Gordon Dumoulin (opinie)
Waarom verhalen vertellen over ‘wat China voor de wereld produceert’ ? Waarom kijken achter de cijfers?
Elke dag komen er voor ongeveer 1,5 miljard euro aan goederen uit China aan de poorten van Europa aan. Per schip, trein, vrachtwagen en vliegtuig passeren ze grenzen, havens en luchthavens, voordat ze hun weg vinden naar Europese fabrieken, winkels, magazijnen en huizen. In de andere richting verlaat dagelijks voor ongeveer 0,55 miljard euro aan goederen Europa op weg naar China — over de oceanen, door de lucht en over het spoor, voordat ze de Chinese kusten, luchthavens en grenzen bereiken.
Meer dan EV’s en zonnepanelen alleen
Het is juist dat tekort van één miljard euro dat Brussel ’s nachts wakker houdt. Men zoekt naar manieren om het in beeld te brengen: enorme fabrieken, elektrische voertuigen, zonnepanelen, batterijen. Men zoekt naar manieren om het te verklaren: subsidies, valutamanipulatie, overcapaciteit, intellectueel eigendom. En men zoekt naar manieren om actie te ondernemen: invoerheffingen, antidumpingmaatregelen, diversificatie en risicobeperking. Maar de producten die de discussie domineren, vormen slechts een klein deel van wat er daadwerkelijk in de Europese havens aankomt. Meer dan de helft van de industrieproducten die Europa uit China importeert, valt onder de brede categorie machines en voertuigen. Chemische stoffen maken nog eens 10% uit. Dat laat een aanzienlijk deel over aan andere goederen die in de Europese havens aankomen.
Buitenlandse investeringen in China
En als we wat dieper ingaan op de materie, wordt het pas echt interessant. De elektrische voertuigen en zonnepanelen die zulke krachtige symbolen zijn geworden van de industriële opkomst van China, vormen slechts een fractie van de veel grotere goederenstroom die Europa binnenkomt. Waaruit bestaat dan die 1,5 miljard euro die elke dag Europa binnenkomt? En wie in China stuurt al die miljarden aan goederen naar Europa? Bedrijven met buitenlandse investeringen zijn goed voor ongeveer 30% van de Chinese handel, terwijl Europese bedrijven alleen al 239 miljard euro in China hebben geïnvesteerd.
De verhalen achter de cijfers
Maar interessanter – en belangrijker – dan de cijfers: wat zijn de verhalen achter die cijfers? Want subsidies alleen kunnen ze niet verklaren. Subsidies kunnen een sector ondersteunen. Ze kunnen deze sturen, versnellen en beschermen. Maar subsidies geven mensen geen ideeën. Ze creëren geen vaardigheden. Ze zorgen er niet voor dat een sector leert iets uitzonderlijk goed te doen. Ze bouwen op zichzelf geen netwerken op van leveranciers, ingenieurs, werknemers, ondernemers en onderzoekers die rond een sector ontstaan.
Hetzelfde geldt voor bescherming. Die kan een sector beschermen, maar verklaart niet de kennis en het vermogen die zich binnen die sector ontwikkelen.
De verhalen achter de cijfers blijven meestal verborgen, ook al zijn zij uiteindelijk bepalend voor de cijfers. De cijfers zijn zichtbaar, er wordt een verklaring aan gekoppeld, en de discussie gaat verder. De cijfers zijn echt. De interpretatie is iets anders.
De betere vraag is dus niet simpelweg: wat en hoeveel produceert China? Maar waar en hoe precies wordt Europa in China geproduceerd? Daarom schreef Gordon Dumoulin voor zijn substack China21 Journal in het Engels:
Negen korte verhalen over wat China voor de wereld produceert
Wij vertaalden de inleiding en de verhalen Vorige week plaatsten we (met toestemming van de auteur) Verhaal 1: Het haar dat de wereld rondreist. Deze week …
Verhaal 2: De stroom onder het oppervlak
Je ziet niet dat er elektriciteit door een trein stroomt. Je hoort de wielen, voelt de wagon versnellen en, als je bij het raam zit, zie je het landschap steeds sneller voorbijglijden. Maar ergens onder de vloer wordt elektriciteit met een opmerkelijke snelheid omgezet, geregeld en gestuurd. Een groot deel van dat werk is afhankelijk van iets wat de meeste passagiers nooit zullen opmerken: een vermogenshalfgeleider.
Zhuzhou
En in China voert dat verhaal ons naar Zhuzhou (株洲), in de provincie Hunan, in het zuiden van Centraal-China. Zhuzhou is een stad in Hunan, ten zuiden van de Yangtze en niet ver van Changsha. De moderne industriële geschiedenis van de stad is nauw verweven met de spoorwegen. Toen de Chinese spoorwegen begonnen uit te breiden en te elektrificeren, stond het land voor een zeer praktisch probleem: de treinen hadden steeds krachtigere elektrische systemen nodig, maar de minuscule onderdelen die de kern van die systemen vormden, konden niet zomaar als vanzelfsprekend worden beschouwd. In 1959 werd hier het instituut opgericht dat later het CRRC Zhuzhou Institute zou worden. Vijf jaar later slaagden de ingenieurs erin een in eigen land geproduceerde gelijkrichterdiode voor een elektrische locomotief te ontwikkelen. Het was een minuscule component die een zeer groot probleem oploste.
