Enkele Amerikaanse AI- hogepriesters willen dat de AI-ontwikkeling langzamer gebeurt, maar stuiten op weerstand van president Trump die vindt dat dit China in de kaart speelt. Chinese experts menen dat de bedoelde vertraging tot doel heeft het Amerikaanse leiderschap op het gebied van AI veilig te stellen en China uit te sluiten van China van het mondiale AI-bestuur. Ook het probleem van het gulzig elektriciteitsgebruik door de data centers stelt zich verschillend in beide landen.
Het debat over de bouw van datacenters in de VS trekt steeds meer aandacht. Directeur van het Environmental Protection Agency (EPA) Lee Zeldin waarschuwde tegen een verbod op datacenters, zo meldde The Hill. Hij werd als volgt geciteerd: ‘Wat we niet kunnen doen, is simpelweg zeggen: ‘Laten we maar geen datacenters bouwen in het hele land en China gewoon laten winnen.’ De opmerkingen van Zeldin kwamen te midden van een breder debat in de VS over de bouw van datacenters, nu er bezorgdheid is geuit over de mogelijke gevolgen ervan voor buurtgemeenschappen. Uit een in juli gepubliceerde peiling van Fox News bleek dat kiezers met een marge van 40 % tegen de bouw van AI-datacenters in hun regio waren 70 % was tegen en 30 % voor. Van de tegenstanders noemde 50 % milieukwesties als belangrijkste reden, waaronder energie- en waterverbruik, vervuiling, geluidsoverlast en algemene milieueffecten.
Energie is een terugkerend punt in het debat. In een rapport van Fox News van 20 augustus wordt vermeld dat onderzoekers schatten dat bestaande datacenters de gemiddelde groothandelsprijzen voor elektriciteit in de VS al met 2 tot 6 % hebben opgedreven, met nog grotere stijgingen in gebieden waar deze faciliteiten geconcentreerd zijn. Naast de elektriciteitskosten heeft ook de energiebron die wordt gebruikt om datacenters te laten draaien de aandacht getrokken. Aangezien aardgas een belangrijke bron blijft voor de elektriciteit die datacenters in de VS van stroom voorziet, zou verdere uitbreiding extra vragen kunnen oproepen over uitstoot en milieueffecten.
Dit zijn concrete zorgen. Ze hebben directe gevolgen voor het dagelijks leven van gewone Amerikanen en beïnvloeden zaken als elektriciteitsrekeningen en de milieukwaliteit. Dergelijke uitdagingen staan los van de vraag of de VS de AI-race tegen China kunnen ‘winnen’. China in het debat betrekken helpt niet bij het aanpakken van de onderliggende uitdagingen waarmee de uitbreiding van datacenters in de VS te maken heeft; in plaats daarvan dreigt het de aandacht af te leiden van de kwesties die om oplossingen vragen, waaronder milieukwesties die volledig onder de bevoegdheid van de EPA vallen. Door China in de discussie te betrekken, wordt het debat in de verkeerde richting gestuurd.
De ontwikkeling van AI mag niet worden gereduceerd tot een wedstrijd waarin de winst van het ene land wordt bepaald door het verlies van het andere. Zoals Chinese functionarissen hebben opgemerkt, mag de ontwikkeling van AI geen bron van rivaliteit worden. Een discussie over de vraag of China zal ‘winnen’ trekt misschien de aandacht, maar een dergelijke nulsom–benadering gaat voorbij aan de praktische uitdagingen die gepaard gaan met het uitbreiden van de capaciteit van datacenters.
NBC News meldde in juni dat uit een onderzoek van Data Center Watch – een project van AI-analysebedrijf 10a Labs dat lokale datacenteractiviteiten bijhoudt – bleek dat tegenstanders van datacenters van januari tot en met maart minstens 75 projecten in de VS ter waarde van ongeveer $130 miljard hebben geblokkeerd of vertraagd; het hoogste aantal in een periode van drie maanden sinds de groep in 2023 begon met het bijhouden van dit cijfer.
Deze trend zal enkel toenemen. Volgens prognoses van McKinsey zal de wereldwijd geïnstalleerde capaciteit van datacentra in 2030 220 GW bedragen, zes keer zoveel als in 2020.. Het energieverbruik van één enkel datacenter is aanzienlijk, doorgaans gelijk aan dat van 100.000 huishoudens, maar de grootste datacenters die momenteel in aanbouw zijn, zullen naar verwachting wel 20 keer zo groot zijn, aldus het Internationaal Energieagentschap.
Het datacentrum in Hohhot, Binnen-Mongolië, dat met 150 MW momenteel het grootste is, zal worden ingehaald door verschillende faciliteiten die meerdere gigawatt produceren. Een project in Texas, gefinancierd door Fermi America, is van plan 11 GW aan stroom te gebruiken uit een particulier energienetwerk van 17 GW dat momenteel in aanbouw is. Er zijn echter weinig aanwijzingen voor een terugschroeven en gezamenlijk is de stroomvraag van datacenters wereldwijd nu al aanzienlijk. In 2024 zei het IEA dat datacenters goed waren voor 1,5 % van het wereldwijde elektriciteitsverbruik, na een groei van 15 % per jaar in de voorgaande vijf jaar. Het agentschap voorspelde dat het verbruik van datacentra meer dan zou verdubbelen, van 415 TWh in 2024 tot 945 TWh in 2030. Deze cijfers zijn mogelijk al achterhaald, aangezien de plannen voor datacentra in de meeste regio’s de prognoses hebben overtroffen. McKinsey schat de wereldwijde stroombehoefte van datacenters zelfs nog hoger in, namelijk op 1.400 TWh in 2030, ofwel 4 % van het wereldwijde verbruik. Een dergelijke vraag naar stroom is problematisch, niet in de laatste plaats omdat de spreiding van datacenters verre van gelijkmatig is en niet altijd aansluit bij de energievoorziening — een kritieke flessenhals die een voordeel zal opleveren voor wie deze weet op te lossen.
