Gedurende het recente Chinabezoek van Bangladesh premier Rahman werden voorakkoorden ondertekend zoals over de ontwikkeling van de Mongla haven voor $ 740 miljoen door China i.p.v door India wat er hevige alarmbellen heeft doen afgaan. Ook een akkoord over het herstel van de Teesta River dat $1 miljard gaat kosten, zorgt in India voor hoofdbrekens
Tijdens het bezoek van de Bengaalse premier Tarique Rahman aan China van 22 tot en met 26 juni ondertekenden beide partijen 17 bilaterale overeenkomsten. De twee regeringen tilden ‘hun alomvattende strategische samenwerkingspartnerschap tot een hoger niveau om gezamenlijk een Chinees-Bengaalse gemeenschap met een gedeelde toekomst op te bouwen’, kwamen overeen om een 2+2-dialoogmechanisme op het gebied van diplomatie en defensie te verkennen en kondigden plannen aan voor de realisatie van een economische corridor tussen Bangladesh, China en Myanmar.
Met name twee projecten – het moderniserings- en uitbreidingsproject voor de havenfaciliteiten van Mongla en het project voor het alomvattend beheer en herstel van de Teesta-rivier (TRCMRP) – die tijdens het bezoek werden aangekondigd, baren India zorgen, gezien de betrokkenheid van China bij deze projecten gevolgen zou hebben voor de nationale veiligheid van India.
Haven
De haven van Mongla, de op één na grootste en op één na drukste zeehaven van Bangladesh na Chattogram, ligt aan de oostelijke oever van de rivier de Pasur, 71 zeemijl stroomopwaarts van de Golf van Bengalen. Het project omvat de ontwikkeling van een speciale economische zone (SEZ) op een terrein van 44 ha grenzend aan de haven. Het Chinese staatsbedrijf Civil Engineering Construction Corporation zal de SEZ ontwikkelen en heeft een investering van $ 650 miljoen voorgesteld in de verwerkende industrie, magazijnen en opslagfaciliteiten in de SEZ.
De bezorgdheid van India over de Chinese betrokkenheid bij de SEZ in de haven van Mongla gaat over de ligging ervan die zich op slechts 80 km van de Indiase grens bevindt en 188 km van Kolkata. Indiase inlichtingenbronnen vrezen dat een ‘groot risico bestaat dat Beijing avanceerde maritieme bewakingssystemen en elektronische inlichtingeninfrastructuur op de locatie installeert’. Bovendien zou het toegang verschaffen tot nog een haven aan de Golf van Bengalen, wat op zijn beurt de aanwezigheid van China in de Indische Oceaan zou kunnen vergroten.
Rivier
Wat het TRCMRP betreft: dit is een rivierbeheersingsproject dat het uitbaggeren van de Teesta en de aanleg van drooggelegd land omvat. Met Chinese expertise zal Bangladesh de wateren van de Teesta beter kunnen beheren en watertekorten, overstromingen en oevererosie kunnen aanpakken. Het probleem dat India heeft met het TRCMRP is de locatie ervan. Hoewel het aan de Bengaalse kant van de grens ligt, bevindt het voorgestelde rivierbeheerproject zich nabij de strategische Siliguri-corridor van India, een smalle landstrook die het Indiase vasteland verbindt met het onrustige noordoosten.
Dit zijn echter lang niet de eerste projecten die China in Bangladesh heeft uitgevoerd. De rol en aanwezigheid van China in Bangladesh zijn de afgelopen decennia met sprongen gegroeid. Het land is betrokken geweest bij talrijke infrastructuurprojecten in Bangladesh, waaronder de aanleg van wegen, bruggen en spoorlijnen. De Chinezen zijn inderdaad al bezig met de aanleg van wegen, bruggen en energiecentrales in de divisie Rangpur, het noordelijkste district van Bangladesh dat grenst aan de Siliguri-corridor, en waar een groot deel van de werkzaamheden van het TRCMRP zich zal concentreren.
Eigen schuld…
Bangladesh bood echter aan India als eerste het project aan om een SEZ in de haven van Mongla te ontwikkelen. Op grond van een overeenkomst uit 2015 met India wees het 44’ ha grond toe voor de SEZ. Vervolgens stelde de Indiase regering Evita Constructions, een dochteronderneming van de Indiase projectontwikkelaar Hiranandani Group aan om de SEZ te ontwikkelen. Het project kwam echter nooit van de grond. Uiteindelijk in oktober 2025 temidden van verslechterende betrekkingen tussen Bangladesh en India schrapte de interim-regering onder leiding van Muhammad Yunus het project omdat de projectontwikkelaar had nagelaten met de werkzaamheden te beginnen.
Wat het TRCMRP betreft: Bangladesh zou zich wellicht niet tot de Chinezen hebben gewend voor hulp bij het beheer van het water van de Teesta, als India niet had getreuzeld met een overeenkomst over de verdeling van het water van deze rivier. Hoewel de overeenkomst al in 2011 klaar was, weerhielden bezwaren van de regering van West-Bengalen New Delhi ervan de overeenkomst met Dhaka te ondertekenen.
. Hoewel India in mei 2024 wel aanbood het project van $ 1 miljard te financieren om de Teesta binnen Bangladesh uit te baggeren en te beheren, kwam dit te laat. In augustus werd Hasina uit de macht gezet, waardoor de weg vrij kwam voor de interim-regering om China om hulp te vragen bij het beheer van de Teesta. .Bovendien heeft de voortdurende ’terugdrijving’ van wat Delhi bestempelt als ‘illegale’ of ‘ongedocumenteerde Bengaalse immigranten’ de anti-Indiase sentimenten in Bangladesh tot ongekende hoogten aangewakkerd.
Al decennia lang poogt India een ‘Look East’- en vervolgens een ‘Act East’-beleid te voeren. Het succes van dit beleid hangt af van de betrekkingen van India met buurlanden als Bangladesh en Myanmar, die direct ten oosten van het land liggen en de landbruggen vormen naar Zuidoost-Azië. De maritieme ambities van India zullen echter slechts dromen blijven zolang belangrijke havens in de Golf van Bengalen onder Chinese controle vallen. Tijdens het recente bezoek van premier Modi aan Indonesië werd een samenwerkingsakkoord ondertekend waarbij India mede de Sabrang haven ontwikkelt die zich bevindt op het noordelijke punt van Sumatra bij de ingang van de Malaccastraat.
Bronnen The Diplomat, chinadailyasia.com, YouTube: Asia Hot Topics
Lees ook onder de algemene tag havens en de specifieke tags over Gwadar, Kyaukpyu, Hambantota of bekijk op substack De oliepijplijn die de straat van Malakka omzeilt
