Nu het nationale parlement het ontwerp van 15de vijfjarenplan bespreekt brengt Beijing Review een systematisch overzicht van alle vorige vijfjarenplannen met als leitmotiv ‘Van voedseltekort naar modernisering’.
Dit jaar is het eerste jaar van China’s vijftiende vijfjarenplan (2026-2030), een cruciaal moment voor de nieuwe fase van modernisering. Een terugblik op het traject van de voorgaande veertien vijfjarenplannen is meer dan een historisch overzicht – het laat zien hoe langetermijnplanning de basis heeft gevormd voor China’s economische opkomst, sociale vooruitgang en structurele hervormingen in verschillende historische perioden.
De vijfjarenplannen onder de planeconomie
Tijdens deze fase van 1953 tot 1980 werkte China voornamelijk met een sterk gecentraliseerde planeconomie. Deze vroege vijfjarenplannen stuurden de economie met dwingende richtlijnen, waarbij een relatief onafhankelijk en volledig industrieel en economisch systeem werd opgebouwd, ervaring werd opgedaan en de materiële en technologische basis werd gelegd voor de snelle ontwikkeling van het land na de hervormingen en de openstelling vanaf 1978.
Tussen de triomf van de revolutie in 1949 en 1953 ligt een periode van wederopbouw na de tweede wereldoorlog en de burgeroorlog.
Het eerste vijfjarenplan (1953-1957)
Focus: Het leggen van de fundamenten van de zware industrie en de socialistische industrialisatie.
Ontwikkelingen: Socialistische transformatie van de landbouw, de ambachtelijke sector en de kapitalistische sector ( overgang naar collectieve landbouw en staatseconomie).
Het tweede vijfjarenplan (1958-1962)
Focus: Industriële technologische transformatie en zware industrie.
Ontwikkelingen: De socialistische transformatie was grotendeels gerealiseerd, maar de mislukte Grote Sprong Voorwaarts (eveneens 1958-1962) zorgde voor het niet realiseren van de geplande doelen.
Derde n vierde vijfjarenplan
Na een aanpassingsperiode van drie jaar (1962-1965) volgden het derde en vierde vijfjarenplan (1966-1975)
Focus: Industriële-, transport- en defensietechnologie.
Ontwikkelingen: De belangrijkste doelstellingen werden grotendeels bereikt, ondanks de chaos van de Culturele Revolutie (1966-1976), maar het te snelle tempo van de projecten belemmerde een gecoördineerde economische ontwikkeling.
Het vijfde vijfjarenplan (1976-1980)
Focus: Evenwichtige en rationele economische ontwikkeling.
Ontwikkelingen: Deze periode werd gekenmerkt door de mijlpaal van de Derde Plenaire Sessie van het 11e Centraal Comité van de Communistische Partij van China eind 1978, die de hervormingen en openstelling van China inluidde, een cruciale verandering van economische strategie
Overgang van planeconomie naar socialistische markteconomie
Alhoewel de markteconomie pas in 1992 werd geproclameerd, werd vanaf 1978 in de richting van de socialistische markteconomie hervormd, waardoor langdurige tekorten aan consumptiegoederen werden omgekeerd en fundamentele problemen met betrekking tot de levensstandaard werden opgelost. De procedures voor het opstellen van vijfjarenplannen werden in deze periode gestandaardiseerd.
Het zesde vijfjarenplan (1981-1985)
Focus: Economische hervormingen en openstelling voor buitenlandse handel en investeringen.
Ontwikkelingen: Een dramatische toename van de landbouwproductie, de openstelling van de Chinese economie voor de wereld en het begin van een opwaartse trend in de nationale economische ontwikkeling, gedreven door belangrijke hervormingen zoals het systeem van contractverantwoordelijkheid voor huishoudens op het platteland en de oprichting van speciale economische zones.
Het zevende vijfjarenplan (1986-1990)
Focus: Stabiele economische groei, sectorale verbeteringen en verdere hervorming van het economisch systeem.
Ontwikkelingen: De nationale economie kende in deze periode een stabiele groei, met grote verbeteringen in de landbouw, bosbouw, veeteelt en visserij, wat de tekorten aan landbouw- en consumptiegoederen verder hielp verlichten. Dubbel systeem plan/markt leidt tot inflatie in 1988 en sociale onrust in 1989.
Het achtste vijfjarenplan (1991-1995)
Focus: Hervorming van de socialistische markteconomie.
Ontwikkelingen: Officiële aanname van de socialistische markteconomie en erkenning van de privésector in 1992. Het BBP groeide met een jaarlijks gemiddelde van 12 procent.
Het negende vijfjarenplan (1996-2000)
Focus: Tegen het einde van de 20e eeuw het BBP van 1980 verviervoudigen en de bevolking in staat stellen een xiaokang (gematigd welvarende) levensstandaard te bereiken. Gedeeltelijke privatisering en modernisering van de staatsbedrijven.
