In dezelfde week waarin de Amerikaanse handelsminister Bessent twee Chinese banken schriftelijk bedreigde met sancties indien ze nog transacties met Iran uitvoeren heeft de Chinese regering twee besluiten uitgevaardigd die haar toelaten sterker op te treden tegen dergelijke extraterritoriale jurisdictie.
Extraterritoriale jurisdictie, ook lange-arm juridictie genoemd, is een economisch wapen van vooral de VS, maar ook de EU. De VS passen wurgende economische sancties toe tegen bijvoorbeeld Cuba, maar voeren tegelijk sancties in tegen derde landen of bedrijven uit derde landen die transacties met dat land blijven uitvoeren. De brief van Bessent is ook een voorbeeld. Er zijn ook Europese sancties tegen Chinese bedrijven die materiaal aan Rusland leveren.
Een ander soort lange-arm jurisdictie is het VS-verbod aan het Nederlandse bedrijf ASML om nog gesofistikeerde machines aan China te leveren, Nog een voorbeeld is de overname door de Nederlandse regering van Nexperia, een Chinees chipsbedrijf in Nederland, na dreiging met sancties door de VS.
Tot nu toe vermeed China zoveel mogelijk confrontatie rond dergelijke maatregelen, die het probeerde te omzeilen, bijvoorbeeld door geviseerde transacties te laten lopen via kleine banken zonder internationale activa.
Een volledige Chinese toolkit
Dat tijdperk lijkt nu ten einde te lopen. De voorbije dagen verschenen twee regeringsbesluiten die onmiddellijk van kracht worden.
Het regeringsbesluit nr. 834 betreft het ‘verbeteren van de veiligheid van leverketens’ en besluit nr. 835 het ‘misbruik van extraterritoriale jurisdictie door andere landen’.
Een Chinese krant in Singapore, Lianhe Zaobao interviewde academici over de nieuwe regels. Volgens hen kan China nu proactief ‘alomvattende en systematische, defensieve en contra-offensieve’ juridische instrumenten inzetten, in plaats van passief te reageren op geïsoleerde buitenlandse maatregelen die de nationale veiligheid en bedrijfsbelangen van China schaden.
Een artikel in Yuyuantantian, een mediakanaal van de Chinese centrale televisie, legt er de nadruk op dat de Chinese strategie verandert van verdediging geval per geval naar ‘systematische geïnstitutionaliseerde operaties’. De nieuwe besluiten versterken de eerdere ‘wet tegen buitenlandse sancties’ (2021) en de ‘regels voor de lijst van onbetrouwbare partners’ (2020) om een ‘volledige toolkit te vormen, met regels, afdwinging en juridische opvolging’.
Veranderde internationale context.
Yuyuantantian geeft enkele voorbeelden van wat China wil tegengaan: de dreigementen van Bessent, besluiten van buitenlandse rechtbanken die in tegenspraak met internationale verdragen Chinese bedrijven dwingen sensitieve data uit China vrij te geven, en de recente gedwongen verkoop van de havens in Panama door een Chinees bedrijf uit Hongkong.
De huidige internationale context maakt volgens het artikel een sterkere verdediging noodzakelijk. Zelfs wanneer China niet bij conflicten betrokken is riskeert het er collateraal slachtoffer van te worden.
De sterke punten van de besluiten
Beide regeringsbesluiten stipuleren dat de China het recht heeft individuen of organisaties te beletten het land te verlaten indien ze inbreuken op de besluiten plegen, indien ze weigeren de regels toe te passen of indien ze proberen ze te omzeilen.
Het sterkste punt van order nr. 835 is de verbodsclausule. Wanneer een ander land officieel extraterritoriale maatregelen aankondigt tegen een Chinese organisatie, dan kan de Chinese overheid deze organisatie verbieden aan deze maatregelen mee te werken. De overheid kan wie dit verbod negeert uitsluiten van overheidsaanbestedingen, invoer of uitvoerbeperkingen opleggen, beperken bij de uitvoer van data of persoonlijke gegevens, de toegang tot of het vertrek uit China ontzeggen en boetes opleggen.
Besluit nr. 834 stipuleert maatregelen tegen drie soorten druk op de Chinese industriële leverketens. Tegen invoerrechten en technologische blokkades, tegen storingen in energievoorziening en logistiek door geopolitieke conflicten en tegen structurele uitdagingen in globale leverketens omwille van ‘derisking’ of ‘desinisering’.
Nieuw normaal
De Chinese kamer van koophandel in de EU noteerde al in een verklaring in maart dat er in de EU een ‘strategische angst’ opsteekt die veel verder gaat dan loutere handelsconflicten. De EU is verrast dat China evolueert van een passieve deelnemer in wereldwijde leverketens naar een actieve speler die mee de regels bepaalt en zich zelfs durft te verzetten tegen recente Europese beschermingsregels zoals de Foreign Subsidies Regulation en het Anti-Coercion Instrument.
De Foreign Subsidies Regulation van 2023 laat toe gesubsidieerde buitenlandse (lees Chinese) producten uit de EU te weren of te belasten. De Anti-Coercion Act van 2023 laat Europese strafmaatregelen toe tegen landen die de EU of haar leden economisch chanteren. Praktisch gaat het om de Chinese handelsboycot van Letland nadat dit land Taiwan officieus erkend had
De experts die Lianhe Zaobao aan het woord laat zien een ‘nieuw normaal’ waarin de VS en de EU niet langer eenzijdige extraterritoriale maatregelen kunnen uitvaardigen zonder op resoluut weerwerk van China te botsen.
Bron: Lianhe Zaobao
