China stuurt APEC richting gedeelde welvaart en probeert leiders tot vredesbeleid te bewegen

De APEC is deze week samengekomen in China. De Chinese regering maakte van de gelegenheid gebruik om drie staatshoofden van ‘belangrijke APEC-leden’ rond de tafel te krijgen voor wat een vredesberaad is gebleken. De APEC-conferentie deed vooral waarvoor ze bedoeld is: nagaan hoe dit samenwerkingsverband verder kan worden verbeterd.

Groepsfoto van de leiders van APEC op 19 november. Disclaimer Xinhua/Yao Dawei

Op 18 en 19 November 2026 vond in de Chinese stad Shenzhen de APEC Economic Leaders’ Meeting plaats, onder het motto Building an Asia-Pacific Community to Prosper Together.  De top was de afsluiting van APEC China 2026, het jaar waarin China gastheer was van de bijeenkomsten van APEC.

APEC, een economisch forum

De Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) is een regionaal economisch forum dat in 1989 is opgericht om de toenemende economische ontwikkeling en integratie in de regio Azië-Pacific te versterken. 21 ‘economieën’ zijn er lid van. Die term geeft aan dat de APEC zich voornamelijk richt op economische kwesties en op handel. Landen werken in de organisatie vooral samen met elkaar als economische entiteiten. Ze vormen geen geopolitiek blok. Om die reden mag de autonoom functionerende Chinese provincie Taiwan deelnemen aan de activiteiten van de APEC, maar alleen met een speciale gezant onder de naam Chinees Taipei.

Xi: een materiële basis voor vrede leggen

De Chinese president Xi Jinping verklaarde bij de opening van de vergadering dat ‘China een voorvechter, promotor en pionier is op het gebied van economische samenwerking in de regio Azië-Pacific’. Volgens Xi is zijn land ‘bereid om samen met alle partijen de pijlers te verstevigen waarop de Aziatisch-Pacifische gemeenschap kan rusten’. Die pijlers zijn ‘vrije handel en investeringen, democratische digitalisering, infrastructuurnetwerken, afstemming van beleid en regelgeving, uitwisselingen tussen mensen’. De achterliggende, materialistische, gedachte is dat ontwikkeling die aan de hele bevolking ten goede komt, economische samenwerking en contacten het wederzijds begrip en de banden tussen de volkeren kan versterken. Zo kan dit alles ook de basis leggen voor een duurzame vrede.

Na afloop van de APEC-top hebben de lidstaten de Shenzhen Outlook en APEC Connectivity Blueprint en andere verklaringen (zie onderaan) uitgegeven. Hierin kwam de essentie van wat China, bij monde van Xi, aan de APEC had voorgesteld naar voren.

Betekenis van de top tussen drie staatshoofden

In de marge van de APEC-bijeenkomst organiseerde de Chinese diplomatie een topontmoeting tussen China, Rusland en de VS. Ook na deze ontmoeting volgde een verklaring: de ‘U.S.-Russia-China Heads of State Declaration toward Peace’. Tijdens hun gesprekken hebben de Chinese president Xi Jinping, de Russische president Vladimir Poetin en de Amerikaanse president Donald Trump een zekere overeenstemming bereikt. De verklaring van de drie staatshoofden spreekt over de aanpak van mondiale uitdagingen en in het bijzonder het streven naar wereldvrede en stabiliteit.

De Chinese minister van Buitenlandse Zaken, de belangrijke CPC-politicus Wang Yi, denkt dat deze top een historische gebeurtenis zal blijken. Uiteraard zal de toekomst moeten uitwijzen of dat zo is en of de deelnemers zich houden aan hun beloften in de Vredesverklaring achteraf. Verder moeten we hierbij niet vergeten dat de zwaargewichten China, Rusland en de VS leden van de APEC zijn. De top was in elk geval een voorbeeld van een belangrijke gedachte in de Chinese diplomatie: de leiders van ‘grote landen hebben een extra verantwoordelijkheid voor de wereldvrede en ze moeten die waarmaken’. Dat is iets totaal anders dan dat grote, machtige landen de toekomst van de wereld mogen bepalen. Xi Jinping heeft dat ook aan Trump en Poetin duidelijk gemaakt in zijn toespraak ‘Four Views on How Major Countries Should Get Along Properly‘.

Wat de bespreking tussen Xi, Poetin en Trump dus in elk geval niet was: een ‘rendez-vous van de sterke mannen’ om de wereld onder elkaar te verdelen en op een soort G3 aan te sturen. Terecht verzette Chinakenner Sven Agten zich dan ook op LinkedIn tegen een cliché dat de afgelopen dagen in onze media de ronde deed: ‘Dit is geen nieuw Yalta. China focust altijd op een multipolaire wereld en een andere wereldorde waar de kleinere landen meer rechtvaardiger behandeld worden’. Een G3 (of C2) zou ingaan tegen belangrijke principes van het door China gelanceerde Global Governance Initiative.

In het door Beijing gepromote internationale stelsel moet de VN centraal staan. Het moet de legitieme doesltellingen van ontwikkelingslanden beschermen en hun realisatie bevorderen. Daarbij is soevereine onafhankelijkheid en gelijkheid van alle landen ongeacht hun grootte essentieel. Het hegemonisme, vooral dat van de VS, treedt dit met de voeten. Voor China blijft het niet bij woorden, maar dat alles blijkt ook uit zijn daden.

Officiële APEC-documenten (19 november 2026)

De slotconferentie van APEC is pas afgelopen. Wij hebben hierboven enkele eerste indrukken weergegeven. Updates over de betekenis van wat in Shenzhen besproken is zullen volgen. Intussen kan de studie van de gezamenlijke verklaringen, meer dan speculatie in bepaalde media, ons de kans bieden onze eigen mening te beginnen vormen.

  • 2026 APEC Leaders’ Shenzhen Outlook (Building an Asia-Pacific Community to Prosper Together): De slotverklaring van de 21 APEC-leiders met afspraken over vrijhandel (FTAAP), toeleveringsketens, digitale economie, energiezekerheid en corruptiebestrijding. De volledige originele tekst is gepubliceerd door het Chinese Ministerie van Buitenlandse Zaken en in de APEC Meeting Document Database.
  • APEC Connectivity Blueprint: Het vernieuwde actieplan voor fysieke, institutionele en intermenselijke verbondenheid in de regio. De originele tekst is raadpleegbaar via China Daily en Xinhua.
  • APEC Trade Digitalization Cooperation Framework (2027–2030): Het samenwerkingskader voor papierloze handel, grensoverschrijdende e-commerce en digitale douaneprocedures.
  • APEC Statement on Harnessing Digital and Emerging Technologies for Employment and Prosperity in the Asia-Pacific Region: De verklaring over de inzet van AI en nieuwe technologieën voor werkgelegenheid, omscholing en inclusieve groei.

Omdat de documenten gisteren pas zijn aangenomen, zijn de volledige teksten van de laatste bijlagen nog bezig met uitrollen. U kunt ze vinden en raadplegen op de officiële APEC Meeting Document Database

Bronnen: Xinhua, www.apec.org, China Daily, Wikipedia