Kan China Europa vertrouwen? (De Leestafel # 104)

Disclaimer afbeelding Xinhua via China Daily HK

De Chinese diplomaten willen Europese landen, in en buiten de EU, overtuigen van de eerlijke bedoelingen van hun regering. Zij hameren op de noodzaak om oprecht, in de eerste plaats economisch, samen te werken aan oplossingen voor wereldproblemen. Er zijn Europese staatshoofden en regeringsleiders die de neiging tonen daarvoor open te staan. Steeds vaker zoeken zij contact met China. Het is echter duidelijk dat machtige politici in de leiding van de EU en daarbuiten, hun adviseurs en de ‘grote’ media, de waarheid over de Chinese internationale betrekkingen niet kennen of blijven negeren. Hieronder twee artikelen met uiteenlopende Europese standpunten over China en twee artikelen uit de Chinese pers over meningsverschillen tussen Europa en China, grote entiteiten die partners zouden kunnen (of moeten?) zijn.

LA MONCLOA
Lecture by the President of the Government of Spain, Pedro Sánchez, at Tsinghua University

La Moncloa is de officiële website van de Spaanse regering en Ministerraad. De site dankt haar naam aan de wijk met regeringsgebouwen rond het Moncloa-paleis in Madrid. Op haar medium publiceerde de Spaanse regering de tekst van een toespraak die president Sanchez hield aan de prestigieuze Tsinghua Universiteit, bij zijn 4e bezoek in 4 jaar tijd aan China. Spanje heeft tegenwoordig een van de meest China-vriendelijke regeringen in Europa. Sanchez omarmt de multipolariteit, waarvan ook China een groot vertegenwoordiger en voorstander is. De Spaanse president wijst naar meningsverschillen tussen landen, maar ook naar het feit dat we samen kunnen vooruitgaan als we kijken naar wat ons verenigt in plaats van naar wat ons verdeelt. Sanchez zinspeelt zowel op discussiepunten tussen zijn land en China, als naar de mogelijkheden om samen te werken. Die geven volgens hem de doorslag en die wil hij benutten.

EGMONT INSTITUUT
‘Saying you’re a geopolitical actor doesn’t make it so’: Sven Biscop on Europe

‘Sven Biscop is een Belgische politicoloog en strateeg, gespecialiseerd in de buitenlandse zaken en veiligheid van de EU en haar betrekkingen met grootmachten. Hij is een directeur van het Egmont – Koninklijk Instituut voor Internationale Betrekkingen en is een van de meest prominente stemmen in het beleidsdebat in Brussel’. Zo leidt de South China Morning Post (SCMP), de belangrijkste krant uit Hongkong, een interview in met Sven Biscop. Egmont geeft de lezers een link naar het gesprek waarin (onder andere) China uitgebreid aan de orde komt. Het artikel is jammer genoeg slechts leesbaar voor wie een abonnement op de SCMP neemt. Daarom een korte samenvatting van opmerkelijke uitspraken die een prominent regeringsadviseur doet over de Europees-Chinese betrekkingen. Eerst enkele ideeën van Biscop over hoe de EU moet omgaan met bevriende naties en bondgenoten van China. Na de oorlog met Iran moet Europa volgens hem schepen inzetten om te patrouilleren in de Golf van Hormuz… “dat zal onze betrekkingen met de Golfstaten verdiepen… Als we het nu slim aanpakken, doen we een serieus aanbod om hen te helpen met defensieve maatregelen en kunnen we in ruil daarvoor van hen vragen dat ze een krachtiger standpunt innemen tegenover Rusland”. Over Hormuz vindt hij “dat er wel ruimte is voor gezamenlijke diplomatie tussen de EU en China. Maar dan moet Beijing het wel serieus nemen. Beide partijen hebben het vaak over gedeelde belangen, maar uiteindelijk wil China nooit echt een gezamenlijk initiatief nemen. Dit zou een goed moment zijn”.

Vervolgens geeft hij zijn visie op de NAVO, een organisatie die zich de afgelopen jaren, volgens velen, steeds vijandiger heeft getoond tegen China. “De Europeanen moeten nu met spoed een militair autonome Europese pijler binnen de NAVO opbouwen, die weliswaar interoperabel blijft met de VS, maar indien nodig ook zonder [de Amerikanen] kan functioneren”.

Wat China zelf betreft blijft Biscop voorlopig een aanhanger van de omschrijving dat China zowel een partner, concurrent als rivaal is. Immers, “dat geeft je keuzemogelijkheden. Als je zegt dat China een partner, concurrent en rivaal is, zeg je daarmee ook dat het niet alleen maar een rivaal is. Het is ook niet alleen maar een partner, en het is geen gewone concurrent. Een gewone concurrent is voor mij iemand die alleen via legale middelen concurreert, dus China is ook een rivaal”. Moet je met China volgens de internationale regels omgaan? Volgens de Belgische politicoloog moet je met betrekking tot China de regels misschien “wat aanpassen” … “zodat je zaken kunt doen met China met inachtneming van de regels, zonder dat je eigen economie wordt verwoest”, want .… “China, met zijn aanspraken op de Zuid-Chinese Zee en de agressieve manier waarop het die nastreeft, schendt de internationale rechtsorde”.

