Van 14 tot en met 17 april was To Lam, president en partijleider van Vietnam, in China. Hij had ontmoetingen met Xi Jinping en andere Chinese toppolitici en functionarissen. Welke overeenkomsten werden er gesloten? Welk belang had dit bezoek?
China was het eerste land dat CPV secretaris-generaal To Lam op zijn reisprogramma nam na zijn verkiezing tot president. Onder andere hiermee gaven de twee Aziatische socialistische buurlanden en hun communistische partijen aan hoe ze het contact zagen.
Akkoorden en plannen
Tijdens het vierdaagse bezoek hebben de twee landen een aantal akkoorden ondertekend. De uitwisselingen tussen hun leidende politieke partijen, en de samenwerking in openbare veiligheid, justitie en douane waren een voortzetting van de in maart gestarte 3+3 dialoog. Dit keer kwamen daar als gespreksthema’s economie, industrie, toeleveringsketens, wetenschap, technologie en media bij. Ook zullen Vietnamese en Chinese regio’s nauwere betrekkingen tot stand brengen op subnationaal niveau. De periode 2026-2027 wordt het Jaar van het Toerisme tussen de beide landen. Xi Jinping en To Lam hadden een ontmoeting met de deelnemers en organisatoren van de Rode Studiereizen voor de jeugd van de twee landen. Ze moedigden hen aan op zoek te gaan naar het ‘rode gen’ van de vriendschap tussen China en Vietnam.
Xi Jinping zei dat meer hoogwaardige Vietnamese producten van harte welkom zijn op de Chinese markt. ‘De toekomst begint nu’ voor samenwerking in artificiële intelligentie, de ontwikkeling van halfgeleiders, en het Internet of Things. To Lam verklaarde dat behalve op de genoemde punten Vietnam ook met China zal samenwerken bij de aanleg van spoorwegen en andere infrastructuur. Verder staan meer intermenselijke contacten en inspanningen om de maritieme vrede te handhaven op zijn lijst met aandachtspunten.
Handel
China is al twee decennia lang de voornaamste handelspartner van Vietnam. In 2025 bedroeg de waarde van hun handel ruim 290 miljard Amerikaanse dollar. En van zijn kant is Vietnam de belangrijkste partner van China in de ASEAN, en de op drie landen na grootste mondiale handelspartner. Vietnam exporteert enorme hoeveelheden fruit, groenten, vis en schaaldieren naar China. China levert aan Vietnam machines, onderdelen en grondstoffen die het land nodig heeft om zijn productie te laten groeien. Volgens mevrouw Nguyen Thi Phuong Hoa, een vooraanstaand onderzoeker aan de Vietnamese Academie voor Sociale Wetenschappen zal dit nu nog toenemen. Zij verwacht dat er een verschuiving komt naar officiële exportactiviteiten, producten met een hogere toegevoegde waarde en dan vooral uit de landbouw, verwerkte levensmiddelen en technologie-intensieve industriële goederen.
Spoorwegen
Tijdens het bezoek van de Vietnamese partijleider en president kwam de infrastructuur die connectiviteit bevordert heel erg in beeld. Xi Jinping en To Lam hebben al eerder laten merken dat ze daar prioriteit willen geven aan. De technische integratie tussen China en Vietnam heeft bijvoorbeeld de Cat Linh-Ha Dong metrolijn tot stand gebracht. De metrolijn bracht de reistijd doorheen de Vietnamese hoofdstad Hanoi terug tot slechts 23 minuten. Naast het stadsvervoer werken de twee landen ook aan grensoverschrijdende spoorverbindingen. Van de Zuid-Chinese stad Nanning is er een dagelijkse passagierstreindienst naar Hanoi.
Sinds 2025 werken de buurlanden, in het noorden van Vietnam en het zuiden van China, samen aan drie spoorwegprojecten met standaardspoorbreedte. Deze verbindingen laten zien dat hun praktische economische samenwerking steeds intensiever wordt. Bovendien leiden ze tot toenemende contacten tussen de bevolkingen. Chinese bezoekers stonden in 2025 bovenaan de lijst van internationale bezoekers aan Vietnam, goed voor een kwart van alle buitenlandse toeristenbezoeken, ofwel meer dan 5,28 miljoen bezoekers. Vorige week koos To Lam er tweemaal voor om met de befaamde Chinese hogesnelheidstrein ‘Fuxing’ te reizen, waarbij hij in totaal bijna 12 uur aan boord doorbracht, in een treinreis van meer dan 2.400 kilometer aan een stuk. Zo ging hij met de hogesnelheidstrein naar Xiong’an, de futuristische stad in de provincie Hebei die de hoofdstad Beijing ontlast door een aantal functies ervan over te nemen. Verder bezocht hij de Autonome Regio Guangxi Zhuang in Zuid-China, die aan Vietnam grenst. Voor Lei Xiaohua, een onderzoeker van de Guangxi Academy of Social Sciences, is het duidelijk dat de Vietnamese overheid hoopt te leren van de uitgebreide ervaring die China intussen heeft opgebouwd op het gebied van de technologie, constructie en uitbating van hogesnelheidsspoorwegen. De aanleg van spoorweginfrastructuur heeft nog een pikant extra voordeel. De treinverbindingen zullen een betere exploitatie van Vietnams reserves aan zeldzame aardmetalen ondersteunen. Zo zal Vietnam kunnen aansluiten bij de verwerking van deze belangrijke grondstoffen, een terrein waar China een erg sterke positie heeft. Volgens onderzoeker Duan Haosheng in EastAsia Forum, kun je algemeen stellen dat ‘de beide landen hun respectieve sterke punten – de aantrekkingskracht van Vietnam voor multinationale investeringen en de grote markten en voordelen op het gebied van toeleveringsketens van China – actief op elkaar afstemmen’. De spoorwegen spelen daar een hoofdrol in.
