De term middenklasse lijkt naar een sociale klasse te verwijzen, maar is geen begrip uit het Marxisme. Het is niet de bourgeoisie, maar een inkomensgroep in de liberale maatschappijvisie. In China is de middenklasse de drijvende kracht achter de economische groei, terwijl die in de VS de economie juist naar beneden trekt. Li Cheng van de Hong Kong University ziet deze groep als een kans om de Chinees-Amerikaanse betrekkingen te verbeteren.
Li Cheng; foto Baidu (disclaimer)
Trends
In een tijd waarin de politieke, economische en strategische lay-out van de wereld fundamentele veranderingen ondergaat, is het noodzakelijk twee belangrijke trends in de gaten te houden. Ten eerste is er de kracht van de huidige trend tot anti-globalisering: hoe ver is het mogelijk om tegen globalisering in te gaan? Ten tweede zijn er de moeilijkheden waarmee momenteel de middenklasse in de Verenigde Staten wordt geconfronteerd, met name de negatieve impact van het economische, politieke en veiligheidsbeleid van de Amerikaanse regering van de afgelopen jaren. Op basis hiervan kunnen we de belangrijke rol van de middenklasse als sociale stabilisator voor de toekomstige ontwikkeling van China en de Verenigde Staten bespreken en de convergentie van hun belangen om de verslechtering van de betrekkingen tussen de twee landen te voorkomen.
Antiglobalisering
De afgelopen jaren is de situatie in de wereld dramatisch veranderd. Het meest zorgwekkende is de mogelijkheid van een gepolariseerde wereldwijde confrontatie. De twee grote kampen van de Koude Oorlog keren in verschillende vormen terug. Academici uit China en de Verenigde Staten hebben erop gewezen dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne in 2022 een mijlpaal is in de ineenstorting van de wereldorde van de afgelopen 30 jaar. Niemand denkt dat de impact van deze oorlog beperkt is tot het Europese continent. Vanuit een breder perspectief hebben de Verenigde Staten en Europa het standpunt naar voren gebracht dat ‘de oorlog tussen Rusland en Oekraïne een competitie tussen democratische en autoritaire regeringsvormen is’, wat betekent dat dit niet alleen een confrontatie tussen het Westen en Rusland is, maar ook de opmaat naar een nieuwe hete oorlog. Als de VS de leider van het ene kamp is, dan is zien de VS en hun bondgenoten niet Rusland als de leider van het andere kamp, maar China. Hoewel de polarisatie in de wereld zeker niet iets is dat de Chinese leiders willen, wil China ook niet naar de internationale orde van na de Koude Oorlog terug, maar wil deze juist hervormen.
Tweespalt
De oorlog tussen Rusland en Oekraïne heeft de trend van anti-globalisering versneld, wat het begin van een wereldwijde polarisatie kan betekenen. Ten eerste zijn er twee typen handels- en investeringssystemen ontstaan. Ten tweede zijn er twee industriële en toeleveringsketens ontstaan. Ten derde zijn er twee energiesystemen ontstaan, op basis van olie en aardgas. Ten vierde zijn er twee systemen voor IT-, 5G- en internet ontstaan; Ten vijfde bestaan er nu twee satellietnavigatiesystemen. Ten zesde worden twee parallelle plannen voor de verkenning van de ruimte uitgevoerd. Ten zevende worden twee betalingssystemen onderscheiden. Ten achtste staan twee blockchain-systemen tegenover elkaar. Ten negende beginnen zich geleidelijk twee financiële en monetaire systemen te vormen. Ten tiende kan dit alles bij elkaar makkelijk tot een nieuwe wereldoorlog leiden. Niet al deze aspecten hebben zich al volledig ontwikkeld, maar de trends zijn duidelijk zichtbaar.
