2 jaar na het EU voornemen om minder afhankelijk te worden qua kritIsche grondstoffen deed de website Politico.eu een onderzoek naar de opgestarte 47 projecten. Blijkt dat de vooruitgang van deze projecten alles behalve bemoedigend is want slechts in één vierde ligt de toestand voor op de datum om tijdig klaar te zijn.
De website Politico.eu verschaft uitleg hoe het staat met het EU voornemen om minder afhankelijk te worden van China inzake kritische grondstoffen. Twee jaar na de inwerkingtreding ligt de EU-wet inzake kritieke grondstoffen slechts in één op de vier projecten voor op koers om op tijd klaar te zijn, zo blijkt. De voortgang bij de eerste ronde van 47 projecten, die begin vorig jaar werd aangekondigd, biedt weinig hoop voor de ambities van de EU.
‘Ten minste één op de drie strategische mijnbouw- en verwerkingsprojecten loopt achter, is vastgelopen, loopt gevaar of bestaat niet meer en slechts ongeveer een kwart ligt duidelijk op schema’, aldus beleidsmedewerker voor grondstoffen Diego Marin bij het Europees Milieubureau (EEB). Financiële, regelgevende en politieke hindernissen blokkeren Europese mijnbouwprojecten, aldus de sector, ondanks het doel van de Wet op kritieke grondstoffen om de tijd die nodig is om met de werkzaamheden te beginnen te versnellen. Diezelfde bedrijven zijn ook van mening dat het aankondigen van meer strategische projecten voor nog meer problemen zal zorgen.
Doel
De EU maakte in maart 2025 47 projecten bekend, die betrekking hebben op 14 van de 17 door de Unie aangewezen strategische grondstoffen van lithium, nikkel, kobalt en grafiet voor accu’s van elektrische voertuigen en zeldzame aardmetalen voor magneten in windturbines, tot wolfraam voor militaire uitrusting en gallium voor halfgeleiders. Daarnaast omvat de lijst 13 projecten van buiten de Unie.
De 47 projecten uit 2025 zijn bedoeld om de grondstoffendoelstellingen van de EU te verwezenlijken: tegen 2030 streeft de EU ernaar ten minste 10 % van haar eigen behoefte te delven, 40 % te verwerken en 25 % te recycleren, terwijl in geen enkele verwerkingsfase meer dan 65 % van een bepaald materiaal uit één enkel niet-EU-land mag worden betrokken.
Het doorbreken van de Europese afhankelijkheid van China voor belangrijke metalen vormt de kern van het beleid, een doel dat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, vorige maand benadrukte in haar toespraak over de Stand van de Unie. ‘We zijn voor veel kritieke grondstoffen voor meer dan 80 % afhankelijk van China [en] voor sommige zeldzame aardmetalen zelfs voor 90 %’, betreurde zij.
Een ambtenaar van de Commissie zei dat als alles volgens plan verloopt, de EU haar doelstellingen voor 2030 voor lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen zou halen, maar dat de resultaten voor andere materialen gemengd zijn, met tekortkomingen in de verwerking en recyclage van nikkel en in de hele toeleveringsketen van mangaan..
De EU staat onder extra tijdsdruk, aangezien de opschorting van de Chinese exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen in januari afloopt. Uit een rapport van de Europese Rekenkamer dit jaar bleek ook dat ‘veel projecten moeite zullen hebben om tegen 2030 de bevoorrading van de EU veilig te stellen’ en dat er ‘geen deugdelijke opvolging van de resultaten plaatsvond’.
.Sinds de goedkeuring van de wet inzake kritieke grondstoffen in 2024 heeft Brussel een reeks initiatieven gelanceerd om projecten op gang te brengen. Het gaat onder meer om een voorgesteld centrum voor kritieke grondstoffen, waarvoor het Parlement 2 miljard € vraagt; het ‘RESourceEU’-plan, waarmee meer dan 2 miljard € is gemobiliseerd een mechanisme om leveranciers te identificeren; en plannen om de waterregelgeving te herzien en milieueffectbeoordelingen te versnellen. Maar leiders uit de industrie zeggen dat de EU te traag te werk gaat.
Mogelijkheden om zeep
Europa’s grootste gok om aan de greep van China op de toeleveringsketens voor batterijmetalen te ontsnappen uit Portugal, wordt geëxploiteerd door het in het VK gevestigde mijnbouwbedrijf Savannah Resources dat beweert dat de mijn genoeg lithium zou kunnen leveren voor ongeveer een half miljoen batterijen voor elektrische voertuigen per jaar. De Europese ambities op het gebied van lithiumraffinage hinken echter achterop: het Franse Viridian Lithium ging failliet nadat het er niet in slaagde financiering te verkrijgen, terwijl de Portugese José de Mello Group niet in staat was om haar geplande raffinaderij van 492 miljoen € te financieren — ondanks dat beide projecten in de eerste ronde van de EU de status van strategisch project hadden gekregen. Luc Pez, woordvoerder van Viridian Lithium, zei dat het label ‘strategisch project’ een ‘vloek’ was.
Het Jadar-project van Rio Tinto in Servië, een van de niet-EU-projecten die de status van strategisch project kregen, was bedoeld om de lithiumcapaciteit verdubbelen en te voorzien in maximaal 25 % van de Europese vraag. Het werd echter opgeschort vanwege problemen met vergunningen en werd een veel bekritiseerd project te midden van beschuldigingen van corruptie en milieuzorgen. Dat weerspiegelde het simpele feit dat mensen geen mijnen in hun achtertuin willen een obstakel voor mijnbouwprojecten wereldwijd, maar vooral in Europa, dat dichtbevolkt is en een sterke burgermaatschappij kent. ‘Deze projecten hadden een strategische status, EU-geld en versnelde vergunningen en toch was dat niet genoeg’, aldus Marin van het EEB. Onder die omstandigheden is China nog niet onmiddellijk van de kaart geblazen in de EU qua voorziening van kritische materialen
Bronnen: politico.eu
brueghel.org Competing for inputs: how the European Union can improve critical raw materials supply security
