Chinese datacenters gaan onder water

Het Chinese bedrijf HiCloud heeft datacenters in zee geplaatst, zodat die op een natuurlijke wijze gekoeld worden. Terwijl het bedrijf hierover zelf enthousiast is, blijft het voorlopig nog een experimenteel project. Volgens diverste experts is er meer informatie over de milieu-effecten nodig, eer ze kunnen worden uitgebreid. Dit artikel geeft inzicht in de discussie.

Het platform van het datacenter; foto Dialogue Earth (disclaimer)

Platform

Enkele kilometers voor de kust van Shanghai torent een felgeel platform boven de oceaan uit. De omliggende vijf hectare is bezaaid met offshore windturbines, allemaal rechtstreeks verbonden met dit datacenter, waarvan het hart 10 meter onder water ligt. Deze baanbrekende windenergiefaciliteit maakt gebruik van het koele zeewater om het verbruik van energie en zoet water, dat op het land nodig zou zijn, te vermijden.

Snelle groei

AI-technologie en de slimme economie groeien snel in China. Het land had eind 2023 60 AI-datacenters in bedrijf of in aanbouw. Dit jaar is het cijfer al opgelopen tot 250. Lokale overheden en ondernemingen zien onderwaterdatacenters als een nieuwe en duurzamere aanpak. Experts waarschuwen echter dat het te vroeg is om te zeggen of ze echt een groene oplossing zijn, en uiten hun bezorgdheid over hun impact op organismen in de omgeving van de datacenters.

Enorm energieverbruik

Het groeiende aantal datacenters heeft geleid tot bezorgdheid over landgebruik en het verbruik van energie en water. De slimme economie van China moet haast maken met het aanpakken van dit probleem. Tegen 2030 zullen datacenters goed zijn voor 4,8% van het elektriciteitsverbruik van het land, aldus voorspelt het Beijing Institute of Technology in een onderzoek van 2025. Datacenters gebruiken meer elektriciteit voor koeling dan voor het koelen van de IT-apparatuur, legt Yang Haosen, een universitair hoofddocent aan de School of Electrical Engineering van de Dalian University of Technology, aan Dialogue Earth uit. Onderwaterinstallaties die zeewater gebruiken voor koeling besparen 18% tot 28% van het totale stroomgebruik voor dezelfde hoeveelheid servergebruik op het land, aldus Yang.

Geen zoet water

De RMB 1,6 miljard faciliteit bij Lingang in Shanghai is een gezamenlijk project tussen Shanghai HiCloud Technology en een aantal staatsbedrijven. HiCloud’s projectleider Chen Xiyi vertelde China Central Television dat een equivalent van 2,3 megawatt datacenter op het land zou worden afgekoeld door ongeveer 40.000 ton zoet water per jaar – genoeg voor 100 huishoudens. De faciliteit van Lingang gebruikt geen enkel zoet water.

Groene elektriciteit

Volgens HiCloud betekent de directe verbinding met aangrenzende windturbines dat het ook voor 95% wordt aangedreven door groene elektriciteit. Op sommige plaatsen produceren windparken meer stroom dan kan worden verbruikt of opgeslagen en offshore datacenters kunnen die overtollige groene stroom opnemen, aldus Hu Zhenyu, directeur van het China Sustainable Development and Marine Economy Institute. Volgens Hu hebben andere lokale overheden in China ook interesse getoond in het uitvoeren van proefprojecten die vergelijkbaar zijn met die van Lingang.