Polarisatie
De politisering en ideologische polarisatie van economische problemen hebben wederzijdse causale relaties met de moeilijkheden waarmee de middenklasse in de Verenigde Staten wordt geconfronteerd. Al vóór 2020 hebben de economische verschillen binnen en tussen de landen een wereldwijde tendens tot anti-globalisering en ‘ontkoppeling’ veroorzaakt. Het verzet tegen wereldwijde integratie, radicaal populisme, rassendiscriminatie, extreem nationalisme, enz., blijft in veel delen van de wereld groeien.
Invloed westen neemt af
Al geruime tijd neemt de wereldwijde invloed van Europa en Noord-Amerika af. Het toenemende aandeel van Aziatische landen in de wereldeconomie is een onbetwistbaar feit, dat ook veranderingen teweeg heeft gebracht in de ontwikkeling van de globale diversiteit, waaronder een aanzienlijke toename van de rol van de G20 en APEC. In 1970 waren Noord-Amerika en West-Europa goed voor respectievelijk 37% en 26% van de wereldeconomie, en Oost-Azië en Zuid-Azië voor 14% en 7%. Na bijna 50 jaar ontwikkeling daalde het aandeel van Noord-Amerika en West-Europa in 2018 echter met respectievelijk 19% en 15%, terwijl Oost-Azië en Zuid-Azië stegen tot respectievelijk 23% en 16%. Er wordt voorspeld dat tegen 2030 vier van ’s werelds top vijf middenklasse-markten in Azië zullen liggen, te weten: China, India, Indonesië en Japan.
Gezien de huidige complexe situatie van het politieke en economische landschap, in combinatie met de snelle ontwikkeling van wetenschap en technologie en de culturele diversificatie, kunnen de meeste Euraziatische landen voorkomen dat de fouten van de Koude Oorlog worden herhaald. Helaas zien we de tegenovergestelde trend. Dit houdt verband met de veelzijdige crises die zich in de loop der jaren in het Westen, vooral in de Verenigde Staten, hebben voorgedaan. Dit betreft met name de groeiende kloof tussen arm en rijk in de Verenigde Staten en de krimp van de middenklasse.
De Amerikaanse middenklasse krimpt
Sinds de 20e eeuw, vooral na de Tweede Wereldoorlog, is de politieke stabiliteit van de Verenigde Staten nauw verbonden met de sociaal-economische situatie van de middenklasse. Veel van de huidige economische, politieke problemen in de Verenigde Staten zijn gedeeltelijk te wijten aan de aanzienlijke krimp van de middenklasse in dat land. In de afgelopen decennia is de middenklasse in de Verenigde Staten sterk gekrompen. Het aandeel van de bevolking is gedaald van 70% van de Amerikaanse bevolking na de Tweede Wereldoorlog tot 61% in het begin van de jaren zeventig en tot 55% in 2000. Nu is het ongeveer 49 – 50%. Met de naderende economische recessie zal de overlevingsruimte van de middenklasse verder verminderen.
Voordeel van globalisering
Sommige mensen geloven dat de Verenigde Staten, net als China, het land is dat het meest heeft geprofiteerd in het proces van globalisering. Vanuit de staat gezien is dit correct, maar wat inkomensgroepen betreft profiteerde China er wel van, maar de Verenigde Staten niet. De World Inequality Database heeft de inkomensveranderingen van vijf inkomensklassen in China en de Verenigde Staten van 1980 tot 2014 vergeleken. Uit die gegevens blijkt dat alle inkomensgroepen in China enorm hebben geprofiteerd, zelfs de groep met het laagste inkomen. In de VS heeft alleen de groep met het hoogste inkomen (20%) hiervan geprofiteerd. De andere vier inkomensgroepen (80%) laten bijna geen verbetering zien. Dit is een heel duidelijk verschil is tussen China en de Verenigde Staten in het proces van economische globalisering. Slechts 20% van de bevolking in de Verenigde Staten heeft enorm geprofiteerd van de globalisering, terwijl de voordelen van andere groepen in de afgelopen 40 jaar niet verbeterd zijn.
