Wie, met name ’s morgens, langs een bekend ziekenhuis in een grotere Chinese stad loopt merkt al snel de opvallend grote groep mensen die in de rij staan om een nummertje te trekken. Je hoort er accenten uit diverse streken van het land. Inwoners van Beijing klagen geregeld over het grote aantal ‘mensen van buiten’ die in de hoofdstad op medische vakantie gaan en zorg voor lokale burgers minder bereikbaar maakt. De situatie schreeuwt om hervorming.
Lange rij wachtenden voor Beijing Union Hospital; foto Sina (disclaimer)
Geen huisartsen
De Chinese medische zorg kent geen huisartsen. Iemand die zich wil laten onderzoeken gaat in China gewoonlijk naar een ziekenhuis, typisch het ziekenhuis dat je zorgverzekering voorschrijft. Je meldt je aan bij de betreffende afdeling (interne geneeskunde, hart- en vaatziekten, e.d.) alwaar je een nummer krijgt en je op je beurt kunt wachten. Daarnaast zijn er in grotere steden ook medische centra op wijkniveau. Je kunt je daarbuiten ook bij gespecialiseerde ziekenhuizen melden, maar dan moet je vaak alle kosten zelf betalen. Indien een arts vindt dat je opgenomen moet worden, verwijst die, als bij ons, door en meld je je op de afgesproken datum en tijd bij het voorgeschreven ziekenhuis. Dat verschilt nauwelijks van de situatie in onze landen.
Buitenlui
Hoewel de medische zorg in China op een hoog niveau staat, is dat geografisch nog steeds niet eerlijk verdeeld. Veel mensen uit kleinere steden of dorpen hebben het ervoor over naar een grote stad te reizen en zich daar bij een ‘beroemd’ ziekenhuis te melden. Voor inwoners van, bijvoorbeeld, Beijing is dat een doorn in het oog. Er wonen al zo’n 22 miljoen mensen in die stad en als slechts 1% van hen op een dag een arts wil bezoeken zijn dat toch 220,000 patiënten. Nu kent Beijing vele ziekenhuizen, maar niet met dezelfde reputatie. Die waidiren (buitenlui) kennen die reputatie en gaan na hun investering in een reis naar de hoofdstad niet naar een onbekend ziekenhuis. Ik heb voor een foto van Beijing Union Hospital gekozen, omdat dat een van grote favorieten voor buitenlui is. Veel buitenlui pakken direct na aankomst de metro naar het ziekenhuis van hun keuze; hun koffertje achter zich aan slepend. Sommigen zoeken pas na het consult een hotel.
Onhoudbaar
Die situatie nadert het stadium dat het onhoudbaar wordt. Het verbieden van dit soort medische vakanties is geen optie. Iedere burger heeft gelijke rechten op de beste medische zorg en zolang er geografische verschillen bestaan, kunnen mensen met klachten kiezen voor een medische reis naar de dichtstbijzijnde grote stad. Het instellen van een instituut als onze huisartsen is geen geringe zaak in zo’n enorm land. Ook hierbij spelen de geografische verschillen een rol. Welke pas afgestudeerde arts ambieert een carrière in een afgelegen gebied? Ze zijn er wel, maar doen dat op vrijwillige basis. In het verleden zijn artsen wel op basis van ambtelijke beslissingen in buitengebieden geplaatst, maar de meesten van hen besteedden vanaf dag een meer energie in het proberen een betere post te krijgen dan in het behandelen van patiënten.
Hervormingen
De Chinese overheid heeft onlangs een aantal maatregelen afgekondigd om de bovenstaande problemen aan te pakken. China versnelt de uitrol van een landelijk gedifferentieerd diagnose- en behandelingssysteem dat ontworpen is om stedelijke medische centra van het hoogste niveau te ontstoppen en hoogwaardige gezondheidszorg dichter bij de bewoners te brengen.
In het kader van een gedifferentieerd gezondheidszorgsysteem zullen patiënten met veel voorkomende ziekten zorg zoeken in faciliteiten op eerstelijnsniveau, terwijl patiënten met acute of ernstige aandoeningen in ziekenhuizen op hoger niveau zullen worden behandeld, aldus Zheng Zhe, vice-minister van de Nationale Gezondheidscommissie (een aantal oude ministeries zijn tot ‘nationale commissie’ gedegradeerd, waarbij de leiders nog steeds de titel (vice-)minister behouden. Het vroegere Ministerie van Gezondheid is een daarvan) ‘Dit systeem maakt de gezondheidszorg niet alleen toegankelijker, maar helpt ook de (financiële en tijds-) last voor patiënten te verlichten’, legde Zheng uit tijdens een persconferentie bij de publicatie van de richtlijn. De bedoeling is dat meer dan 90% van de inwoners de dichtstbijzijnde zorgaanbieder binnen 15 minuten kunnen bereiken.