Vertraging
Oude rivalen in de Amerikaanse AI-wedloop hebben plotseling een gemeenschappelijk standpunt gevonden. Sam Altman, CEO van OpenAI, Elon Musk, CEO van Tesla, SpaceX en xAI, en Dario Amodei, CEO van Anthropic, hebben een zeldzame oproep gedaan om ‘het tempo aan de grens te matigen’, waarbij ze aandringen op een langzamere ontwikkeling van steeds krachtigere AI-modellen om de samenleving meer tijd te geven om de risico’s ervan in goede banen te leiden. Altman en Musk spraken al snel hun steun uit voor zijn voorstel, waarbij Altman zei: ‘Ik ben het met Dario eens dat we het tempo moeten afremmen’, terwijl Musk simpelweg postte: ‘Dario heeft gelijk.’
Nauwelijks enkele dagen later sloeg de Amerikaanse president Donald Trump echter tijdens de All-In Summit in Los Angeles een heel andere toon aan. Hij verdedigde de snelle ontwikkeling van AI en prees datacenters ook als ‘geweldig’ en zei dat ze mensen en staten ‘rijk’ maken, zo meldde NBC News. Trump bestempelde de zorgen over de veiligheid van AI als een ‘hoax’ en zei: ‘De robots zullen de macht niet overnemen. De AI zal de rest van de wereld niet overnemen’.
Chinese reactie
Chinese deskundigen zeiden dat, hoewel politieke en zakelijke kringen in de VS verdeeld lijken te zijn over de ontwikkeling van AI, hun standpunten een weerspiegeling zijn van een bredere Amerikaanse inspanning om technologische barrières op te werpen en de Chinese AI-ontwikkeling in te dammen in het streven naar technologische hegemonie. Deze ‘stille AI-koude oorlog’ is hypocriet en kortzichtig en in wezen een zorgvuldig verpakt ‘stille AI-koude oorlog’ , die niet louter gericht is op het veiligstellen van de toekomst van de mensheid, maar op het inperken van de Chinese AI-ontwikkeling door middel van technologische barrières en regelgeving, het behouden van de Washington dominantie op het gebied van baanbrekende technologieën en het uitsluiten van China van het mondiale AI-bestuur. Een dergelijke uitsluiting zou de kosten en risico’s van de mondiale AI-ontwikkeling alleen maar verhogen.
ICT expert Xiang Ligang vertelde aan de Global Times dat ‘deze afwachtende houding in wezen erop gericht is het commerciële voordeel van closed-source-modellen te consolideren onder het mom van veiligheid, terwijl tegelijkertijd de drempels voor China om zijn achterstand in te halen worden verhoogd in naam van de zogenaamde nationale veiligheid.’ Altman heeft OpenAI ook nauw afgestemd op de nationale strategie van de VS via projecten zoals Stargate, dat volgens OpenAI zal helpen „het Amerikaanse leiderschap op het gebied van AI veilig te stellen“, aldus een aankondiging van OpenAI. Altmans steun voor ‘ingebouwde evaluatoren’ en coördinatie binnen de sector is erop gericht om een handvol toonaangevende Amerikaanse bedrijven in staat te stellen de regelgeving te domineren en van ‘veiligheid’ een uitsluitende toetredingsdrempel te maken, aldus Xiang.
De gemeenschappelijke belangen achter deze figuren zijn duidelijk zichtbaar: het beschermen van het Amerikaanse monopolie op geavanceerde chips, closed-source-modellen en computerinfrastructuur; het vertragen van de inhaalslag van China op het gebied van AI door middel van exportbeperkingen tegen China; en het veiligstellen van een dominante rol bij het vaststellen van de regels voor wereldwijd AI-bestuur, terwijl China wordt uitgesloten van de belangrijkste besluitvorming, merken de Chinese deskundigen op.Beperkingen op chips, harde maatregelen tegen modeldistillatie en eisen voor evaluaties door derden lijken op het eerste gezicht misschien veiligheidsbelangen te dienen, maar in werkelijkheid dienen ze een dubbele agenda van markt- en geopolitieke hegemonie, aldus de deskundigen.
Kan dit ‘stille AI-Koude Oorlog-draaiboek’ werken? Xiang merkte op dat de ontwikkeling van AI steeds meer multipolair wordt, waarbij China vooruitgang boekt op het gebied van open-source-modellen, toepassingen en engineering. Het uitsluiten van China zou de wereldwijde kosten verhogen en blinde vlekken in de AI-veiligheid creëren, terwijl technologische barrières de versnippering en confrontatie zouden verdiepen.’Een werkelijk verantwoordelijke aanpak bestaat uit een inclusieve dialoog, gemeenschappelijke normen en praktische samenwerking’, merkte Xiang op. De technologische rivaliteit tussen Washington en Beijing maakt het moeilijker om overeenstemming te bereiken over hoe om te gaan met potentieel existentiële gevaren.
Ontmoeting Xi-Trump
Chinese denktanks en technologiebedrijven hebben in de aanloop naar een topontmoeting volgende week tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese leider Xi Jinping informele gesprekken gevoerd met Amerikaanse tegenhangers. Mensen die de afgelopen weken bij de gesprekken betrokken waren, zeiden dat beide partijen veel zorgen deelden over de gevaren van krachtige, mogelijk onbeheersbare AI-systemen. Maar de technologische rivaliteit tussen de VS en China maakte het moeilijker om overeenstemming te bereiken over ‘veiligheidsmaatregelen’ om de risico’s te beheersen, aldus de betrokkenen. Het feit dat Dario Amodei, de baas van Anthropic, afgelopen weekend de AI-kwestie koppelt aan nationale veiligheid ‘maakt eventuele samenwerking nog moeilijker’, wordt gezegd
Global Times reageert: De beweringen ‘dreigden de veiligheid van AI te veranderen in een geopolitieke nulsomspel-, in plaats van een wereldwijde uitdaging aan te pakken die samenwerking tussen de grote AI-machten vereist’, citeerde de krant een niet bij naam genoemde Chinese expert die eraan toevoegde dat Amodei werd gedreven door ‘commerciële belangen’. In de aanloop naar de topontmoeting op 24 september zeiden bronnen binnen de Amerikaanse regering dat zij zeer lage verwachtingen hadden dat de leiders overeenstemming zouden bereiken over iets wezenlijks met betrekking tot AI.