China’s BBP
De situatie in China in de afgelopen 40 jaar was heel anders dan in de Verenigde Staten. Vóór de jaren negentig bestond de ‘middenklasse’ in China vrijwel niet. Maar tegenwoordig genieten steeds meer Chinese burgers (momenteel naar schatting 400 tot 500 miljoen) van een middenklasse levensstijl. Ze hebben privéwoningen, privéauto’s, betere gezondheidszorg en opgebouwde financiële activa en kunnen zich buitenlandse reizen en de opleiding van hun kinderen in het buitenland veroorloven. Toen China in 1979 met de economische hervorming begon, bedroeg het BBP per hoofd van de bevolking minder dan USD 300, ongeveer 3% van dat van de Verenigde Staten. Tegen 2019 steeg het inkomen per hoofd van de bevolking met een factor 25 en steeg het BBP per hoofd van de bevolking van ongeveer USD 1000 in 2001 tot USD 12.500 in 2021 en zal het naar verwachting in 2035 USD 30.000 bereiken. Het BBP per hoofd van de bevolking van Shanghai had in 2021 ongeveer USD 27.000 bereikt. Volgens een grootschalig onderzoek onder stadsbewoners in China, uitgevoerd door de People’s Bank of China in oktober 2019, is het aandeel stadsbewoners dat onroerend goed bezit 96%, waarvan 31% twee huizen bezit en 11% meer dan drie huizen. Bijna alle lokale geregistreerde families in Shanghai bezitten woningen en de gemiddelde waarde van ingezetenen van gezinnen in Shanghai is USD 1,2 miljoen. In de afgelopen jaren is het verschil tussen de middenklasse tussen China en de Verenigde Staten steeds verder uiteen gelopen.
Crises voor de middenklasse in de Verenigde Staten
In de afgelopen jaren weerspiegelen sommige verschijnselen – zoals ‘Occupy Wall Street’- de wrok van gewone mensen in de Verenigde Staten tegen de superrijke elite. Twee jaar geleden ondertekenden 50.000 Amerikanen online een petitie, waarin stond dat Amazon-president Bezos niet naar de aarde hoefde terug te keren na het voltooien van zijn ruimtereis. Hoewel dit slechts een grap was, weerspiegelt het ook de wijdverbreide haat van het Amerikaanse volk. Het bovenstaande voorbeeld laat zien dat de woede en frustratie van de middenklasse en de arbeidersklasse in de Verenigde Staten met de dag toenemen en de scheuren in veel aspecten van dit land zijn hier ook nauw mee verbonden.
Recessie
De negatieve impact van het economische, politieke en veiligheidsbeleid van de Amerikaanse regering op de middenklasse de afgelopen jaren toegenomen. Allereerst is een economische recessie onvermijdelijk. In 2022 kenden de Verenigde Staten de hoogste inflatie in 40 jaar en stegen de olieprijzen door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne naar hun historische hoogste niveau. Stiglitz, winnaar van de Nobelprijs voor de Economie, waarschuwde dat de impact van deze wereldwijde inflatie door de Verenigde Staten een orde van grootte hoger was dan de inflatie in de jaren zeventig. Voormalig Amerikaanse Minister van Financiën Summers suggereerde dat de economische recessie in de Verenigde Staten een onvermijdelijke trend is. Volgens een gezamenlijk onderzoek onder economen door de Financial Times en de Universiteit van Chicago, geloofde 70% van de economen dat de Amerikaanse economie in 2023 in een recessie zou raken. Amerikaanse investeringsbanken geloven dat de Amerikaanse aandelenmarkt in een enorme crisis verkeert. Vanwege de scherpe krimp van de pensioenen in de Verenigde Staten is de daling van de aandelenmarkt een zware klap voor degenen die afhankelijk zijn van de 401K-rekening (een Amerikaanse pensioenregeling; PP). Tegelijkertijd staat bijna iedereen in de middenklasse in de Verenigde Staten onder druk van hypotheken. Bovendien is ook de vastgoedmarkt getroffen. Op dit moment heeft de 30-jarige hypotheekrente in de Verenigde Staten de 5% overschreden. Daarbovenop moet elk jaar onroerendgoedbelasting, ongeveer 1,5% van het onroerend goed is, worden betaald. Amerikanen hebben over het algemeen geen bankdeposito’s en veel mensen uit de middenklasse vertrouwen op creditcards om de kost te verdienen. Als ze hun baan verliezen, zal de levensstijl van het hele gezin aanzienlijk veranderen. Amerikaanse economen zijn over het algemeen bezorgd dat de harde landing van de Amerikaanse economie slechts een kwestie van tijd is. Harde landing betekent een vicieuze cirkel van inflatie, stijgende rentetarieven, barstende vastgoedbellen en stijgende werkloosheid. Dit zal ongetwijfeld de kloof tussen rijk en arm vergroten en het aantal daklozen zal onvermijdelijk aanzienlijk toenemen. In Washington staan er veel tenten voor daklozen voor het Kennedy Center en de Watergate Tower. Volgens onvolledige statistieken zijn er momenteel meer dan 50.000 tot 75.000 daklozen in Californië.
