Tijdens de jarenlange gewapende strijd tegen het Zuid-Afrikaanse apartheidsregime (1966–1990) ontwikkelden China en Namibië een hechte band. De SWAPO (South West Africa People’s Organisation) was toen veruit de belangrijkste Namibische verzetsbeweging en is inmiddels al 36 jaar onafgebroken aan de macht. De historische Chinese steun groeide de voorbije decennia uit tot een strategisch partnerschap en geldt vandaag als een voorbeeld van Zuid-Zuid-samenwerking.
Jan Reyniers
In een interview met het Chinese persbureau Xinhua, ter gelegenheid van de 36ste Onafhankelijkheidsdag op 21 maart, blikte Sophia Shaningwa, secretaris-generaal van SWAPO, terug op de voorbije halve eeuw. Volgens haar vormt ‘de historische solidariteit de onwrikbare basis van de huidige vriendschap.’
Namibië onafhankelijk
Op 21 maart 1990 werd Namibië eindelijk onafhankelijk van Zuid-Afrika, na een jarenlange gewapende strijd. In de hoofdstad Windhoek hees men de vlag van SWAPO. De vreugde was niet alleen in Namibië voelbaar: ook duizenden kilometers verderop, in Beijing, werd het nieuws enthousiast onthaald. China had de bevrijdingsbeweging sinds de vroege jaren zeventig politiek en materieel gesteund en erkende nog diezelfde dag de nieuwe republiek.
‘De solidariteit van China dateert uit een tijd waarin de krachten van apartheid en imperialisme ons legitieme streven naar zelfbeschikking probeerden te verpletteren,’ zegt Shaningwa. ‘Wat de steun van China onderscheidde, was het principiële en consistente karakter ervan. De hulp van sommige andere partners werd wel eens getemperd door geopolitieke berekeningen of voorwaarden. De Chinese solidariteit wortelde daarentegen in een oprechte anti-imperialistische overtuiging en toonde respect voor onze nationale soevereiniteit.’China combineerde politieke belangenbehartiging, diplomatieke druk en praktische hulp, zonder daarbij eigen invloed na te streven.
Beijing was een van de eersten om SWAPO in 1973 te erkennen als de ‘enige legitieme vertegenwoordiger van het Namibische volk’. In de Veiligheidsraad stemde China consequent voor sancties en resoluties tegen Zuid-Afrika. Naast de steun aan de gewapende strijd waren deze inspanningen van groot belang om de onafhankelijkheid af te dwingen.
Investeringen
Na 1990 ging de vriendschap naadloos over van een bevrijdingspartnerschap naar een ontwikkelingsmodel. Vandaag is China Namibiës grootste bron van buitenlandse directe investeringen, goed voor ongeveer 30 procent van de totale instroom. Meer dan vijftig Chinese bedrijven zijn actief in het land. Een van de belangrijkste voorbeelden is de Swakop Uranium-mijn, een van de grootste ter wereld. Het bedrijf is voor 90% in handen van de Chinese staatsreus China General Nuclear Power Corporation (CGN), terwijl de overige 10% toebehoort aan het Namibische staatsbedrijf Epangelo Mining Company.
Infrastructuur
Infrastructuurwerken vormen het meest zichtbare deel van het partnerschap. Chinese bedrijven legden uitgebreide spoor- en wegennetwerken aan, breidden de haven van Walvisbaai uit en ontwikkelden energie-infrastructuur in het hele land.
In november 2025 werd de ‘ New Airport Freeway Phase 2B’ opgeleverd, de grootste Chinese subsidiebijdrage aan Namibië tot nu toe. De snelweg verbetert de verbinding tussen Windhoek en de internationale luchthaven Hosea Kutako.
Na hevige regenval in maart 2025 stortte de oude Aris River Bridge gedeeltelijk in. Deze brug vormt een cruciale schakel op de belangrijkste handelscorridor tussen Namibië en Zuid-Afrika. De economische en humanitaire gevolgen waren dan ook aanzienlijk. Het goederenverkeer naar het zuiden viel vrijwel stil. De China Railway Seventh Group, die al in de regio actief was, greep onder hoge tijdsdruk in en bouwde binnen 24 uur een tijdelijke noodomlegging, die later werd uitgebouwd tot een tweerichtingsweg. Vervolgens werd de onherstelbare brug gesloopt en in recordtempo – van maart 2025 tot maart 2026 – vervangen door een nieuwe, duurzame brug. Daarmee werd de economische levensader van Namibië hersteld.
