Zes dagen lang heeft Kuomintang-voorzitter, tevens Taiwanees oppositieleider, Cheng Li-wun in China rondgereisd. Wat heeft het opgeleverd?
Opmerkelijk programma
Cheng bezocht in Nanjing het Mausoleum voor Sun Yat-sen. Sun (1866-1925) was de stichter van de Republiek China, en een groot voorstander van samenwerking met de Sovjet-Unie en de Chinese communisten. Hij richtte ook de Kuomintang (KMT) op, en in die zin was hij een voorganger van Cheng Li-wun. De huidige voorzitter van de KMT bezocht vorige week ondernemingen op het vasteland, zoals online takeaway platform Meituan en de Commercial Aircraft Corporation of China, (Comac). In Shanghai, de bedrijvigste containerhaven ter wereld, toonde ze grote belangstelling voor de diepzeehaven Yangshan. Ze ontmoette zakenlui en communistische partijkaders en ambtenaren.
Concrete, maar onzekere resultaten
De uitwisseling en de contacten van de Communistische Partij met de Taiwanese politica heeft projecten opgebracht, om sterk werk te maken van vrede en goede betrekkingen tussen de beide zijden van de Straat van Taiwan. De realisatie daarvan is echter in grote mate afhankelijk van het succes van haar politieke partij. Hoewel de Kuomintang de grootste partij is hebben haar tegenstanders van de Democratische Progressieve Partij (DPP) het bestuur van de provincie Taiwan in handen, met als leider de fanatieke separatist Lai Ching-te. De DPP is een bondgenoot van de Verenigde Staten, en in zekere zin van Japan. Deze partij is de voornaamste Taiwanese tegenstander van nauwere banden met het vasteland. De DPP zal alles uit de kast halen om de resultaten van Cheng Li-wuns reis op niets te laten uitlopen.
Toch zijn de kansen op meer vooruitgang van de Kuomintang niet gering. Het is dus de moeite waard om rekening te houden met de plannen en afspraken die er tijdens de reis van Cheng Li-wu gemaakt zijn. De Chinese regering zal de invoer van Taiwanese TV programma’s en -reeksen toestaan. De import van landbouw- en visproducten (ananas, tonijn, inktvis) zal gemakkelijker worden. De Dienst voor Taiwanese zaken van de Communistische Partij van China heeft een 10-puntenplan voor betere betrekkingen tussen het vasteland en het eiland. Dat voorziet in een ‘vast communicatiekanaal’ tussen de Chinese Communistische Partij en de Kuomintang, evenals uitwisselingen van jongerenafdelingen van beide partijen. Beijing wil aandringen op de hervatting van meer luchtvaartverkeer tussen beide zijden. De Chinese regering liet weten dat het de bedoeling is rechtstreekse vluchten te hervatten tussen Taiwan en steden op het vasteland, zoals Xi’an of Urumqi (hoofdstad van de Autonome Oeigoerenregio Xinjiang), onder andere om het toerisme te bevorderen. China heeft ook aangegeven te zullen werken aan de bouw van een brug die het vasteland zou verbinden met Matsu en Kinmen, Taiwanese eilanden die geografisch gezien dichter bij het vasteland liggen. Het is een al lang bestaand voorstel dat Beijing eerder had aangekondigd.
Wat brengt de toekomst?
Het blijft echter onduidelijk hoe deze maatregelen zullen worden uitgevoerd zonder de goedkeuring van de huidige Taiwanese leiders. Die hebben nu al gezegd dat regeringen dit soort afspraken met elkaar moeten maken, niet politieke partijen. Het bestuur in Taipei beschouwt zichzelf als een ‘regering’ en zijn leider Lai Ching-te als ‘president’ (en dat zijn ook de termen die in de media, onder invloed van het Westen, ten onrechte gangbaar zijn).
