Het nieuwe nummer van China Vandaag is uit!
China Vandaag is al 45 jaar het Nederlandstalige tijdschrift voor de leden van de Vereniging België-China.
Om het tijdschrift bij jou thuis te krijgen kan je lid worden . Je kan ook een los abonnement nemen:
Een standaard lidmaatschap van de Vereniging België-China kost 20 euro per jaar.
Los abonnement tijdschrift: €10 per jaar ; Steunabonnement: €15 per jaar.
Hoe kunt u zich inschrijven of abonneren?
Website: Bezoek de officiële pagina via de Vereniging België-China en klik op de sectie ‘Lid worden’
E-mail: Stuur een aanvraag naar info@belchin.be of sec@belchin.be.
Telefoon: Neem telefonisch contact op via +32 (0)2 803 80 33.
Adres: Het secretariaat bevindt zich aan de Paul Deschanellaan 92, 1030 Schaarbeek
Als voorproef krijgt u alvast het artikel over Chinamaxxing (zie verderop). Veel leesplezier!
China-maxxing: van vijandbeeld naar spiegelbeeld
Hoe jonge westerlingen China ontdekken via memes, reizen, TikTok en de barsten in hun eigen samenleving scherper zien
Ng Sauw Tjhoi
“Ik vraag je niet om Chinees te worden. Ik zeg alleen dat, wanneer de tijd rijp is, je in de spiegel zult kijken en zult beseffen dat je al Chinees bent.”
Het is een meme, natuurlijk. Een knipoog, een internetgrap, zo’n zin die tegelijk belachelijk en raak is, omdat hij precies doet wat goede memes doen: met één overdrijving een ongemakkelijke waarheid aanraken. De uitspraak circuleert in de online wereld van “China-maxxing”, een fenomeen waarbij vooral jonge westerlingen elementen van het Chinese leven beginnen te omarmen, van warm water drinken en huispantoffels tot tai chi, hotpot, hanfu, hogesnelheidstreinen, digitale betalingen, veilige straten en het idee dat China misschien niet de grauwe politiestaat is die hun jarenlang werd voorgesteld.
China-maxxing is meer dan een internetmeme. Het is een teken dat een deel van de jonge westerse generatie China niet langer uitsluitend bekijkt door de klassieke bril van dreiging, communisme en geopolitieke rivaliteit, maar ook als een land waar veiligheid, betaalbaarheid, infrastructuur, moderniteit en dagelijks comfort zichtbaar aanwezig zijn op een manier die in de Verenigde Staten en delen van Europa steeds minder vanzelfsprekend voelt. Op sociale media wordt China niet langer alleen besproken als systeem, maar getoond als leefwereld: ouderen die bij zonsopgang tai chi doen op de Bund in Shanghai, kinderen die alleen ijs gaan kopen in een shoppingmall, jongeren die met een QR-code betalen, reizigers die verbaasd zijn over de netheid van metro’s, Australiërs die dankzij visumvrij reizen impulsief naar Guangzhou trekken en daar, verdwaald met een papieren wegenkaart, ontdekken dat China niet aanvoelt als het abstracte vijandbeeld uit de journaals.
Een van de stemmen in het gesprek over China-maxxing verwoordt het eenvoudig: “Wat we nu zien, is dat veel mensen in het Westen nieuwsgieriger worden naar China. Ze beginnen bepaalde dingen uit China te omarmen. Ik drink bijvoorbeeld niets kouds, behalve misschien een koud biertje. Mijn favoriete drankje ’s ochtends is warm water met citroen. Dat is duidelijk een invloed uit mijn China-jaren.” Het klinkt klein, bijna huiselijk, maar precies daarin ligt de kracht van het fenomeen. China komt niet langer alleen binnen via militaire kaarten, sanctielijsten of mensenrechtenrapporten, maar via gewoonten, lichamen, smaken, rituelen en alledaagse routines. Warm water wordt plots politiek, niet omdat het ideologisch is, maar omdat het toont dat cultuur zich soms sneller verplaatst dan diplomatie.
