De relatie tussen China en Mozambique is de voorbije jaren uitgegroeid tot veel meer dan een klassieke handelsband. Wat begon als een uitwisseling van grondstoffen tegen kapitaal, is vandaag een strategisch partnerschap geworden waarin infrastructuur, technologie en industrialisatie centraal staan. Tijdens het staatsbezoek van president Daniël Chapo aan China in april 2026 werden nieuwe ambitieuze plannen gelanceerd. Het resultaat is een samenwerking die beide landen nadrukkelijk als “win-win” bestempelen.
Jan Reyniers
De drijvende kracht is duidelijk: Mozambique beschikt over een rijkdom aan natuurlijke hulpbronnen die essentieel zijn voor de Chinese economie, terwijl China op zijn beurt investeert in de opbouw van Mozambikaanse capaciteit.
China is inmiddels een van de belangrijkste afnemers van Mozambikaanse exportproducten. In 2024 was China voor Mozambique zelfs de op één na grootste exportbestemming (na India), goed voor een waarde van 1,8 miljard dollar. De wederzijdse interesse is breed en strategisch. Vooral energiebronnen zoals aardgas en steenkool spelen een sleutelrol. Als grootste energieverbruiker ter wereld is China immers voortdurend op zoek is naar nieuwe bevoorradingsbronnen. Mozambique beschikt over enorme, deels nog onontgonnen gasvelden. Dat maakt het land bijzonder aantrekkelijk.
Daarnaast vind je er ook zware mineralen zoals titanium en grafiet. Deze grondstoffen vormen de ruggengraat van sectoren waarin China wereldwijd uitblinkt, zoals de productie van batterijen voor elektrische voertuigen en hoogwaardige staaltoepassingen. Maar de handelsrelatie beperkt zich niet tot industriële samenwerking. Ook landbouwproducten zoals cashewnoten, oliehoudende zaden en tabak vinden steeds vaker hun weg naar de Chinese markt.
Opvallend is dat China niet enkel inzet op de invoer van ruwe grondstoffen. Het stimuleert ook lokale verwerking. Zo werd in het noorden van Mozambique (provincie Niassa) een grafietverwerkingsfabriek gebouwd met een geplande jaarlijkse capaciteit van 200.000 ton. Daarmee verschuift de samenwerking geleidelijk richting een sterkere lokale waardeketen.
Chinese investeringen als hefboom voor ontwikkeling
In ruil voor toegang tot grondstoffen investeert China massaal in Mozambikaanse infrastructuur en ontwikkeling. Die investeringen zijn zichtbaar en tastbaar. De Maputo-Katembebrug, de langste hangbrug van Afrika, is daar het meest iconische voorbeeld van. Waar de oversteek van de baai van Maputo vroeger uren kon duren, gebeurt die nu in amper tien minuten.
Ook op het vlak van basisvoorzieningen laat China zich gelden. In de stad Tete werd een waterzuiveringsinstallatie gebouwd die tienduizenden inwoners van schoon drinkwater voorziet, terwijl grootschalige sanitataire projecten de levenskwaliteit aanzienlijk verbeteren.
Vrije toegang tot de Chinese markt
Een van de meest ingrijpende maatregelen kwam er eind 2024, toen China een nultariefbeleid invoerde voor alle Mozambikaanse exportproducten. Dit betekent dat goederen zoals cashewnoten en mineralen zonder invoerheffingen de Chinese markt betreden. Voor Mozambique betekent dit een enorme stimulans: de export wordt concurrentiëler en de toegang tot een van ’s werelds grootste consumentenmarkten ligt open. In 2025 resulteerde dit al in een handelsrecord van 5,4 miljard dollar tussen beide landen.
Kennis en technologie als nieuwe pijlers
Naast infrastructuur en handel groeit ook de technologische samenwerking. In de landbouwsector werpt die vruchten af. Dankzij Chinese ondersteuning steeg de rijstopbrengst van gemiddeld één à twee ton per hectare naar vijf tot zeven ton. Dat betekent niet alleen meer voedselproductie, maar ook een grotere mate van voedselzekerheid.
Een gezamenlijk kenniscentrum voor slimme landbouw (Boane, Maputo) speelt daar sedert 2010 al een sleutelrol in. Het centrum helpt boeren met geavanceerde technieken zoals gewasmonitoring en rampenvoorspelling, wat bijzonder belangrijk is in een land dat regelmatig te maken krijgt met droogte.
Industrie en gezondheidszorg in opmars
Tijdens het staatsbezoek van president Daniël Chapo aan China in april 2026 werden nieuwe ambitieuze plannen gelanceerd. Zo wordt gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het Moamba Industrial Park, waar onder meer een kolengascentrale met een capaciteit tot 1000 megawatt en een farmaceutisch complex zullen verrijzen. Dat laatste moet Mozambique in staat stellen om zelf medicijnen te produceren waaronder antimalariamiddelen, antiretrovirale medicijnen (HIV/AIDS), antibiotica en geneesmiddelen tegen chronische ziekten (zoals diabetes en hoge bloeddruk)
Daarnaast zijn er plannen voor een zogenaamde ‘Gezondheidsstad’: een modern medisch ecosysteem met een geavanceerd ziekenhuis, een onderzoekscentrum en een platform voor videoconsultaties dat lokale artsen in contact brengt met Chinese specialisten. Dergelijke Chinese ‘Gezondheidssteden’, of vormen daarvan, functioneren al in Conakry (Guinee), Kinshasa (Democratische Republiek Congo), Maseru (Lesotho), Brazzaville (Republiek Congo), …
Een balans van belangen
De samenwerking tussen China en Mozambique rust op een duidelijke balans. Mozambique levert energie, mineralen en landbouwproducten, terwijl China infrastructuur, technologie, investeringen en markttoegang biedt. Wat de relatie bijzonder maakt, is de verschuiving van louter extractie naar lokale verwerking en kennisoverdracht.
Hoewel het partnerschap sterk economisch gedreven blijft, lijkt het zich steeds meer te ontwikkelen tot een model waarin beide landen streven naar langdurige wederzijdse voordelen.
Bronnen: Xinhua, SCMP, eigen opzoekwerk.