Planning en ‘mensen centraal’
Twee dingen zijn bij dat alles duidelijk: de ontwikkelingen in productie, handel en infrastructuur verlopen gepland en komen vooral ten goede aan het dagelijkse leven van gewone mensen. Vietnam heeft onlangs zijn nationale ontwikkelingsplan (het Nationale Masterplan genaamd) bijgestuurd. Het Nationale Volkscongres van China heeft in maart de laatste hand gelegd aan het 15e Vijfjarenplan (2026 – 2030) en dat plan goedgekeurd. De strijd tegen vervuiling gaat in beide landen verder. Zij zullen actief de ecosystemen beschermen en herstellen, en sneller overstappen op ‘groene’ productie en milieuvriendelijk vervoer. In de nationale plannen is voorzien in bijkomende maatregelen voor gemeenschappelijke welvaart.
Met een wereldeconomie die door roekeloze, illegale oorlogen en militaire acties van de VS en vrienden nog meer te lijden heeft gaat het niet goed. Volgens Xinhua slagen Vietnam en China er niettemin in om ‘hun geografische nabijheid, wederzijdse behoeften en standvastige diplomatie te benutten en zo dynamische bilaterale economische relaties tot stand te brengen’.
Kameraden en broeders
In een Facebookpost karakteriseerde Carlos Martinez het bezoek van To Lam aan China als een dialoog tussen ‘kameraden en broeders in een turbulente wereld’. Volgens hem is het belangrijkste kenmerk van de bilaterale betrekkingen ‘dat zowel de Chinese als de Vietnamese vlag rood blijven. Het zijn twee socialistische staten, geleid door communistische partijen, die zich inzetten voor een ontwikkeling en modernisering waarbij de mensen centraal staan’. Martinez wijst daarbij naar wat Xi Jinping zelf over hun ontmoeting heeft gezegd. De mederedacteur van Friends of Socialist China haalt zijn inspiratie ook uit verklaring van To Lam, onder andere in de open brief die in het Vietnamese partijblad Nanh Dan en in de Chinese kranten verscheen. Xi heeft er alle vertrouwen in dat Vietnam ‘vastberaden de weg van het socialisme zal blijven volgen’. De secretaris-generaal van de CPC merkte op dat ‘de verdediging van het socialistische systeem en de leidende rol van de communistische partij het grootste gemeenschappelijke strategische belang’ is van de Communistische Partij van China en de Communistische Partij van Vietnam. En verder: ‘De beide partijen moeten een hoge mate van strategische waakzaamheid en een sterke vastberadenheid aan de dag leggen. Het is nodig dat ze altijd vertrouwen blijven houden in hun koers en hun systeem, en ervoor zorgen dat hervormingen de koers of de aard van dat systeem niet veranderen’. To Lam liet er geen twijfel over bestaan dat het aanhalen van de banden met China ‘een objectieve noodzaak, een strategische keuze en een topprioriteit’ is in het buitenlands beleid van Vietnam. In zijn open brief beschreef hij de historische banden tussen de twee communistische partijen en de Rode Studiereizen, bestemd voor de jeugd die als volgende generatie de taak heeft de betrekkingen tussen Vietnam en China voort te zetten en te versterken’. De beide partijen definiëren hun relatie inderdaad al lang als een band tussen ‘kameraden en broeders’.
Geen pionnen
Martinez wijst er terecht op dat Washington sinds geruime tijd probeert munt te slaan uit de historische spanningen tussen de twee buurlanden. ‘Die spanning komen voort uit de herinnering aan het grensconflict van 1979 en de aanhoudende territoriale geschillen in de Zuid-Chinese Zee. De VS wil Vietnam meeslepen in zijn geopolitieke strategie tegen China. De invloed die de Amerikanen hopen uit te oefenen is vooral van economische aard. De VS is immers een belangrijke exportmarkt voor Vietnamese goederen, en de invoerheffingen van Trump hebben een zware impact. Maar Vietnam weigert zich als pion te laten gebruiken’.
Xi verwees daar vrij direct naar: ‘China en Vietnam moeten de beginselen van vrede, ontwikkeling, samenwerking en wederzijds voordeel hooghouden en samenwerken om unilateralisme en protectionisme tegen te gaan’. Beide partijen bevestigen het telkens weer, en deden dat vorige week alweer: eventuele meningsverschillen moeten worden opgelost via dialoog en in een sfeer van wederzijds respect. China en Vietnam laten zien dat bevriende buurlanden geschillen kunnen aanpakken zonder hun toevlucht te nemen tot confrontatie of toe te laten dat derden hiervan misbruik maken. Zij zetten de relatie verder die gebaseerd is op een gedeelde ideologie en oprecht wederzijds voordeel. Martinez voorspelt dat ze ‘in staat zullen blijven om zowel interne meningsverschillen als externe druk het hoofd te bieden’. Volgens hem is ‘in een wereld waarin de Amerikaanse agressie en economische dwang steeds verder escaleren, een dergelijk samenwerkingsmodel zowel inspirerend als dringend noodzakelijk’.
Bronnen: Xinhua, China.org.cn, rvo.nl (Nederlandse voorlichtingsdienst), Wikipedia, The Diplomat, Asiatimes, Global Times, rareearthexchanges.com, East Asia Forum, Encity.co, trakingpeoplesdaily.substack, Nanh Dan, Friends of Socialist China
