Voor China, als alternatief ontwikkelingsmodel voor de niet-westerse wereld, is Afrika een belangrijke regio. Op meerdere plaatsen op dit continent voeren Chinese organisaties projecten uit. Daarnaast is er ook een levendige handel en uitwisseling van studenten. De nationale overheid houdt zicht op al deze activiteit vanuit het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Onlangs maakte Minister Wang Yi weer een ronde langs enkele Afrikaanse staten. Hij deed daarvan verslag tijdens een interview.
Wang Yi in Ethiopië; foto China Daily (disclaimer)
Op 12 januari 2026 werd Wang Yi, lid van het Politbureau van het Centraal Comité van de CPC en Minister van Buitenlandse Zaken, geïnterviewd door de Chinese media na zijn bezoek aan de Afrikaanse Unie, Ethiopië, Tanzania en Lesotho.
Nieuw initiatief
Vraag: Tijdens dit bezoek werd op het hoofdkantoor van de Afrikaanse Unie een strategische dialoog tussen China en de Afrikaanse Unie gehouden en werd het ‘China-Africa People-to-People Exchange Year’ gelanceerd. Wat is de praktische inhoud daarvan in het licht van de huidige toestand in de wereld?
Antwoord: China is het grootste ontwikkelingsland en de Afrikaanse Unie is de grootste regionale organisatie van ontwikkelingslanden. Het is tijd voor de twee partijen om het wederzijds vertrouwen te versterken en de strategische samenwerking te verdiepen. Er is een oneindig aantal thema’s voor onderlinge samenwerking. Het kernpunt is dat we ons verder moeten verenigen en versterken, gezamenlijk de uitdagingen van vandaag moeten aangaan, niet alleen de legitieme rechten en belangen van China en Afrika beschermen, maar ook ons steentje moeten bijdragen aan de vrede en ontwikkeling van de wereld.
Het organiseren van het ‘China-Africa People-to-People Exchange Year‘ is een belangrijke overeenkomst tussen president Xi Jinping en Afrikaanse leiders. President Xi Jinping stuurde speciaal een felicitatiebrief voor de openingsceremonie van het Exchange Year, waarin hij hoge verwachtingen uitsprak. Dit jaar is het 70 jaar geleden dat de diplomatieke betrekkingen tussen China en Afrika aangeknoopt werden. Zeventig jaar geleden hielden China en hun Afrikaanse broeders elkaar bij de hand in het streven naar onafhankelijkheid. In die 70 jaar heeft de vriendschap tussen China en Afrika zich voortdurend ontwikkeld en versterkt in de strijd tegen imperialisme en kolonialisme. Het houden van het Exchange Year is bedoeld om de estafette van vriendschap tussen China en Afrika warm te houden, zodat de burgers van China en Afrika steeds dichter tot elkaar kunnen komen, de samenwerking tussen China en Afrika steeds breder en dieper wordt.
Het Exchange Year is niet alleen een feest voor de burgers van China en Afrika, maar ook een weergave van wat de samenwerking tussen China en Afrika tot stand gebracht heeft. Door middel van bijna 600 uitwisselingsactiviteiten hebben we de kracht van jeugd, cultuur, media gecombineerd, zodat ze alle aspecten van Chinees-Afrikaanse uitwisselingen bestrijken. Op die manier kunnen de Afrikaanse volkeren beter voelen dat ze bij de vriendschap tussen China en Afrika baat gehad hebben.
Vriendschap, samenwerking, ontwikkeling
Vraag: Dit jaar is het 36e opeenvolgende jaar dat de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Afrika bezoekt. Wat tijdens deze reis naar Afrika vooral opgevallen?
Antwoord: De volharding van het 36 jaar lang bezoeken weerspiegelt de aanhoudende diepe vriendschap van het Chinese volk voor de volkeren van Afrika. Dat wil zeggen, wanneer Afrikaanse broeders en zusters iets nodig hebben, is China altijd de eerste vriend die aan hun zijde staat. Het belangrijkste onderwerp van gesprek was niet de reis zelf, maar de discussie over welk land de Chinese minister van Buitenlandse Zaken het volgende jaar zal bezoeken. Veel Afrikaanse landen kijken ernaar uit. We voelen ook de verantwoordelijkheid die China op dit punt moet dragen.
