Het Chinese ministerie van Handel (Ministry of Commerce, Mofcom) heeft op 2 mei een blokkeringsverbod uitgevaardigd dat elke erkenning, handhaving of naleving verbiedt van eenzijdige Amerikaanse sancties die niet door de VN zijn goedgekeurd.
Washington heeft die sancties opgelegd aan vijf Chinese bedrijven omdat ze Iraanse olie zouden hebben gekocht.De vijf bedrijven zijn Hengli Petrochemical (Dalian) Refining Co., Ltd., Shandong Shouguang Luqing Petrochemical Co., Ltd., Shandong Jincheng Petrochemical Group Co., Ltd., Hebei Xinhai Chemical Group Co., Ltd. en Shandong Shengxing Chemical Co., Ltd. Dit zijn zogenaamde teapot refineries, zo genoemd vanwege hun compacte structuur en eenvoudige werkwijze. Ze zijn klein en onafhankelijk, in tegenstelling tot het reusachtige staatsbedrijf Sinopec.
De lange arm van Washington
Volgens de verklaring van het ministerie van Handel omvatten de Amerikaanse maatregelen onder meer het plaatsen van de bedrijven op de Specially Designated Nationals List. Hun tegoeden zijn bevroren en firma’s krijgen verbod om met hen handel te drijven. Van deze eenzijdige, niet internationaal goedgekeurde maatregelen zijn bedrijven in de VS zelf, maar ook in andere landen het slachtoffer. Sinds 2025 hebben de Verenigde Staten, op grond van dit soort uitvoeringsbesluiten gericht tegen andere landen (Cuba bijvoorbeeld), sancties opgelegd aan Chinese raffinaderijen omdat die olie uit Iran zouden kopen, aldus een woordvoerder van het MOC. Volgens Al Jazeera haalt China ‘meer dan de helft van zijn olie uit het Midden-Oosten, waarvan een groot deel uit Iran’. Dezelfde bron citeert het grondstoffenonderzoeksbureau Kpler dat China in 2025 meer dan 80 procent van de olie die Iran verscheepte zou hebben gekocht.
‘In strijd met internationaal recht’
Een woordvoerder van het ministerie van Handel van China verklaarde dat ‘de Amerikaanse maatregelen op onrechtmatige wijze normale economische en handelsactiviteiten tussen Chinese bedrijven en derde landen, alsmede hun burgers, rechtspersonen of andere organisaties, verbieden of beperken’. Volgens China is dat ‘in strijd met het internationaal recht en de basisnormen van de internationale betrekkingen’.
‘Om de nationale soevereiniteit, veiligheid en ontwikkelingsbelangen te waarborgen en de legitieme rechten en belangen van Chinese burgers, rechtspersonen en andere organisaties te beschermen’, heeft het ministerie een wettelijk verbod uitgevaardigd. Dat is gesteund op de ‘Regels ter bestrijding van ongerechtvaardigde extraterritoriale toepassing van buitenlandse wetgeving en andere maatregelen’. Op basis van deze ‘blokkeringsregels’, opgesteld in 2021, verbiedt China nu voor het eerst aan bedrijven om de betreffende Amerikaanse sancties na te leven. Bedrijven die hun zakelijke betrekkingen met een bedrijf of land dat onder de sanctie valt, beëindigen, kunnen juridische stappen tegemoet zien.
Wettelijke blokkering van de VS-sancties
Tegenover de Amerikaanse druk om sancties toe te passen stelt de Chinese regering nu dus juridische druk. Die moet ertoe leiden dat bedrijven zich juist niet bij de Amerikaanse sancties neerleggen. Bedrijven die hierdoor schade lijden, kunnen schadevergoeding eisen van bedrijven die de extraterritoriale en eenzijdig opglegde sanctie toepassen. Het ministerie van Handel liet weten dat het er op die manier voor zal zorgen dat deze Amerikaanse sancties ‘niet worden erkend, gehandhaafd of nageleefd’. Als concrete maatregel om de genoemde regels overeenkomstig de wet ten uitvoer te leggen zal het ook geen nadelige gevolgen hebben ‘op de wettelijke bescherming door China van de legitieme rechten en belangen van ondernemingen met buitenlandse investeringen’.
Verder zal het Chinese ministerie ook nauwlettend in de gaten houden of er sprake is van nog meer ‘ongerechtvaardigde extraterritoriale toepassing van buitenlandse wetten en maatregelen’. ‘Als dergelijke situaties zich voordoen, zullen we verdere stappen ondernemen in overeenstemming met de wet’, aldus de woordvoerder.
De Chinese regering laat dus weten dat ze ‘zich consequent verzet tegen eenzijdige sancties die niet zijn goedgekeurd door de Verenigde Naties en geen grondslag hebben in het internationaal recht’. De woordvoerder van het ministerie van Handel zegde toe dat het uitvaardigen van het verbod geen invloed heeft op de nakoming door China van zijn internationale verplichtingen.
Bronnen: Xinhua, mofcom.gov.cn (website van het min. van Handel v. China), Morning Star, Al Jazeera, Asiatimes, Wikipedia
