De Chinese regering heeft nieuwe regels inzake de controle van in- en uitreizen uitgevaardigd. Deze treden op 15 september 2026 in werking en vormen een actualisering van de wetgeving uit 2013. Wat staat erin en hoe wordt dit vanuit diverse hoeken geïnterpreteerd?
Wat staat er in de nieuwe regels?
Redenen voor uitreisverbod
De regels bepalen drie redenen voor een uitreisverbod:
Wanneer een Chinese staatsburger administratief is aangehouden wegens het op frauduleuze wijze verkrijgen van in- of uitreisdocumenten of het illegaal overschrijden van de grens, kan de immigratiedienst een uitreisverbod van zes maanden tot drie jaar opleggen.
Wanneer een Chinese staatsburger zich in het buitenland heeft schuldig gemaakt aan illegale of criminele activiteiten die de nationale veiligheid of de belangen van China in gevaar brengen, kan na terugkeer in China een uitreisverbod van zes maanden tot drie jaar worden opgelegd. Voorbeelden hiervan zijn Chinezen die tijdens hun verblijf in het buitenland samenwerken met separatistische of terroristische organisaties.
Indien een Chinese staatsburger de regels inzake de import/export van technologie overtreedt en daarmee de nationale industriële of technologische veiligheid in gevaar kan brengen, kunnen de bevoegde diensten van de regering besluiten om die persoon een uitreisverbod op te leggen. Hiervoor is geen maximum vastgelegd. Het is voor het eerst dat regels de mogelijke uitvoer van gevoelige technologie expliciet koppelen aan een uitreisverbod.
Strengere maatregelen tegen malafide buitenlanders
Buitenlanders kunnen te maken krijgen met een inreisverbod van één tot vijf jaar indien zij onjuiste informatie verstrekken bij visumaanvragen. Voorheen bleef het juridische gevolg van dergelijk gedrag beperkt tot het afwijzen van de visumaanvraag.
Wie strafrechtelijk veroordeeld is voor het verstoren van de grenscontrole, of administratief bestraft wordt voor het frauduleus verkrijgen verkrijgen van reisdocumenten of voor illegale grensoverschrijding, kan eveneens een inreisverbod voor China van één tot vijf jaar opgelegd krijgen.
Buitenlanders die op de ‘Lijst van verdachte entiteiten’ of de ‘Lijst van kwaadwillige entiteiten’ zijn geplaatst, kunnen een visum worden geweigerd of de toegang tot China worden ontzegd. Deze zwarte lijsten zijn door China opgesteld als tegenmaatregel tegen vergelijkbare lijsten van de VS of de EU die gericht zijn op Chinese burgers of bedrijven.
Procedures met uitzonderingen.
De regels introduceren nieuwe kennisgevingsprocedures voor een uitreisverbod: de overheid is de persoon die een uitreisverbod krijgt volledige en schriftelijke uitleg verschuldigd, zodat hij/zij naar een oplossing kan zoeken.
Er u-een belangrijke uitzondering: de overheid hoeft geen concrete reden bekend te maken wanneer nationale veiligheidskwesties aan de orde zijn of wanneer er een strafrechtelijk onderzoek loopt.
Registratie en grotere verantwoordelijkheid van tussenpersonen
Er komt een nieuw registratiesysteem voor bedrijven die helpen bij de administratieve procedures rond visa, emigratie en immigratie.
Deze bedrijven zijn ervoor verantwoordelijk dat de dossiers die ze behandelen correct zijn en moeten potentiële probleemgevallen aan de overheid melden.
Buitenlandse of joint venture dienstverleningsbedrijven mogen enkel verder werken indien ze correct geregistreerd zijn..
Geen hinder voor gewone reizigers
De Chinese autoriteiten benadrukken dat de nieuwe maatregelen bedoeld zijn om grensoverschrijdende illegale activiteiten tegen te gaan en geen beperkingen zullen opleggen aan gewone reizigers met legitieme reisdoelen.
Dat melden het ministerie van Justitie, het ministerie van Openbare Veiligheid en de Nationale Immigratiedienst op hun Weibo– account als reactie op online speculaties dat de nieuwe regels zouden duiden op strengere controles voor burgers die het land willen verlaten.
Functionarissen gaven als voorbeeld van illegale activiteiten die geviseerd worden situaties waarin personen onder valse voorwendsels naar het buitenland worden gelokt, of onder valse voorwendsels reizen om deel te nemen aan grensoverschrijdend gokken, telecomfraude of de ongeoorloofde overdracht van gevoelige technologieën.
Ze benadrukten dat burgers die reizen voor legitieme doeleinden – zoals toerisme, familiebezoek, studie, werk en zakelijke activiteiten – geen hinder zullen ervaren.
Beveiligen van staatsgeheimen, spitstechnologie en hooggeschoolde werkers
De Financial Times heeft het over ‘verregaande nieuwe controlemaatregelen opën buitenlandse reizen’ omdat ‘president Xi Jinping meer inspanningen wil leveren om staatsgeheimen, spitstechnologieën en hooggeschoolde werknemers veilig te stellen’.
Volgens de krant formaliseren de regels de toenemende informele praktijk van beperking van buitenlandse reizen door kaders binnen de ambtenarij, de Communistische Partij en de staatsbedrijven, en door elke andere burger die werkt aan spitstechnologieën.
De krant kadert de nieuwe regels in de strategie van Beijing in de concurrentie met de VS over het technologisch leiderschap en de maatregelen om buitenlandse sancties tegen te gaan.
Als voorbeeld geeft ze het uitreisverbod voor Xiao Hong en andere leidinggevendeners van de AI-start-up Manus. Ze hadden de zetel van hun bedrijf overgebracht naar Singapore en het daar voor veel geld verkocht aan Meta. De Chinese overheid had deze overname van een bedrijf met gevoelige spitstechnologie echter niet goedgekeurd, hoewel dat wettelijk verplicht was, en dwong de annulering van de verkoop af.
Kritiek en antipropaganda
De Financial Times stoort zich aan de vage formulering van de bedreigingen voor de nationale veiligheid op het gebied van technologie, die volgens haar arbitraire bestraffing mogelijk maken en er zelfs zonder daadwerkelijke bestraffing toe kunnen leiden dat mensen afzien van een uitreisaanvraag.
De krant kan het niet laten haar feitelijke berichtgeving en analyse aan te vullen met een dosis antipropaganda. Zo ziet ze in de huidige maatregelen een stap terug naar het bijna volledige reisverbod ten tijde van Mao Zedong .
Ze haalt er verder een professor recht uit Singapore bij die vindt dat China evolueert naar een systeem waarin buitenlandse reizen geen individueel recht zijn maar een privilege dat men eerst moet verkrijgen. ‘Deze benadering beknot niet alleen de bewegingsvrijheid, maar helpt ook om mensen en kapitaal stevig onder de controle van de partijstaat te houden’.
De commentaar van de Financial Times roept herinneringen op aan de manier waarop westerse media het ‘sociaal kredietsysteem’ hebben opgeklopt tot een denkbeeldig surveillancemonster.
Bronnen: Financial Times, Chinese Staatsraad: https://www.news.cn/politics/leaders/20260731/9c34a0a181974cdb855c00a4de064a3e/c.html