Een andere bron van wrijving zijn de Amerikaanse beschuldigingen dat Chinese laboratoria de regels omzeilen door modellen te ontwikkelen via ‘distillatie, een techniek waarbij een klein, compact AI-model wordt getraind om het gedrag en de kennis van een groot, complex model te kopiëren. Tijdens een ministeriële bijeenkomst van het Asia-Pacific Economic Cooperation-forum in Chengdu in juli uitte Bill Guidera, een ambtenaar van het Amerikaanse ministerie van Handel zijn bezorgdheid over distillatie in gesprekken met de Cyberspace Administration of China. Chinese functionarissen verwierpen de beschuldigingen als ongegrond en voerden aan dat daarbij geen rekening werd gehouden met de onafhankelijke vorderingen van binnenlandse bedrijven.
Het Witte Huis heeft Peking publiekelijk gewaarschuwd dat de VS maatregelen tegen China zullen nemen vanwege distillatie. De National Security Agency en andere veiligheidsdiensten beschuldigden vorige week verschillende Chinese groepen, waaronder DeepSeek en Alibaba, van distillatie, die volgens hen ‘waarschijnlijk met medeweten van de Chinese overheid’ plaatsvond. Chinese deskundigen zeggen dat beschuldigingen van distillatie het moeilijk maken om consensus te bereiken. ‘Beweringen die de ontwikkeling van Chinese modellen toeschrijven aan distillatie van Amerikaanse modellen zorgen zowel voor veiligheidsbezorgdheid als voor politieke druk rond samenwerking op het gebied van geavanceerde technologieën’, aldus onderzoeker Sun Chenghao, bij het Centrum voor Internationale Veiligheid en Strategie aan de Tsinghua-universiteit.
Toch komt de bezorgdheid over AI-risico’s steeds hoger op de politieke agenda van China te staan. Zondag bracht het Ministerie van Staatsveiligheid een van de meest uitgebreide waarschuwingen tot nu toe uit namens een hoge Chinese autoriteit over de gevaren van AI, waarin bedreigingen werden geschetst variërend van cyberaanvallen en gegevensdiefstal tot politieke instabiliteit en militaire conflicten. De persoon dicht bij de Chinese toezichthouders, zegt dat de verklaring een ‘hint aan de VS was dat er ruimte is voor gesprekken over AI tijdens de ontmoeting tussen Xi en Trump’, door aan te tonen dat Chinese functionarissen ‘zich wel degelijk bekommeren om de agenda rond de AI-dreiging.
Velen in de sector zijn er sterk van overtuigd dat directe gesprekken tussen de regeringen essentieel zijn. Deelnemers aan de informele besprekingen zeiden dat mogelijke punten van overeenstemming onder meer de ontwikkeling van gemeenschappelijke evaluatiesystemen voor het beoordelen van de veiligheid van modellen zouden kunnen omvatten, evenals mechanismen voor het melden van kwaadwillig gebruik van AI en formele kanalen waarmee de twee landen elkaar kunnen waarschuwen als geavanceerde AI-systemen zich onvoorspelbaar gedragen of schadelijke acties ondernemen.
Mededirecteur van het China AI Initiative Scott Singer bij het Carnegie Endowment for International Peace, dat eveneens betrokken is geweest bij de besprekingen tussen beide partijen, zei dat de steeds ‘acute risico’s’ die AI met zich meebrengt, Washington en Beijing uiteindelijk zullen dwingen om naar een gemeenschappelijke basis te zoeken. ‘We zijn op een punt gekomen waarop de risico’s nu zo bedreigend zijn voor beide landen dat er een dialoog moet komen’, zei hij. ‘De Chinese regering is pragmatisch in haar buitenlands beleid en de Amerikaanse regering wordt geleid door een dealmaker . . . Het is voor beide partijen te riskant om geen formeel kanaal te hebben om met elkaar te praten.’
VS-reacties
Donald Trump zei tijdens zijn recent bezoek aan Ierland dat hoewel sommige ‘veiligheidsmaatregelen’ voor AI wel mogelijk zijn, maar dat het voor de VS van cruciaal belang is om zijn internationale leiderschap te behouden. Trump heeft oproepen tot een vertraging van de AI-ontwikkeling afgewezen, nadat tech-topmannen en Democraten aandrongen op strengere regelgeving voor de sector vanwege de toenemende vrees dat de technologie een existentiële bedreiging vormt. De president argumenteert ‘Kijk, we lopen voor op China op het gebied van AI . . . en eerlijk gezegd wil ik dat zo houden, want wie AI wint, wint’ zei Trump tegen verslaggevers tijdens een bezoek aan zijn golfbaan in Doonbeg, Ierland.
Volgens de regering-Trump en Republikeinse wetgevers kunnen de bedrijven zelf stappen ondernemen om hun vooruitgang te vertragen, zonder dat er drastische maatregelen nodig zijn die China een concurrentievoordeel zouden opleveren. De voormalige AI-tsaar van de president, David Sacks, zei dat de bedrijven ‘moeten ophouden te doen alsof jullie toestemming van iemand anders nodig hebben’.
De Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Mike Johnson drong er bij mensen op aan niet in ‘paniek’ te raken, terwijl hij Trumps zorgen over China herhaalde en opriep tot een bijeenkomst tussen tech-topmannen en wetgevers in het Witte Huis. ‘We kunnen hier geen moratorium op instellen, want China zal ons voorbijstreven en dat is de uitdaging. Het gaat om nationale veiligheid, in evenwicht met de onmiddellijke veiligheid door ervoor te zorgen dat de modellen veilig zijn,’ zei Johnson in het CNN-programma State of the Union.