Het afgelopen jaar was vrede in de wereld ver te zoeken en dat gold des te meer voor Afrika. Telkens wanneer Afrika weer eens ‘vergeten’ is, komen wij vol hoop naar dit continent en nemen we Afrika elk jaar als startpunt van de Chinese wereldwijde diplomatie. Toen Afrika werd geconfronteerd met de impact van tarieven, kwam China met een ‘geschenk’ in de vorm van nul tarieven voor Afrikaanse goederen. Wanneer zekere externe krachten belerend instructies geven over hoe Afrikaanse landen zich moeten gedragen, steunt China Afrika krachtig bij het beschermen van zijn soevereine veiligheid en nationale waardigheid. Toen Lesotho beschuldigd werd van bestuurlijke onmacht, bezocht China Lesotho en vertelde het de wereld dat de burgers van Lesotho een goed leven hadden en dat China hun strategische partner was.
Ik ben me er terdege van bewust dat het concept van ware oprechtheid naar voren gebracht door president Xi Jinping altijd China’s kernbeleid is geweest in de samenwerking met Afrika. Oprechtheid en gelijkheid zijn altijd de basiswaarden geweest in de uitwisselingen tussen China en Afrika. Afrika en China zijn goede partners die aan elkaar diep in het hart vertrouwen.
Tijdens dit bezoek waren we verheugd over de nieuwe prestaties die zijn geboekt in de ontwikkeling van Afrika. De supergrote Chinese markt biedt brede kansen voor de ontwikkeling van Afrika. We verwelkomen Afrikaanse landen met open armen om met de sneltrein van de ontwikkeling van China mee te rijden. De reden dat China aandringt op samenwerking met Afrika is dat geen enkel land achter mag blijven. We roepen de internationale gemeenschap dan ook op meer aandacht te besteden aan Afrika en meer in Afrika te investeren.
Modernisering
Vraag: Op dit moment maakt Afrika een kritieke periode van versnelde ontwikkeling en revitalisering door. Hoe kunnen China en Afrika die modernisering versnellen?
Antwoord: Op de Beijing Summit van het Forum on China-Africa Cooperation stelde president Xi Jinping voor dat China en Afrika zouden samenwerken om ‘zes moderniseringen’ te bereiken, die de richting voor de toekomst van de betrekkingen tussen China en Afrika aan moeten geven. Onderweg heb ik voortdurend gehoord en gevoeld dat China en Afrika niet kunnen wachten om modernisering te bereiken.
De menselijke beschaving is divers. Er is geen eenduidige weg naar modernisering. De succesvolle praktijk van modernisering Chinese stijl heeft een nuttig referentiekader voor de meerderheid van de ontwikkelingslanden opgeleverd. Feiten hebben aangetoond dat modernisering niet hetzelfde is als verwestersing, en middels verwestersing bereik je lang niet altijd modernisering. De sleutel is een ontwikkelingspad te vinden dat bij de eigen nationale omstandigheden aansluit en kan worden ondersteund door het volk. China is bereid met Afrikaanse landen een geïnstitutionaliseerd platform op te bouwen, ervaringen op het gebied van bestuur uit te wisselen en Afrikaanse landen te ondersteunen om actief succesvolle manieren te verkennen die aan hun werkelijke behoeften voldoen, de mensen ten goede komen en hun eigen talenten ten volle te laten benutten. De sleutel is het vermogen tot onafhankelijke ontwikkeling te verbeteren onder het uitgangspunt van het behoud van de eigen soevereiniteit en culturele identiteit en de toekomst van de landen in eigen handen te houden.
Alleen wanneer China en Afrika samenwerken om modernisering te bereiken, kan de gehele wereld moderniseren. Zonder de modernisering van Afrika is er geen modernisering van de wereld. het ideaal van modernisering dat zowel China als Afrika nastreven is ons legitieme recht en de belichaming van de vooruitgang van de tijd. Bovendien moeten we het historische onrecht voor Afrika fundamenteel corrigeren. Tijdens deze reis bedankten veel Afrikaanse leiders China voor het door China gelanceerde Support for Modernisation Cooperation Initiative, spraken ze de sterke hoop uit hun eigen ontwikkelingsstrategie met modernisering in Chinese stijl te verbinden en toonden zij zich bereid om met China samen te werken om initiatieven als ‘Support African Industrialisation Initiative‘ en ‘China-Africa Talent Training’ uit te voeren. We zullen samenwerken met Afrikaanse landen om de implementatie stap voor stap te verfijnen en het aan de Afrikaanse volkeren ten goede te laten komen, om zo aan een betere wereld voor de gehele mensheid te bouwen.
