautman, professor emeritus aan de universiteit van Hongkong, ziet in de wet een uitwerking van de ervaringen met terrorisme en religieus extremisme in Xinjiang. Die heeft men niet alleen met veiligheidsmaatregelen bestreden maar vooral met een snelle sociaal-economische vooruitgang en een betere taalopleiding, zeker sinds 2015. Ook in Tibet heeft een sterke sociaal-economische ontwikkeling en toename van de tweetaligheid van de jongeren de conflicten fel doen verminderen en zijn er geen zelfverbrandingen meer.
Fei-Ling Wang, professor aan de Sam Nunn School of International Affairs van het Georgia Institute of Technology ziet in de nieuwe wet een breuk met het op de Sovjet-Unie geïnspireerde model van autonomie voor de minderheden. Men streeft nu eerder nationale integratie na. Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie volgens etnische breuklijnen dient als afschrikkend voorbeeld voor China.
Afdwingbaar door openbare aanklager.
Belangrijk is de bepaling dat de openbare aanklager als verdediger van de belangen van de natie zelf klacht kan neerleggen tegen activiteiten die de eenheid tussen de verschillende Chinese etnische groepen aantasten. De wet kan zo afgedwongen worden zonder dat een benadeelde persoon of organisatie klacht neerlegt.
Taalgebruik
Bij de 60 artikels van de wet zijn er onder andere om huwelijken tussen Han en minderheden aan te moedigen. Andere artikels criminaliseren gewelddadig terrorisme, separatisme op etnische basis en religieus extremisme.
Maar vooral de regels omtrent taalgebruik krijgen veel commentaar, ook al omdat per 1 januari amendementen aan de Wet op de Gesproken en Geschreven Nationale Taal van kracht werden.
De wet voorziet in de sterkere promotie van het Mandarijn, de nationale standaardtaal, in de gebieden met minderheden. Daarbij bevestigt ze een politiek die de voorbije jaren al in Binnen-Mongolië gevolgd is. Daar is het gebruik van het Mandarijn verplicht in het onderwijs van de hoofdvakken.
Deze politiek wordt verdedigd als het zoeken naar evenwicht tussen nationale integratie en behoud van de identiteit van de minderden.
De wet raadt scholen en andere onderwijsinstellingen aan om ‘de gemeenschappelijke nationale taal’ overal te gebruiken als eerste taal.
Openbare instellingen die bij officiële gelegenheden twee talen gebruiken moeten voorrang geven aan de nationale taal.
De wet promoot functionele tweetaligheid: Mandarijn voor het onderwijs en het openbare leven, minderhedentalen voor het behoud van hun cultuur. Lokale overheden hebben hierbij nog een zekere speling bij het toepassen van de wet.
De meeste Chinese experts verdedigen de wet. Ze merken op dat China nog steeds de talen en de cultuur van de minderheden beschermt, maar het moet duidelijk zijn dat er één nationale taal is die voorrang krijgt. In multiculturele landen is een gedeelde nationale taal essentieel voor economische mobiliteit, administratieve integratie en sociale cohesie.
Kritiek
Critici van de wet vrezen dat ze de taal en identiteit van minderheden kan eroderen. Bij het invoeren van de nieuwe taalregels in Binnen-Mongolië was er in 2020 protest door Mongoolse herders.
Toch klopt het dat in de meeste multiculturele landen één nationale taal overweegt. Om het dicht bij ons te houden: de Chinese minderheden hebben ook met de nieuwe wet nog veel meer culturele autonomie dan de Vlaamse, Bretoense, Baskische of Corsicaanse minderheden in Frankrijk.
Bron: South China Morning Post; Xinhua