Democraten haalden hard uit naar de reactie van de Republikeinen en eisten snelle maatregelen voor regulering van de sector. Tijdens een campagnebijeenkomst in Athens, Georgia, haalde de Democratische senator Jon Ossoff hard uit naar Trump vanwege diens reactie en. ‘Een bekwame president zou snel handelen om het Amerikaanse volk te beschermen en gerust te stellen, inspecteurs met spoed naar laboratoria in afgelegen gebieden sturen, het land versterken tegen bioterrorisme, wetgeving eisen van het Congres en de wereld leiden naar een AI-verdrag’, zei hij. ‘Maar in plaats daarvan zitten de president en de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden met hun handen in de schoot en hopen ze op het beste.’
Distillatie
In commentaar stelde de People’s Daily dat de Amerikaanse beweringen over Chinese distillatie ‘zonder feitelijke of juridische basis’ waren en beschuldigde het Washington ervan een normale technische en commerciële praktijk te ‘politiseren’. Distillatie is een methode voor machine learning waarbij een kleiner ‘leerling’-model leert van de output van een groter ‘leraar’-model. De techniek is neutraal en wordt op grote schaal toegepast; in het commentaar werd erop gewezen dat bepaalde Amerikaanse bedrijven Chinese AI-modellen hadden gedistilleerd voor hun eigen systemen. Een voorbeeld hiervan is Thinking Machines Lab, mede opgericht door Mira Murati, de voormalige chief technology officer van OpenAI. Het eerste model van dit bedrijf, Inkling, dat in juli werd gelanceerd, maakte gebruik van andere modellen – waaronder Kimi K2.5 van Moonshot AI – om een deel van de vroege trainingsdata te genereren. De krant riep beide partijen op om ‘na te streven naar een gemeenschappelijk doel en risico’s te beheersen door middel van dialoog en communicatie’, en waarschuwde dat Beijing ‘tegenmaatregelen’ zou nemen indien Washington de beschuldigingen zou gebruiken als voorwendsel om Chinese bedrijven in te perken.
Anthropic heeft verschillende Chinese bedrijven waaronder DeepSeek, Moonshot, Z.ai en Alibaba aangewezen als bedrijven die volgens het bedrijf zijn modellen hebben gedistilleerd. In zijn laatste rapport stelde Anthropic dat de Chinese bedrijven zich bezighielden met een vorm van ‘illegale’ distillatie vanwege de ‘industriële’ schaal waarop zij probeerden toegang te krijgen tot de output van de modellen van Anthropic – waarvan het bedrijf het gebruik in China niet toestaat – via valse accounts en gestolen creditcards.
Woordvoerder Guo Jiakun van het ministerie van Buitenlandse Zaken verwierp maandag de suggestie dat de vooruitgang van China op het gebied van AI een risico vormt voor de nationale veiligheid van de VS. Hij spoorde landen aan om AI te bevorderen die open, inclusief, breed ten goede komend en gericht op het algemeen belang is. Het verspreiden van dreigingsverhalen en het nastreven van confrontatie of kwaadwillige concurrentie, zo zei hij, zou het wereldwijde AI-bestuur alleen maar verstoren en in niemands belang zijn.
FERC ultimatum voor datacenters
De boom in datacenters in de VS heeft het ingewikkelde, met afkortingen overladen elektriciteitsnet van het land tot een onderwerp van het nationale politieke debat gemaakt. Techgiganten hebben enorme hoeveelheden elektriciteit nodig om hun AI-modellen te laten draaien, en de dringendheid daarvan botst met een traag reagerend energiesysteem en toenemende zorgen over de betaalbaarheid. Vorige maand greep de Federal Energy Regulatory Commission (FERC), de grootste energieregulator van de VS, in om te proberen een evenwicht te vinden tussen concurrerende politieke, economische en nationale veiligheidsbelangen.
De Amerikaanse elektriciteitsmarkt is enorm en log en bestaat uit een lappendeken van federale, staats- en lokale toezichthouders, naast nutsbedrijven en netbeheerders met verschillende regels en praktijken voor het aansluiten van zogenaamde grote verbruikers. Deze complexiteit is een knelpunt geworden in de datacenterboom. Ontwikkelaars van datacenters kunnen te maken krijgen met sterk uiteenlopende procedures, afhankelijk van de betrokken staat, het lokale nutsbedrijf en de netbeheerder, en ook of ze stroom betrekken van het lokale elektriciteitsnet, rechtstreeks aansluiten op het transmissiesysteem of een directe verbinding hebben met een elektriciteitscentrale.
Het gevolg is onzekerheid over hoe lang projecten zullen duren, wie betaalt voor upgrades van de netinfrastructuur en over voorwaarden zoals zekerheden, minimumbetalingen, beperkingen en regels inzake stroom achter de meter. Volgens vastgoedgroep JLL duurt het gemiddeld nu meer dan vier jaar om een datacenter op het net aan te sluiten. In oktober greep minister van Energie Chris Wright in en adviseerde hij de FERC om regels op te stellen om de aansluiting van datacenters te standaardiseren. Het probleem was dat staten en nutsbedrijven niet enthousiast waren over het idee van een machtsgreep over hun verzorgingsgebieden.
De brancheorganisatie van de nutsbedrijven Het Edison Electric Institute zei dat het ‘juiste resultaat’ er een zou zijn dat ‘in overeenstemming is met de lopende inspanningen van nutsbedrijven, staten en ISO’s/RTO’s [onafhankelijke en regionale netbeheerders]’, met het argument dat de FERC zou kunnen optreden zonder ‘zich te mengen in de meest gevoelige bevoegdheidskwesties’. De National Association of Regulatory Utility Commissioners voegde hieraan toe dat het uitoefenen van bevoegdheid door de FERC over de aansluiting van datacenters ‘buiten de grenzen’ zou vallen die de Federal Power Act haar oplegt. De uitdaging voor de FERC was dus om de aansluittijden voor datacenters te versnellen en nutsbedrijven en staten de ademruimte te geven waar zij om vragen.
