ChinaSquare geeft de officiële reacties van de Chinese regering over de aanvallen van de VS en Israël tegen Iran en de moorden op zijn leiders en zijn burgers.
Om diverse redenen is het nodig van de Chinese standpunten en acties ter zake kennis te nemen. Immers, in de door het Westen gedomineerde media komen die weinig aan bod of enkel bekeken vanuit een westerse invalshoek. De Chinese leiders menen en doen wat ze openlijk en consistent zeggen over de internationale politiek, in tegenstelling tot politici in veel andere landen. Een laatste reden: de oorlog tegen Iran is waarschijnlijk een onderdeel van een wereldwijde door Washington geleide campagne die uiteindelijk gericht is tegen China. NAVO-kopstukken en regeringsleiders van de EU bereiden de burgers voor om dat te accepteren of om hieraan mee te werken. De visie van China is van groot belang om hen een andere weg te laten zien.
‘Soevereiniteit Iran respecteren!’
Meteen na het begin van de agressie tegen Iran, op 28 februari zei een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken dat ‘China zeer bezorgd is over de militaire aanvallen van de VS en Israël op Iran’. Zij voegde eraan toe ‘dat de soevereiniteit, veiligheid en territoriale integriteit van Iran moeten worden gerespecteerd’.
Ook op 28 februari kwam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York bijeen voor een spoedvergadering. Daar sprak Fu Cong, de Chinese ambassadeur bij de VN. Hij zei: ‘Vandaag hebben de Verenigde Staten en Israël op brutale wijze militaire aanvallen uitgevoerd op doelen in Iran, waardoor de spanningen in de regio plotseling zijn geëscaleerd. China is ernstig bezorgd over deze ontwikkeling. China pleit er consequent voor dat alle partijen zich houden aan de doelstellingen en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties. Het verzet zich tegen en veroordeelt het gebruik van, of de dreiging met, geweld in internationale betrekkingen. China benadrukt dat de soevereiniteit, veiligheid en territoriale integriteit van Iran en andere landen in de regio moeten worden gerespecteerd.’
‘Geen oorlogsgeweld tegen burgerbevolking’
Diezelfde dag had een Amerikaans-Israëlische luchtaanval in het zuiden van Iran een basisschool getroffen, een actie die sterk door UNESCO werd veroordeeld. Daarbij kwamen ten minste 148 mensen om, voornamelijk schoolmeisjes. Ten minste 95 anderen raakten gewond. Daarom wees Fu Cong ook op ‘het grote aantal burgerslachtoffers dat het conflict veroorzaakt’. China betreurt dat zeer en eist dat ‘de rode lijn voor de bescherming van burgers in gewapende conflicten nooit wordt overschreden’. China vindt ‘het willekeurig gebruik van geweld onaanvaardbaar’ en ‘roept alle partijen op om hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht, na te komen, de veiligheid van burgers effectief te waarborgen en geen aanvallen op civiele voorzieningen uit te voeren’.
De algemene, principiële geopolitieke visie van China, die het ook nu met grote nadruk uitspreekt, is de volgende. ‘Het gebruik van geweld is niet de juiste manier om internationale geschillen op te lossen. Het versterkt alleen maar de haat en confrontatie. De escalatie en verspreiding van spanningen in het Midden-Oosten zijn in niemands belang. Dialoog en onderhandelingen zijn de enige manier om meningsverschillen op te lossen’. Vanaf de eerste dag van deze misdadige actie van de VS en Israël heeft China dan ook opgeroepen ‘tot onmiddellijke stopzetting van militaire acties om verdere escalatie te voorkomen’.
‘Onderhandelingen voeren en respecteren’
De Chinese regering is bijzonder geschokt door het feit dat ‘de militaire aanvallen plaatsvonden op een moment dat de VS en Iran bezig waren met diplomatieke onderhandelingen’.