Een visie die in het Westen nog steeds opgeld doet en door mensen zoals Biscop gedeeld en verspreid wordt is dat China een grootmacht is net zoals de VS of Rusland. De VS is onberekenbaar geworden en maakt de EU kwetsbaar. “Stel dat hij {Trump} erin slaagt een of andere grotere deal met China te sluiten. China en Rusland kunnen goed met elkaar overweg, ook al zijn er wel eens wrijvingen. Dan zijn wij de vreemde eend in de bijt. Iedereen ziet dat ook, dus onze positie in het machtsevenwicht is echt veranderd doordat de trans-Atlantische band verzwakt is”. Teleurstelling dus, maar ook: geen denken aan vertrouwen in China, en liever illusies blijven koesteren over de VS, of fantaseren over een zelfstandige legermacht.

CHINA.ORG
Column: China and Europe: rethinking the so-called “trade imbalance”

Shao Xia, een bekend commentator, merkt op dat ondanks tekenen van een soort dooi in de Europees-Chinese relatie sommige stemmen in Europa blijven hameren op het verhaal van een ‘handelsonevenwicht tussen China en de EU’. De situatie is veel complexer dan het in dit verhaal lijkt. Indertijd, toen het handelsoverschot veel voordeliger was voor Europa, werd dit gezien als een logisch gevolg van de wereldwijde arbeidsverdeling. Landen benutten nu eenmaal hun sterke punten en zullen altijd elkaars behoeften aanvullen. Dat is nog steeds zo, nu China een grote inhaalslag heeft gemaakt. Soms versterken geopolitieke beslissingen de invloed van de handelsbalans. Europa schiet in eigen voet door zich bijvoorbeeld de energie van Rusland te ontzeggen vanwege Oekraïne, maar wentelt klachten over de budgettaire problemen af op China. En dan: de economische betrekkingen tussen China en de EU uitsluitend afmeten aan de hand van handelstekorten is noch volledig, noch objectief. Veel Europese ondernemingen zijn immers welkom en actief in China, hun productie komt zowel de bevolking in China als in hun eigen land ten goede. Daarbij komt dat dit een aanzienlijke verlaging van de productiekosten voor Europese bedrijven betekent en hun concurrentievermogen versterkt – als dat geen win-winsituatie is… De zogenaamde onevenwichtige handelsbalans is niet het gevolg van te veel samenwerking, maar veeleer een teken dat de twee partners niet genoeg samenwerken. Ze moeten veel meer gebruik maken van elkaars sterke punten: zo zullen ze zelf en samen vooruitgaan.

GLOBAL TIMES
Overstretching cybersecurity risks isthe EU’s great risk: Global Times editorial
Onlangs heeft het Chinese ministerie van Handel zich officieel erg bezorgd getoond over het voorstel tot herziening van de EU-wet inzake cyberbeveiliging, voorgelegd aan de Europese Commissie. Door dit voorstel zal aan bepaalde landen en sectoren de toegang tot de toeleveringsketen worden ontzegd, zogenaamd om veiligheidsredenen. In werkelijkheid gaat het om een ingreep in de concurrentie op de gebieden van handel en economie, zo meent het Chinese ministerie. Bovendien is het een aantasting van de wettelijke bevoegdheden en de onafhankelijkheid van de EU-lidstaten. Ten derde zal het een zware klap toebrengen aan de wereldwijde productie- en toeleveringsketens, en onvermijdelijk de eigen digitale en groene transitie van de EU belemmeren. Ten slotte: hoewel in de ontwerptekst geen enkel land of bedrijf expliciet wordt genoemd, is het in de ogen van waarnemers overduidelijk dat Chinese technologiebedrijven het voornaamste mikpunt zijn. Dat is niet eerlijk: de feiten bewijzen dat Chinese bedrijven in het buitenland zich houden aan wetten en regels en geen bedreiging vormen voor de veiligheid. Zal de veiligheid van de EU toenemen door de uitsluiting van China? Integendeel, en er zijn andere grote machten die een veel groter gevaar vormen. Het artikel geeft hiervan twee concrete voorbeelden die in de richting van de VS wijzen, met als klap op de vuurpijl het onderzoek van het Belgische Future of Technology Institute. Uit hun rapport blijkt dat de nationale veiligheidssystemen in 23 van de 28 onderzochte landen afhankelijk lijken te zijn van Amerikaanse technologie, en dat 16 van de 28 nationale defensie-instanties of -ministeries een groot risico lopen op een mogelijke Amerikaanse ‘kill switch’. Het advies van de Global Times -redactie: laat het koudeoorlogsdenken tegen China varen en neem de uitnodiging aan om wederzijds voordelig samen te werken.

Copyright matters

Disclaimers foto’s:- Xinhua/Li Xiang – Egmont ConsiliumXinhua Zhang Cheng