Dat verklaart ook waarom het Amerikaanse verbod op TikTok zo’n belangrijke rol speelt in dit verhaal. De Verenigde Staten namen in 2024 een wet aan die ByteDance verplichtte TikTok te verkopen of anders uit de Amerikaanse markt te verdwijnen. Het Hooggerechtshof bevestigde begin 2025 dat die wet niet in strijd was met de Amerikaanse grondwet, waarna de uitvoering politiek werd uitgesteld via opeenvolgende presidentiële beslissingen. Officieel ging het om nationale veiligheid, dataverzameling en buitenlandse beïnvloeding. Maar voor miljoenen jonge gebruikers voelde het ook als iets anders: het land dat zichzelf graag presenteert als kampioen van vrije meningsuiting wilde precies dat platform inperken waarop veel jongeren voor het eerst ongefilterde, alledaagse beelden van China zagen.
Die ironie is moeilijk te negeren. Jarenlang kregen jonge Amerikanen te horen dat China gesloten, gecensureerd en bang voor vrije informatie is. Vervolgens zagen zij hoe hun eigen regering het meest invloedrijke Chinese sociale-mediaplatform wilde verbieden, terwijl datzelfde platform voor velen een venster werd op Chinese steden, voedselmarkten, treinen, studenten, gezinnen, grapjes, muziek en gewone levens. Het TikTok-dossier werd daardoor meer dan een technologisch veiligheidsconflict. Het werd ook een gevecht om beeldvorming. Wie bepaalt wat Amerikanen over China mogen zien? Wie filtert de werkelijkheid? En waarom wordt een platform pas gevaarlijk wanneer het een ander beeld van de wereld laat circuleren dan het vertrouwde westerse verhaal?
Natuurlijk is TikTok geen neutrale spiegel. Geen enkel platform is dat. Algoritmes sturen aandacht, versterken emoties en belonen overdrijving. China-maxxing kan gemakkelijk doorslaan in romantisering, selectieve waarneming en omgekeerde propaganda. Wie alleen glanzende malls, veilige metro’s en perfect georganiseerde stadsbeelden ziet, kan blind worden voor sociale druk, politieke beperkingen, ongelijkheid, arbeidsstress of regionale verschillen. Maar het punt is niet dat elke TikTok-video over China waar is. Het punt is dat de oude eenrichtingspropaganda niet langer onaangetast blijft. Tegenover het officiële vijandbeeld verschijnen duizenden kleine beelden die iets anders tonen: rust, orde, betaalbaarheid, schoonheid, infrastructuur en een vorm van sociaal vertrouwen die veel jonge Amerikanen in hun eigen omgeving missen.
Precies daarom duikt in China-maxxing vaak de meme op van “de Amerikaanse eeuw van vernedering”. Het is een scherpe omkering van China’s historische “eeuw van vernedering”, de periode van koloniale vernedering, opiumoorlogen en buitenlandse inmenging. In de nieuwe meme is het niet China dat vernederd wordt, maar Amerika dat zichzelf als belofte niet meer kan waarmaken. “Hallo, ik vlucht uit de Amerikaanse eeuw van vernedering. Kunt u mij tonen waar ik Mountain Dew Baja Blast kan kopen?” staat op een pet in een populaire grap. Het is absurd, maar niet leeg. Achter de grap schuilt een generatie die kijkt naar huurprijzen, boodschappen, gezondheidszorg, schulden, wapengeweld, dakloosheid, politieke hysterie en een toekomst die voor velen kleiner lijkt dan die van hun ouders.
Een geïnterviewde zegt het zonder veel omwegen: “Als je kijkt naar de belangrijkste dingen in het dagelijkse leven, dan heb je het over de kosten van wonen, eten, vervoer en gezondheidszorg. Dat zijn de meest fundamentele elementen van iemands bestaan. Op die vier punten doet China het erg goed: het biedt zijn burgers die dingen aan tegen een betaalbare prijs. In de Verenigde Staten zien we net het tegenovergestelde. Daar zijn de prijzen astronomisch geworden.” Dat is de kern van de spiegel. De jonge Amerikaan die in China goedkoop eet, veilig rondloopt, een snelle metro neemt en merkt dat een ziekenhuisbezoek niet noodzakelijk een financieel trauma hoeft te zijn, ziet niet alleen China anders; hij ziet plots ook Amerika scherper.