Ontwikkelingen: De daadwerkelijke prestaties op het gebied van het BBP overtroffen de doelstelling ruimschoots. Ondanks de Aziatische financiële crisis bereikte het BBP per hoofd van de bevolking in China $850, waardoor het land in de categorie landen met een lager middeninkomen terechtkwam. De omvang van de belangrijkste landbouw- en industriële productie behoorden tot de wereldtop en de algemene levensstandaard van de bevolking had een bescheiden welvaartsniveau bereikt.
Het tiende vijfjarenplan (2001-2005)
Focus: Verdere economische herstructurering, het stimuleren van informaticatoepassingen in de nationale economie en samenleving, en het inspelen op de uitdagingen en kansen die de toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie met zich meebracht.
Ontwikkelingen: De toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie versnelde de groei van de exportgerichte economie. Het tempo van industrialisatie en verstedelijking nam toe, met een opmerkelijke groei in de verkoop van auto’s en woningen. Het BBP groeide met een gemiddelde jaarlijkse snelheid van 9,8 procent en de totale economische productie van het land stond op de vierde plaats in de wereld.
Vijfjarenplannen na de vestiging van het socialistische markteconomiesysteem
Alhoewel de socialistische markteconomie formeel in 1992 werd ingevoerd zijn de feitelijke herstructureringen in die zin pas sinds het tiende vijfjarenplan min of meer voltooid.
China’s sprong van een opkomende economie naar een groeiende welvaart en een sterkere economie begon in deze fase. Het land boekte opmerkelijke vooruitgang op het gebied van industriële ontwikkeling, innovatie, stedelijke en landelijke transformatie, het welzijn van de bevolking en de nationale kracht in het algemeen. Het planningssysteem evolueerde om aan te sluiten bij de socialistische markteconomie, waardoor China’s ontwikkelingstraject verder werd versterkt.
Het elfde vijfjarenplan (2006-2010)
Focus: Er vonden belangrijke verschuivingen plaats in de ontwikkelingsfilosofie, waarbij de Wetenschappelijke Visie op Ontwikkeling de sociaaleconomische vooruitgang leidde. Belangrijke prioriteiten waren onder meer de transformatie naar een hoogwaardig economisch groeimodel, het versterken van de binnenlandse innovatiecapaciteiten en het bevorderen van sociale harmonie inkomensverschillen, sociale rechten,…).
Ontwikkelingen: Ondanks de impact van de wereldwijde financiële crisis bleef het BBP van China groeien met een jaarlijkse snelheid van 11,2 procent. De totale economische productie van het land werd de op één na grootste ter wereld en China werd een land met een hoger middeninkomen. De verschuiving van “plan” naar “planning” markeerde een kwalitatieve verandering naar een flexibelere en meer indicatieve aanpak, waarbij de directe overheidsinterventie in micro-economische activiteiten werd verminderd.
Het twaalfde vijfjarenplan (2011-2015)
Focus: De focus verleggen van pure groei van het bbp naar duurzame, hoogwaardige ontwikkeling. Het plan streefde naar een jaarlijkse groei van 7 procent, terwijl tegelijkertijd een hoogwaardige herstructurering, inclusieve groei met bijbehorende inkomensstijgingen en bindende milieudoelstellingen werden nagestreefd.
Ontwikkelingen: Onder dit plan brak een nieuw tijdperk aan waarbij kwalitatieve aspecten van de groei cruciaal werden. China behield zijn positie als de op één na grootste economie ter wereld en droeg meer dan 25 procent bij aan de wereldwijde economische groei.
Het dertiende vijfjarenplan (2016-2020)
Focus: De belangrijkste prioriteiten waren het aanpakken van uitdagingen met betrekking tot groeimotoren, onevenwichtige ontwikkeling, harmonie tussen mens en natuur, openstelling en het bereiken van gedeelde welvaart.
Ontwikkelingen: De Chinese economie handhaafde een gestage, snelle groei, met een bbp per hoofd van de bevolking van meer dan $ 10.000, waarmee het het niveau van landen met de hoogste middeninkomens bereikte en meer dan 30 procent aan de wereldwijde groei bijdroeg. De productie verschoof naar hoogwaardige industrieën en de digitale economie bloeide op. Technologische vooruitgang bleef een belangrijke motor voor economische groei. Het land boekte ook historische successen op het gebied van armoedebestrijding, milieuverbetering en de uitbreiding van het sociale zekerheidsstelsel.
Het veertiende vijfjarenplan (2021-2025)
Focus: De transitie van China van ‘rijk worden’ naar ‘welvarend worden’ stimuleren, met als doel een ontwikkeling van hogere kwaliteit, efficiënter, rechtvaardiger, duurzamer en veiliger te maken.
Ontwikkelingen: Te midden van het complexe en veranderende internationale landschap en de veeleisende taken van binnenlandse hervormingen en ontwikkeling, heeft China de gevolgen van Covid 19 doorstaan en uitdagingen het hoofd geboden. De economische kracht van het land, de wetenschappelijke en technologische capaciteiten en de algehele nationale macht hebben nieuwe hoogten bereikt.
Bron: Beijing Review