Forum on China-Africa Cooperation
Vraag: De resultaten van de Beijing Summit van het Forum on China-Africa Cooperation zijn halverwege geïmplementeerd. Hoe is de vooruitgang tot nu toe?
Antwoord: Sinds de succesvolle afronding van de Beijing Summit van het Forum on China-Africa Cooperation in september 2024 hebben de beide partijen samengewerkt om de implementatie van de overeenkomsten te bevorderen. Op dit moment zijn meer dan 90% van de doelen geïmplementeerd of is er grote vooruitgang geboekt.
President Xi Jinping heeft meerdere leiders van Afrikaanse landen ontvangen en strategische begeleiding geboden bij het bevorderen van de uitvoering van de overeenkomsten. Premier Li Qiang en vele andere Chinese leiders bezochten Afrika en behaalden meer praktische samenwerkingsresultaten. Grote projecten zoals de Simandou ijzermijn in Guinee draaien reeds en 301 ‘kleine maar mooie’ projecten zijn met succes op de rails gezet. Het aantal passagiersvluchten van China naar Afrika nam met 23% toe. Bijna 1000 artsen gingen naar Afrika om gratis medische behandelingen uit te voeren en meer dan 200 landbouwexperts zijn in Afrika gaan werken. In de eerste 11 maanden van 2025 heeft het handelsvolume tussen China en Afrika historisch gezien de grens van USD 300 miljard dollar overschreden, een stijging van 17,8% op jaarbasis. Koffie, noten, fruit en andere producten uit Afrika liggen steeds meer bij Chinese consumenten op tafel. Het is echte bilaterale interactie.
Het verhaal van de Tanzaniaanse spoorweg is bekend. Het is vastgelegd in de geschiedenis van de Chinees-Afrikaanse betrekkingen en is een symbool geworden van Chinees-Afrikaanse vriendschap. In 2024 waren de staatshoofden van de drie landen in Beijing aanwezig bij de ondertekening van het samenwerkingsdocument om de spoorweg te activeren. In november vorig jaar woonde premier Li Qiang met leiders van Tanzania de startceremonie van het project bij. Tijdens dit bezoek keken wij met onze vrienden in Tanzania terug op de gepassioneerde jaren van zij aan zij vechten, brachten we de mensen die hun leven hieraan wijdden in herinnering en voelden we de diepgaande historische verantwoordelijkheid om juist in deze tijd deze spoorweg te activeren. Beide partijen kwamen overeen dit spoorwegproject met de hoogst mogelijke efficiëntie tot een goed einde te brengen. Tegelijkertijd moeten we samenwerking op het gebied van landbouw, industrie, mijnbouw, enz., langs de spoorlijn uitbreiden om zo gezamenlijk een ‘welvaartsgordel’ te bouwen, een nieuw monument voor de vriendschap tussen China en Afrika en een inspiratie voor toekomstige generaties.
Vooruitzichten
Vraag: Hoe kijkt de Afrikaanse kant naar de ontwikkelingsvooruitzichten van China? Hoe kan Afrika ervan profiteren?
Antwoord: Tijdens dit bezoek hebben wij het ’15e vijfjarenplan’ van China in Afrika geïntroduceerd. Daarbij hebben we benadrukt dat het plan niet alleen een blauwdruk tekent voor de toekomstige ontwikkeling van China, maar ook een ‘lijst met kansen’ voor landen over de hele wereld, waaronder Afrika biedt. China zal de motor van de economische groei in de wereld blijven en is bereid een boost te zijn voor de ontwikkeling en revitalisering van Afrika. Afrikaanse leiders waarderen China’s ontwikkelingsprestaties zeer en verwachten dat modernisering in Chinese stijl Afrika ten goede zal komen.