De culturele botsing wordt nog groter omdat het Amerikaanse zelfbeeld jarenlang door televisie werd gevoed. Friends, New York, latte’s, grote appartementen, vriendengroepen, een stad vol kansen: het was de zachte propaganda van een levensmodel. Maar wie vandaag naar de realiteit kijkt, merkt hoe onrealistisch dat beeld was. “Rachel werkt in een koffiebar, maar kijk naar het appartement waarin ze wonen,” zegt een gesprekspartner. “Zo’n appartement in New York zou ongelooflijk duur zijn. Je kunt niet in een koffiebar werken, shoppen in het weekend, met vrienden rondhangen en in een fantastisch appartement wonen alsof alles perfect is. Dat is televisie.” De oude Amerikaanse droom blijkt voor veel jongeren een decorstuk. China-maxxing ontstaat precies op het moment dat het decor zichtbaar begint te wankelen.
Daar komt bij dat China zelf veel toegankelijker is geworden. Door visumvrije regelingen en soepelere transitvoorwaarden kunnen meer buitenlanders het land ervaren zonder de vroegere drempels. Een reiziger vertelt hoe hij in Guangzhou zes Australiërs tegenkwam die, na de versoepeling van de visumregels, spontaan een ticket hadden geboekt. Ze stonden verdwaald op straat met een papieren kaart. “We hebben geen idee wat we aan het doen zijn,” zeiden ze. Dat beeld vat de nieuwe nieuwsgierigheid mooi samen: jonge buitenlanders die niet langer wachten tot diplomaten, denktanks of televisiestudio’s hun vertellen wat China is, maar zelf gaan kijken, verdwalen, eten, rondlopen, zich verbazen en hun ervaring online delen.
En wat zij vaak zien, is infrastructuur. China’s hogesnelheidstreinen zijn voor veel bezoekers geen technische voetnoot, maar een culturele schok. Voor Europeanen is het indrukwekkend; voor veel Amerikanen bijna sciencefiction. Hetzelfde geldt voor elektrische scooters, schone metrostations, digitale betalingen, 24-uursspa’s, nachtrestaurants en steden die in enkele decennia zijn veranderd van lawaaierige, smogrijke groeimachines tot relatief propere, geëlektrificeerde metropolen. “In 2007 gebeurde alles nog met contant geld,” zegt iemand die China sinds die tijd volgt. “Rond 2015 of 2016 zag je de overgang naar digitaal betalen. Wat mij fascineert, is het vermogen van Chinezen om razendsnel verandering te aanvaarden.” Voor westerlingen die gewend zijn aan trage infrastructuur, eindeloze procedures en politiek theater, voelt dat als een andere verhouding tot de toekomst.
Toch is China-maxxing niet alleen bewondering voor technologie. Het gaat ook over veiligheid. Een Amerikaanse vader vertelt hoe zijn kinderen in Hongkong alleen ijs mochten gaan kopen in een winkelcentrum. Zijn dochter kreeg de WeChat-code van haar moeder mee en ging met haar broertje op pad. “Dat zouden we in de VS nooit doen,” zegt hij. “Maar in China voelt dat veilig.” In een ander verhaal stapt zijn zesjarige zoontje per ongeluk alleen in de lift van een gebouw met veertig verdiepingen. De moeder raakt in paniek, maar de bewaker blijft kalm: er zijn camera’s op elke verdieping, hij zal het kind volgen en terugvinden. Wanneer hij hoort dat het gezin uit Amerika komt, begrijpt hij pas waarom de ouders zo zenuwachtig zijn.
Dat soort verhalen verklaart waarom vrijheid in China-maxxing anders wordt ingevuld dan in het klassieke Amerikaanse discours. In de Verenigde Staten wordt vrijheid vaak voorgesteld als het recht om de president uit te schelden, wapens te bezitten of zich tegen de overheid te verzetten. In China wordt vrijheid door veel mensen eerder verbonden met veiligheid, stabiliteit, voorspelbaarheid en het vermogen om zonder angst door het dagelijks leven te bewegen. “Is op je president stemmen echt het hoogste bewijs van vrijheid?” vraagt een gesprekspartner. “Is het beter om te kunnen zeggen dat je president een klootzak is, of om een president te hebben die geen klootzak is?” Het is een prikkelende, eenzijdige formulering, maar ze legt wel bloot waarom de discussie schuurt. Voor een generatie die formele vrijheden bezit maar zich economisch en fysiek onveilig voelt, klinkt veiligheid plots minder autoritair dan vroeger.