Resultaat
Op 18 juni vaardigde de FERC bevelen uit aan zes Amerikaanse netbeheerders: PJM; MISO, dat actief is in 15 staten in het Midwesten en het Zuiden; SPP, dat de transmissie beheert in delen van de Great Plains en het zuid-centrale deel van de VS; CAISO, dat het grootste deel van Californië en een klein deel van Nevada bestrijkt; NYISO, dat toezicht houdt op het net van New York; en ISO-NE, dat New England bestrijkt. In wat de voorzitter van de toezichthouder, Laura Swett, omschreef als een ‘historische maatregel’, gaf de FERC de netbeheerders 60 dagen de tijd om hun plannen te rechtvaardigen of aan te passen hoe zij datacenters aansluiten, anders neemt de toezichthouder de beslissing voor hen.
‘De maatregel was ook een stimulans voor transparantie, aldus voormalig FERC-commissaris Allison Clements, doordat regionale netbeheerders nu verplicht zijn de kosten openbaar te maken die gepaard gaan met het aansluiten van een datacenter op het net, inclusief de kosten voor apparatuur en onderzoeken. Staten kunnen vervolgens wetten vaststellen om te bepalen hoe die kosten moeten worden verdeeld. ‘Het maakt wat tot nu toe een zwarte doos was, toegankelijk voor controle door de staten’, zei ze. ‘Niets in dit besluit is bedoeld om in te grijpen in de bevoegdheid van de staten met betrekking tot de detailhandelsdienstverlening aan grote verbruikers’, aldus besloot de FERC.
Rob Gramlich, president of Grid Strategies vindt dat de beslissing zwak uitvalt. Door af te zien van verdere controle op de regulering van de elektriciteitsverkoop door de staten, heeft de FERC nagelaten de ‘tarieven voor grote verbruikers’ van de staten te versterken – speciale kostenstructuren voor datacenters die hen verplichten om minimale hoeveelheden stroom af te nemen, zekerheden te stellen, langlopende contracten te ondertekenen of uittredingsvergoedingen te betalen. ’Naar mijn mening zijn veel van deze tarieven van de staten lek en zwak, wat resulteert in onvoldoende financiële verplichtingen . . . overbelaste wachtrijen voor netaansluitingen en risico’s op kostenverschuiving naar andere klanten’, aldus nog Gramlich. En een aanzienlijk deel van de Amerikaanse huishoudens zal geen voordeel ondervinden van de nieuwe regelgeving. Volgens het Environmental Protection Agency woont een derde van de elektriciteitsklanten niet in gebieden die door de netbeheerders worden beheerd. Op korte termijn zullen datacenters zich wellicht massaal vestigen in gebieden waar de regels duidelijker zijn, in plaats van af te wachten wat de netbeheerders besluiten. De uitspraak is ‘niet bepaald geruststellend voor de gezinnen in deze staten die zich zorgen maken over het betalen van hun elektriciteitsrekeningen’, meent een expert.
Werelddelen
Hoewel de regering-Trump het leiderschap op het gebied van AI hoog in het vaandel heeft staan, verloopt de uitrol van de bijbehorende infrastructuur niettemin fragmentarisch en is deze afhankelijk van particuliere of lokale stimuleringsmaatregelen. De bouw wordt vaak belemmerd door vergunningsprocedures, waarbij de regelgeving per staat en zelfs op het niveau van kleinere kantons verschilt. Locaties zoals Reno, Nevada, hebben datacenters aangetrokken met versnelde vergunningsprocedures, waardoor de goedkeuringsprocessen maanden tot jaren korter zijn geworden. Hoewel lokale autoriteiten hier wellicht voorstander van zijn, is de beschikbaarheid van hulpbronnen niet altijd geschikt voor uitbreiding. Conflicten over het gebruik van openbaar water en kwesties rond leefgebieden van wilde dieren wakkeren lokale weerstand tegen datacenters aan, waardoor projecten ter waarde van miljarden dollars zijn vertraagd of geblokkeerd. In april keurden wetgevers in Maine een wetsvoorstel goed dat de bouw van datacenters met een vermogen van meer dan 20 MW tot 2027 zou hebben verboden — een primeur in de VS. De gouverneur van Maine, Janet Mills, sprak later haar veto uit tegen het wetsvoorstel. Maar Georgia, Virginia en Oklahoma overwegen allemaal tijdelijke verboden.
Het probleem is niet dat er in Europa geen vraag is . . . maar dat er geen speler is die bereid is het risico te dragen van het inrichten van infrastructuur voor geavanceerde training en inferentie. Dat is het ontbrekende stukj, en dat is wat de voetafdruk van datacenters vertegenwoordigt“, zegt Luckin van UCL. Zelfs zonder een duidelijke eigen AI-koploper heeft de EU de ambitie om een wereldwijde AI-speler te worden, zoals uiteengezet in haar AI Continent Action Plan voor 2025, dat tot doel heeft de verwerkingscapaciteit van EU-datacentra te verdrievoudigen in vijf tot zeven jaar. Ook hier zullen uitdagingen zijn, gezien het ontbreken van een gecoördineerde energiestrategie en een historische neiging om buitenlandse hyperscalers aan te trekken. Dit zou een druk op de hulpbronnen kunnen leggen en hoeft niet per se te worden verdedigd als essentiële soevereine capaciteit.
Hoewel landen als Ierland ooit Amerikaanse datacenters verwelkomden, was de druk op de binnenlandse elektriciteitsvoorziening zo groot dat het land in 2021 een de facto moratorium op nieuwe netaansluitingen instelde, waardoor nieuwe faciliteiten naar andere landen in de EU werden verplaatst. Onlangs hebben ook favoriete landen met gemakkelijke toegang tot hernieuwbare energie en een koeler klimaat, zoals Noorwegen en Schotland, te maken gekregen met lokaal verzet, omdat gemeenschappen vinden dat datacenters hen weinig voordelen opleveren. In maart 2026 keurde Edinburgh een tijdelijk verbod goed.
India is een andere markt die sneller is gegroeid dan zelfs de prognoses in het IEA-rapport uit 2024 hadden voorspeld, waarin de geïnstalleerde capaciteit van datacenters tegen 2030 op 5 GW werd geschat. De schattingen lopen nu uiteen van 7 GW tot 10 GW, aangezien het land een agressievere aanpak hanteert bij het moderniseren van zijn technologische infrastructuur, zoals uiteengezet in de in 2024 gelanceerde IndiaAI-missie. Het land streeft naar eigen reken- en GPU-clusters, waarvoor de installatie van veel meer capaciteit nodig is dan eerder was voorzien.