Zelfs in afgelegen gebieden is de impact zichtbaar. In de regio Kavango East, nabij de stad Rundu, loopt het ‘Cun Cun-project’ van China Henan International. Dit project, dat de “laatste kilometer” tussen afgelegen dorpen en de hoofdweg overbrugt, heeft het leven van duizenden bewoners aanzienlijk vergemakkelijkt. Waar vroeger enkel een onberijdbaar zandpad lag, ligt nu een verharde grindweg. Dorpsbewoners kunnen nu vlot naar de markt, kinderen lopen er veilig langs naar school en kooplui geraken sneller bij de lokale veehouders. Het project creëerde bovendien honderden lokale banen en droeg bouwtechnieken over aan Namibische aannemers.
Menselijk potentieel
China investeert ook sterk in onderwijs. Waar leerlingen vroeger les kregen in vervallen barakken verrees de moderne Erundu Primary School in de regio Ohangwena. Het duurzame complex, gebouwd met Chinese steun, telt twaalf klaslokalen, een bibliotheek en een laboratorium. De school biedt plaats aan meer dan 600 leerlingen. In de regio Kavango-West transformeerde China Henan International een tijdelijke lemen constructie tot de volwaardige Ncamagoro Community School, uitgerust met zonnepanelen en regenwateropvang. Meer dan driehonderd kinderen volgen er nu onderwijs in veilige omstandigheden.
Ook in het hoger onderwijs is de Chinese betrokkenheid duidelijk merkbaar. Op de campus van de University of Namibia (UNAM) in Windhoek werd in 2023 het Confucius Institute for Science and Technology geopend, een academisch centrum met laboratoria voor hernieuwbare energie en IT. Daarnaast financiert China jaarlijks vijftig volledige beurzen voor Namibische masterstudenten en promovendi aan Chinese universiteiten. De meeste keren nadien terug om te doceren aan UNAM of aan de Namibian University of Science and Technology (NUST).Een blik op de toekomst: uranium, olie en groene waterstof
Partnerschap tussen gelijken
Nu Namibië 36 jaar onafhankelijk is, richt het zijn blik op een nieuw tijdperk van industrialisatie. Voor Shaningwa liggen de prioriteiten bij hernieuwbare energie, digitale infrastructuur en meer toegevoegde waarde in de mijnbouw.
De ambities zijn groot. Voor de kust van Namibië zijn onlangs aanzienlijke olievoorraden ontdekt: het Mopane-veld zou naar schatting tot 10 miljard vaten olie bevatten. Daarnaast wil het land uitgroeien tot een van Afrika’s grootste producenten van groene waterstof, gebruikmakend van zijn overvloed aan zon- en windenergie.
Tonata Itenge-Emvula, sinds september 2025 de nieuwe Namibische ambassadrice in China, wist recent Chinese investeerders te overtuigen om meer te investeren in raffinage en downstreamverwerking. Zo wil Namibië de export van ruwe grondstoffen verminderen en een eigen industriële basis opbouwen.
Ook in de landbouw zijn er Chinese investeringen, onder meer in irrigatie en koelketens. Daarmee kan Namibië uitgroeien tot een stabiele voedselleverancier, ook voor de Aziatische markt.
‘Ons partnerschap met China is er een tussen gelijken,’ benadrukt Shaningwa. ‘De samenwerking getuigt van wederzijds respect, niet-inmenging in interne aangelegenheden én ze levert tastbare resultaten op. Het blijft een hoeksteen van de inclusieve en duurzame ontwikkeling van Namibië.’
Voor een land dat nog steeds worstelt met de erfenissen van het kolonialisme – van landhervormingen tot economische ongelijkheid – biedt het Chinese model van onvoorwaardelijke hulp en gedeelde ontwikkeling een bruikbaar alternatief.
De geschiedenis van onmisbare steun tijdens de donkerste apartheidsjaren vormt de basis van dit bloeiende partnerschap. Ondanks de geopolitieke stormen van vandaag, blijft de Chinees-Namibische samenwerking zich harmonieus ontwikkelen.
Bronnen: Xinhua,https://socialistchina.org/2026/04/08/the-historical-bonds-between-namibia-and-china-continue-to-underpin-a-deepening-strategic-partnership-swapo-secretary-general/, archief auteur.
