Geletterdheid en besef van het belang van lezen zijn grote verworvenheden van het Chinese socialisme. Wel is er nu een campagne om het klassieke lezen verder te bevorderen, naast het digitale. Xi Jinping geeft hierbij de toon aan.
In 1949, bij de oprichting van de Volksrepubliek kon slechts 20% van de bevolking lezen. Tegen 1976 was dat gestegen tot 60% en vandaag is bijna niemand meer analfabeet in China. De nationale regelgeving ter bevordering van het lezen in het openbaar werd op 1 februari 2026 van kracht. Chinese boekwinkels hebben de laatste jaren een grote ontwikkeling doorgemaakt. De regering wil de leesvoorzieningen voor verschillende groepen verbeteren. Gelijke toegang tot lezen in allerlei instellingen staan op de agenda. Van 20 tot 26 april kende China zijn eerste nationale leesweek. In de media debatteren specialisten en lezers over de vraag hoe je de burgers ertoe kan aanzetten om hun telefoon neer te leggen en een boek op te pakken. Dat niemand minder dan Xi Jinping, zelf een levenslang fervent lezer, hierbij het goede voorbeeld geeft en bepleit, zal allicht helpen.
Citaten van Xi
Hieronder volgen enkele uitspraken van Xi Jinping over lezen en leren. Ze zijn gedaan ter bevordering van de gewoonte om te lezen in het hele land, en voor het aankweken van een positieve attitude tegenover het boek. Xi heeft hierover al vaker geschreven. Een samenvatting van zijn artikelen over het onderwerp, en enkele nieuwe gedachten, is onlangs verschenen in de Chineestalige versie van het tijdschrift Qiushi, een toonaangevend theoretisch tijdschrift van de CPC. In afwachting van de Engelse vertaling hebben wij een overzicht willen geven om de tekenen van dit project leesbevordering en van Xi’s opmerkelijke belangstelling te illustreren.
‘Door te lezen kan je intellectuele inzichten verkrijgen, verheven idealen aanleren en een gevoel van morele integriteit kweken…Mensen moeten veel en breed lezen en goede boeken kiezen, om daaruit wijsheid en inspiratie te putten. Het is het beste om digitaal lezen te combineren met traditioneel lezen.’
‘Communisten horen de gewoonte aan te leren om marxistische klassiekers te lezen en de principes ervan te begrijpen, als onderdeel van hun dagelijks leven en werk. Ambtenaren horen datgene te bestuderen wat ze nodig hebben voor hun werk en veel te lezen over onderwerpen die hen liggen.’
‘Werkdruk mag geen excuus zijn om je leerwerk te verwaarlozen, en de studie mag ook niet worden teruggebracht tot een louter formele aangelegenheid die alleen maar voor de schone schijn gebeurt’. ‘Ik hoor vaak van sommige kameraden dat ze wel willen studeren, maar dat ze het te druk hebben met hun werk en dat er geen tijd overblijft om te studeren. Hoewel dit misschien enigszins aannemelijk klinkt, is het geen goed excuus om hun studiewerk te verwaarlozen.’
Een opmerking hierbij. Toen Xi bij de lokale overheid werkte, was naar het schijnt het eerste wat hij deed zodra hij op een nieuwe post aantrad, de lokale kronieken door te nemen, om zo inzicht te krijgen in de geschiedenis en in de belangrijkste aspecten van zijn werkplek. Toen hij in Zhejiang werkzaam was, eiste hij zelfs van ambtenaren dat ze werken uit de lokale klassieke literatuur uit het hoofd leerden, met als doel hun begrip van de lokale geschiedenis en cultuur te verdiepen.
Kortom, Xi vindt het ‘noodzakelijk om een lerende samenleving op te bouwen waarin iedereen zich bezighoudt met een leven lang leren’. Volgens hem ‘moeten partijleden en functionarissen het voortouw nemen op het gebied van lezen en leren.’
“Lezen is voor Xi …”
De voornaamste officiële kranten brachten op 23 april een artikel gewijd aan het belang dat lezen altijd heeft gehad, tot op de dag van vandaag, voor Xi. Het stuk beschrijft de leesgewoonten van de Chinese president tijdens de 7 jaar dat hij was uitgestuurd om ‘als jonge intellectueel kennis te maken met het bestaan op het platteland’, en hoe die hem mede hebben gevormd. ‘Tijdens zijn verblijf in het dorp las Xi alle literaire klassiekers die hij maar kon vinden. Xi herinnerde zich: “Wat er vandaag de dag moeiteloos uit me komt, zijn de dingen die ik toen heb gelezen.”’ Tegen de tijd dat hij in 1975 werd toegelaten tot de Tsinghua-universiteit, zou hij ‘Het Kapitaal van Marx drie keer van kaft tot kaft gelezen hebben en 18 notitieboekjes gevuld met zijn bevindingen en commentaren’. ‘Chinese en buitenlandse klassiekers te lezen voedde Xi’s innerlijke wereld. Door de jaren heen, of hij nu als lokale ambtenaar of als China’s topleider fungeerde, heeft hij een rigoureuze leesgewoonte gehandhaafd en tegelijkertijd zijn collega’s – en het bredere publiek – aangemoedigd om te lezen.’
De auteurs van het artikel citeren ook een buitenlands magazine dat is gespecialiseerd in berichtgeving over Azië. ‘Internationale analisten van China zijn begrijpelijkerwijs zeer geïnteresseerd in de vraag of Chinese leiders lezen, of ze tijd hebben om te lezen en wat voor soort boeken ze lezen’, aldus The Diplomat in een artikel uit 2014. ‘De kennis van leiders wordt gevormd door de boeken die ze lezen … Dit is op zijn beurt een belangrijke factor bij het bepalen van de vormgeving en uitvoering van beleid.’
Bruggen bouwen
Klassieke werken, uit de Chinese literatuur en uit die van andere culturen, zijn in de ogen van de Chinese president uitstekend geschikt om ‘bruggen te bouwen’, mensen uit diverse landen elkaars cultuur te leren kennen en zowel begrip als respect voor andere volkeren bij te brengen. Xi zet zijn kennis van buitenlandse literaire werken in bij zijn diplomatie, de teksten van zijn toespraken en tijdens zijn bezoeken. Daarvan geven de auteurs voorbeelden van Xi’s reizen naar Rusland, Frankrijk en Griekenland, en zij voegen daaraan toe hoe hij met zijn leesgewoonten heeft bijgedragen aan de opstelling van het Mondiaal Beschavingsinitiatief en van Mondiaal Veiligheidsinitiatief. Nog een citaat van Xi Jinping is dit: ‘Uitmuntende literaire en artistieke werken weerspiegelen het vermogen van een land en een volk om cultuur te creëren. Alleen met voortreffelijke werken kunnen we mensen aantrekken, begeleiden en inspireren en vooruitgang boeken bij het uitdragen van de Chinese cultuur naar de wereld.’
Om Chinese klassiekers te conserveren, werd in juli 2022 het Nationaal Archief van de Publicaties en Cultuur in China in gebruik genomen. Dit grootschalig project dat door Xi is goedgekeurd wordt ook wel de genenbank van de Chinese beschaving genoemd. Het archief bevat belangrijke edities van klassieke en culturele werken.
Bronnen: Xinhua, People’s Daily, Global Times, China Daily, The Diplomat, The Economist, Wikipedia