Ook het Midden-Oosten ontwikkelt zijn datacentersector. Ondanks het vanuit koelingsoogpunt suboptimale klimaat heeft de regio hyperscalers aangetrokken dankzij de toegang tot overvloedige energiebronnen, wat een cruciaal concurrentievoordeel biedt. Door het conflict in Iran zouden veiligheidsrisico’s echter een terugslag kunnen betekenen voor verdere groeiambities.
De centrale planning van China is toegepast op de AI-strategie met een in 2022 gelanceerde richtlijn ‘data in het oosten, rekenkracht in het westen’.. Het Chinese westen is relatief rijk aan grondstoffen, ligt dichter bij energiebronnen — waarvan vele hernieuwbaar zijn — en biedt een koeler klimaat.. In de praktijk zijn veel datacenters, gezien de beperkingen op het gebied van latentie, nog steeds geconcentreerd in de buurt van de oostelijke handelscentra, hoewel exploitanten zoals Alibaba ook vestigingen hebben in Binnen-Mongolië en Chengdu. De westerse energiebronnen zijn overigens via UHV-lijnen met weinig stroomuitval verbonden met de consumentengordel in het oosten. Staatsbedrijven spelen een dominante rol in de verschuiving naar het westen. China Telecom staat aan de basis van het grootste datacenter in Hohhot, waar veel van de toonaangevende technologiebedrijven van het land zijn gevestigd.
China beschikt over het grootste elektriciteitsnet ter wereld, met een geïnstalleerd vermogen van bijna 4.000 GW – meer dan het dubbele van dat van de VS volgens officiële Chinese bronnen. In de meeste jaren wordt er een capaciteit toegevoegd die gelijkstaat aan die van een klein land. Hoewel China nog steeds opwekking uit fossiele brandstoffen uitbreidt, is meer dan de helft van de capaciteit afkomstig is uit bronnen zoals wind- en zonne-energie. In 2025 overtrof de door hernieuwbare bronnen opgewekte stroom het totale verbruik van de EU-lidstaten. Hernieuwbare energiebronnen zijn een intermitterende energiebron, wat uitdagingen met zich meebrengt voor datacenters die stabiele, continu beschikbare stroom nodig hebben. In een poging deze uitdaging het hoofd te bieden, heeft China geïnvesteerd in UHV-lijnen om stroom van productie- naar verbruiksregio’s te transporteren, waardoor het een van de meest geïntegreerde energiemarkten ter wereld heeft.
Het is ook een van de meer geavanceerde markten wat betreft batterijopslagcapaciteit, wat verder kan helpen om de stroomvoorziening te stabiliseren. In 2025 bereikte de ‘nieuwe’ energieopslagcapaciteit – inclusief lithium-ionbatterijen maar exclusief de oudere pompcentrales voor waterkrachtopslag – volgens Energy Storage News 145 GW, hoewel dit cijfer zowel autobatterijen omvat als het kleinere, maar groeiende segment van batterij-energieopslagoplossingen.
Toch kan de capaciteitsuitbreiding op nationaal niveau de VS-vraag niet bijhouden. In 2025 voegde Amerika 53 GW aan elektriciteitsopwekking toe, de grootste toename in één jaar sinds 2002, volgens de US Energy Information Administration. China voegde alleen al meer dan 400 GW aan capaciteit voor hernieuwbare energie toe. De beleidswijzigingen van de regering-Trump op het gebied van hernieuwbare energie, met name offshore windenergie, met een herziening van de regelgeving gericht op het stimuleren van fossiele brandstoffen en vertragingen bij vergunningverlening, hebben de uitrol van groene energie in de VS bemoeilijkt. Dit heeft de energiesector ertoe aangezet zich meer te richten op gasopwekking en heeft een heropleving van kernenergie gestimuleerd.
Bedrijven haasten zich om stilgelegde kerncentrales zoals Palisades in Michigan en Three Mile Island in Pennsylvania weer op te starten; deze zullen naar verwachting dit jaar en volgend jaar weer in bedrijf worden genomen. Hyperscalers zoals Amazon en Google ondersteunen de inzet van nieuwe, kleinere kernreactoren door langetermijncontracten voor de afname van stroom te ondertekenen. Private equity en de overheid steunen de sector: Brookfield en Washington vormen samen met reactorontwerper Westinghouse een consortium om acht nieuwe grootschalige centrales te bouwen. Maar de bouw en ingebruikname van nieuwe kerncentrales kan jaren in beslag nemen, waardoor de sector slechts in beperkte mate in staat is om de acute stroomcrisis op te lossen waarmee de AI-industrie wordt geconfronteerd.
Tegen deze achtergrond stelt de Amerikaanse Energy Information Administration dat tweederde van de geplande 86 GW aan capaciteitsuitbreidingen voor 2026 afkomstig is van zonne- en windenergie, terwijl 28 % uit batterijopwekking zal komen en slechts 7 % uit gas. Andere technologieën, waaronder kernenergie, spelen het komende jaar nauwelijks een rol.
Verbeterde connectiviteit zou kunnen helpen om een deel van de stroomtekorten in Amerika op te lossen. De VS beseffen dat hun AI-ambities zonder een gemoderniseerd elektriciteitsnet worden belemmerd. In het vorig jaar gepubliceerde AI-actieplan stelde het Witte Huis dat het bestaande elektriciteitsnet zowel gestabiliseerd als geoptimaliseerd moest worden, met inbegrip van strategieën om de efficiëntie en prestaties van het transmissiesysteem te verbeteren.
