ChinaSquare geeft de officiële reacties van de Chinese regering op de aanvallen van de VS en Israël op Iran en op de moorden op zijn leiders en burgers.
Om diverse redenen is het nodig kennis te nemen van de Chinese standpunten en acties ter zake. Immers, in de door het Westen gedomineerde media komen die weinig aan bod of worden ze enkel bekeken vanuit een westerse invalshoek. De Chinese leiders handelen in overeenstemming met wat ze openlijk en consistent zeggen over de internationale politiek, anders dan veel politici in andere landen. Een laatste reden is dat de oorlog tegen Iran waarschijnlijk onderdeel vormt van een door Washington geleide wereldwijde campagne die uiteindelijk tegen China gericht is. NAVO-kopstukken en regeringsleiders van de EU bereiden de burgers voor om dat te accepteren of hieraan mee te werken. De visie van China is van groot belang om hen een andere weg te tonen.
‘Soevereiniteit Iran respecteren!’
Meteen na het begin van de agressie tegen Iran, op 28 februari, verklaarde een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken dat ‘China zeer bezorgd is over de militaire aanvallen van de VS en Israël op Iran’. Zij voegde eraan toe dat ‘de soevereiniteit, veiligheid en territoriale integriteit van Iran moeten worden gerespecteerd’.
Ook op 28 februari kwam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York bijeen voor een spoedvergadering. Daar sprak Fu Cong, de Chinese ambassadeur bij de VN. Hij zei: ‘Vandaag hebben de Verenigde Staten en Israël op brutale wijze militaire aanvallen uitgevoerd op Iraanse doelen, waardoor de spanningen in de regio plotseling zijn geëscaleerd. China is ernstig bezorgd over deze ontwikkeling. China pleit er consequent voor dat alle partijen zich houden aan de doelstellingen en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties. Het verzet zich tegen en veroordeelt het gebruik van of de dreiging met geweld in internationale betrekkingen. China benadrukt dat de soevereiniteit, veiligheid en territoriale integriteit van Iran en andere landen in de regio dienen te worden gerespecteerd.’
‘Geen oorlogsgeweld tegen burgerbevolking’
Diezelfde dag had een Amerikaans-Israëlische luchtaanval in het zuiden van Iran een basisschool getroffen, een actie die krachtig door UNESCO werd veroordeeld. Daarbij kwamen ten minste 148 mensen om, voornamelijk schoolmeisjes. Minstens 95 anderen raakten gewond. Daarom wees Fu Cong op ‘het grote aantal burgerslachtoffers dat het conflict veroorzaakt’. China betreurt dat ten zeerste en eist dat ‘de rode lijn voor de bescherming van burgers in gewapende conflicten nooit wordt overschreden’. China vindt ‘het willekeurig gebruik van geweld onaanvaardbaar’ en ‘roept alle partijen op tot het nakomen van hun verplichtingen uit hoofde van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht, de veiligheid van burgers effectief te waarborgen en geen aanvallen op civiele voorzieningen uit te voeren’.
De algemene, principiële geopolitieke visie van China, die het ook nu met grote nadruk uitspreekt, is de volgende. ‘Het gebruik van geweld is niet de juiste manier om internationale geschillen op te lossen. Het versterkt alleen de haat en confrontatie. De escalatie en verspreiding van spanningen in het Midden-Oosten zijn in niemands belang. Dialoog en onderhandelingen zijn de enige manier om meningsverschillen op te lossen.’ Vanaf de eerste dag van deze misdadige actie van de VS en Israël heeft China dan ook opgeroepen tot een ‘onmiddellijke stopzetting van militaire acties om verdere escalatie te voorkomen’.
‘Onderhandelingen voeren en respecteren’
De Chinese regering is diep geschokt dat de militaire aanvallen plaatsvonden terwijl de VS en Iran bezig waren met diplomatieke onderhandelingen’.