Fu Cong riep de betrokken partijen dan ook op ‘blijk te geven van politieke oprechtheid, de dialoog en onderhandelingen zo snel mogelijk te hervatten en terug te keren naar het juiste pad van een politieke oplossing’. Hij wees erop dat ‘China klaar staat om samen te werken met de internationale gemeenschap om de vredesinspanningen te bevorderen en te helpen de vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten zo snel mogelijk te herstellen’.
Veroordeling moord op leider Iran
China heeft op 1 maart de moord veroordeeld op de hoogste leider van Iran, ayatollah Khamenei, door soldaten gepleegd in opdracht van Israël en de VS. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken legde deze verklaring af. ‘De aanslag en de moord op de hoogste leider van Iran is een ernstige schending van de soevereiniteit en veiligheid van Iran. Het is een schending van de doelstellingen en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en de basisnormen in internationale betrekkingen. China is hier fel op tegen en veroordeelt het ten zeerste’. De woordvoerder drong nog eens aan op ‘een onmiddellijke stopzetting van de militaire operaties, geen verdere escalatie van de gespannen situatie en gezamenlijke inspanningen om de vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten en de wereld in het algemeen te handhaven’.
Diplomatieke Gesprekken
Later op de dag besprak minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi de situatie via de telefoon met zijn Russische ambtgenoot Sergei Lavrov. Wang wees op de onaanvaardbaarheid van de aanvallen tijdens onderhandelingen. Hij veroordeelde ook ‘de moord op de leider van een soevereine staat’, en ‘het aanzetten tot een regeringswisseling’ door president Trump. Deze acties zijn volgens de Chinese minister ‘in strijd met het internationaal recht en de basisnormen van internationale betrekkingen’.
Op 1 maart hield het standpunt van China, zoals Wang het samenvatte, drie punten in.
1. Onmiddellijke stopzetting van militaire operaties. 2. Snelle terugkeer naar dialoog en onderhandelingen. 3. Gezamenlijk verzet tegen unilaterale acties.
China vindt ‘het aanvallen van soevereine landen zonder toestemming van de VN-Veiligheidsraad een ondermijning van het fundament van de vrede dat na de Tweede Wereldoorlog is gelegd. De internationale gemeenschap moet een duidelijk signaal afgeven tegen elke terugkeer naar het recht van de sterkste’.
Op maandag 2 maart had de Chinese minister van Buitenlandse Zaken dan nog een telefoongesprek met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Seyed Abbas Araghchi op verzoek van laatstgenoemde. Wang herhaalde de samenhangende visie van Beijing op de betrekkingen met Teheran. Hij zei: ‘China hecht grote waarde aan de traditionele vriendschap tussen China en Iran. Wij steunen Iran bij het waarborgen van zijn soevereiniteit, veiligheid, territoriale integriteit en nationale waardigheid’. De Iraanse minister Araghchi gaf zijn collega Wang informatie over de situatie in Iran en in de regio. Hij wees erop dat het de tweede keer is dat de Verenigde Staten tijdens de onderhandelingen tussen Iran en de VS een oorlog tegen Iran zijn begonnen. Hij merkte op dat er positieve vooruitgang was geboekt in deze onderhandelingsronde tussen beide partijen. ‘De acties van de Amerikaanse kant zijn echter in strijd met alle internationale wetten en hebben de rode lijn van Iran overschreden’. De conclusie van de Iraanse regering, overgebracht door Araghchi was dan ook: ‘Iran heeft geen andere keuze dan zich met alle macht te verdedigen.’
De minister van Iran waardeert het dat China publiekelijk zijn eerlijke en rechtvaardige standpunt heeft uitgedrukt. Hij hoopt dat Beijing een positieve rol zal blijven spelen bij het voorkomen van een escalatie van de spanningen in de regio.