Voorgeschiedenis

Dit is niet het eerste onderwaterdatacenter van HiCloud. In 2023 zette het zusterbedrijf Shenzhen HiCloud Data Center Technology een commercieel proefproject op, met servers in drie verzegelde capsules, geplaatst op de zeebodem van Qingshui Bay, provincie Hainan. Het bedrijf zegt dat het van plan is om uiteindelijk 100 van deze capsules te bouwen voor een totale kostprijs van RMB 5,6 miljard, zonder de locatie te specificeren. Een HiCloud-medewerker in Shenzhen vertelde dat de faciliteit in Hainan na 40 maanden nog steeds in gebruik was, met ‘nul storingen, nul incidenten’. Uit rapporten blijkt dat HiCloud aan het project werkt in samenwerking met China Telecom en Alibaba Group’s AI-dochteronderneming Alibaba Cloud.  De werknemer vertrouwde toe dat het bedrijf momenteel de tweede fase in Hainan plant. De website van HiCloud laat zien dat in die fase 30 capsules zullen worden ingezet en in de derde fase zullen de laatste 70 capsules worden geplaatst. Daarnaast loopt nog een project in Hainan, waarover wij eerder al berichtten.

Verwarmen

Lokale overheden hebben hoge verwachtingen van de nieuwe technologie, maar er bestaat nog weinig kennis van hoe deze het ecosysteem zou kunnen beïnvloeden. De datacenters van HiCloud in Shanghai pompen zeewater in een warmtewisselaar, waar het warmte uit de faciliteit absorbeert en weer naar buiten wordt gepompt, nu warmer. Stephen Watson, senior onderzoeker ecosysteemdiensten bij Plymouth Marine Laboratory, vertelt dat de hitte die door onderwaterdatacenters wordt afgegeven gedrags- of biologische effecten kunnen hebben op soorten die in de directe omgeving leven, met name soorten die niet kunnen verhuizen. HiCloud geeft momenteel geen cijfers vrij over hoeveel warmte die de faciliteiten produceren. Het document over de projectbeoordeling voor de faciliteit van Lingang zegt dat het 150 liter water per seconde kan uitpompen, vijf graden warmer dan bij de ingang. ‘De uitstroom is relatief klein’, staat in het document, ‘en zal zich snel met het omringende water mengen’. Er zal ‘geen significant effect zijn op het mariene milieu’, voegt het eraan toe.

Verwaarloosbaar

De website van HiCloud claimt dat een proef op zee aantoont dat de warmtewisselaar een toename van minder dan 1 graad oplevert binnen een straal van twee meter, wat betekent dat de milieu-impact ‘verwaarloosbaar’ is. Het is onduidelijk wanneer het proces heeft plaatsgevonden.

John Abraham, hoogleraar werktuigbouwkunde aan de Universiteit van St. Thomas, Minnesota, zegt dat de kleine hoeveelheden warmer water die worden afgevoerd, betekenen dat er een minimale kans is op een stijging van de regionale watertemperaturen, maar dat er een meer directe impact kan zijn voor organismen in de buurt van de inlaat- en afvoerleidingen. Volgens hem kan ‘een stijging van 4-5 graden zeker biologisch van belang zijn, vooral tijdens hete zomeromstandigheden wanneer organismen al in de buurt van hun thermische grenzen komen. Organismen die niet weg kunnen gaan, kunnen kwetsbaarder zijn.’ Hij noemde het ecologische risico ‘reëel maar geografisch vrij beperkt’.

Kerncentrales

Kerncentrales aan de kust zijn ook afhankelijk van zeewater voor koeling en hoewel ze veel grotere hoeveelheden warmer water afvoeren, kan onderzoek naar hun langetermijneffecten nog steeds van referentiewaarde zijn. Wang Youshao van het South Chinese Sea Institute of Oceanology van de Chinese Academie van Wetenschappen, heeft de ecologie rond de kerncentrale van Daya Bay in Guangdong onderzocht. Uit zijn studies bleek dat vanaf 1993, toen de fabriek in gebruik werd genomen, deze 95.000 liter verwarmd water per seconde afvoerde, waardoor de temperatuur in een gebied van 5,5 vierkante kilometer aan de westkant van de baai met ongeveer 1 graad toenam. De potentiële visserijopbrengst is blijkbaar verdubbeld, nadat de fabriek in bedrijf is gegaan, gebaseerd op de activiteiten van fytoplankton, kleine organismen aan de basis van het mariene voedselweb. Toch daalde de biomassa van bodembewonende organismen van 318 gram per vierkante meter in 1991 tot 45 gram in 2004, terwijl het aantal soorten daalde van 250 naar 177.