Verdeeldheid
De politieke verdeeldheid valt moeilijk te overbruggen. Er heerst in de VS grote verdeeldheid in veel aspecten, waaronder: partij, religie, ras, klasse, belangengroep, generatie, regio, enz., die nog lang zal aanhouden. Er was verwacht dat de oorlog tussen Rusland en Oekraïne de de Amerikanen in hun reactie op externe uitdagingen zou kunnen verenigen. Maar deze voorspelling is niet bewaarheid. Nadat Biden in 2020 aankwam heeft hij enkele wetsvoorstellen om de rechten en belangen van etnische minderheden waaronder Chinezen te beschermen uitgevaardigd, maar raciale strijd is niet verbeterd en anti-Aziatische en anti-Chinese incidenten zijn snel toegenomen. Uit de peiling blijkt dat een derde van de Aziaten momenteel bang is voor rassenconflicten en geleidelijk hun levensstijl begint aan te passen.
Wapens
Wapenbeheersing is ver weg in de VS. Uit gegevens blijkt dat het aantal moorden in de Verenigde Staten in 2020 met 35% is gestegen. 19.000 mensen stierven vorig jaar door schietpartijen, het hoogste niveau sinds 1994, en het aantal blijft stijgen. Burgers in het hele land bezitten 400 miljoen wapens (gemiddeld meer dan één per burger), goed voor 40% van alle wapens in privébezit van burgers ter wereld. Dat leraren van kleuter-, basis- en middelbare scholen van een land wapens moeten dragen of beveiligers moeten inhuren om hun werk te kunnen doen is voldoende om de ernst van dit Amerikaanse sociale problemen aan te tonen.
Veiligheid
Ten slotte neemt de angst over veiligheid met de dag toe. De Verenigde Staten hebben over ter wereld vijanden, waaronder Rusland, China, Iran, Noord-Korea, het Midden-Oosten en andere landen en regio’s. Als het resultaat van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is dat Oekraïne afziet van het toetreding tot de NAVO of een groot deel van het grondgebied in het oosten verliest, kan dit de gevoelens van angst, verlies en crisis in de Amerikaanse samenleving, met name de middenklasse, verder verdiepen. Voor de binnenlandse politiek in de Verenigde Staten kan deze mentaliteit de roep om oorlog bevorderen.
Het einde van de Amerikaanse eeuw?
Vanuit historisch perspectief hebben veel onderzoekers op het gebied van internationale betrekkingen, onder wie een groot aantal Amerikanen, het ‘einde van de Amerikaanse eeuw’ of ‘het verval van de Verenigde Staten’ geopperd. Alleen al economisch gezien is het huidige aandeel van de wereldeconomie van de Verenigde Staten met bijna 50% gedaald in vergelijking met 1960. Veel economen voorspellen dat het BBP van China tegen 2028 dat van de Verenigde Staten zal overtreffen. De verlichte intellectuelen in de Verenigde Staten zijn nog nooit zo hulpeloos, gefrustreerd, pessimistisch en zelfs bang geweest voor de huidige situatie en vooruitzichten van hun land.
