Belgisch econoom benadrukt cruciale rol van China in de APEC

APEC China 2026 is een reeks bijeenkomsten van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC). In november 2026 wordt ze afgesloten met de APEC-top van economische leiders. CGTN heeft een aantal Europese specialisten om hun mening hierover gevraagd.

disclaimer video kan bekeken worden op website CGTN

De Belgische econoom Marc Vandepitte, onder andere expert in Chinees-Europese verhoudingen,  benadrukt in een interview met CGTN de cruciale rol van China bij het ontsluiten van het enorme economische en technologische potentieel van APEC, met name op het gebied van groene technologieën zoals zonnepanelen en elektrische voertuigen. Hij merkt op dat de mondiale initiatieven van China op effectieve wijze bijdragen aan armoedebestrijding en de handhaving van de internationale rechtsorde. Op ChinaSquare leest u, hieronder, het onverkorte interview, afgenomen ter gelegenheid van de afsluiting van China-APEC 2026.

China heeft vier belangrijke mondiale initiatieven gelanceerd en de visie van een gemeenschap met een gedeelde toekomst voor de mensheid naar voren gebracht. Hoe relevant zijn deze ideeën, vanuit Europees perspectief, voor de uitdagingen waarmee de regio Azië-Pacific vandaag de dag wordt geconfronteerd, en welke rol zouden ze kunnen spelen bij het bevorderen van regionale stabiliteit en ontwikkeling?

Historisch keerpunt

Vanuit Europees perspectief zijn de vier mondiale initiatieven van China bijzonder relevant. We bevinden ons in feite op een historisch keerpunt. De oude wereldorde, waarin de Verenigde Staten de dominante macht waren en Europa voornamelijk als ondergeschikte partner optrad, verandert in snel tempo. De wereld evolueert naar een multilaterale orde, maar deze overgang gaat gepaard met ernstige turbulentie en onzekerheid. De Verenigde Staten spelen zelf een belangrijke rol in deze destabilisatie. …

Anderzijds neemt het economische en politieke gewicht van het Globale Zuiden toe, waarbij het economische zwaartepunt zich voornamelijk naar Azië verplaatst. Steeds meer landen willen hun eigen ontwikkelingspad bepalen in plaats van afhankelijk te blijven van de strategische keuzes van Washington. Dit biedt kansen voor een evenwichtiger wereldorde – een orde waarin internationale samenwerking niet gebaseerd is op overheersing, maar op gelijkwaardigheid en wederzijds respect.

Vier initiatieven als antwoord op de uitdagingen

Deze transitie vindt plaats in een tijd waarin de mensheid voor enorme gezamenlijke uitdagingen staat: de klimaatcrisis, stijgende energieprijzen, de risico’s van kunstmatige intelligentie, hardnekkige armoede en de dringende noodzaak van economische ontwikkeling in grote delen van het Globale Zuiden.

Geen enkel land kan deze problemen in zijn eentje oplossen. Ze vragen om internationale samenwerking, stabiliteit en bovenal een langetermijnvisie. Juist hierin ligt naar mijn mening de grote relevantie van de vier Chinese initiatieven. Het Global Development Initiative stelt ontwikkeling en armoedebestrijding centraal. Dit is met name van cruciaal belang voor de regio Azië-Pacific, die naast enorme economische kansen ook te kampen heeft met ernstige sociale ongelijkheden. Het initiatief kan een kader bieden voor investeringen in infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg en duurzame industrialisatie, waarbij de behoeften van de bevolking centraal blijven staan.

Het Global Security Initiative is gebaseerd op het principe dat veiligheid niet wordt bereikt door militaire confrontaties of de vorming van vijandige machtsblokken, maar door dialoog en samenwerking. Dit is van cruciaal belang in de regio Azië-Pacific, waar de militaire spanningen toenemen. In dit opzicht levert China momenteel aanzienlijke inspanningen.

Tot slot pleiten het Global Civilization Initiative en het Global Governance Initiative voor hervorming van internationale instellingen, zodat ontwikkelingslanden meer zeggenschap krijgen en internationale regels universeel van toepassing zijn. Dit sluit aan bij een belangrijke eis van het Zuiden: een einde maken aan de dubbele moraal die de internationale politiek al zo lang kenmerkt. Deze twee initiatieven weerspiegelen de belangen en eisen van de overgrote meerderheid van de landen en overstijgen het westers-georiënteerde bestuursparadigma.