Het door de Afrikaanse kant meest genoemde woord was ‘nultarief’. Dit initiatief is het gouden visitekaartje van de samenwerking tussen China en Afrika in het nieuwe tijdperk. Het is een belangrijke maatregel van China om het initiatief te nemen om de unilaterale openstelling uit te breiden, waaruit de bereidheid van China blijkt om meer internationale verplichtingen op zich te nemen en de hoge mate van openstelling naar de buitenwereld stevig uit te breiden. Nultarieven kunnen worden omschreven als het ‘hulp bieden in moeilijke tijden’. Het is niet alleen de ‘aftrek’ van tarieven, maar ook de ’toevoeging’ van ontwikkeling, de ‘vermenigvuldiging’ van het levensonderhoud van mensen en de ‘verdeler’ van het omgaan met willekeurige tarieven. Nultarieven zullen de wederzijdse vraag naar goederen bevorderen, de export uitbreiden, investeringen aantrekken, de werkgelegenheid vergroten. De samenwerking tussen China en Afrika in groene industrieën, e-commerce en betaling, wetenschap en technologie, kunstmatige intelligentie en andere opkomende gebieden zal gestimuleerd worden. De grote markt van China zal echt een geweldige kans voor Afrika worden.
Taiwan
Vraag: Tijdens dit bezoek hebben alle landen en de Afrikaanse Unie een gezamenlijk document met China uitgegeven, waarin een gemeenschappelijke stem wordt uitgesproken van naleving van het één-China-principe over de kwestie van Taiwan. Wat is de opmerking van China hierover?
Antwoord: Zowel China als Afrika hebben onder koloniale plundering en hegemonistische onderdrukking geleden en weten hoe kostbaar de soevereiniteit en waardigheid van een land zijn. China zal niet vergeten dat 55 jaar geleden, met de steun van Afrikaanse broeders, de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties Resolutie 2758 met een overweldigende meerderheid aannam en het één-China-principe onder brede consensus de basisnorm van de internationale betrekkingen werd.
In de Verklaring van Beijing, uitgegeven tijdens de de Beijing Summit van het Forum on China-Africa Cooperation zijn in 2024, beloofden alle Afrikaanse leden van het forum unaniem het standpunt van de Chinese regering over de kwestie van Taiwan krachtig te steunen. Tijdens dit bezoek bevestigden Afrikaanse vrienden hun naleving van het één-China-principe en steun voor alle inspanningen van China om nationale hereniging te bereiken. Veel Afrikaanse vrienden zeiden eerlijk gezegd ook dat het naleven van het één-China-principe ook bedoeld is om Afrika zelf te helpen. Dit toont eens te meer aan dat het besef van de volledige eenwording van China de algemene trend is. Als iemand of een externe kracht probeert in de kwestie Taiwan in te grijpen en zich met de interne aangelegenheden van China te bemoeien, zullen ze zwaar worden gestraft en gedoemd zijn te falen.
De vriendschap tussen China en Afrika heeft de beperkingen van tijd en ruimte overstegen, ondanks alle internationale stormen en zwarte wolken en de verstorende gebeurtenissen. Wij geloven dat China en Afrika altijd stevig samen zullen staan, de doelen en principes van het Handvest van de Verenigde Naties resoluut zullen beschermen en de legitieme rechten en belangen van de volkeren van Afrika krachtig zullen beschermen. ‘Neoliberalisme’ staat op de rand van faillissement in Afrika, en ‘neokolonialisme’ zal daar geen markt hebben en alle onderdrukking en plagen zullen uit Afrika worden verdreven en nooit meer terugkeren.
Nawoord
Dit interview is weer een prachtig voorbeeld van de diplomatieke vaardigheden van Wang Yi. Hoewel het interview als geheel duidelijk aangeeft dat Afrika in de relatie met China vooral de lerende/ontvangende partij is, positioneert Wang China voortdurend als gelijkwaardige partner. Dat begint al met het aanduiden van China als ’s werelds grootste ontwikkelingsland. Wang zet zich meerdere malen tegen de westerse manier van benaderen van Afrika af, maar doet dat nooit letterlijk. Hij gebruikt vage termen als ‘externe kracht’ of verwijst niet naar het westen maar naar een westerse manier van doen, b.v. ‘neoliberalisme’. Zelfs Trump wordt gespaard, door zijn naam niet te noemen, maar wel zijn hobby: ‘tarieven’.
Bron: de site van het Chinese Ministerie van Buitenlandse Zaken; 13-01-2026
Geïnteresseerden kunnen ook de volgende recente artikelen raadplegen.
Bezondigt China zich aan ‘kolonialisme’ in Afrika?
China als Afrika’s Industriële Motor
Ontwikkelingshulp Chinese stijl