Niet demoniseren
Tegelijkertijd mag niemand China of de Verenigde Staten demoniseren. Zoals opeenvolgende Chinese leiders hebben gezegd: de Verenigde Staten is en blijft een grote natie. Even belangrijk is dat het verval of de opkomst van een land nooit lineair is. Voor de ‘Amerikaanse eeuw’ was er bijvoorbeeld een zogenaamde ‘Britse eeuw’. Hoewel de positie van Groot-Brittannië is gedaald, is het nog steeds een wereldmacht van betekenis. Nu staan de Verenigde Staten nog steeds op de eerste plaats in de wereld op het gebied van economie, financiën, leger en wetenschap en technologie en zijn ze ook sterk op het gebied van onderwijs en cultuur. Daarom is het noodzakelijk om het einde van de ‘Amerikaanse eeuw’ correct in te schatten. Achteruitgang en stijging zijn relatief dynamische concepten. Voor degenen die de wereld niet zien in een nulsomspel (inclusief het Chinese volk), bevinden we ons in zo’n zorgwekkende en gevaarlijke situatie.
De middenklasse is een stabiliserende factor voor de langetermijn in de Chinese en Amerikaanse samenleving. Het beroemde gezegde van de Chinese filosoof Mencius, ‘Degenen die eigendom bezitten, hebben doorzettingsvermogen’ (Mencius Tenggong 1-3-3; PP), laat zien dat eigendom in een bepaalde samenleving verband houdt met sociale en politieke stabiliteit. Ik ben het eens met de opvatting dat de middenklasse in China en de Verenigde Staten wordt beschouwd als een sociale stabilisator. De interne aangelegenheden van de Verenigde Staten waren lange tijd stabiel vanwege de sterke middenklasse; en nu is er een probleem, zoals eerder vermeld, een van de belangrijke redenen is de krimp van de middenklasse.
De Chinese middenklasse
De snelle ontwikkeling van de Chinese middenklasse in het afgelopen decennium en de situatie na de huidige economische vertraging zijn betrekkelijk nieuwe kwesties. We moeten een diepgaand inzicht opbouwen van de Chinese middenklasse en voortdurend de rol ervan in de Chinese economie, politiek, samenleving en andere aspecten heranalyseren. De middenklasse in elke samenleving heeft een bepaalde politieke oriëntatie. De middenklasse waar dan ook gelooft dat als ik belasting betaal, ik van mijn rechten moet genieten. De ontwikkeling van Shanghai loopt in dit opzicht op de rest van het land voor, zoals de oprichting van verenigingen van (huis)eigenaren voor democratisch bestuur. De relatie tussen de middenklasse en de regering en de samenleving ontwikkelt zich ook voortdurend, maar het is niet zoals het westen verwacht een proces van leren van de westerse democratie. China heeft zijn eigen ontwikkelingslogica en praktijkmodel. De kansen en uitdagingen waarmee de middenklasse in interactie met de regering en het bestuur wordt geconfronteerd kunnen een belangrijk aspect in de toekomstige ontwikkeling van China gaan worden. De gezonde ontwikkeling van de Chinese middenklasse heeft invloed op de ontwikkelingsvooruitzichten van heel China.
De middenklasse in de Chinees-Amerikaanse betrekkingen
In de afgelopen twee of drie decennia is de drijvende kracht achter de Chinees-Amerikaanse betrekkingen voornamelijk afkomstig van Wall Street en het Amerikaanse bedrijfsleven. In het publieke discours van de Verenigde Staten hebben mensen echter de neiging om te geloven dat zakendoen met China voornamelijk in het belang van Amerikaanse bedrijven en de rijken is en niet van dat van de middenklasse en de arbeidersklasse in de Verenigde Staten. Het zou zelfs de kloof tussen rijk en arm in de Verenigde Staten vergroten. Het beleid van beide grote partijen in de Verenigde Staten ten opzichte van China is in feite een wedloop wie strenger voor China is.