Dat betekent niet dat China kritiekloos moet worden verheerlijkt. Integendeel. Wie China alleen via memes, reisvideo’s en esthetische fragmenten leert kennen, ziet slechts een deel van de werkelijkheid. China kent politieke beperkingen, sociale druk, censuur, harde concurrentie, regionale ongelijkheid en een arbeidsritme dat voor veel jongeren zwaar weegt. Maar wie China alleen via koudeoorlogstaal bekijkt, ziet evenmin de werkelijkheid. De waarde van China-maxxing ligt precies in het doorbreken van dat monopolie op beeldvorming. Het dwingt westerlingen om zich af te vragen waarom een land dat hun zo lang als achterlijk, gevaarlijk of onvrij werd voorgesteld, tegelijk zulke zichtbare vormen van orde, moderniteit en dagelijks comfort kan voortbrengen.
De trend raakt ook aan diaspora, identiteit en culturele schaamte. Sommige Chinezen in het Westen ervaren China-maxxing als bevrijdend, omdat gewoonten die vroeger werden bespot nu plots bewondering krijgen. Andere stemmen vinden het pijnlijk of oppervlakkig: Chinese cultuur wordt trendy wanneer niet-Chinese influencers haar dragen, drinken of filmen, terwijl Chinezen zelf jarenlang racisme, verdachtmaking en spot moesten ondergaan. Ook dat hoort bij het verhaal. China-maxxing is geen zuivere bewondering, maar een rommelige digitale heronderhandeling van status, cultuur en macht.
Daarom is de meme over de spiegel zo sterk. “Ik vraag je niet om Chinees te worden.” Niemand vraagt dat letterlijk. Maar de zin zegt wel dat China niet langer alleen buiten het Westen staat als vijand of exotisch object. Het verschijnt in westerse levens als gewoonte, beeld, technologie, infrastructuurdroom, reisverlangen, kritiek en alternatief. Het zit in de thermos met warm water, in de fascinatie voor hogesnelheidstreinen, in de verbazing over veilige straten, in de TikTok-video die niet meer past bij het journaalbeeld, in de jonge Amerikaan die ontdekt dat zijn eigen land misschien minder vrij voelt dan hem altijd werd verteld.
China-maxxing is dus niet het einde van kritiek op China. Het zou gevaarlijk zijn als het dat werd. Maar het is misschien wel het einde van een oud westers comfort: het idee dat moderniteit, vrijheid en vooruitgang vanzelfsprekend uit het Westen komen en dat China slechts de afwijking is. De meme draait dat beeld om. Niet omdat China perfect is, maar omdat het Westen minder overtuigend is geworden. En misschien is dat de echte betekenis van het fenomeen: op een dag kijk je naar China en merk je dat het beeld dat je had, niet langer overeind blijft. Daarna kijk je in de spiegel en zie je niet dat je Chinees bent geworden, maar dat je eigen wereldbeeld is veranderd.
Bronnen
1. Associated Press — The ‘becoming Chinese’ meme shows China’s soft power moment is herehttps://apnews.com/article/c6aede1c6eb66a776a7ae3b5477e2661
2. The Guardian — When your culture becomes a meme: the ‘jarring’ effect of Chinamaxxinghttps://www.theguardian.com/lifeandstyle/2026/mar/23/chinamaxxing-chinese-culture-becomes-a-meme
3. Supreme Court of the United States — TikTok Inc. v. Garland, uitspraak over de Amerikaanse TikTok-wet, 17 januari 2025https://www.supremecourt.gov/opinions/24pdf/24-656_ca7d.pdf
4. White House — Saving TikTok While Protecting National Security, executive order over uitstel van handhaving TikTok-wet, 25 september 2025 https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/09/saving-tiktok-while-protecting-national-security
5. Reuters — berichtgeving over verlenging van de TikTok-deadline en ByteDance-divesteringhttps://www.reuters.com/world/china/trump-says-he-will-probably-extend-tiktok-deadline-again-2025-06-17
6. MCLC Resource Center, Ohio State University — Chinamaxxinghttps://u.osu.edu/mclc/2026/02/16/chinamaxxing/
7. Central Florida Public Media / NPR — Some Gen Z Americans can’t stop ‘Chinamaxxing’
https://www.cfpublic.org/2026-03-13/some-gen-z-americans-cant-stop-chinamaxxing
Voor het TikTok-gedeelte heb ik me gebaseerd op de VS-wet van 2024, de Supreme Court-uitspraak van 17 januari 2025 en de latere uitvoering via presidentiële orders.
Alle illustraties zijn screenshots van Xiaohongshu.