Fu Cong riep de betrokken partijen dan ook op om ‘blijk te geven van politieke oprechtheid, de dialoog en onderhandelingen zo snel mogelijk te hervatten en terug te keren naar het juiste pad van een politieke oplossing’. Hij wees erop dat ‘China klaarstaat om samen te werken met de internationale gemeenschap om de vredesinspanningen te bevorderen en bij te dragen aan het zo snel mogelijk herstellen van vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten’.
Veroordeling moord op leider Iran
China heeft op 1 maart de moord op de hoogste leider van Iran, ayatollah Khamenei, veroordeeld, die door soldaten zou zijn gepleegd in opdracht van Israël en de VS. Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken legde deze verklaring af. ‘De aanslag en de moord op de hoogste leider van Iran zijn een ernstige schending van de soevereiniteit en veiligheid van Iran. Het is een schending van de doelstellingen en beginselen van het Handvest van de Verenigde Naties en van de fundamentele normen van de internationale betrekkingen. China is hier fel tegen en veroordeelt het ten zeerste’. De woordvoerder drong nogmaals aan op ‘een onmiddellijke stopzetting van de militaire operaties, het vermijden van verdere escalatie van de gespannen situatie en het gezamenlijk leveren van inspanningen om de vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten en de wereld in het algemeen te handhaven’.
Diplomatieke gesprekken
Later op de dag besprak minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi de situatie via de telefoon met zijn Russische ambtgenoot Sergei Lavrov. Wang wees op de onaanvaardbaarheid van de aanvallen in de loop van de onderhandelingen. Hij veroordeelde ook ‘de moord op de leider van een soevereine staat’, en ‘het aanzetten tot een regeringswisseling’ door president Trump. Deze acties zijn volgens de Chinese minister ‘in strijd met het internationaal recht en de basisnormen van de internationale betrekkingen’.
Op 1 maart bestond het standpunt van China, zoals Wang het samenvatte, uit drie punten:
1. Onmiddellijke stopzetting van militaire operaties. 2. Snelle terugkeer naar dialoog en onderhandelingen. 3. Gezamenlijk verzet tegen unilaterale acties.
China vindt ‘het aanvallen van soevereine landen, zonder toestemming van de VN-Veiligheidsraad, een ondermijning van het fundament van de vrede dat na de Tweede Wereldoorlog is gelegd. De internationale gemeenschap moet een duidelijk signaal afgeven tegen elke terugkeer naar het recht van de sterkste’.
Op maandag 2 maart had de Chinese minister van Buitenlandse Zaken ook nog een telefoongesprek met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Seyed Abbas Araghchi, op diens verzoek. Wang herhaalde de consistente visie van Beijing op de betrekkingen met Teheran. Hij zei: ‘China hecht grote waarde aan de traditionele vriendschap tussen China en Iran. Wij steunen Iran in het waarborgen van zijn soevereiniteit, veiligheid, territoriale integriteit en nationale waardigheid’.
De Iraanse minister Araghchi gaf zijn collega Wang informatie over de situatie in Iran en in de regio. Hij wees erop dat het de tweede keer is dat de Verenigde Staten tijdens onderhandelingen tussen Iran en de VS een oorlog tegen Iran zijn gestart. Hij merkte op dat er vooruitgang was geboekt in deze onderhandelingsronde tussen beide partijen. ‘De acties van de Amerikaanse kant zijn echter in strijd met internationale wetten en hebben de rode lijn van Iran overschreden’. De conclusie van de Iraanse regering, overgebracht door Araghchi, was dan ook duidelijk: ‘Iran heeft geen andere keuze dan zich met alle macht te verdedigen’.
De minister van Iran waardeert dat China publiekelijk zijn eerlijk en rechtvaardig standpunt heeft uitgedrukt. Hij hoopt dat Beijing een positieve rol zal blijven spelen bij het voorkomen van escalatie van spanningen in de regio.