Eerstelijns zorg
Zheng voegde eraan toe dat landelijke klinieken en wijkgezondheidscentra hun aanbod van klinische diensten hebben uitgebreid, faciliteiten en apparatuur hebben verbeterd en de algehele omgeving van patiëntenzorg hebben verbeterd. Vorig jaar registreerden instellingen voor eerstelijnsgezondheidszorg 5,56 miljard patiëntenbezoeken, goed voor 52,6% van het nationale totaal. Ondertussen bleef het aantal verwijzingen tussen grote en kleine ziekenhuizen groeien, met een stijging van meer dan 50% in de periode 2020 – 2025. ‘Het gelaagde diagnose- en behandelingssysteem krijgt vorm en we gaan over van het stadium van het bouwen van een basiskader naar een raamwerk dat gericht is op het verbeteren van de kwaliteit en de algehele efficiëntie’, aldus Zheng. Volgens de richtlijn zal de overheid ervoor zorgen dat elke buurt toegang heeft tot een wijkgezondheidscentrum, met als doel alle bestaande hiaten weg te nemen in de dekking van de gezondheidszorg op eerstelijnsniveau.
Hogerelijns zorg
De richtlijn benadrukt dat secundaire ziekenhuizen – het middelste niveau van het drieledige ziekenhuissysteem van het land – hun capaciteit om veelvoorkomende ziekten te behandelen zullen versterken en tegelijkertijd de diensten op het gebied van revalidatie, verpleging, palliatieve zorg en geïntegreerde medische en ouderenzorg zullen uitbreiden.
Tertiaire ziekenhuizen zullen zich richten op kritieke en complexe ziekten en de diensten verbeteren voor doorverwezen patiënten, evenals voor patiënten die multidisciplinaire consulten of ziekenhuisopname nodig hebben. Tegelijkertijd zullen ze de routinematige poliklinische diensten geleidelijk terugschroeven – zoals vervolgbezoeken voor veelvoorkomende ziekten en stabiele chronische aandoeningen met duidelijke diagnoses – om een efficiënter gebruik van hoogwaardige medische middelen te bereiken.
Het document roept ook op tot het upgraden van partnerschappen die ziekenhuizen op hoger niveau koppelen aan kleinere instellingen door het opzetten van centra voor het delen van middelen voor medische beeldvorming, onderzoeken, sterilisatie, laboratoriumtests en levering van medicijnen.
Poliklinieken
Om patiënten aan te moedigen hun eerste diagnose op primair niveau te zoeken, vereist de richtlijn dat ziekenhuizen op hoger niveau poliklinieken opzetten voor veelvoorkomende en chronische ziekten – waaronder hoge bloeddruk, diabetes en chronische obstructieve longziekte – bij instellingen op primair niveau binnen hun medische consortia. Het aanbod van gespecialiseerde en deskundige klinieken moet ook worden uitgebreid naar het primaire niveau. Voor in aanmerking komende patiënten met chronische ziekten mogen zorginstellingen op eerstelijnsniveau in één bezoek langdurige recepten afgeven die maximaal 12 weken medicatie dekken.
Regionaal
Ook zullen regelmatig meer medische professionals naar basisfaciliteiten gestuurd worden en zullen in achtergestelde gebieden extra mobiele medische teams worden ingezet.
In Shouguang, een stad met 1,17 miljoen inwoners in de provincie Shandong, kiest momenteel 92,3% van de inwoners ervoor om medische behandeling binnen de stad te zoeken, terwijl volgens de lokale autoriteiten 77,4% van alle gezondheidszorg op basisniveau geleverd kan worden. Li Peng, partijsecretaris van Shouguang, meldt dat de lokale overheid de druk op de stad wil verlichten door patiënten met chronische aandoeningen zoals hoge bloeddruk en diabetes, evenals mensen met een handicap, lokaal te behandelen. ‘We streven ernaar zes belangrijke soorten diensten, zoals regelmatige observatie, routinetests, ziekenhuisopname en revalidatiezorg op dorpsniveau te leveren, aldus Li. ‘Alle dorpelingen kunnen een certificering voor chronische ziekten aanvragen en tot 36 laboratoriumtests ontvangen, inclusief bloed- en urinetests, zonder hun dorp te verlaten. Degenen met beperkte mobiliteit krijgen huis-tot-deur verpleegkundige zorg en begeleiding bij thuisrevalidatie.’
Praktijkvoorbeeld
Li Shuliang, een inwoner van Shouguang, vond het altijd lastig om voor zijn 88-jarige vader, die hoge bloeddruk en diabetes heeft, medische bezoeken te regelen. ‘Nu kan mijn vader in de dorpskliniek basistests doen. Bloedmonsters voor complexere tests worden opgehaald en voor analyse naar ziekenhuizen op hoger niveau gestuurd’, aldus Li. Hij voegt toe dat dorpsartsen nu regelmatig huisbezoeken doen om advies te geven over dieet en medicatie. Ze stellen voor chronische patiënten ook maandelijkse medicatielijsten samen, houden voldoende voorraden aan en geven recepten uit voor maximaal drie maanden, waardoor patiënten niet meer maandelijks naar een groot ziekenhuis hoeven te gaan.
Nieuwe technologie
Jiao Yahui, hoofd van de Primaire Gezondheidsafdeling van de Nationale Gezondheidscommissie, meldt dat er inspanningen zullen worden geleverd om door kunstmatige intelligentie ondersteunde diagnostische hulpmiddelen, slimme technologieën voor de beoordeling van recepten en andere digitale oplossingen in te zetten om de gezondheidszorg op eerstelijnsniveau verder te verbeteren. Ze onderstreept het belang van het oprichten van basiscentra voor het beheer van chronische ziekten, die naar verwachting geïntegreerde diensten kunnen bieden aan patiënten, van preventie en screening tot diagnose en revalidatie.
Bron: China Daily, State Council, eigen ervaring van de auteur