De rol van China

Het is evident dat de rol van China heel belangrijk is. China beschikt over een enorme industriële capaciteit, aanzienlijke technologische expertise en het vermogen tot langetermijnplanning, waardoor het in staat is om grote maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. De vier Chinese initiatieven kunnen bijdragen aan het tot stand brengen van een internationale orde waarin dominantie plaatsmaakt voor samenwerking.

Tegen deze achtergrond heeft China opgeroepen tot de totstandbrenging van een Aziatisch-Pacifische gemeenschap en het bevorderen van gemeenschappelijke welvaart. Wat zijn volgens u de belangrijkste kansen en uitdagingen voor het verwezenlijken van deze visie, met name tegen de achtergrond van geopolitieke spanningen en toenemende economische onzekerheid?

Kansen

Volgens mij ligt de allerbelangrijkste kans in het enorme economische en technologische potentieel van de Aziatisch-Pacifische regio. Tegenwoordig fungeert deze regio als een van de belangrijkste motoren van de wereldeconomie, het gaat over ongeveer 60 procent van het mondiale bbp. In het benutten van dat potentieel dan China een belangrijke rol spelen.

Ten eerste kunnen de economische en technologische capaciteiten van China worden ingezet om de economische ontwikkeling in de hele regio te ondersteunen — bijvoorbeeld door middel van strategische investeringen in infrastructuur, transportverbindingen, hernieuwbare energie en opkomende technologieën. Zo is er nu al een intense samenwerking tussen China en de landen van de ASEAN en tussen China en Latijns-Amerika. … Gedeelde welvaart betekent meer dan louter toename van de handel: het betekent dat economische ontwikkeling zich vertaalt in een hogere levensstandaard, betere lonen, toegankelijke gezondheidszorg, kwalitatief hoogstaand onderwijs en armoedebestrijding.

Een tweede grote kans ligt in samenwerking op het gebied van de klimaatcrisis en de energietransitie. China heeft een leidende positie verworven in de productie van zonnepanelen, batterijen en elektrische voertuigen. Door deze technologieën toegankelijker te maken en technische expertise te delen, kan China andere Aziatische … economieën helpen hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen.

Dat is des te belangrijker in de huidige context. De oorlog in het Midden-Oosten heeft geleid tot een energieschok die vooral zwaar weegt op de Aziatische economieën, vooral op landen die afhankelijk zijn van de invoer van olie en gas.

Uitdagingen

Er blijven echter enorme uitdagingen bestaan. De meest in het oog springende is de escalerende geopolitieke druk van de Verenigde Staten op China. De Amerikaanse strategie om de economische en technologische opmars van China te vertragen – door middel van handelstarieven, exportbeperkingen en toenemende militaire samenwerking met regionale bondgenoten – verhoogt de druk op de landen in de Aziatisch-Pacifische regio. Veel landen onderhouden nauwe economische banden met China, terwijl ze voor hun veiligheid op de Verenigde Staten vertrouwen; ze willen niet gedwongen worden om tussen de twee grootmachten te kiezen. Een hernieuwde Koude Oorlog zou de economische vooruitgang van de regio ernstig kunnen ontwrichten.

Een tweede uitdaging is het toenemende protectionisme en de versnippering van de wereldeconomie. … Tijdens de APEC-bijeenkomst van de ministers op 4 november 2026 werd het cruciale belang van open handel, sterkere regionale integratie en technologische samenwerking nogmaals onderstreept.

Een derde uitdaging is de schrijnende ongelijkheid binnen de regio zelf. De Aziatisch-Pacifische regio omvat zowel enkele van de rijkste economieën ter wereld als landen waar grote delen van de bevolking nog steeds in armoede leven. Zelfs binnen snel groeiende economieën blijft de welvaartsverdeling zeer ongelijk. China draagt hier een belangrijke verantwoordelijkheid: als grootste economie van de regio kan het een ontwikkelingsmodel bevorderen waarin kleinere en minder ontwikkelde landen niet louter worden behandeld als afzetmarkten of bronnen van goedkope arbeidskrachten, maar als volwaardige partners die in staat zijn om hun eigen economie te ontwikkelen.

De onvermijdelijke keuze

De regio Azië-Pacific staat dan ook voor een fundamentele keuze tussen twee uiteenlopende ontwikkelingspaden: toenemende militaire en economische blokvorming, of een meer inclusief regionaal kader waarin soevereine staten de vrijheid behouden om hun eigen koers te bepalen. Het voorstel van China voor een Azië-Pacific-gemeenschap kan een haalbaar plan vormen voor dat tweede pad…

China streeft naar een Azië-Pacific die welvarend en stabiel is, open en onderling verbonden, inclusief en gunstig voor iedereen, en verenigd in solidariteit en wederzijdse steun. Hoe realistisch is deze visie in de huidige internationale context, en hoe zou Europa kunnen bijdragen aan de verwezenlijking ervan?