Alternatieven
Er zouden andere oplossingen kunnen zijn voor sommige van deze spanningen. De eerste is om efficiënter te worden. Het voorbeeld van DeepSeek toonde aan dat een model niet per se enorm veel stroom hoeft te verbruiken om te trainen of te functioneren. Deze efficiëntie heeft er al voor gezorgd dat het model ook buiten het Westen, waar de energie-infrastructuur onderontwikkeld is, aan populariteit wint. Microsoft heeft onlangs de alarmbel geluid over de populariteit van DeepSeek in regio’s zoals Afrika vanwege het open-sourcekarakter van het mo
In plaats van een wedloop te voeren om steeds grotere modellen te bouwen met behulp van bestaande structuren, zouden andere ontwikkelaars de architectuur, programmeertaal en hardware kunnen optimaliseren om efficiëntie te creëren in het gebruik van rekenkracht. Als kleinere modellen kunnen volstaan, zou het energieverbruik kunnen worden verminderd in plaats van energiebesparingen weer te investeren in modellen om meer rekenkracht te benutten. Meer gespecialiseerde kleine taalmodellen die minder rekenkracht vergen, zouden ook het stroomverbruik verminderen.
Een andere oplossing zou kunnen zijn om bouwers van datacenters te verplichten hun faciliteiten van stroom te voorzien met hernieuwbare energie. Dit lijkt misschien in strijd met de dringende race van de hyperscalers om uit te breiden, maar gezien de knelpunten bij de apparatuur zou het niet minder snel kunnen gaan — en als alle bouwers met dezelfde beperkingen te maken zouden hebben, zou er geen nadeel zijn.
‘Het goedkoopste wat ze nu zouden kunnen bouwen, zijn zonnepanelen, windturbines en batterijen . . . Dus of je je nu wel of niet druk maakt om klimaatverandering, je zou er wel om moeten geven dat dingen op de goedkoopste manier worden gedaan . . . Op dit moment is de productiecapaciteit voor zonnepanelen, windturbines en batterijen ruimschoots toereikend om aan die groeiende vraag te voldoen.’
Belemmeringen
Geen van deze strategieën zal eenvoudig te realiseren zijn, aangezien de drang om de stroomcapaciteit te vergroten tot problemen in de toeleveringsketen heeft geleid. Er is een acuut tekort aan apparatuur en materialen, wat problemen veroorzaakt bij zowel de bouw van nieuwe opwekkingsinstallaties als bij verbeteringen aan het elektriciteitsnet. SynMax, een bedrijf dat zich bezighoudt met satelliet- en AI-analyses, vertelde de FT in april dat tot 40 % van de projecten die alleen al in 2026 moeten worden opgeleverd, het risico loopt achter te raken op schema vanwege allerlei factoren, variërend van hindernissen bij het verkrijgen van vergunningen tot tekorten aan arbeidskrachten, stroom en apparatuur. Ook is bij meer dan 60 % van de projecten die voor volgend jaar op de planning staan, de bouw nog niet begonnen.
De optimalisatie van het elektriciteitsnet wordt ondertussen belemmerd door een tekort aan transformatoren, die energie omzetten voor distributie over lange afstanden. Wood Mackenzie, het onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van energie, voorspelde in juli 2025 een tekort aan distributietransformatoren van 30 % voor dat jaar – een verscherpende situatie waarin de toegenomen vraag samenvalt met een verouderd elektriciteitsnet dat aan vervanging toe is. Wat de druk nog verder opvoert, is dat de VS 80 % van zijn voedingstransformatoren en de helft van zijn distributietransformatoren importeert,. Hoewel het tariefbeleid Amerikaanse bedrijven tot op zekere hoogte ertoe heeft aangezet om te investeren in binnenlandse productiefaciliteiten, zal het jaren duren om deze op te bouwen. Zowel arbeidskrachten als materialen zijn schaars op de binnenlandse markt.
Hoewel de geïnstalleerde capaciteit toeneemt, kunnen oplossingen voor energieopslag in batterijen niet snel genoeg of op voldoende schaal worden uitgerold om significante tekorten op te vullen — in combinatie met fluctuerende hernieuwbare energiebronnen zijn ze weliswaar effectief voor het afvlakken van het stroomverbruik, maar niet voor de opwekking ervan. Ook hier zorgt de geopolitieke situatie voor onduidelijkheid. China domineert de opslagmarkt: volgens de IEA is 90 % van de oplossingen afhankelijk van de lithium-ijzerfosfaatbatterijen van dat land. Terwijl de VS probeert de capaciteit te vergroten, liggen de prijzen in China 30 % lager dan in de VS en 35 % lager dan in de EU. Het betere nieuws is echter dat de algemene prijsontwikkeling batterijoplossingen haalbaarder maakt — een dynamiek die ook aanwezig was in de beginjaren van de productie van zonne-energieapparatuur, toen China de markt veroverde maar moordende concurrentie en overcapaciteit tot dalende prijzen leidden.
Andere nieuwe technologieën die worden aangeprezen om het tekort op te vullen, zoals kleine modulaire kernreactoren (SMR’s), zijn nog vier tot vijf jaar verwijderd van een haalbare implementatie in de VS, In januari tekende TerraPower, opgericht door een groep waaronder Bill Gates, een overeenkomst met Meta voor de ontwikkeling van maximaal acht installaties met reactoren en energieopslagsystemen in de VS. Het bedrijf is in april 2026 begonnen met de bouw van zijn eerste installatie op utiliteitsschaal. Toch is van de 50 SMR’s die momenteel in de VS in ontwikkeling zijn, er nog geen enkele commercieel levensvatbaar gebleken en het eerste bedrijf dat goedkeuring van de regelgevende instanties heeft gekregen voor zijn reactorontwerp, NuScale Power, is zelf verwikkeld in een controverse en zal naar verwachting op zijn vroegst pas in 2030 in bedrijf worden genomen.
Ook Europa richt zijn blik op nucleaire technologie en heeft in maart 2026 een strategie geïntroduceerd om de ontwikkeling en inzet van SMR’s en geavanceerde modulaire reactoren te versnellen — technologieën die aansluiten bij de doelstellingen voor decarbonisatie — maar ook deze zullen pas begin jaren 2030 in bedrijf zijn. Ook hier heeft China een voorsprong. De eerste SMR van het land werd in 2023 in gebruik genomen en de tweede onderging begin 2026 de eerste tests, met een verwachte start van de commerciële exploitatie halverwege dat jaar.
