Op 20 november was het 110 jaar geleden dat Hu Yaobang, in de jaren tachtig Secretaris Generaal van de Communistische Partij, werd geboren. Tijdens een herdenkingsbijeenkomst prees zijn huidige opvolger, Xi Jinping, Hu Yaobang in opvallend positieve bewoordingen. Dit staat in schril contrast met wat de westerse pers over Xi schrijft. Een mooie aanleiding voor een overpeinzing.
Hu Yaobang; foto Baidu (disclaimer)
Bijzonder decennium
In de periode 1986-1991 woonde ik in Beijing als de vertegenwoordiger van een Nederlands bedrijf. Die jaren tachtig vormen een bijzonder decennium in de recente Chinese geschiedenis. De Culturele Revolutie was eind jaren zeventig afgelopen. Snel daarna kondigde men ingrijpende hervormingen aan. Die hervormingen begonnen wel, maar kwamen echt op gang in het begin van de jaren negentig. In de jaren tachtig woedde een strijd tussen de facties die (aspecten van) de Culturele Revolutie wilden handhaven en degenen die pleitten voor ingrijpender hervormingen. Hu behoorde tot de laatste groep en werd een belangrijke vertegenwoordiger ervan.
Hu’s ontslag
De strijd tussen die twee stromingen was fel. In het kader van de grotere openheid van de overheid na de Culturele Revolutie konden de Chinese burgers de discussies goed volgen, met als gevolg dat ook onder de bevolking een sterke hervormingsbeweging ontstond. Hu was ooit de voorzitter van de Jeugd Liga, de jongerenorganisatie van de Partij. Hij bleef tot het einde van zijn carrière populair bij jongeren. Toen Hu’s tegenstanders steeds heftiger tegen hem tekeer gingen, trokken de eerste groepen jongeren in januari 1987 de straat op om openlijk te protesteren. Hu kreeg de schuld van die onrust en werd gedwongen ontslag te nemen. Een interessant detail in het kader van dit artikel is dat één van de weinigen die Hu bleven steunen Xi Zhongxun was, de vader van Xi Jinping.
Hu’s dood
Hu bleef wel lid van het Centrale Comité van de Partij en in die hoedanigheid deelnemen aan de politieke discussies. Op 8 april 1989 kreeg Hu tijdens één van die discussies een hartaanval. Hij stierf op 15 april in het ziekenhuis. Hij was 73 jaar oud. Gezien zijn carrière kreeg Hu een staatsbegrafenis. Deze trok een enorme hoeveelheid bezoekers, onder wie veel jongeren. Er vormde zich een rij van maar liefst 16 km, lang genoeg om de leiders die Hu gedwongen hadden ontslag te nemen te verontrusten. Dit kan gezien worden als het begin van maanden van protestmarsen en de bezetting van het Tian’anmenplein. Ik laat die protesten hier voor wat ze zijn en verwijs naar mijn eerdere artikel op Chinasquare.
Xi en de Culturele Revolutie
Xi Jinping geniet, zoals dat in onze taal heet, grote aandacht in onze media. In Xi’s geval is dit woordgebruik vrij ongelukkig, aangezien de meeste berichten negatief zijn en er dus geen sprake van ‘genieten’ in de letterlijke zin van het woord is. Xi wordt ‘onderdrukking’ verweten en vaak een ‘dictator’ genoemd. Journalisten met enige kennis van de geschiedenis menen te weten dat Xi ‘weer terug wil naar de tijd van de Culturele Revolutie’. Hierin staan zij overigens niet alleen. Ik heb diezelfde uitspraak ook een aantal keren uit de mond van Chinese kennissen gehoord.
Die mensen weten dan kennelijk weer niet Blijkbaar weten die mensen niet dat Xi’s vader, de eerder genoemde Xi Zhongxun, tijdens de Culturele Revolutie zwaar onder vuur lag. Xi Jinping heeft daar het een en ander van meegekregen en het is zeer onwaarschijnlijk dat hij naar die tijd terug zou verlangen. Ook de Chinese praktijk van alledag spreekt deze indruk tegen. Ik heb tijdens het laatste jaar van de periode van de Culturele Revolutie (het academiejaar 1975-1976) in China gestudeerd. Als regelmatige bezoeker kan ik verzekeren dat het huidige China van nu op gebied van vrijheid en dergelijke totaal niet meer lijkt op het China van de jaren zeventig.
Herdenking
Xi Jinping en andere Chinese leiders zijn uiteraard op de hoogte van wat er in de westerse media geschreven wordt. Ook kennen ze de diverse sentimenten onder de Chinese burgers. Ik verwijs hierbij opnieuw naar eerdere artikelen op Chinasquare over de Chinese vorm van democratie, die met name onder Xi Jinping vorm heeft gekregen. Deze herdenking van de 110e verjaardag van Hu’s geboorte is ongetwijfeld meer dan een gewoon eerbetoon aan één van Xi’s meest prominente voorgangers. Het is een signaal Chinese stijl naar de buitenwereld dat Xi Jinping zichzelf als opvolger van Hu Yaobang ziet en dat zijn beleid voortbouwt op de hervormingen die Hu voorstond. Xi’s critici zullen hier niet meteen door zwijgen, maar dat is ook niet de bedoeling. Het zal hen wel lastiger vallen hun kritiek op de oude manier voort te zetten. Een goede tactische zet van Xi dus.
Bronnen: China Daily 21/11/2025; Wikipedia; eigen ervaringen van de auteur
*De standpunten in opiniestukken zijn niet noodzakelijk identiek aan de redactionele lijn van ChinaSquare.be. De verantwoordelijkheid voor de inhoud ligt bij de auteur.