Er zijn volgens mij goede redenen om aan te nemen dat een sterkere regionale samenwerking mogelijk is. De regio Azië-Pacific is momenteel een van de belangrijkste motoren van de wereldwijde economische groei. China speelt daarin een centrale rol, dankzij zijn industriële capaciteit, technologische ontwikkeling en uitgebreide handelsrelaties met de buurlanden.

Bovendien bestaat er al een solide institutionele basis voor regionale samenwerking. Organisaties zoals de ASEAN en de APEC, in combinatie met multilaterale handelskaders zoals het RCEP (Regional Comprehensive Economic Partnership) … hebben de regionale economische integratie aanzienlijk verdiept.

China kan daarbij een belangrijke rol spelen, onder meer door zijn technologische kennis en industriële capaciteiten. Tijdens zijn APEC-voorzitterschap in 2026 heeft China expliciet drie kernprioriteiten benadrukt: openheid, innovatie en samenwerking.

Een rol voor Europa

Ook Europa zou hier een veel grotere rol kunnen spelen dan het nu doet. Europa kan een belangrijke partner worden in de groene en digitale transitie. Europa beschikt over belangrijke wetenschappelijke kennis, onderzoeksinstellingen en industriële expertise. China heeft op zijn beurt enorme productiecapaciteiten opgebouwd op het gebied van zonnepanelen, batterijen, elektrische voertuigen en andere groene technologieën.

Door deze capaciteiten met elkaar te verbinden, zouden zowel Europa als China een meer betaalbare wereldwijde energietransitie kunnen versnellen, ook in de ontwikkelingslanden in de regio Azië-Pacific. Hetzelfde geldt voor kunstmatige intelligentie.

Ten tweede kan Europa helpen om de internationale samenwerking en de instellingen van de Verenigde Naties te versterken. Ten slotte kan Europa met een constructieve diplomatie de geopolitieke spanningen helpen verminderen.

Dit vereist echter twee fundamentele verschuivingen. Europa moet een werkelijk onafhankelijk buitenlands beleid ontwikkelen. Europa heeft er geen strategisch belang bij om zich automatisch aan te sluiten bij een Amerikaanse houding die gericht is op economische en technologische confrontatie met China. Toenemende handelsconflicten en militaire spanningen vormen immers ernstige risico’s voor het concurrentievermogen van de Europese industrie, de werkgelegenheid en de veiligheid in bredere zin. …

In zijn aanbeveling van 7 oktober 2026 erkende het Europees Parlement formeel dat een voortdurende dialoog met China essentieel blijft voor samenwerking op het gebied van klimaatverandering, multilateralisme, internationale ontwikkeling en wereldwijde volksgezondheid.

Voorts moet Europa zijn historische koloniale reflex afleggen. Na de veroveringen van Columbus heeft Europa zichzelf gezien als centrum van de wereld. Deze mentaliteit van superioriteit en dominantie zit diep geworteld, maar de mondiale hegemonie die hieraan ten grondslag ligt, is in korte tijd onderuitgehaald. Landen in het Zuiden eisen terecht een gelijkwaardige positie. Mogendheden als India, Brazilië en Turkije bewegen zich actief binnen een multilateraal systeem en benutten daarbij de ruimte tussen concurrerende machtsblokken. Europa loopt het risico strategisch irrelevant te worden als het vasthoudt aan een wereldorde die niet meer bestaat. Dit vereist onder meer het opbouwen van constructievere, pragmatische betrekkingen met China…

Op die manier kan Europa mee helpen bouwen aan een multilaterale wereld waarin internationale samenwerking, vrede en de behoeften van de bevolking centraal staan. Als China, Europa en de andere landen van de Aziatisch-Pacifische regio daarin slagen, kan de visie van een gemeenschap met gedeelde welvaart uitgroeien tot een concreet model van internationale samenwerking dat ook ver buiten de regio betekenis heeft.


Het bovenstaande interview werd ChinaSquare ter beschikking gesteld door Marc Vandepitte.
Als opiniërende tekst geeft dit de visie van de individuele auteur (in dit geval de geïnterviewde) weer en niet noodzakelijk de officiële lijn van de volledige redactie.

De vertaling is van Dirk Nimmegeers, uitgaande van een machinevertaling. Marc Vandepitte heeft ze nagekeken, waarvoor dank.

Nog meer achtergrondinformatie: From Beijing to Shenzhen: China’s push for a more connected, dynamic Asia-Pacific