Daarom is er politieke weerstand tegen de afschaffing van tarieven op Chinese goederen: de gecompliceerde procedures van het Nationale Congres, de oppositie van de arbeidsorganisatie en de activiteit van anti-Chinese groepen zijn veel horden die tariefverlaging in de weg staan. ‘Tariefverwijdering’ kan de Verenigde Staten eigenlijk helpen de inflatie te verlichten, wat een win-win-keuze zou zijn. De Chinees-Amerikaanse betrekkingen verslechteren momenteel. In een dergelijke omgeving wordt het steeds belangrijker om een nieuwe drijvende kracht voor Chinees-Amerikaanse uitwisseling te vinden. We moeten dringend een basis leggen voor een gezonde interactie tussen de twee landen en de gemeenschappelijke basis tussen de twee Amerikaanse partijen verbreden. In 2020 schreef de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Jack Sullivan in zijn onderzoeksrapport ‘Making U.S. Foreign Policy Better Serves the Middle Class‘: ‘Er is geen bewijs dat de middenklasse in de Verenigde Staten de inspanningen zal ondersteunen om de primaire positie van de Verenigde Staten in de monopolaire wereld te herstellen, of een nieuwe koude oorlog met China te escaleren.
Internationale strategie
Voor China is armoedebestrijding en de uitbreiding van de middenklasse (of ‘middeninkomensgroep’) sinds de eeuwwisseling altijd een belangrijk onderdeel van de nationale ontwikkelingsstrategie geweest. De blauwdruk van president Xi Jinping voor het realiseren van de ‘Chinese droom’ en de recente ontwikkelingsstrategie voor ‘gemeenschappelijke welvaart voor de gehele mensheid’ zijn gericht op de uitbreiding van de middenklasse. De stabiliteit van de middenklasse is gebaseerd op globalisering. Voor China zijn globalisering, economische hervormingen, en openstelling niet optioneel, maar onvermijdelijk. In de afgelopen jaren heeft de Chinese regering achtereenvolgens de ‘Belt and Road‘-strategie naar voren gebracht, actief deelgenomen aan de Aziatische Investeringsbank en de BRICS, binnenlandse en internationale dubbele circulatie; activiteiten die zeer toekomstgericht zijn.
Samenwerking
Zowel China als de Verenigde Staten bevorderen tegelijkertijd de ontwikkeling van de middenklasse. Kan dit de gemeenschappelijke basis worden van samenwerking of gezonde concurrentie, in plaats van te leiden een nulsom confrontatie? Het benadrukken van de samenwerking tussen ’s werelds grootste middenklasselanden kan de drang tot demoniseren verminderen. Vanwege de enorme verschillen in geschiedenis, cultuur, economische structuur en politiek systeem tussen China en de Verenigde Staten is de middenklasse van de twee landen verschillend qua samenstelling, wereldbeeld en gedrag. De Chinese middenklasse lijkt echter wel erg op die van de Verenigde Staten in termen van waardering voor de levensstijl, bescherming van particuliere eigendomsrechten, aandacht voor wereldwijde financiële en economische stabiliteit en gastvrij beleid dat zich richt op het bevorderen van openbaar onderwijs, milieu, voedselveiligheid en transparantie van de overheid.
Om deze reden moeten China en de Verenigde Staten hun markten verder uitbreiden, de openheid van wederzijdse voordelen uitbreiden en samenwerken om de taart voor de middenklasse groter te maken. De middenklasse is een product van marktopening. Kan de groei van de Chinese middenklasse daarom ook de vitaliteit in de wereldeconomie, inclusief de Verenigde Staten, verhogen? De opkomst van de Chinese middenklasse moet worden beschouwd als een enorme aanwinst en kans voor de betrekkingen tussen China en de VS, niet als een bedreiging.