Verf

Hu Zhenyu en Stephen Palumbi, hoogleraar mariene wetenschappen aan de Stanford University, waarschuwen beiden dat de verf die onderwaterdatacenters bedekt, kan afbladderen en vervuiling veroorzaken. ‘Wat gebeurt er als het afbladdert en aanspoelt op stranden waar kinderen spelen?’ vraagt Plaumbi zich af. ‘Wat gebeurt er als het door vis die vissers vangen en verkopen wordt gegeten?’ Documenten ter goedkeuring van het project voor de faciliteit van Lingang stellen dat de corrosie werende laag geen invloed op het zeesediment heeft.

Korte termijn

Volgens Hu Zhenyu richten milieueffectbeoordelingen voor onderwaterdatacenters zich momenteel op de bouwfase. De langetermijneffecten van exploitatie en ontmanteling worden niet voldoende bestudeerd. Meer monitoring van de gevolgen van warmere temperaturen voor het zeeleven is nodig, aldus Hu. Op het moment van publicatie van dit artikel had HiCloud nog niet gereageerd op het verzoek van Dialogue Earth om gegevens over zijn operationele projecten.

Transparantie

Transparantie in de datacenterindustrie is al lang een probleem. Eric Masanet is hoogleraar opkomende technologieën en duurzame ontwikkeling aan de Universiteit van Californië Santa Barbara. Hij zegt dat de meeste datacenterbeheerders niet over specifieke datacenters of projecten rapporteren. Dit geldt voor zowel Amazon als Microsoft. Hij vindt dat exploitanten van onderwaterdatacenters informatie over hun milieu-impact en energieverbruik aan beleidsmakers en lokale gemeenschappen beschikbaar moeten stellen.

Zal het geld opleveren?

Het bovenstaande betreft niet alleen China. Singapore, Korea en de VS behoren ook tot de landen die het gebruik van zeewater onderzoeken om datacenters te koelen. In april van dit jaar kondigde het Koreaanse ministerie van de oceaan een proefproject aan in de wateren voor Ulsan. Volgens Hu Zhenyu zijn onderwaterdatacenters een nieuw type onderneming. Het idee wordt nog steeds onderzocht en getest, en er zijn verschillende vragen die beantwoord moeten worden voordat commerciële haalbaarheid wordt bereikt. Die risico’s worden echter vaak in bedrijfscommunicatie gebagatelliseerd, aldus Hu.

Microchips die worden gebruikt voor AI-computers worden voortdurend verbeterd en moeten mogelijk om de twee jaar worden vervangen. Dat doen in een onderwater datacenter is duur en dit zal de loopkosten verhogen. De operationele en onderhoudskosten zullen omhoog gaan en het kan dagen of weken duren om na een tyfoon of schade aan een onderwaterkabel weer operationeel te zijn. Terwijl een faciliteit op het land misschien slechts enige uren nodig heeft. Voor Yang Haosen, die onderzoek doet naar energieverbruik in AI, hebben onderwaterdatacentra wel degelijk potentieel. Volgens hem kunnen ze een belangrijke aanvulling op centra op het land worden en efficiënter gebruik maken van hernieuwbare energie.

Nawoord

Behalve dat dit artikel inzicht biedt in de discussies rond het verduurzamen van datacenters in China, laat het ook zien dat, in tegenstelling tot wat onze media ons willen doen geloven, politieke discussies als deze in China openlijk gevoerd worden. Ondernemingen handelen met winstgevendheid als eerste doelstelling, maar willen zich daarbij wel aan de regels houden. Bij nieuwe technologie als deze zijn die regels nooit waterdicht. Experts doen naarstig onderzoek en delen hun resultaten met beleidsmakers. Het beleid dat daaruit voortkomt bakent de grenzen van wat ondernemingen kunnen doen af. Dit proces zal nog wel even voortduren.

Bron: Dialogue Earth