Een ‘geboortevriendelijke samenleving maken’ is een belangrijke doelstelling van het lopende vijfjarenplan. Recente maatregelen voorgesteld door de regering zullen die ontwikkeling bevorderen.
China heeft een ondersteuningssysteem voor moederschap dat de volledige cyclus bestrijkt van vóór de zwangerschap, via de zwangerschap en de bevalling tot en met de opvoeding van het kind. Er bestaan zwangerschapsuitkeringen, subsidies voor kinderopvang, vergoeding van ziektekosten en betaalbare kinderopvang. Zo verlicht de staat de financiële lasten voor gezinnen met kinderen.
Nieuwe maatregelen
Maar er is nog ruimte voor verbetering. De minister van de Nationale Gezondheidscommissie van China (NHC) heeft maandag een reeks maatregelen aangekondigd om de kosten voor Chinese gezinnen rond bevalling en kinderopvang verder te drukken. Ook wordt in de eerstelijnsgezondheidszorg de zorg voor kinderen uitgebreid. Dit beleid is erop gericht het geboortecijfer in China te verhogen.
Het goede nieuws …
Lei Haichao, directeur en minister van de NHC, zette op 14 september de maatregelen uiteen tijdens een persconferentie van de regering over ‘Gezondheidszorg tijdens het Vijftiende Vijfjarenplan’. Lei begon met een geruststellende verklaring. ‘China zal blijven beschikken over een relatief groot arbeidspotentieel. Hoewel de totale bevolking van China al vier jaar op rij is gedaald, telt het land nog steeds 1,405 miljard inwoners en zal het de komende jaren een belangrijke bevolkingsmacht blijven’. Lei had nog meer goed nieuws. ‘Met meer dan 10 miljoen studenten die zich elk jaar inschrijven aan hogescholen en universiteiten – een teken van toenemende toegang tot hoger onderwijs – is ons land bezig om een groeiende beroepsbevolking van hoogopgeleide werknemers op te bouwen’.
‘Geboortevriendelijke’ samenleving
Toch zullen er voortdurend inspanningen nodig blijven om een ‘vruchtbaarheidsvriendelijke samenleving’ te bevorderen volgens de minister. In 2022, tijdens het 20e Congres van de Communistische Partij van China, drong Xi Jinping aan op een nieuw geboortebeleid. In het Vijftiende Vijfjarenplan van China (voor 2026 – 2030) is het werk aan een ‘geboortevriendelijke samenleving’ een van de prioriteiten. Gemeenten en werkgevers zullen financiële steun krijgen om voorzieningen voor kinderopvang op te zetten. De bevolking moet meer toegang krijgen tot nabije, praktische en redelijk betaalbare kinderopvang. Met meer crèches zullen de problemen voor gezinnen rond bevalling, kinderopvang en onderwijs effectief minder worden.
Verder werkt de overheid aan het aanbod van pediatrie (kindergeneeskunde) in gemeenten en dorpen. Vorig jaar is hier al vooruitgang geboekt. Zo zijn er al 3.100 kinderartsen aan instellingen voor medische eerstelijnszorg toegewezen. Dit jaar zullen er in het algemeen 1.000 extra wijkgezondheidscentra bijkomen. Het streefcijfer is meer dan 95 procent van de gezondheidscentra pediatrische diensten te laten verlenen.
Het kostenplaatje
De autoriteiten moeten de kosten van bevalling, kinderopvang en onderwijs in het algemeen verlagen. Er loopt sinds 2025 een landelijk programma van subsidies voor kinderopvang. Voor elk kind jonger dan drie jaar krijgen gezinnen een jaarlijkse belastingvrije financiering van 3.600 yuan (ongeveer 460 euro). Daarnaast is de Chinese staat in het najaar van 2025 begonnen met de kwijtschelding van kinderopvang- en onderwijskosten voor het laatste jaar van de kleuterschool. De resultaten: tegen augustus van dit jaar hadden meer dan 25 miljoen baby’s en peuters kinderopvangsubsidies ontvangen. Ongeveer 24 miljoen kinderen die op de kleuterschool zitten, kunnen genieten van het beleid inzake kwijtschelding van kosten. Daarnaast bestaat er een zwangerschapsverzekering waar momenteel 260 miljoen mensen gebruik van maken. In veel regio’s is de dekking van die verzekering uitgebreid: werknemers met flexibele contracten kunnen zich nu naast de ziektekostenverzekering voor werknemers ook bij de zwangerschapsverzekering aansluiten.
Opdrachten en supervisie
Volgens het Chinese ministerie van Financiën is de uitkering van de kinderbijslag voor 2026 inmiddels van start gegaan. Krachtens de geldende regelgeving zijn de gezondheidsautoriteiten op alle niveaus belast met het organiseren van de controle en de uitbetaling van de toelagen. De uitkeringen vinden normaal gesproken ten minste eenmaal per kwartaal plaats, en alle aanvragen die in het voorgaande kwartaal zijn goedgekeurd, moeten vóór het einde van het lopende kwartaal worden afgewikkeld. Het ministerie heeft verklaard dat het zal blijven samenwerken met de Nationale Gezondheidscommissie om de middelen strikt te beheren, het toezicht en de controle te versterken en ervoor te zorgen dat het beleid het beoogde effect sorteert.
Waarom de geboorteviendelijke samenleving?
Al deze beleidsmaatregelen maken dus deel uit van de bredere inspanningen van China om een ‘geboortevriendelijke samenleving’ op te bouwen. Het afschaffen van de eenkindpolitiek heeft gezorgd voor dalende geboortecijfers. Veel koppels aarzelen om kinderen te nemen vanwege uiteenlopende redenen: hoge arbeidsintensiteit, de kosten voor zwangerschap en opvoeding van kinderen enz. Uiteraard hebben ook in China veel mensen een sterke kinderwens, en die kunnen ze vaak nu niet naar behoren in vervulling laten gaan. China kent bovendien het probleem van een vergrijzende bevolking (dat was tijdens het 20e Partijcongres een sterke motivering voor de hervorming van de geboortepolitiek) Om al die redenen werd het nodig te bouwen aan die fameuze geboortevriendelijke samenleving. Dat is op allerlei manieren een speerpunt geworden van het 15e Vijfjarenplan van China. Het doel is om het aantal pasgeborenen te stabiliseren en een evenwichtige bevolkingsontwikkeling op de lange termijn te ondersteunen. Het streven van partij en regering in het socialistische China is dus in het belang van bepaalde lagen van de bevolking, maar uiteindelijk van de hele samenleving.
Bronnen: China Daily Asia Hongkong, Xinhua, Global Times, Wikipedia
