‘Een recordoogst!’ zegt een lokale boer trots. Ondertussen brengen tractoren met opleggers tonnen rijst naar de opslagplaats. In Koba, een plaats in de prefectuur Boffa in Guinee, is het oogstseizoen van juni in volle gang. Een immense loods staat inmiddels halfvol met zakken rijst. Op de verpakking staat: ‘Chinese Hybrid Rice, Made in Guinea’. Keurig gestapeld liggen ze klaar om naar de markt te worden vervoerd.
Jan Reyniers
Het West-Afrikaanse land Guinee beschikt over degelijke watervoorraden en vruchtbare grond. Toch steeg de opbrengst van voedingsgewassen tot voor kort slechts mondjesmaat. Die trage groei was hoofdzakelijk te wijten aan een schamele landbouwinfrastructuur en een tekort aan moderne landbouwtechnieken.
Chinese rijst breekt opbrengstrecords
Om de voedselproductie te verhogen, lanceerden China en Guinee in 2019 een proefproject met hybride rijst in Koba. Chinese landbouwexperts en het Guinese ministerie van Landbouw voerden er gezamenlijk proeven uit. Het doel was om geschikte teelttechnieken voor de regio te ontwikkelen.
Zhang Zhengrong is algemeen directeur van de Yilonghe Agricultural Company in Guinee. Volgens hem beschikt Guinee over gunstige natuurlijke omstandigheden voor rijstteelt. Bovendien is rijst ook het belangrijkste basisvoedsel van de bevolking. In 2021 introduceerde zijn bedrijf drie hybride rijstvariëteiten in Koba, waarna technici er veldproeven en evaluaties op uitvoerden.
Souleymane Diawara is hoofd van het landbouwonderzoeksstation van Koba. Hij concludeert dat alle drie de variëteiten zich goed aanpasten aan de natuurlijke omstandigheden in Koba. ‘Twee soorten presteerden zelfs uitstekend. Ze pasten zich opmerkelijk aan en leveren hoge opbrengsten op.’
Van proefproject naar landbouwdoorbraak
Na jaren van proeven bleek dat verschillende hybride rijstvariëteiten goed gedijen onder de ecologische omstandigheden van Koba. Het aantal rassen dat op het demonstratieterrein wordt gekweekt, is inmiddels gestegen tot zes. De hoogste opbrengst bedroeg negen ton per hectare. Dat is aanzienlijk meer dan de gemiddelde rijstopbrengst in Guinee, die volgens FAO-cijfers doorgaans rond de vier ton per hectare ligt. Maar niet alleen de opbrengst viel op, ook de kwaliteit van de Chinese hybride rijst kreeg erkenning. ‘We hebben smaaktests uitgevoerd,’ aldus Diawara, ‘en die waren erg bevredigend.’
Moderne technieken
De productiestijging komt niet alleen door de juiste zaadkeuzes. Toen het project in 2019 van start ging, kampten heel wat landbouwpercelen in Koba met verstopte irrigatiekanalen en verouderde afwateringssystemen. Ook de landbouwproductie bleef grotendeels beperkt tot traditionele, kleinschalige methoden.
Chinese experts hielpen bij het herstel van de bevloeiingsgrachten. Ze introduceerden aanvullende technieken bij het kweken van zaailingen en bij het overplanten van de iele stekjes. Daarnaast brachten ze wetenschappelijke bemestings- en bestrijdingsmethoden in de praktijk. Na verloop van tijd namen de boeren die moderne landbouwmodellen over.
Boeren leren bij, opbrengsten groeien
Het team van Zhang leidt elk plantseizoen zo’n 100 boeren op. Zij maken tijdens het hele productieproces kennis met moderne landbouwtechnieken en de resultaten daarvan. Liu Guangyou is een landbouwexpert met meer dan 40 jaar ervaring in de teelt van hybride rijst. Hij werkt sinds 2020 in Guinee en nam actief deel aan de technische opleidingen. ‘Boeren die onze methoden toeâssen, hebben hun landbouwinkomsten na enkele jaren zien verdubbelen,’ zegt hij. ‘Ook het bebouwde areaal dat met verbeterd zaad en moderne landbouwtechnieken wordt bewerkt, is ondertussen vier tot vijf keer zo groot geworden.’