De minister van China herhaalde het principiële standpunt van China over de huidige situatie in Iran: ‘steun voor Iran bij het beschermen van zijn legitieme rechten en belangen’. Verder is de Chinese regering van mening dat Iran in de huidige ernstige en complexe situatie de nationale en sociale stabiliteit kan handhaven. China gelooft er ook in dat Iran aandacht zal schenken aan de redelijke bezorgdheid van zijn buurlanden. Ten slotte vroeg Wang om de veiligheid van Chinese burgers en instellingen in Iran te waarborgen, en Araghchi zei dat Iran alles in het werk zal stellen om de veiligheid van Chinese personeelsleden en instellingen te garanderen.
Vredesinspanningen ondanks alles
Ondanks het feit dat de Verenigde Staten en Israël telkens weer elk diplomatiek vertrouwen beschamen blijft China die landen aansporen om onmiddellijk de militaire operaties te staken, verdere escalatie van de spanningen te voorkomen en ervoor te zorgen dat het conflict zich niet over het Midden-Oosten verspreidt. Nog een blijk van de oprechte vredeswil van China en de inspanningen waartoe Beijing bereid is om daarnaar te handelen is de ontwikkeling rond de oorlog tegen Iran in de relatie van China met Frankrijk.
China hoopt dat ‘Frankrijk met China zal samenwerken om de spanningen in het Midden-Oosten te verminderen en gezamenlijk de basisnormen van internationale betrekkingen te handhaven’. Wang Yi, die ook lid is van de hoogste leiding van de Communistische Partij van China, had op maandag 2 maart een telefoongesprek met de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noel Barrot. Wang drong er bij Frankrijk op aan ‘een objectief en eerlijk standpunt in te nemen en de huidige situatie kalm en rationeel te benaderen’. Barrot wees erop dat de VS en Israël de VN-Veiligheidsraad niet hadden geraadpleegd en ook geen toestemming voor hun aanvallen op Iran hadden gekregen. Hij was de samenwerking voor vrede met China gunstig gezind: beide landen zijn permanent lid van de Veiligheidsraad en China onderhoudt goede betrekkingen met vele landen in de regio.
Hierop reageerde Wang met een herhaling van de principiële standpunten van China: ‘de internationale gemeenschap moet zich verzetten tegen elke handeling die in strijd is met het internationaal recht en mag geen dubbele maatstaven hanteren. Grote landen mogen hun militaire overwicht niet gebruiken om willekeurig aanvallen uit te voeren op andere landen. De wereld mag niet terugvallen op het recht van de sterkste.’
De ‘nucleaire kwestie’
Wang zei ook dat ‘de nucleaire kwestie rond Iran uiteindelijk opnieuw moet worden opgelost via politieke en diplomatieke middelen’. China dringt aan op een zo spoedig mogelijke terugkeer naar dialoog en onderhandelingen hierover. Ook de woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Mao Ning, vroeg daar op dinsdag 3 maart om. Zij kon zich beroepen op een verklaring van Rafael Grossi, het hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) van de VN. Die heeft maandag 2 maart gezegd dat er geen bewijs is dat Iran een ‘gestructureerd’ kernwapenprogramma heeft uitgevoerd.
Dit alles houdt verband met het Joint Comprehensive Plan of Action; JCPOA (Gezamenlijk alomvattend actieplan), afspraken met Iran over zijn atoomprogramma. Over het JCPOA was er een diplomatieke overeenkomst tussen Iran en de permanente leden van de Veiligheidsraad (o.a. China en Frankrijk), de VS en de EU. Het plan werd door Trump tijdens zijn eerste presidentschap getorpedeerd in 2018. De regeringen van sommige EU-landen (en de lidstaten van de NAVO) zijn daarna de VS enigszins schoorvoetend gevolgd. Vandaag keuren ze de oorlog tegen Iran goed of werken er zelfs aan mee, zoals de sociaaldemocratische Britse regering Starmer.
Bronnen: Xinhua, website min. BuZa China, news.un.org, (nieuwssite van de VN), Yahoo.com News, Friends of Socialist China, Palestine Chronicle, BBC, Wikipedia
