Momenteel is het verkiezingsseizoen in China. Waartoe dienen die en hoe verlopen ze?
Reusachtige operatie
Over heel China worden rond deze periode verkiezingen gehouden voor de plaatselijke volkscongressen (parlementen) van arrondissementen en kantons.
Qua omvang zijn deze verkiezingen te vergelijken met die in india: Er zijn meer dan een miljard kiezers. Er is geen kiesplicht maar de opkomst is op de meeste plaatsen erg hoog, met meer dan 900 miljoen effectieve kiezers. Binnenlandse migranten kunnen per volmacht stemmen in hun officiële woonplaats. In totaal worden 2,6 miljoen afgevaardigden verkozen voor vijf jaar. Dat is één verkozene voor ongeveer 400 kiezers.
China telt bijna 3.000 arrondissementen, met een gemiddelde bevolking van meer dan 400.000 personen elk; 500 ervan zijn districten van grotere steden. Er zijn bijna 40.000 kantons met gemiddeld 35.000 inwoners. In die kantons zitten kleine steden, plattelandsgemeenten en wijken van grote steden.
Complex proces
Waarom worden er nu verkiezingen georganiseerd, terwijl het nieuwe Nationaal Volkscongres pas in maart 2028 zal aantreden? De reden ligt in het getrapte kiessysteem waarbij de hogere niveaus onrechtstreeks verkozen worden. De volkscongressen in arrondissementen en kantons duiden niet alleen de plaatselijke bestuurders aan. Ze duiden ook hun vertegenwoordigers aan voor het hoger bestuursniveau, dat van de prefectuur. Het volkscongres op prefectuur niveau doet dan hetzelfde voor vertegenwoordigers op provinciaal niveau. En uiteindelijk duiden de provinciale volkscongressen de 3.000 leden van het Nationaal Volkscongres, de centrale wetgevende macht aan.
Deze procedures zijn geen formaliteit maar vergen tijd en beraad om de beste volksvertegenwoordigers te selecteren. Vandaar dat men nu reeds begint.
De kiezer krijgt keuze
Bij de verkiezing, met anonieme stemming, zijn er volgens de Chinese kieswet minstens een derde en maximum 100% meer kandidaten zijn dan verkiesbare plaatsen. Dit wordt strikt toegepast want het geeft een hogere garantie op competente bestuurders en betrekt de bevolking bij het beleid. Kiezers kunnen op meerdere kandidaten stemmen. De kandidaten met de minste stemmen vallen af.
In principe kan iedere persoon die 10 handtekeningen verzamelt zich kandidaat stellen. Er is een verkiezingscommissie die vooraf de kandidaten screent. In de praktijk betekent dit dat enkel leden van de Communistische Partij, leden van één de acht andere erkende partijen of de Partij gunstig gezinde partijlozen op het stembiljet komen.
Er worden geen verkiezingscampagnes met politieke programma’s gevoerd. De kiezers krijgen biografische gegevens van de kandidaten en beoordelen ze op hun persoonlijke merites.
Lokale autonomie
Verkiezingen op arrondissementsniveau of kantonniveau zijn niet de enige in China. Daarnaast zijn er nog de lokale verkiezingen en de verkiezingen binnen de Communistische Partij.
Het kantonnaal bestuursniveau is het laagste niveau dat nationaal gecontroleerd wordt. Daarbuiten bestaat nog het lokale niveau, de dorpen of stadsbuurten. Ze hebben hun eigen dorps- of buurtraden die eveneens om de vijf jaar verkozen worden en autonoom beslissen over de lokale aangelegenheden. Iedereen kan zich kandidaat stellen en de tijd en methode methode van stemmen wordt lokaal bepaald. Om administratieve en organisatorische redenen vallen deze verkiezingen niet tegelijk met de verkiezingen voor het kanton en het arrondissement gehouden.
Het democratisch centralisme van de Communistische Partij
Last but not least zijn er verkiezingen door de intussen meer dan 100 miljoen leden van de Communistische Partij. Die zijn georganiseerd in miljoenen basiscellen die om de vijf jaar hun afgevaardigden voor het lokale (kantonnale) partijcongres bij geheime stemming verkiezen. Vanuit deze kantonnale congressen volgt dan een getrapte verkiezing via arrondissement, prefectuur, provincie tot de afgevaardigden van het vijfjaarlijkse nationaal partijcongres,
Kandidaten op alle niveaus worden streng gescreend op moraliteit, politieke overtuiging en werkstijl. Hogere niveaus kunnen kandidaten voordragen of steunen voor een lager niveau. Dit valt onder de noemer ‘democratisch centralisme’: beslissingen worden in principe genomen door een wisselwerking tussen basis en top.
Het startsein voor de procedures die moeten leiden tot de verkiezing van de 2.300 afgevaardigden voor het volgende nationale partijcongres in het najaar van 2027 wordt in november 2026 gegeven.
”Integrale democratie’
Al deze verkiezingen vormen slechts één pijler van de ‘integrale democratie’ die China nastreeft. De andere en minstens even belangrijke pijler is het verder uitbouwen van directe participatie van de bevolking in de besluitvorming van de overheid op alle niveaus. We publiceerden daarover onlangs twee uitvoerige artikels.
Bronnen: Xinhua, China Daily. China.org.cn, Wikipedia