Seydouba Sylla is directeur landbouw en veeteelt in de prefectuur Boffa. Hij stelt vast dat de introductie van Chinese landbouwtechnologieën helpt bij het ontwikkelen van lokaal landbouwtalent. Ook zorgt het ervoor dat meer boeren toegang krijgen tot moderne landbouwmethoden.
‘Met name de komst van Yilonghe naar Koba heeft ons toegang gegeven tot veel geavanceerde landbouwtechnologieën. Daardoor zijn gunstige voorwaarden geschapen voor technologieoverdracht,’ aldus Sylla.
Een zak rijst als diplomatiek visitekaartje
In april stuurde de Guinese premier Amadou Oury Bah een zak hybride rijst, geproduceerd in Koba, naar China. Op de zak stond de tekst: ‘Deze zak rijst is het perfecte symbool van de samenwerking tussen Guinee en China.’
Volgens de premier is de promotie van hybride rijst in Boffa niet alleen een succes voor de landbouwsamenwerking. Het is ook een mooi voorbeeld van de groeiende praktische samenwerking tussen beide landen op het gebied van voedselzekerheid en landbouwontwikkeling.
Naarmate de zon ondergaat, keert de rust geleidelijk terug in de rijstvelden van Koba. Vers geoogste rijst wordt naar opslagplaatsen en verwerkingsfaciliteiten vervoerd, terwijl de boeren zich al voorbereiden op het volgende plantseizoen.
De Chinese hybride rijst krijgt steeds meer voet aan de grond in dit West-Afrikaanse land. Dit gebeurt via demonstratieteelt, technische trainingen, verbeterde rassen en de aanpassing daarvan aan de lokale omstandigheden. Volgens de projectpartners biedt dit mooie nieuwe perspectieven voor de verdere landbouwontwikkeling.
Koba in het hart van een groter Afrikaverhaal
Het project in Koba past in een bredere Chinese aanwezigheid in de Afrikaanse landbouwsector. In westerse media wordt die samenwerking vaak erg kritisch besproken. Er worden dan vragen gesteld over schuldenlast, geopolitieke invloed en economische afhankelijkheid. Voorstanders wijzen echter op concrete projecten zoals dit, waarbij kennisoverdracht en productiviteitsverhoging centraal staan.
Het voorbeeld van Koba staat ook niet op zichzelf. Van Gambia in het westen tot Madagaskar in het oosten werken Chinese landbouwteams al jarenlang samen met Afrikaanse boeren. Ze herstellen irrigatiesystemen, dragen technieken over en leiden duizenden telers op. Zo dragen ze bij aan de Afrikaanse voedselzekerheid. De nadruk ligt daarbij steeds op het versterken van lokale capaciteit, eerder dan op het creëren van afhankelijkheid. Zij zien daarin een belangrijk verschil met de historische relaties tussen Afrikaanse landen en hun vroegere koloniale machten.
Hoe dan ook zijn geopolitieke discussies voor de boeren van Koba minder belangrijk dan de oogst op hun velden. Als de hogere opbrengsten standhouden, kan hybride rijst een betekenisvolle bijdrage leveren aan de voedselzekerheid en inkomens in deze regio van Guinee.
Bronnen: Xinhua, socialistchina.org, www.news.cn, FAO.
Achtergrondinformatie:
China voedt in eigen land 20% van de wereldbevolking
China slaagt erin om in eigen land bijna 20% van de wereldbevolking te voeden. Het land doet dat ondanks zijn relatief beperkte landbouwgrond en watervoorraden. Dat succes steunt op een langdurig beleid waarin voedselzekerheid, graanproductie en steun aan boeren centraal staan. Investeringen in infrastructuur, landbouwonderzoek, subsidies en technologische innovatie hebben de productiviteit sterk verhoogd. Hierdoor is de honger op grote schaal teruggedrongen. Internationale organisaties zoals de FAO erkennen deze prestatie als opmerkelijk. Tegelijkertijd blijft China kampen met uitdagingen zoals klimaatverandering, watertekorten, milieuvervuiling en het verlies van landbouwgrond. Daarom blijft de overheid sterk inzetten op landbouwontwikkeling en voedselzekerheid in eigen land.
Meer hierover:
www.chinasquare.be/de-heilige-graanoogst-een-te-vaak-genegeerde-topprestatie
www.chinasquare.be/vader-van-hybride-rijst-overleden-en-als-held-herdacht/