Promotor van vrede
De middenklasse is vaak de promotor van vreedzame ontwikkeling. Over het algemeen wil de middenklasse niet vechten. Internationaal gesproken, als de middenklasse groeit, zal het een zeer sterke drijvende kracht zijn voor regionale stabiliteit en wereldvrede. Zowel westerse als Chinese politieke geleerden hebben de invloed van de middenklasse op oorlog en vrede onderzocht. Zoals Zheng Yongnian (eveneens hoogleraar aan de Hong Kong University; PP), onlangs zei, hangt de toekomst van China en de wereldorde voor een groot deel af van de voortdurende groei van de Chinese middenklasse en de verbetering van de huidige moeilijke situatie van de Amerikaanse middenklasse. Naar zijn mening is de middenklasse vaak een vredeskracht in elk land.
Een belangrijke vraag hier is of in de steeds controversiëlere bilaterale betrekkingen de twee grootste middenklasselanden ter wereld het denken in termen van nulsom kunnen opgeven en kunnen samenwerken om een gemeenschappelijke basis te vinden om gedeelde aspiraties te realiseren? Door aandacht te besteden aan de stabiliteit en drijvende kracht van ontwikkeling, kunnen de betrekkingen tussen China en de VS zich over een paar jaar positief ontwikkelen, in plaats van een extreem gepolariseerde richting te blijven volgen, waardoor wederzijdse achterdocht, en angst de belangrijkste bilaterale relatie in de wereld van vandaag zal blijven domineren.
Nawoord
Li Cheng laat, m.i., in dit in principe uiterst interessante betoog een belangrijke zaak achterwege. De huidige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Marco Rubio, heeft zich altijd als voorvechter voor de middenklasse opgesteld. Dat geldt uiteraard vooreerst voor die van zijn eigen land, maar voordat hij zich achter Donald Trump schaarde heeft hij zich geregeld positief over de Chinese middenklasse uitgelaten en daarbij gaf hij aan dat de middenklassen van beide landen een kernrol zouden kunnen spelen in de betrekkingen tussen China en de VS. Als Amerikaans politicus keek hij met de nodige argwaan naar China, maar toch zijn er duidelijke punten van overeenkomst tussen zijn mening van toen en de argumenten in dit artikel van Li.
Op basis hiervan vraag ik me af deze gedachte ook niet een rol zou kunnen spelen bij het weer op de rails zetten van de dialoog tussen de EU en China. Onze mediaverslagen over China van de laatste tijd lijken eenduidig een negatief beeld van de Chinese economie te willen schetsen. Journalisten interviewen Chinese burgers die de hand op de knip houden, omdat die knip te weinig inhoud zou hebben. Zulke mensen bestaan er zeker in China, net als in onze landen. Wat ik mijn eigen frequente reizen door China zie bevestigt deze indruk niet. Li Chengs beschrijving van de Chinese middenklasse komt wel met mijn eigen observaties overeen. Bovendien kan ik bevestigen dat wat hij hierboven specifiek over Shanghai bericht in grote lijnen ook voor veel andere van China’s grootste steden geldt. Chinese tycoons zijn superrijk, zeker, maar de Chinese middenklasse is gemiddeld rijker dan die in de Lage Landen. Wat Li Cheng in zijn artikel eveneens achterwege laat is toe te voegen dat in China de lagere inkomensgroep door de combinatie van socialisme en de sterke Chinese familiecultuur ook beter dan bij ons en de VS beschermd is.
Daar schieten wij op zich niet veel mee op, maar dit feit zou voor EU politici wel een belangrijk aanknopingspunt moeten zijn de banden met China weer aan te trekken. De nu voorzichtig weer op gang komende dialoog tussen de EU en China is vooral negatief ingegeven, door de plotselinge vijandige houding van de VS. Dit kan naar positief omgezet worden, door te kijken naar de gedeelde belangen van de middenklasse in beide regio’s.
Bron: met uitzondering van het nawoord is dit artikel een vrije vertaling van dat van Li zoals verschenen in het tijdschrift Wenhua Zongheng (Culturele Varia) van januari 2026; andere bronnen: de site van de the American Presidency Project; eigen observaties van de auteur.
De standpunten in opiniestukken zijn niet noodzakelijkh identiek aan de redactionele lijn van ChinaSquare.be. De verantwoordelijkheid voor de inhoud ligt bij de auteurs.
