Zhang Weiwei , professor internationale relaties aan de Fudan Universiteit en een vooraanstaande Chinese intellectueel sprak in een lezing voor Dragon TV over de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. We laten hem aan het woord.
Op 28 februari van dit jaar voerden de Verenigde Staten en Israël een militaire aanval uit op Iran. Het was een openlijke militaire actie. In de dagen daarna begonnen steeds meer mensen te denken dat Donald Trump opnieuw een grote strategische misrekening heeft gemaakt.
Trump en zijn regering gingen er blijkbaar van uit dat, als zij de hoogste leiders van Iran zouden uitschakelen — met name de Opperste Leider Ali Khamenei — het Iraanse militaire bevelssysteem zou instorten. In hun redenering zou vervolgens de bevolking in opstand komen en zou Iran uiteindelijk capituleren. Volgens de berichten zijn bij de eerste bombardementen inderdaad belangrijke leiders geraakt.
Maar wat er daarna gebeurde, was iets wat zij duidelijk niet hadden verwacht. De Iraanse tegenaanval kwam snel en krachtig. De informatie die we nu zien — hoewel online veel berichten moeilijk te verifiëren zijn — laat volgens betrouwbaardere bronnen zien dat Amerikaanse militaire bases in verschillende Golfstaten vrijwel allemaal zijn aangevallen met Iraanse raketten en drones. Opvallend is dat de precisie van deze aanvallen duidelijk hoger lijkt dan bij de eerdere confrontatie van twaalf dagen ongeveer een half jaar geleden. Dat suggereert dat Iran zijn technologie en militaire capaciteiten verder heeft verbeterd.
Gisteren vroeg iemand mij of China misschien anti-scheepsraketten of zelfs hypersonische wapens aan Iran heeft geleverd. Mijn antwoord was dat China en Iran inderdaad een belangrijke overeenkomst voor een uitgebreide samenwerking van 25 jaar hebben gesloten. Daarin staan ook militaire samenwerkingsaspecten, en dat is allemaal openbaar. China is een groot land: wanneer er een overeenkomst wordt gesloten, wordt die stap voor stap uitgevoerd.
Bij de Iraanse tegenaanval werden vrijwel alle steden in Israël geraakt. Israël heeft immers weinig strategische diepte; het land heeft geografisch nauwelijks ruimte om aanvallen op te vangen. Daardoor werden niet alleen grote steden, maar ook kleinere steden en gevoelige infrastructuur geraakt door verzadigingsaanvallen met raketten. Vooral Tel Aviv werd zwaar getroffen. Volgens berichten werden onder meer het hoofdkwartier van de Israëlische generale staf, het commando van de luchtmacht, commerciële districten in het stadscentrum en zelfs ontziltingsinstallaties voor zeewater geraakt.
Dat alles wijst erop dat Iran deze tegenaanval al lang had voorbereid. Hoewel de Opperste Leider, de minister van Defensie en andere topcommandanten in de eerste aanvallen omkwamen, bleven de vooraf opgestelde plannen gewoon uitgevoerd worden. Tegelijkertijd richtte Iran zich nadrukkelijk op de logistieke aanvoerlijnen van Israël en op de logistieke ondersteuning van de Amerikaanse strijdkrachten. Het lijkt erop dat hierover al eerder strategische berekeningen waren gemaakt.
Wat veel mensen vooral opvalt, is dat de Verenigde Staten en Israël blijkbaar dachten dat het uitschakelen van Khamenei een relatief goedkope manier zou zijn om een enorme strategische overwinning te behalen en Iran te laten instorten. Maar het effect lijkt juist het tegenovergestelde te zijn geweest.
De Iraanse economie verkeert al lange tijd in grote moeilijkheden. Er was veel sociale onvrede, en sommige waarnemers dachten zelfs dat een soort “kleurenrevolutie” mogelijk zou worden. Iran kampte met zware economische problemen, groeiende ongelijkheid en politieke spanningen tussen hervormers en conservatieven, tussen religieuze en seculiere stromingen.
Maar door de moord op Khamenei is het effect eerder dat hij als een martelaar wordt gezien. Voor veel Iraniërs is hij nu een symbool geworden — een heilige figuur en een vlag waaronder men zich kan verenigen. In plaats van verdeeldheid lijkt de Iraanse samenleving, althans voorlopig, juist meer eensgezind te zijn geworden in verzet tegen wat zij zien als Amerikaanse en Israëlische agressie. Dat is iets wat Washington en Tel Aviv waarschijnlijk niet hadden voorzien.
Trump staat erom bekend beslissingen impulsief te nemen — alsof hij ze “uit de losse pols” neemt. In Iran bestonden zeker grote interne spanningen: sociale ongelijkheid, economische ontevredenheid, politieke rivaliteit en religieuze tegenstellingen. Maar een buitenlandse aanvalsoorlog heeft vaak het effect dat een samenleving juist samenkomt en interne conflicten tijdelijk opzijzet. Dat lijkt nu ook te gebeuren: de roep om wraak en verzet is sterker geworden.
Bovendien is Iran geen land als Libië of Syrië. Het is een staat met een zeer oude beschaving en een lange geschiedenis. Iraniërs benadrukken vaak dat hun beschaving duizenden jaren oud is. Het land beschikt ook over een aanzienlijke industriële basis, vooral op militair gebied. Iran kan worden beschouwd als een middelgrote macht met een relatief sterke industriële en militaire capaciteit.
Het probleem ligt volgens deze analyse vooral bij de kwaliteit van Trumps besluitvorming. Door slechte strategische inschattingen zit Washington nu in een situatie waaruit het moeilijk terug te keren is. Het is goed mogelijk dat deze oorlog de Verenigde Staten niet “groter” zal maken, maar juist een verdere verzwakking van het Amerikaanse imperium zal versnellen.
Toen Trump destijds de handelsoorlog met China begon, werd daar al vaak spottend over gesproken. Veel van zijn beslissingen lijken impulsief genomen, zonder grondig onderzoek. Het resultaat was volgens deze kritiek een reeks mislukkingen: de handelsoorlog met China leverde niet het gewenste resultaat op, ook de technologische confrontatie liep anders dan verwacht, en nu lijkt ook deze oorlog tegen Iran uit te lopen op een strategische misrekening.
Misschien zal deze oorlog uiteindelijk niet leiden tot een sterkere Verenigde Staten, maar juist bijdragen aan de verdere neergang van de Amerikaanse macht.
Bron: De lezing met Engelstalige ondertitels is te vinden op X . (https://combo/upholdreality/status/2029923898540618051?s=46&t=bwz09JQCXSAYqu5a5A0R4w)
Eerdere commentaar over de oorlog op ChinaSquare vind je hier
