China heeft de VS te kennen gegeven dat de geplande Amerikaanse wapenleveringen aan Taiwan het bezoek van president Trump aan China in gevaar kunnen brengen. Op het eiland weigert de oppositie, die de meerderheid vormt, het geplande defensiebudget goed te keuren zolang het wapenpakket niet wordt afgeslankt. Dit zorgt voor nervositeit bij de haviken in Washington.
Na het recordpakket van 11,1 miljard dollar aan wapens dat in december werd onthuld, werkt de regering-Trump aan een nieuw pakket met vier wapensystemen voor Taiwan. Naast Patriots, gebruikt om inkomende raketten te vernietigen, zal de VS Taiwan toestaan om meer NSAMS, een geavanceerde grond-luchtraket en twee andere wapensystemen te kopen. De Chinese ambassadeur in Washington, Xie Feng, heeft de Amerikaanse regering gewaarschuwd voor de wapenverkopen. Ook president Xi benadrukte deze week in een telefoongesprek met D. Trump dat Taiwan Chinees grondgebied is en dat Beijing nooit zal toestaan dat het zich afscheidt. Xi drong er bij zijn collega op aan om ‘uiterst voorzichtig’ om te gaan met wapenverkoop aan Taiwan. Trump reageerde op sociale media dat hij de bezorgdheid van Beijing over Taiwan waardeerde en bereid was om met Peking in gesprek te blijven om de bilaterale betrekkingen stabiel te houden. Wellicht zal hij de truc toepassen om de wapenverkoop pas na het Trump bezoek aan China te plannen.
Geen blanco cheque
De Taiwanese oppositiepartijen – de Kuomintang en de kleinere Taiwanese Volkspartij, die samen een nipte meerderheid in het parlement hebben – blokkeren een voorstel van regionaal leider Lai Ching voor een speciale defensiebegroting van 1,25 biljoen NT$ (40 miljard dollar) over een periode van acht jaar. Vlak voordat de Taiwanese Wetgevende Yuan vorige week zijn wintersessie beëindigde, heeft het een alternatief ontwerp voor een speciale defensiebegroting van 12,6 miljard $ voorgelegd. Het wetsvoorstel zou vijf van de acht onderdelen financieren die deel uitmaken van het in december onthulde wapenverkooppakket. Het zou echter geen geld omvatten voor diverse systemen, zoals Harpoon-raketondersteuning, helikopteronderdelen en de aanschaf van drones van Taiwanese leveranciers. De oppositie heeft tevens het ontwerp van de jaarlijkse begroting voor 2026 tegengehouden, waarin een stijging van de defensie-uitgaven met 23% tot 949,5 miljard NT$ is opgenomen.
De regering van de separatistische leider Lai Ching-is van plan het defensiebudget volgend jaar te verhogen tot meer dan 3,3% van het verwachte bbp, en zelfs tot 5% in 2030. De oppositie-meerderheid wil het bestuur geen ‘blanco cheque’ verlenen. Zonder die extra middelen wordt het echter voor Taiwan moeilijk om de voorziene 11 miljard dollar aan Amerikaanse wapens te kopen.
Reacties
Dit wekt irritatie op bij de haviken in Washington, waar de Republikeinse voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, Jim Risch, en de hoogste Democraat in het panel, Jeanne Shaheen, verklaarden dat ze ‘diep teleurgesteld’ te zijn dat de speciale defensiebegroting voor Taiwan nog steeds vastzit in het wetgevend proces. In Taiwan is echter onrust ontstaan omdat in de publicatie van de Amerikaanse nationale defensiestrategie vorige maand geen melding werd gemaakt van Taiwan. De Taiwanese leider William Lai Ching-te probeerde de onrust op het eiland te sussen door te benadrukken dat het telefoontje tussen Xi en Trump niets had veranderd aan de fundamentele betrekkingen tussen Taiwan, Washington en Beijing.
Volgens woordvoerder Chen Binhua van het Taiwan Affairs Office op het vasteland heeft Xi duidelijk gemaakt dat Taiwan de ‘belangrijkste kwestie’ is in de betrekkingen tussen China en de VS en dat de Amerikaanse wapenverkoop een ‘rode lijn’ overschrijdt in de kernbelangen van Beijing.
Oppositie
Bij de Taiwanese oppositie heerst diepe scepsis over de bedoelingen van Washington. De belangrijkste oppositiepartij, de Kuomintang (KMT), beschuldigde Lai ervan voorbij te gaan aan een ‘duidelijke strategische verschuiving’ onder de regering-Trump, weg van confrontatie met het Chinese vasteland. De KMT waarschuwt dat Lai’s voortdurende nadruk op ‘rotsvaste’ Taiwanese-Amerikaanse betrekkingen neerkomt op ‘zelfbedrog’ dat het risico met zich meebrengt dat Taiwan een onderhandelingsmiddel zou worden in de onderhandelingen tussen de VS en China. Voorzitter Huang Kuo-chang van de kleinere oppositiepartij Taiwan People’s Party zei dat Trumps houding tegenover Taiwan nooit draaide om democratische waarden, maar om ‘geld’, namelijk van wapenverkopen en van de Taiwanese chipcapaciteit. Hij wees tevens op het ontbreken van Taiwan in de Amerikaanse nationale defensiestrategie, die op 23 januari werd gepubliceerd, en merkte op dat dit contrasteerde met de vorige versie, waarin Taiwan meerdere keren werd genoemd.
Huang beschuldigde nog de hoogste Amerikaanse diplomaat in Taiwan, R. Greene, van ‘buitensporige inmenging in de interne aangelegenheden van Taiwan’, omdat hij zijn steun had uitgesproken voor de begroting van Lai, aldus de Taiwanese staatsmedia. Huang omschreef het telefoongesprek als een ‘voorafgaand overleg’ met als doel ‘persoonlijk een rode lijn te trekken en de havikachtige stemmen in het Amerikaanse Congres die aandringen op uitgebreide wapenverkoop aan Taiwan in toom te houden’. Voormalig hoofd nationale veiligheid Lee Shying-jow had een somberder beoordeling. Hij zei dat het telefoongesprek aantoonde dat Washington en Beijing nu bespreken hoe ze naast elkaar kunnen bestaan, in plaats van hoe Taiwan te verdedigen
Bronnen: SCMP, FT, Politico.com