Globale zuiden
Voor wat IT en het globale zuiden betreft, volgen we het Overlap interview op teleSUR English waar Belen de los Santos Jeff Xiong ondervraagt. Hij voelt zich geïnspireerd door het alternatief Chinees systeem van AI. De afgelopen achttien maanden heeft hij Chinese bedrijven geobserveerd en er kwam een patroon naar voren: gezamenlijk bouwen ze aan een open technologie-ecosysteem in plaats van te proberen de markt te monopoliseren en gebruikers vast te pinnen op hun eigen gesloten software- en AI-ecosystemen. Ze streven ernaar een open ecosysteem te creëren waarin grote taalmodellen als alternatieven voor elkaar kunnen dienen, gebruikers zelf kunnen beslissen welk model ze gebruiken en ze hun eigen applicaties kunnen bouwen. Openheid is dus het eerste en meest fundamentele verschil.
Het tweede verschil is de AI+-strategie. Deze werd vorig jaar uiteengezet in Document nr. 11 van de regering. De strategie moedigt het gebruik van AI in alle andere sectoren aan, in plaats van technologische ontwikkeling als een doel op zich te beschouwen. In plaats daarvan probeert China het gebruik van technologie te stimuleren om de productiviteit en effectiviteit van alle andere sectoren te verbeteren – of het nu gaat om de industrie, landbouw, onderwijs, gezondheidszorg of bestuur – alles. Wat we zien is het volgende: een open ecosysteem verlaagt de kosten voor elke klant en elke sector om de technologie in te voeren, en stimuleert vervolgens innovatie, niet alleen in de AI-sector of de ICT-sector, maar in elke sector, wat leidt tot een wijdverbreide acceptatie van technologie in de hele samenleving.
Het derde verschil is dat de overheidsregulering van AI in China vrij streng is. Er zijn voorschriften voor generatieve content, evenals voorschriften met betrekking tot privacy en gegevensbeveiliging. In de Chinese ICT-sector worden grootschalige gebruikersgegevens en privégegevens streng beschermd;. Wanneer ze een geavanceerde AI – een geavanceerd kunstmatig brein – ontwikkelen, maken ze alle parameters openbaar. Het is een groot bestand, variërend van enkele gigabytes tot tientallen gigabytes. Maar in theorie kan iedereen ter wereld de parameters downloaden en het model op zijn eigen machines reproduceren. Die machines zijn niet goedkoop – ze zijn nog steeds duur – maar de bedrijven hebben niet langer het monopolie op de intelligentie.
In zo’n ecosysteem heb je verschillende modellen – op dit moment in ieder geval DeepSeek, GLM, Kimi en Qwen – en ze zijn allemaal behoorlijk goed. Ik zeg niet dat ze op dit moment de beste zijn, of dat ze dat over een paar maanden nog zullen zijn, maar ze zijn best goed. Een organisatie kan daaruit kiezen en besluiten: ‘Deze past beter bij mij.’ Als dit model over zes maanden achterop raakt, kan ze een ander kiezen. AI is geavanceerde technologie, maar het hoeft niet extreem duur te zijn. Het kan een basisproduct worden, net als elektriciteit. Elektriciteit is ook geavanceerde technologie, en het is niet extreem duur. Hetzelfde kan gelden voor kunstmatige intelligentie.
Jef Xiong gelooft dat AI bruikbaar kan worden voor bij grassroots-organisaties, mediakanalen, denktanks, universiteiten en sociale bewegingen: zij zullen in staat zijn om zelf allerlei informatietools te ontwikkelen. Bijna alle grote taalmodellen uit de mainstream vertonen echter een duidelijke pro-westerse vooringenomenheid – om preciezer te zijn: een pro-westerse liberale vooringenomenheid. Omdat hij marxist is en de neiging heb de wereld te begrijpen en te analyseren aan de hand van de marxistische theorie geeft hij zijn systeem op opdracht te denken . volgens dit kader. Hij vindt dat veel kan geleerd van het Chinese AI+-model. Het laat zien dat de ontwikkeling van AI niet omwille van de AI zelf is, noch omwille van de aandelenmarkt of de aandelenkoersen van een paar bedrijven. Kijk naar de NASDAQ vandaag: in feite zijn het een paar bedrijven die de groei van de aandelenmarkt aansturen. Dat is niet waar China naar streeft. Via de AI+-strategie probeert China van AI een nuttig hulpmiddel te maken voor alle andere sectoren, om de efficiëntie over de hele linie te verhogen en mensen te bevrijden van vervelend, gevaarlijk en fysiek zwaar werk. Meer concreet vindt hij de verdere ontwikkeling van agentische omgevingen
Dit betekent dat iedereen zijn eigen intelligente agenten kan bouwen voor zijn eigen taken; je hoeft niet langer afhankelijk te zijn van bestaande software om je taken uit te voeren. ‘Dus ik zou de sociale bewegingen in Latijns-Amerika bijna willen aansporen om te leren hoe je je eigen agenten kunt bouwen voor je eigen taken. Het maken van samenvattingen na vergaderingen, laat AI dat maar doen’ suggereert hij. Hetzelfde geldt voor politiek onderzoek, communicatie en onderwijs. We werken samen met de MST in Brazilië om deze opleidingsprogramma’s op te zetten en tot nu toe hebben ze dit jaar naar mijn schatting zo’n duizend mensen uit verschillende bewegingen opgeleid. De bewegingen moeten nu meteen beginnen met het leren bouwen van hun eigen agents voor hun eigen taken.
Op substack schrijft hij een verhaal over een klein district in de provincie Guangdong. Ze hebben voor elk dorp een zogenaamde AI-partijsecretaris gecreëerd; elk dorp heeft een virtuele AI-partijsecretaris en mensen kunnen haar vragen stellen en antwoorden krijgen. Is de partijsecretaris afwezig of bezig, .de virtuele secretaris is bereikbaar en antwoordt.
Bronnen Financial Times, Global Times, SCMP
youtube.com/watch?v=NPiqv2mQVbw..