Belangwekkende Uitspraken
Cheng Li-wu en haar gastheren, met in de eerste plaats Xi Jinping, hebben in wezen geen nieuwe uitspraken gedaan. Het is voor een juiste interpretatie van hun interactie vooral nodig te letten op de accenten die ze hebben gelegd. Bovendien, als het klopt dat de kwestie Taiwan een interne Chinese aangelegenheid is, moeten we in de eerste plaats kijken naar hoe Chinese waarnemers de redevoeringen van Xi en van Cheng interpreteren.
Inside China
De onafhankelijke reporter Fred Gao maakte een Engels AI-transcript van het Chineestalige verslag dat Xinhua gaf van het gesprek tussen Cheng en Xi, in aanwezigheid van andere topleiders van de CPC. Gao analyseerde dat op zijn substack Inside China onder de titel Xi meets KMT leader Cheng Li-wun in Beijing. Hij merkte het volgende op. Xi maakt duidelijk dat in de kwestie Taiwan de identiteitsvraag ‘zijn we Chinezen of niet ?’ fundamenteler is voor de CPC dan het verschil tussen de politieke stelsels van het vasteland en het eiland. De secretaris-generaal van de CPC legt sterk de nadruk op het feit dat het de roep om onafhankelijkheid is die de vrede bedreigt in de Straat van Taiwan, en hij maakt ondubbelzinnig duidelijk dat het separatisme nooit zal worden getolereerd. In Taipei (hoofdstad van Taiwan) zijn mensen aan de macht die de contacten en goede betrekkingen met het vasteland belemmeren. In Beijing wil men de banden juist herstellen. Tenslotte is het nodig dat ‘we de toekomst van de betrekkingen tussen beide zijden van de Straat van Taiwan stevig in handen houden van het Chinese volk zelf’.
Dat laatste blijft in zekere zin een probleem voor Cheng Li-wu. In de samenleving op Taiwan en zelfs binnen haar eigen partij zal ze duidelijk nog enige tijd rekening moeten houden met een gedachtenstroming die de bemoeienis en de militaire invloed van de Verenigde Staten verwelkomt. Een stuk gemakkelijker ligt het voor de voorzitter van de KMT om op te roepen tot vrede en ze heeft haar bezoek dan ook nadrukkelijk een ‘vredesmissie’ genoemd. Ze heeft zelfs het Japanse imperialisme genoemd als een van de grote factoren die de onenigheid tussen Taiwan en het vasteland hebben veroorzaakt. Beijing heeft voor dat alles zeker een luisterend oor. Dat is de South China Morning Post uit Hongkong niet ontgaan. In die krant merken ze ook Chengs grote bewondering op voor de AI-prestaties van het vasteland, iets waar ze in Taiwan van moeten leren.
‘De weg blijft lang, de toekomst stralend’
Voor Zichen Wang in Pekingnology is het ‘echte nieuws’ van Xi’s ontmoeting met Cheng Li-wun het signaal van het vasteland dat Beijing oprecht vrede wil, en geduld zal oefenen om stap voor stap in de richting van verzoening en hereniging te gaan. Wang is er zeker van dat de oefeningen van het Volksbevrijdingsleger in en rond de Straat ‘geen voorbereidingen op een oorlog zijn, maar louter bedoeld als afschrikking tegen onafhankelijkheidsbewegingen op het eiland en buitenlandse inmenging’.
‘Beijing spreekt nog steeds niet als een partij die ervan overtuigd is dat Taiwan op korte termijn moet worden veroverd. Het spreekt als een partij die erkent dat de verschillen tussen beide zijden van de Straat van Taiwan reëel zijn, historisch geworteld en niet in één klap kunnen worden opgelost,’ aldus Zichen Wang. Volgens hem lijkt ‘Beijing er van overtuigd te zijn dat de geschiedenis zich in de goede richting ontwikkelt, dat de tijd nog niet zijn vijand is en dat de voorkeursroute nog steeds bestaat uit vrede, uitwisseling en een stapsgewijze aanpak met geduld en doorzettingsvermogen’.
Bronnen: Xinhua, South China Morning Post, Financial Times, Morning Star, Inside China substack, Pekingnology substack, Tracking the People’s Daily Substack.
