We nemen hier een artikel van China Daily integraal over, niet omdat we het eens zijn met alle stellingen, maar omdat het een goede basis vormt om de discussie tussen de EU en China te voeren
De Europese Unie, ooit een pionier en koploper in de wereldwijde groene transitie, is in toenemende mate bezorgd over haar technologische en industriële concurrentievermogen en blijft op haar hoede voor de positie van China in de wereldwijde groene industriële ketens. Als reactie op dat vermogen en die positie heeft de EU onlangs een reeks protectionistische maatregelen tegen China genomen op meerdere fronten, waaronder groene industrieën, technologieën en regelgeving. Dit heeft geleid tot meer spanningen tussen China en de EU rond de groene economie en handel. De ruimte voor bilaterale groene samenwerking is afgenomen en er is nog meer onzekerheid ontstaan over de mondiale groene transitie.
Het protectionisme van de EU inzake groene economie en handel komt vooral tot uiting op de volgende drie gebieden.
Ten eerste intensiveert de EU het gebruik van instrumenten om zijn handel tegen China te beschermen. De EU heeft herhaaldelijk antidumping-, antisubsidie- en andere handelsonderzoeken ingesteld tegen China in groene sectoren. Ze heeft hoge tarieven opgelegd aan schone technologieproducten uit China, zoals elektrische voertuigen op batterijen en biodiesel. Deze maatregelen verhogen de importkosten van Chinese producten direct door middel van tariefbarrières, ondermijnen hun prijsvoordeel en beschermen in de EU vervaardigde producten tegen de druk van zogenaamde “oneerlijke concurrentie”.
Ten tweede legt de EU discriminerende beperkingen van de markttoegang op aan China. Op grond van haar verordening inzake buitenlandse subsidies heeft de EU vele onderzoeken ingesteld naar de deelname van Chinese bedrijven aan projecten voor hernieuwbare energie, zoals zonne- en windenergie. De EU heeft ook de wet inzake kritieke grondstoffen, de wet inzake de netto-nul-industrie en een voorstel voor een wet inzake industriële versnellers ingevoerd, die beperkingen invoeren voor de toegang tot overheidsopdrachten, aanbestedingen en veilingen, en fiscale subsidies in groene sectoren, met inbegrip van eisen inzake lokale inhoud en plafonds voor het aandeel van de invoer uit één enkel derde land. Bovendien herziet de EU haar verordening inzake de screening van directe buitenlandse investeringen om het toezicht aan te scherpen, en is zij van plan aanvullende eisen te stellen aan Chinese investeringen in sectoren zoals batterijen en elektrische voertuigen. Met deze maatregelen wil de EU de nalevingskosten en de belemmeringen voor markttoegang voor Chinese bedrijven die in Europa actief zijn en investeren, opdrijven, en zo een “beschermend schild” voor haar eigen industrieën creëren.
Ten derde richt de EU groene regelgevingsbarrières en exclusieve allianties op die gericht zijn tegen China. De EU maakt gebruik van instrumenten zoals het Mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grens ( EU Carbon Border Adjustment Mechanism CBAM) om haar interne duurzaamheidsregels wereldwijd te promoten en zo haar groene “Brusselseffect” te versterken. In het kader van de uitvoeringsverordening voor het CBAM heeft de EU aanzienlijk hogere standaardwaarden voor koolstofemissies vastgesteld voor producten uit landen zoals China, waardoor een de facto barrière van groene regelgeving is ontstaan. Bovendien bouwt de EU allianties in de toeleveringsketen op binnen multilaterale kaders zoals de G7, waarbij zij samenwerkt met haar westerse bondgenoten op het gebied van duurzame regels voor onder meer kritieke mineralen. Dit versterkt het gepolitiseerde en met bondgenootschappen werkende karakter van haar groene protectionisme nog verder.
Groen is al lange tijd de kenmerkende kleur van de samenwerking tussen China en de EU. Beide partijen beschikken over sterke complementaire voordelen in de groene transitie, met een enorm potentieel voor samenwerking. Gesteund door een uitgebreid industrieel systeem heeft China wereldwijd toonaangevende groene productiecapaciteit ontwikkeld. De afgelopen jaren heeft het ook gebruik gemaakt van de snelle groei van nieuwe bedrijfsmodellen en -formules om op bepaalde gebieden een “inhaalbeweging” te realiseren. De EU heeft, met haar aanzienlijke invloed op de interne markt en haar voorsprong op het gebied van koolstofhandel en duurzame regelgeving, een strategische leidende positie verworven in de wereldwijde klimaatactie. China en de EU zijn beide belangrijke pijlers van het mondiale multilaterale klimaatbestuurssysteem en ondersteunen gezamenlijk een op regels gestoeld internationaal kader voor klimaatsamenwerking. Deze solide basis voor samenwerking levert een grote bijdrge aan de gestage vooruitgang van de mondiale groene transitie.
