De Qinghai-Xizang (Tibet)-spoorlijn die deze maand 20 jaar functioneert, heeft in totaal 104 miljoen passagiers en 824 miljoen ton vracht vervoerd. Dit artikel vestigt de aandacht op de ecologische bescherming en technologische innovatie langs de lijn..
De Qinghai-Xizang-spoorlijn vierde op 1 juli haar 20-jarig jubileum. Als ’s werelds hoogste en langste spoorlijn op een plateau heeft de lijn sinds 2006 een cruciale transportcorridor over het Qinghai-Xizang-plateau geopend en bijgedragen aan het versnellen van de ecologische bescherming langs het traject. Volgens exploitant China State Railway Group, heeft de spoorweg de afgelopen 20 jaar in totaal 104 miljoen passagiers en 824 miljoen ton vracht vervoerd. De spoorlijn strekt zich uit over 1.956 kilometer van de hoofdstad van Qinghai Xining tot Lhasa, de hoofdstad van de Autonome Regio Xizang. Ongeveer 960 kilometer van de route ligt op een hoogte van meer dan 4.000 meter, waar het zuurstofgehalte slechts 60 % bedraagt van dat op zeeniveau. Ongeveer 550 kilometer loopt door permafrostgebieden, terwijl sterke winden en sneeuwstormen regelmatig voor uitdagende bedrijfsomstandigheden zorgen.
Groene grensstreek
Op een hoogte van 3.300 meter ligt in een dorre woestijnstrook langs de spoorlijn het onderhoudsgebied Oulongshan. Door jarenlange voortdurende inspanningen is de vegetatiebedekking in het gebied uitgebreid van slechts enkele bomen tot meer dan 200 uitgebreid met planten die variëren van enkele centimeters tot meer dan 10 meter hoog,. In de zomer steekt de groene bedekking duidelijk af tegen het omringende woestijnlandschap. „Het aantal zandstormen langs de spoorlijn is afgenomen van 20 tot 30 keer per jaar in vroegere jaren tot ongeveer vijf tot zes keer per jaar, zo blijkt.
Naast ecologisch herstel is de infrastructuur langs de spoorlijn gemoderniseerd ter ondersteuning van de Chinese koolstofdoelstellingen. Het treinstation van Delingha, gelegen in het Qaidam-bekken in Qinghai, wordt omringd door uitgestrekte woestijngebieden. Het station, dat bekendstaat als de ‘zonne-thermische stad’, heeft de afgelopen jaren concepten voor groene ontwikkeling in zijn bedrijfsvoering geïntegreerd. In april 2024 werd een gedistribueerd fotovoltaïsch systeem op het dak in gebruik genomen, dat ongeveer 0,19 miljoen m² beslaat en een geïnstalleerd vermogen heeft van 0,21 MW. In de winter voorziet het systeem in ongeveer 28 % van de elektriciteitsbehoefte van het station; in de zomer loopt dit op tot 35 %. Hierdoor wordt het energieverbruik tijdens de exploitatie effectief verminderd en wordt een koolstofarm exploitatiemodel ondersteund.
in de afgelopen 20 jaar zijn ongeveer 1.000 km aan groenvoorzieningen langs de spoorlijn is aangelegd. Er zijn langs de spoorlijn meer dan 3,5 miljoen bomen en struiken geplant, met een totale groene oppervlakte van 7,98 miljoen m². Het risico op zandstormen die de spoorwegactiviteiten kunnen verstoren, is nu grotendeels weggenomen. Bovendien zijn de meeste kolengestookte installaties langs de lijn omgeschakeld naar schone energie, waardoor het steenkoolverbruik met 86 % is gedaald.
Technologische vooruitgang
In de afgelopen twee decennia heeft de spoorweg in toenemende mate gebruikgemaakt van kunstmatige intelligentie, het internet der dingen en andere technologieën om haar onderhouds- en exploitatiesystemen te moderniseren. Een spoorinspectierobot geïnstalleerd in onderhoudsputten, maakt gebruik van phased-array ultrasone technologie om geautomatiseerde inspecties uit te voeren en realtime diagnostische rapporten te genereren, aldus China Railway Qinghai-Xizang Group. In vergelijking met handmatige inspecties is de benodigde bemanning per voertuig teruggebracht van zeven of acht medewerkers naar twee, terwijl de inspectietijd is verkort van ongeveer twee uur tot slechts 40 minuten. Op het traject Golmud-Lhasa, het meest uitdagende deel van de spoorlijn, bevinden zich 58 stations, waaronder 53 onbemande stations. In de afgelopen 20 jaar zijn er geen dienstonderbrekingen geweest als gevolg van defecte apparatuur of extreme weersomstandigheden. Achter deze stabiele exploitatie schuilt een geïntegreerd systeem dat intelligente sensortechnologie, afstandsbediening en een redundante stroomvoorziening combineert, waardoor 24 uur per dag continue monitoring mogelijk is. In totaal zorgen 1.892 high-definition camera’s voor realtime monitoring van de stationsapparatuur en de toestand van de sporen. Een windmonitorings- en vroegtijdig waarschuwingssysteem dat 1.120 kilometer spoor bestrijkt, vervangt handmatige inspecties en activeert automatisch snelheidsbeperkingen wanneer dat nodig is.
Bovendien hebben intelligente treinbesturing, gecentraliseerde verkeersleiding, sneeuwsmelting, noodstroomvoorziening en technologieën voor het verminderen van spoorverbindingen samen de betrouwbaarheid verbeterd en de onderhoudsdruk verminderd, waarmee de basis is gelegd voor onbemande exploitatie op het hooggelegen traject. Dit technologische systeem heeft de afgelopen twee decennia gezorgd voor een veilige en stabiele spoorwegexploitatie, terwijl het tegelijkertijd de noodzaak van handmatig nachtelijk onderhoud onder extreme omstandigheden op grote hoogte heeft verminderd.. Nu de Qinghai-Xizang-spoorlijn haar derde decennium van exploitatie ingaat, breidt het spoorwegnet op het plateau zich verder uit naar meer afgelegen gebieden. De 44 jarige Tashi Phuntsok afkomstig uit de prefectuur Ngari behoorde tot de eerste groep lokale machinisten op de Qinghai-Xizang-spoorlijn. Tashi, die de overgang van diesellocomotieven naar Fuxing-hogesnelheidstreinen en van handmatige inspectie naar intelligente detectie heeft meegemaakt, zei dat hij hoopt dat de spoorlijn op een dag zijn geboortestad Ngari zal bereiken
