In het academische jaar 1975-76 studeerde ik aan het Beijing Language Institute (BLI). Om het platteland van China beter te leren kennen, bracht mijn klas in oktober 1975 een week door in de Sijiqing Commune. Dit soort activiteit stond bekend als kai men ban xue: ‘onderwijs met de (school)deur open’. Een paar dagen geleden kreeg ik de gelegenheid die streek weer te bezoeken. Die was onherkenbaar veranderd.
Siji Huigu; foto’s van de auteur
Communes
Na de stichting van de Volksrepubliek China werd de grond in handen van landeigenaren onteigend en onder de individuele boeren verdeeld. Snel daarna echter begon een proces van collectivisering eindigend in de stichting van landbouwcommunes. Dat waren vrij grote regio’s die uit meerdere vroegere dorpen, toen brigades geheten, bestonden. Boeren kregen niet uitbetaald in geld, maar in werkpunten. Die konden ze later omzetten in bloem, vlees en andere levensbenodigdheden. Dit is echter niet de juiste plaats voor een uitgebreide inleiding in de geschiedenis van communes. Na de economische hervormingen die eind jaren zeventig ingezet werden, draaide de Chinese overheid de sterke collectivisering van het platteland geleidelijk terug.
Sijiqing – toen
In 1958 fuseerden acht landbouwcoöperaties – Sijiqing, Xishan, Luodao, Shawo, Tiancun, Wanshou, Xiangshan en Yuquan – tot de Sijiqing Commune. De naam betekent letterlijk ‘Vier Seizoenen Groen’; ofwel ‘groenblijvend’. In 1983 werd het veranderd in Sijiqing Township (Xiang). In 2004 werd Sijiqing Township hernoemd tot Sijiqing Town (zhen). In november 2011 werd het Sijiqing Regiokantoor opgericht. Eind 2018 had de Sijiqing een geregistreerde bevolking van 74.866. Vanaf juni 2020 beheert Sijiqing Town 12 gemeenschappen en 13 administratieve dorpen. Gemeenschappen zijn ommuurde groepen woningen onder een centraal beheersbedrijf. Administratieve dorpen zijn voormalige zelfstandige dorpen die nu onderdeel uitmaken van de gemeente Beijing. De naam Sijiqing komt nog in veel namen van plaatsen en organisaties terug. Zo reden we onderweg langs een Sijiqing Ziekenhuis.
Open door schooling
Mijn studiejaar in China was het laatste jaar van de periode van Culturele Revolutie. Dat wisten we toen uiteraard nog niet. Wij buitenlandse studenten kwamen niet enkel om Chinees te leren, maar ook om inzicht te krijgen in alle aspecten van het Chinese leven. Dat konden we niet uit boeken leren, maar door zelf met boeren en arbeiders om te gaan. Onze docenten noemden dat in het Engels ‘Open Door Schooling’ en de eerste keer was onze week in de Sijiqing Commune; eind oktober 1975. Iedere ochtend bezochten we een onderdeel van de commune: scholen, ziekenhuizen, fabriekjes voor werktuigen, enz. De lunch gebruikten we in kleine groepjes bij boeren thuis en daarna werkten we tot ongeveer vier uur op het land. Nee, de boeren hoefden niet voor ons te koken. Een groep koks van de universiteit kwam met ons mee; inclusief bakken vol ingrediënten. Het was een onvergetelijke week en bovendien was mijn klas een van de weinige van de buitenlandse klassen die dit mee mochten maken, omdat het niveau van ons Chinees hoog genoeg was om normale conversaties te voeren. Na ons afscheid op de laatste dag van de werkweek in 1975 ben ik daar nooit meer teruggewenst.
BLI wordt BLU
Het BLI heet inmiddels Beijing Language and Culture University (BLU) en is van een taalschool in een echte universiteit veranderd. Ik was er tweemaal eerder privé een keer informeel langs geweest, enkel om rond te kijken. Vorig jaar waren er twee redenen om officieel contact te zoeken. Van een boek over China waar ik aan meegewerkt had was in 2025 een Chinese vertaling verschenen. Ten tweede bleek een Chinese promovenda die ik in Nederland begeleid heb een positie bij BLU gekregen te hebben. Zij heeft geregeld dat ik officieel een exemplaar van het boek aan BLU cadeau kon schenken en daarbij een lezing over de inhoud kon geven (oktober 2025). Enige tijd later ontving ik een bericht van de Afdeling Alumni (oud-studenten) van BLU. Zij willen meer aandacht besteden aan alumni die internationaal naam gemaakt hebben; dat zijn er niet weinig. Daarnaast is het bestuur van het Haidian District van Beijing ook geïnteresseerd in het maken van een documentaire over de ontwikkeling van Sijiqing. Merkwaardig genoeg bleek ik als buitenlander door die Open Door Schooling van 1975 beter op de hoogte van de situatie van die tijd. Zij wilden daarom tijdens dit bezoek aan China een documentaire over mij maken, een bezoek brengend aan het huidige Sijiqing en BLU. Daar waren we een hele dag mee zoet.
Sijiqing – nu
We spraken af bij een fruitkwekerij, gespecialiseerd in aardbeien. De aardbeien groeien daar in kassen zoals dat ook bij ons gebeurt. Er is een installatie voor irrigatie, ook helemaal up to date. Een verschil is wellicht dat bij Sijiqing de muur volhangt met regels: het stap voor stap proces van het kweken, toegestane en verboden pesticiden, e.d. Dat is in China heel normaal. In iedere metrowagon kun je bijv. de gedragsregels nalezen. Daarna reden we naar een lokatie die bekend staat als Siji Huigu. Hui staat voor zhihui ‘kennis’; gu betekent ‘vallei’ en verwijst naar Silicon Valley in de VS. Het is een stuk land dat onder Sijiqing valt en bestemt is voor high-tech bedrijven, met name ondernemingen die zich bezig houden met beveiliging van het internet. Je kunt het vergelijken met bedrijventerreinen die je bij veel Europese universiteiten aantreft. Ook die overeenkomst is niet geheel toevallig. De ondernemingen daar zijn meestal aan faculteiten en onderzoeksinstituten van die universiteit verbonden. Haidian is het universiteitsdistrict van Beijing. Het omvat een aantal van China’s topuniversiteiten. Sijiqing gaat dus deels door met landbouw, maar dan op een veel hoger niveau, maar is ook beheerder van een high-tech bedrijventerrein. Van de vroegere commune rest vooral de naam. Ik vond het wel opvallend, en spijtig, dat de huidige medewerkers van Sijiqing nauwelijks vragen stelden over met werkweek van 1975. Voor hen is dat kennelijk toch een stukje verleden tijd waaraan ze niet graag terugdenken.
Bron: eigen ervaringen van de auteur