De minister van China herhaalde het principiële standpunt van China ten aanzien van de huidige situatie in Iran: ‘steun voor Iran in het beschermen van zijn legitieme rechten en belangen’. Verder is de Chinese regering van mening dat Iran in de huidige ernstige en complexe omstandigheden de nationale en sociale stabiliteit kan handhaven. China gelooft ook dat Iran rekening zal houden met de redelijke bezorgdheid van zijn buurlanden. Ten slotte vroeg Wang de veiligheid van Chinese burgers en instellingen in Iran te waarborgen, en Araghchi zei dat Iran alles in het werk zal stellen om de veiligheid van Chinese personeelsleden en instellingen te garanderen.
Vredesinspanningen ondanks alles
Ondanks het feit dat de Verenigde Staten en Israël steeds opnieuw het diplomatiek vertrouwen beschamen, blijft China deze landen aansporen om onmiddellijk de militaire operaties te staken, verdere escalatie van de spanningen te voorkomen en ervoor te zorgen dat het conflict zich niet over het Midden-Oosten verspreidt. Een bijkomend blijk van China’s oprechte vredeswil, en van de inspanningen die Beijing bereid is daarvoor te leveren, zijn de recente ontwikkelingen rond de oorlog tegen Iran in de relatie tussen China en Frankrijk.
China hoopt dat ‘Frankrijk met China zal samenwerken om de spanningen in het Midden-Oosten te verminderen en gezamenlijk de basisnormen van internationale betrekkingen te handhaven’. Wang Yi, die ook lid is van de hoogste leiding van de Communistische Partij van China, had op maandag 2 maart een telefoongesprek met de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noel Barrot. Wang drong er bij Frankrijk op aan ‘een objectief en eerlijk standpunt in te nemen en de huidige situatie kalm en rationeel te benaderen’. Barrot wees erop dat de VS en Israël de VN-Veiligheidsraad niet hadden geraadpleegd en ook geen toestemming voor de aanvallen op Iran hadden gekregen. Hij stond positief tegenover samenwerking voor vrede met China: beide landen zijn permanent lid van de Veiligheidsraad en China onderhoudt goede betrekkingen met veel landen in de regio.
Hierop reageerde Wang met een herhaling van de principiële standpunten van China: ‘De internationale gemeenschap moet zich verzetten tegen elke handeling die in strijd is met het internationaal recht en mag geen dubbele maatstaven hanteren. Grote landen mogen hun militaire overwicht niet gebruiken om naar willekeur aanvallen uit te voeren op andere landen. De wereld mag niet terugvallen op het recht van de sterkste.’
De ‘nucleaire kwestie’
Wang zei ook dat ‘de nucleaire kwestie rond Iran uiteindelijk opnieuw via politieke en diplomatieke middelen moet worden opgelost’. China dringt aan op een zo spoedig mogelijke terugkeer naar dialoog en onderhandelingen Ook de woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Mao Ning, vroeg daar op dinsdag 3 maart eveneens om. Zij kon zich beroepen op een verklaring van Rafael Grossi, het hoofd van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) van de VN. Hij verklaarde maandag 2 maart dat er geen bewijs is dat Iran een ‘gestructureerd’ kernwapenprogramma heeft uitgevoerd.
Dit alles houdt verband met het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA), het Gezamenlijk alomvattend actieplan, afspraken met Iran over zijn atoomprogramma. Over het JCPOA bestond een diplomatieke overeenkomst tussen Iran en de permanente leden van de Veiligheidsraad (waaronder China en Frankrijk), de VS en de EU. Het plan werd door Trump tijdens zijn eerste presidentschap in 2018 getorpedeerd. De regeringen van sommige EU-landen (en de lidstaten van de NAVO) hebben de VS daarna enigszins schoorvoetend gevolgd. Vandaag keuren ze de oorlog tegen Iran of werken er zelfs aan mee, zoals de sociaaldemocratische Britse regering Starmer.
Bronnen: Xinhua, website min. BuZa China, news.un.org, (nieuwssite van de VN), Yahoo.com News, Friends of Socialist China, Palestine Chronicle, BBC, Wikipedia