Technologie werd geavanceerder, kennis nam toe
Het was nog geen industrie. Het was een probleem dat moest worden opgelost. Maar zodra de ingenieurs dat probleem hadden opgelost, dook er weer een nieuw probleem op. En daarna nog een. Hoe konden de apparaten meer vermogen aan? Hoe konden ze betrouwbaarder worden? Hoe kon elektriciteit efficiënter worden omgezet en geregeld?
Deze vragen leidden tot een verdere verdieping in de vermogenselektronica. In de daaropvolgende decennia ontwikkelde Zhuzhou expertise op het gebied van thyristors en andere vermogenshalfgeleiders. De technologie werd geavanceerder en de kennis nam toe. De spoorwegen waren er nog steeds. Maar geleidelijk aan begon de technologie daarbuiten te reiken. Een vermogenshalfgeleider heeft veel meer nodig dan alleen een chip. Er zijn materialen, apparatuur, ontwerp, productie, verpakking en testen voor nodig. Er zijn ingenieurs en onderzoekers voor nodig. En aan het einde van de keten moet iemand het voltooide apparaat inbouwen in iets dat daadwerkelijk elektriciteit verplaatst, schakelt, omzet of regelt.
Meer dan halfgeleiders, verder dan China
In Zhuzhou begonnen die onderdelen zich om elkaar heen te verzamelen. Tegenwoordig strekt de vermogenshalfgeleiderindustrie van de stad zich uit van materialen en apparatuur tot chips, componenten, modules en toepassingen. De spoorwegen blijven een belangrijk onderdeel van het verhaal, maar de technologie vindt nu ook toepassing in elektrische voertuigen, hernieuwbare energie, slimme elektriciteitsnetten, industriële apparatuur en andere elektrische systemen. De cijfers zijn indrukwekkend. Meer dan 200 bedrijven maken nu deel uit van het vermogenshalfgeleidercluster van Zhuzhou, met een jaarlijkse productie van meer dan 20 miljard RMB. Volgens officiële cijfers zal de productie van het cluster tegen 2026 meer dan 23 miljard RMB bedragen, ongeveer 3 miljard euro.
En de technologie blijft niet beperkt tot China. In Zhuzhou geproduceerde spoorweg- en elektrotechnologieën worden inmiddels in meer dan 70 landen en regio’s gebruikt, terwijl de bredere industriële economie van de stad handel drijft met meer dan 160 landen en regio’s. De vermogenshalfgeleider zelf is misschien onzichtbaar. De industrie erachter is dat zeker niet. Misschien is het belangrijkste cijfer wel een cijfer dat moeilijker te meten is.
Decennia
Tientallen jaren waarin ingenieurs aan gerelateerde problemen hebben gewerkt. Tientallen jaren waarin leveranciers hebben geleerd wat hun klanten nodig hebben. Tientallen jaren van onderzoek, productie-ervaring en mensen die tussen instellingen en bedrijven heen en weer gaan. De spoorwegen hebben bijgedragen aan het opbouwen van de expertise. Die expertise heeft bijgedragen aan het ontstaan van de halfgeleiderindustrie.
En de halfgeleiderindustrie draagt nu bij aan de ontwikkeling van zaken die veel verder reiken dan de spoorwegen. Dat is een van de minder zichtbare manieren waarop een industrieel ecosysteem groeit. Een technologie die voor één veeleisende toepassing is ontwikkeld, creëert kennis. Die kennis trekt mensen en bedrijven aan. Die bedrijven zorgen voor leveranciers. Leveranciers maken het gemakkelijker voor het volgende bedrijf om zich te vestigen. Uiteindelijk is de oorspronkelijke reden waarom de industrie is ontstaan misschien niet langer de enige reden waarom ze blijft bestaan. De plek zelf begint capaciteit op te bouwen. Dit is te zien in het industriële landschap van Zhuzhou. Onderzoeksinstituten staan zij aan zij met fabrikanten. Bedrijven die zeer gespecialiseerde onderdelen maken, opereren binnen het bereik van bedrijven die deze onderdelen nodig hebben. Nieuwe technologieën bouwen voort op oudere technologieën in plaats van ze simpelweg te vervangen.
De nieuwste generatie werkt misschien wel met siliciumcarbide en nieuwe energiesystemen in plaats van met de locomotieven uit de jaren zestig. Maar een deel van die kennis heeft een opmerkelijk lange weg afgelegd. Er zit een zekere cirkelbeweging in. De spoorwegen zorgden voor de behoefte. De behoefte zorgde voor de ingenieurs. De ingenieurs bouwden de technologie. En de technologie hielp een industrie te creëren die nu haar weg vindt naar de volgende generatie machines. Je kunt de elektriciteit nog steeds niet zien.
Maar ergens in een trein, een elektrisch voertuig, een omvormer voor zonne-energie of een machine in de industrie, vertelt iets uit Zhuzhou misschien stilletjes wat het mechaniek moet doen.