De recente protectionistische maatregelen van de EU hebben echter zowel de Chinese export van schone technologieproducten naar de EU als de Chinese investeringen in groene industrie daar aanzienlijk verstoord. Uit gegevens van Eurostat blijkt dat, na de start van antisubsidieonderzoeken door de EU gericht tegen Chinese BEV’s, de waarde van de Chinese BEV-export naar de EU in 2024 en 2025 voortdurend is gedaald. Sommige Chinese bedrijven werden gedwongen zich terug te trekken uit een aanbesteding voor een project voor een fotovoltaïsch zonne-energiepark in Roemenië als gevolg van de FSR-onderzoeken van de EU.
Mocht de EU haar protectionistische maatregelen in de groene economie en handel blijven opvoeren, dan zullen Chinese bedrijven die in Europa actief zijn en investeren, te maken krijgen met stijgende nalevingskosten en met tal van risico’s, zoals het verlies van kerntechnologieën, projectannuleringen en schade aan activa. Dit zal de bereidheid van Chinese bedrijven om de Europese markt te betreden ernstig temperen en een schaduw werpen over wat een veelbelovende toekomst voor de groene samenwerking tussen China en de EU zou moeten zijn.
Bovendien zal Beijing zich genoodzaakt zien tegenmaatregelen te nemen indien de maatregelen van de EU de kernbelangen van Chinese bedrijven wezenlijk schaden. China heeft reeds een wettelijk kader opgezet om nationale belangen te beschermen door middel van afschrikkings- en blokkeringsmechanismen, gebaseerd op wetgeving zoals de Wet tegen buitenlandse sancties en de regels ter bestrijding van onwettige extraterritoriale jurisdictie van buitenlandse staten. Zodra de groene protectionistische maatregelen van de EU leiden tot een aanhoudende escalatie van de confrontatie tussen beide partijen, zal China tegenmaatregelen nemen in overeenstemming met deze wetten. De samenwerking in economie en handel tussen China en de EU zou het risico lopen in een “lose-lose”-scenario terecht te komen, en ook het wereldwijde groene transitieproces zou ernstige verstoringen ondervinden.
Het is onwaarschijnlijk dat de EU met protectionisme de uitdagingen op het gebied van concurrentievermogen waarmee ze te maken heeft, zal oplossen. De kernproblemen van het afnemende concurrentievermogen liggen in diepgewortelde structurele uitdagingen, waaronder het kwetsbare energiesysteem, hoge arbeidskosten, rigide en logge regelgevingskaders en moeilijkheden bij de coördinatie tussen de lidstaten. Protectionisme biedt wellicht enige kortstondige verlichting voor de groene industrieën van de EU, maar doet niets om de onderliggende structurele problemen aan te pakken. Evenmin kan het de langetermijntrend van het afnemende concurrentievermogen van de EU omkeren.
Het opvoeren van barrières tegen groene economie en de concurrentiedruk vanuit China weliswaar afwenden, maar ondermijnt ook het endogene momentum van de EU voor hervormingen. De steeds meer gesloten interne markt van de EU belemmert haar vermogen om te leren en gebruik te maken van geavanceerde technologieën, waardoor potentiële wegen voor industriële inhaalgroei worden beperkt. Ondertussen is het onwaarschijnlijk dat de voortdurende escalatie van protectionistische maatregelen innovatie bij EU-bedrijven zal stimuleren, waardoor de EU in een vicieuze cirkel terechtkomt waarin meer protectionisme leidt tot verdere achterstand.
Op dit moment blijft het vermogen van de EU om klimaatmaatregelen te nemen aanzienlijk achter bij haar beleidsambities, terwijl het aanhoudende geopolitieke conflict in het Midden-Oosten een nieuwe ronde van energiecrisissen veroorzaakt. Mocht de EU erop staan Chinese producten en bedrijven de toegang tot haar markt te ontzeggen, dan zullen de kosten van haar groene transitie onvermijdelijk verder stijgen, wat het toch al trage transitieproces nog moeilijker maakt.
Groene samenwerking tussen China en de EU is een rationele keuze die in het belang is van beide partijen, en, nog belangrijker, een gedeelde verantwoordelijkheid bij het aanpakken van mondiale uitdagingen en het waarborgen van het multilaterale internationale systeem. Protectionisme zal uiteindelijk de basis van de groene samenwerking tussen China en de EU ondermijnen en een averechts effect hebben op het concurrentievermogen van de EU en de vooruitzichten voor haar groene transitie. De EU moet een meer open houding aannemen en een langetermijnperspectief hanteren bij het bekijken van de groene economische en handelsbetrekkingen tussen China en de EU, wrijvingen en meningsverschillen op de juiste wijze aanpakken door middel van dialoog en overleg, en wederzijds voordeel en win-win-resultaten bereiken door middel van pragmatische samenwerking. Alleen door samen te werken kunnen China en de EU meer momentum en zekerheid geven aan het wereldwijde groene transitieproces.
Bron China Daily
